Nga Gazeta ‘Si’- Ministria e Turizmit dhe Kulturës ka miratuar rregulla të reja për zhvillimin e aktiviteteve argëtuese në pasuritë kulturore dhe zonat e mbrojtura.

Koncertet, festivalet, ekspozitat, konferencat, xhirimet filmike dhe iniciativa të tjera kulturore do të lejohen vetëm pas marrjes së miratimit përkatës me kushte më të rrepta.

Sipas udhëzimit, organizatorët duhet të aplikojnë në e-Albania të paktën 15 ditë pune para aktivitetit dhe të paraqesin plane për sigurinë, mbrojtjen e pasurisë kulturore dhe menaxhimin e rreziqeve.

Në rastet kur parashikohet vendosja e strukturave të përkohshme, si skena apo instalime të tjera, projektet duhet të marrin më parë miratimin e Këshillit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore Materiale.

Autoritetet theksojnë se aktivitetet nuk duhet të dëmtojnë apo cenojnë vlerat historike dhe kulturore të objekteve ku zhvillohen. Në rast shkeljesh ose dëmtimi të pasurisë kulturore, miratimi mund të revokohet dhe organizatori mban përgjegjësi për pasojat.

Tarifat për përdorimin e pasurive kulturore do të llogariten sipas rregullave në fuqi për administrimin e këtyre aseteve.

Përmes këtij udhëzimi, autoritetet synojnë të krijojnë një balancë mes promovimit të aktiviteteve kulturore dhe garantimit të mbrojtjes së trashëgimisë kulturore të vendit.

The post Koncertet dhe eventet në zonat e mbrojtura do të lejohen vetëm me miratim të posaçëm appeared first on Gazeta Si.

Çmimet e naftës janë rritur që nga fillimi i luftës me Iranin, ndërsa konflikti ka nxjerrë fuçi nafte jashtë tregut. Megjithatë, tregu nuk ka asnjë mënyrë për të ditur në kohë reale nëse ndërprerja ndaj së cilës po reagon ka ndodhur vërtet.

Kjo ndodh sepse tregjet e energjisë nuk presin konfirmime zyrtare. Ato lëvizin sapo shfaqet sinjali i parë i besueshëm dhe, në një konflikt ku sulmet, shpërthimet dhe raportimet kontradiktore janë të vazhdueshme, një ngjarje e fabrikuar nuk ka nevojë të provojë se është reale; mjafton të duket e besueshme aq gjatë sa të ndikojë në çmim.

Pikërisht këtë problem synon të zgjidhë Hydaway Digital, përmes një platforme të re që synon të përcaktojë në kohë reale nëse një ngjarje që po ndikon tregun ka ndodhur vërtet, përpara se informacioni të reflektohet në çmime.

Tregjet e energjisë gjithmonë kanë vlerësuar pasigurinë në çmime. Ajo që ka ndryshuar sot është burimi i kësaj pasigurie. Ajo nuk vjen më vetëm nga zhvillimet gjeopolitike, por mund të krijohet artificialisht, të paketohet dhe të shpërndahet në shkallë të gjerë.

Gjatë krizave gjeopolitike, tregu i naftës nuk pret konfirmime zyrtare. Ai reagon ndaj titujve të lajmeve, fragmenteve të informacionit dhe çdo gjëje që në atë moment duket e besueshme. Reagimi fillestar pothuajse gjithmonë bazohet në informacione të paplota, ndërsa korrigjimi, nëse ndodh, vjen më vonë.

Sot, problemi nuk është vetëm se informacioni është i paplotë. Ai mund të jetë tërësisht i rremë dhe megjithatë të duket mjaftueshëm bindës për të shkaktuar të njëjtin reagim.

Nëse çmimet lëvizin bazuar në sinjale ende të paverifikuara, avantazhin e fiton ai që arrin ta vlerësojë më shpejt vërtetësinë e informacionit. Jo domosdoshmërisht në mënyrë perfekte, por më shpejt se pjesa tjetër e tregut.

Në çdo ndërprerje të madhe, qoftë mbyllje tubacionesh, incidente me cisterna apo zjarre në rafineri , reagimi i parë i tregut ndodh përpara se faktet të bëhen të qarta. Dhe këto reagime të hershme mund të kenë pasoja të rëndësishme ekonomike.

Prova e realitetit

Kjo nuk është vetëm një histori për tregun e naftës.

Muajin e kaluar, imazhe të krijuara nga inteligjenca artificiale që shfaqnin aktorët Tom Holland dhe Zendaya në një martesë të supozuar u përhapën në rrjetet sociale dhe madje depërtuan në mediat tradicionale, përpara se të sqarohej se ngjarja nuk kishte ndodhur kurrë.

Ndërkohë që raketat godisnin objektiva në Lindjen e Mesme, video që pretendohej se tregonin sulme në Tel Aviv grumbulluan miliona shikime brenda pak orësh. Vetëm më vonë u zbulua se pamjet ishin në fakt fishekzjarre nga një festë futbolli në Algjer.

Po ashtu, video që pretendonin se paraqisnin sulme ajrore amerikane ndaj Iranit qarkulluan gjerësisht në internet. Pamjet me avionë luftarakë dhe skena dramatike rezultuan të ishin marrë nga lojëra simulimi ushtarak dhe u paraqitën si ngjarje reale.

Në të njëjtën kohë, një video që tregonte Burj Khalifa të përfshirë nga flakët u përhap masivisht në rrjete sociale, duke grumbulluar dhjetëra miliona shikime, ndërsa njerëzit përpiqeshin të kuptonin se çfarë po ndodhte në rajon. Edhe kjo video ishte gjeneruar artificialisht.

Hydaway Digital deklaron se disponon më shumë se 10 milionë të dhëna të etiketuara dhe mbi 4 milionë imazhe, ndërsa ka akses në baza të dhënash që shtrihen në miliarda elementë.

Sipas kompanisë, problemi kryesor është se informacioni dixhital nuk është më automatikisht i besueshëm, ndërsa sistemet që mbështeten tek ai nuk janë përshtatur me këtë realitet të ri.

Platforma e saj është ndërtuar për të analizuar përmbajtjen ashtu siç krijohet sot – duke shqyrtuar imazhe, video, audio dhe tekst njëkohësisht. Sistemi vlerëson strukturën e pikselëve, modelet e kompresimit, karakteristikat audio, sjelljen gjuhësore dhe të dhënat shoqëruese (metadata).

Modeli është trajnuar mbi një bazë të gjerë materialesh autentike dhe sintetike, e cila zgjerohet vazhdimisht me të dhëna të reja. Çdo cikël trajnimi synon të përmirësojë aftësinë për të identifikuar përmbajtjen e gjeneruar nga inteligjenca artificiale.

Një model krijon përmbajtje sintetike, ndërsa një tjetër mëson ta zbulojë atë. Të dy zhvillohen vazhdimisht.

Verifikimi është pjesë e integruar e procesit. Përmbajtja mund të nënshkruhet në mënyrë kriptografike që në burim, duke përdorur teknologjinë blockchain, për të garantuar origjinën dhe integritetin e saj.

Produkti synon të integrohet në platformat financiare, proceset e biznesit, mediat, sistemet e identifikimit, dokumentet dhe komunikimet.

Kompania pas teknologjisë

Hydaway Digital është kompania që qëndron pas kësaj teknologjie.

RealityChek është platforma kryesore e saj, ndërsa DETECT është produkti i parë i ndërtuar mbi këtë platformë. Ai u lejon përdoruesve të ngarkojnë imazhe ose lidhje interneti dhe të marrin një vlerësim mbi autenticitetin e tyre, duke iu përgjigjur pyetjes: “A është e vërtetë?”

Kjo teknologji po hyn në një treg që tashmë është rritur ndjeshëm. Mbi 34 milionë imazhe të krijuara nga inteligjenca artificiale prodhohen çdo ditë, ndërsa që nga viti 2022 janë krijuar më shumë se 15 miliardë imazhe të tilla. Testimet tregojnë se njerëzit gabojnë në identifikimin e imazheve sintetike në rreth 40% të rasteve.

“Deri më sot, përmbajtja e krijuar nga inteligjenca artificiale ka çuar në përhapjen e gjerë të dezinformimit në nivel global. Kurrë më parë dezinformimi nuk ka qenë kaq i përhapur sa në epokën e inteligjencës artificiale”, është shprehur drejtori ekzekutiv i kompanisë, Karl Kottmeier.

Sipas tij, DETECT është ndërtuar pikërisht për t’iu kundërvënë këtij fenomeni, duke kombinuar inteligjencën artificiale me mjete të analizës forenzike për të ofruar një vlerësim të besueshëm.

Sistemi analizon elemente të padukshme për syrin e njeriut, si modelet e zhurmës dixhitale, nënshkrimet e frekuencës, artefaktet e kompresimit dhe mospërputhjet në nivel pikseli, duke i krahasuar ato përmes rrjeteve neuronale të trajnuara për të identifikuar përmbajtjen sintetike.

Teknologjia funksionon mbi infrastrukturën kompjuterike të Hydaway dhe ushqehet vazhdimisht me të dhëna të reja.

Ndërsa besueshmëria e informacionit po shndërrohet në një prioritet strategjik për kompanitë dhe institucionet, investitorët po tregojnë interes në rritje për teknologjitë që ndihmojnë në verifikimin e identitetit, mbrojtjen e rrjedhave të informacionit dhe reduktimin e rreziqeve që vijnë nga kërcënimet dixhitale gjithnjë e më të sofistikuara.

Në tregjet financiare, në sistemet e biznesit dhe në komunikimin publik, vendimet shpesh merren përpara se të njihen të gjitha faktet. Ndërsa përmbajtja e krijuar nga inteligjenca artificiale bëhet gjithnjë e më bindëse, sfida nuk është më vetëm të kuptosh se çfarë ka ndodhur, por të përcaktosh nëse ajo ngjarje ka ndodhur vërtet.

Pikërisht në këtë drejtim është përqendruar platforma RealityChek e Hydaway Digital, duke zhvilluar mjete që synojnë të ndihmojnë përdoruesit të vlerësojnë autenticitetin e përmbajtjes dixhitale në kohë reale, përpara se ajo të shpërndahet, të përdoret ose të ndikojë në marrjen e vendimeve./oilprice.com

The post Lajmet e rreme mund të nxisin rritjen e çmimeve të naftës appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Administrata Tatimore u ka bërë thirrje tatimpaguesve që kanë deklarata tatimore të padorëzuara për periudha deri më 31 dhjetor 2024, t’i dorëzojnë ato brenda datës 30 qershor 2026, për të përfituar nga fshirja e gjobave, si pjesë e “Paqes Fiskale”.

Sipas ligjit, nga kjo skemë përfitojnë edhe gjobat që lidhen me deklaratat e padorëzuara, me kusht që ato të paraqiten deri në fund të këtij muaji.

Kjo u jep mundësi bizneseve dhe individëve që të rregullojnë detyrimet e mbartura ndër vite dhe të shmangin penalitetet përkatëse.

Administrata Tatimore thekson se deklaratat e dorëzuara pas 30 qershorit 2026 nuk do të përfitojnë nga fshirja e gjobave. Për këtë arsye, tatimpaguesit këshillohen të verifikojnë situatën e tyre në sistemin e-Filing dhe të dorëzojnë çdo deklaratë të mbetur pa paraqitur brenda afatit ligjor.

Kjo masë vjen pas mbylljes së fazës së parë të aplikimeve për “Paqen Fiskale” për biznesin e madh dhe është pjesë e paketës më të gjerë të lehtësive fiskale që synojnë normalizimin e marrëdhënieve mes tatimpaguesve dhe administratës.

Me afrimin e afatit përfundimtar, Tatimet po u bëjnë thirrje bizneseve dhe individëve të mos e lënë procesin për ditët e fundit, pasi pas 30 qershorit gjobat për mosdeklarim do të mbeten në fuqi.

The post Tatimet: Bizneset dhe individët kanë afat deri më 30 qershor për të përfituar nga fshirja e gjobave appeared first on Gazeta Si.

Mund të mendosh se një tru plotësisht i zhvilluar do të ishte një gjë e mirë për ta sjellë në një marrëdhënie, por rezulton se maturimi mendor mund të jetë në fakt fundi i saj, nëse beson në “ndarjet e lobit frontal” (frontal lobe breakup), sigurisht.

Sipas atyre që e mbështesin këtë ide, një “ndarje e lobit frontal” është një ndarje që ndodh papritur në mesin e të 20-ave, supozohet si rezultat i përfundimit të zhvillimit të korteksit prefrontal rreth asaj moshe.

Në thelb, ideja është që qartësia mendore që vjen me një tru të zhvilluar plotësisht i bën më të dukshme vendimet romantike jo të mira që kemi marrë në vitet tona më të reja dhe më të papjekura emocionalisht. Dhe nëse ndodh që je ende në një marrëdhënie të tillë? Ky “tru i ri dhe i përmirësuar” mund të të thotë thjesht se është koha për t’u ndarë.

Ky koncept është bërë shumë i njohur online vitet e fundit, me shumë persona që thonë se në fund të të 20-ave kanë kuptuar papritur se duhet të ndahen nga partnerët që kishin zgjedhur kur ishin më të rinj dhe më pak të vetëdijshëm. Edhe Emily Ratajkowski është përfshirë në këtë trend, duke këshilluar në TikTok vitin e kaluar që gratë të mos hyjnë në angazhime afatgjata para moshës 25 vjeç.

Megjithëse provat janë kryesisht anekdotike dhe të bazuara në përvoja personale, logjika duket se qëndron. Por a është vërtet lobi frontal ai që “shkatërron” marrëdhëniet?

Çfarë është një “ndarje e lobit frontal”?

Për ta kuptuar këtë koncept, mjafton të kuptosh vetëm lobin frontal.

“Lobi frontal është pjesa e trurit që ndihmon me planifikimin, vendimmarrjen, vetëkontrollin dhe kuptimin e pasojave,” shpjegon neuropsikologia Sanam Hafeez, duke shtuar se zhvillimi fillon në fëmijëri dhe vazhdon deri në fund të adoleshencës dhe fillim të moshës së rritur, zakonisht deri në mesin ose fundin e të 20-ave.

Arritja e pjekurisë së plotë të lobit frontal do të thotë që truri është më i aftë të mendojë përpara në vend që të veprojë impulsivisht. Për këtë arsye, të rinjtë rrezikojnë më shumë, ndërsa të rriturit priren të mendojnë më me kujdes.

Në thelb, ky proces “përmirëson qarkun e korteksit prefrontal që të funksionojë më me efikasitet, lidhje dhe shpejtësi,” shpjegon neuroshkencëtari Tom Bellamy. Zhvillimi i plotë lidhet me vetëkontroll më të mirë, gjykim më të saktë dhe rregullim emocional më të fortë.

A janë reale “ndarjet e lobit frontal”?

“Ka njëfarë të vërtete në këtë koncept, por shpesh thjeshtohet shumë,” thotë ekspertja e marrëdhënieve Thais Gibson.

Është e vërtetë që zhvillimi i trurit përfundon zakonisht në fund të të 20-ave dhe kjo përmirëson vendimmarrjen, gjë që mund të ndikojë edhe në jetën sentimentale, duke bërë që njerëzit të rishikojnë zgjedhjet e mëparshme.

“Megjithatë, zhvillimi i trurit vetë nuk shkakton ndarje,” thotë Hafeez. “Ai thjesht ndihmon gjykimin. Vetëkontrolli më i mirë mund të bëjë që njerëzit të mos qëndrojnë në marrëdhënie nga frika ose zakoni.”

Por ajo thekson se një keqkuptim i madh është ideja se pjekuria ndodh papritur, si një “çelës ndezjeje”.

Në realitet, truri ndryshon ngadalë dhe ndikohet nga përvojat e përditshme.

Neuroshkencëtari Bellamy shton se zhvillimi i trurit ndikohet drejtpërdrejt nga jeta sociale dhe përvojat reale: gabimet dhe përvojat në marrëdhënie ndikojnë në mënyrën si formohet truri.

A janë të pashmangshme këto ndarje?

Jo. Shumë njerëz me tru të zhvilluar plotësisht vazhdojnë të përsërisin modele të pashëndetshme në marrëdhënie.

“Pjekuria emocionale, plagët e lidhjes dhe modelet e mësuara nuk zhduken automatikisht me moshën,” thotë Gibson.

Ndërkohë, faktorët e jashtëm si përfundimi i studimeve, fillimi i punës dhe pavarësia financiare ndikojnë gjithashtu në marrëdhënie.

Shumë ndarje ndodhin jo sepse dikush “u bë më i pjekur papritur”, por sepse më në fund ndihet i aftë të largohet nga një marrëdhënie jo e shëndetshme.

Një marrëdhënie e mirë nuk prishet domosdoshmërisht nga zhvillimi i trurit. Dy persona mund të rriten së bashku dhe jo të ndahen ndërsa piqen.

Por nëse ka probleme të thella në komunikim, kufij të dobët dhe sjellje të pashëndetshme, as pjekuria mendore nuk i shpëton marrëdhëniet nga dështimi.

Dhe në fund… nuk je kurrë shumë i/e rritur për të mos marrë vendime të gabuara herë pas here./Cosmopolitan

The post A ndahen realisht çiftet kur zhvillohet ‘lobi frontal’? Shkenca thotë…po appeared first on Gazeta Si.

Një ndihmës i Bill Gates e kishte prezantuar dikur Jeffrey Epstein-in si “mik dhe guru financiar” te fondacioni global i shëndetit me vlerë 89 miliardë dollarë, duke shtuar se ai ishte “i famshëm për disa lajme të këqija ;)”.

Gati 15 vite më vonë, këto lidhje me ish-të dënuarin për krime seksuale ndaj të miturve po e ndjekin Gates-in, teksa ai përgatitet të përballet me hetuesit e Kongresit amerikan për çështjen Epstein dhe përpiqet të kufizojë dëmin ndaj trashëgimisë së tij filantropike 25-vjeçare.

Ndërsa shumë figura nga Wall Street deri në Westminster kanë humbur poste publike për shkak të lidhjeve me Epstein, Gates ka vazhduar aktivitetin e tij. Bashkëthemeluesi i Microsoft mbetet financuesi kryesor dhe figura qendrore e fondacionit, ku ka dhuruar dhjetëra miliarda dollarë.

Paraqitja e tij të mërkurën përpara Komitetit të Mbikëqyrjes së Dhomës së Përfaqësuesve do të jetë një tjetër moment i rëndësishëm, që e vendos atë dhe aktivitetin e tij bamirës në qendër të vëmendjes. Gates do të duhet të mbrojë jo vetëm reputacionin e tij, por edhe synimin e deklaruar për të dhuruar pothuajse gjithë pasurinë e tij për të reduktuar pabarazitë globale.

Fondacioni Gates, i cili ka nisur një rishikim të jashtëm për lidhjet e tij të mëparshme me Epstein, i tha Financial Times se pendohet për “çdo ndërveprim të punonjësve me Epstein në çfarëdo forme”. Sipas tij, Epstein kishte pretenduar se mund të “mobilizonte burime të rëndësishme filantropike për shëndetin global dhe zhvillim”, por në fund nuk u pagua dhe nuk u ndoq asnjë bashkëpunim me të.

Janë shprehur edhe pendesa. Gates ka thënë se pendohet për “çdo minutë” të kaluar me Epstein, duke menduar gabimisht se ai mund të ndihmonte në sigurimin e donacioneve nga njerëz të pasur.

Në një mbledhje të brendshme të fondacionit në shkurt, ai u kërkoi falje drejtuesve që i kishte përfshirë në takime me Epstein.

Ndërkohë, CEO i fondacionit Mark Suzman u tha punonjësve se ndihej “i ndotur” nga kjo lidhje, sipas një transkripti të parë nga FT. Komunikimet mes Epstein dhe stafit të fondacionit u cilësuan si “thellësisht shqetësuese dhe dëshpëruese” dhe “nuk duhet të kishin ndodhur”.

Punonjësit e fondacionit kanë shprehur shqetësim për lidhjet e Gates me Epstein, duke thënë se po përpiqen të pajtojnë angazhimin e tyre ndaj misionit me informacionet që po dalin për drejtuesin e tyre.

Shqetësimi është shtrirë edhe te bashkëpunëtorë të hershëm të Gates, përfshirë Warren Buffett, i cili ka dhuruar rreth 48 miliardë dollarë për fondacionin Gates. Buffett ka deklaruar se ende nuk ka vendosur nëse do të vazhdojë donacionet.

Gates nuk është akuzuar për përfshirje në abuzimet e Epstein, por ai ka pasur kontakte me të për disa vite pas takimit të parë në vitin 2011.

Një email i vitit 2013 pretendonte se Gates kishte tentuar të fshihte një sëmundje seksualisht të transmetueshme nga ish-bashkëshortja e tij, Melinda French Gates. Zëdhënësi i Gates i ka quajtur këto pretendime “plotësisht absurde dhe të pavërteta”.

Gates ka pranuar gjithashtu se ka pasur dy marrëdhënie jashtëmartesore me gra ruse, të cilat më vonë Epstein i kishte zbuluar.

Epstein kishte vizituar selinë e fondacionit në Seattle në korrik 2011 dhe ishte përpjekur të krijonte kontakte për të mbledhur fonde të mëdha në bashkëpunim me fondacionin.

Në një shkëmbim email-esh me drejtues të JPMorgan, Epstein kishte deklaruar se synonte të mblidhte miliarda dollarë për shëndetin global dhe zhvillim.

Në nëntor 2011, një këshilltar i Gates e kishte përmendur Epstein-in si person me “reputacion të keq”, gjë që çoi në takime eksploruese mes tij dhe përfaqësuesve të fondacionit.

Më pas u zhvilluan takime në rezidencën e Epstein në Manhattan, ku morën pjesë zyrtarë të lartë të fondacionit.

Disa prej tyre më vonë u shprehën se këto takime ishin të papërshtatshme dhe se bashkëpunimi duhej ndërprerë.

Fondacioni ka nisur një rishikim të jashtëm për të hetuar në detaje këto lidhje dhe pritet të marrë një raport gjatë verës./FinancialTimes

The post Bill Gates do të përballet me Kongresin për lidhjet e vjetra me Jeffrey Epstein appeared first on Gazeta Si.

Media franceze “CRYPTOAST“, dedikuar kriptomonedhave, ka raportuar një skemë të gjerë mashtrimi me investime në kriptovaluta, e cila dyshohet se e ka origjinën nga Shqipëria dhe ka prekur dhjetëra qytetarë francezë, me humbje që arrijnë në miliona euro.

Fatkeqësisht, shpesh janë mashtruesit dhe kriminelët financiarë ata që tregojnë aftësinë dhe përshtatjen më të shpejtë me inovacionet e kohës. Kjo vlen edhe për kriptovalutat, të cilat kanë shkaktuar dëme të mëdha te viktimat e tyre, duke arritur mbi 11 miliardë dollarë humbje deri në vitin 2025 vetëm për investitorët amerikanë, sipas një studimi të fundit.

Por Shtetet e Bashkuara nuk janë i vetmi vend që po përballet me këtë lloj aktiviteti kriminal. Një hetim i hapur nga seksioni hetimor i xhandarmërisë në Pau (Francë) ka çuar hetuesit drejt Shqipërisë, në lidhje me mashtrime investimesh që kanë prekur të paktën 19 viktima franceze.

Mashtrimet me kripto: 7 kurthet më të zakonshme në 2026 dhe si të shmangen

Sipas të dhënave të hetimit të publikuara nga AFP, dëmi i përgjithshëm vlerësohet rreth 1.5 milion euro, ndërsa skema dyshohet se është realizuar përmes një call center-i të drejtuar nga 5 shtetas shqiptarë, të cilët përdornin një platformë të quajtur universaltrade.io.

Ndërkohë, duket se ndërgjegjja nuk i rëndon aspak të përfshirëve në këtë mashtrim. Një rekrutues i rrjetit, i intervistuar nga AFP në Tiranë, i cili aktualisht paraqitet çdo javë në gjykatë pas shkatërrimit të rrjetit, është shprehur: “Nëse ka njerëz që e besojnë, nuk shoh pse duhet të kem skrupuj.”

Ndërkohë, disa nga viktimat kanë humbur gjithçka.

Një rast i parë, që çoi në një kallëzim në vitin 2023 dhe nisi hetimet, përfshin një investitor nga rajoni i Pyrénées-Atlantiques në Francë, i cili investoi 30,000 euro në këtë platformë kripto dhe humbi gjithçka, pa arritur kurrë të tërheqë paratë apo “fitimet” e supozuara.

Hetimi i xhandarmërisë së Pau identifikoi edhe viktima të tjera, përfshirë një biznesmene nga jugu i Francës, e cila humbi rreth 300,000 euro kursime, pasi fillimisht kishte dashur të ndihmonte vajzën e saj që po martohej.

Skema e përdorur është e njohur: viktimave u kërkohet të investojnë shuma të vogla në fillim, ku shohin “fitime” të rreme që rriten shpejt, duke i nxitur të depozitojnë më shumë para. Por kur vjen momenti për të tërhequr fondet, kjo bëhet e pamundur, përveçse nëse depozitojnë edhe më shumë.

Një nga viktimat ka deklaruar: “Ata nuk të vjedhin vetëm paratë. Të vjedhin dinjitetin, inteligjencën, gjithçka që je. Ato para ishin pensioni ynë. U detyruam të ktheheshim në punë.”

Sipas raportimeve, Shqipëria nuk ekstradon shtetasit e saj, ndaj prokuroria franceze pritet t’ia kalojë çështjen drejtësisë shqiptare, e cila ka premtuar kompensim për viktimat.

The post ‘Ata s’të vjedhin vetëm paratë, por dinjitetin’/ Call center-at shqiptarë që po mashtrojnë francezët me kripto appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Inflacioni në Shqipëri u rrit në 3% gjatë muajit maj 2026, nga 2.2% që ishte në të njëjtën periudhë të një viti më parë, duke reflektuar presionet e vazhdueshme mbi çmimet e mallrave dhe shërbimeve.

Sipas të dhënave të publikuara nga INSTAT, ndikimin më të madh në rritjen e inflacionit e ka dhënë grupi i transportit, ku çmimet rezultojnë 7.8% më të larta se një vit më parë. Rritje të forta janë regjistruar edhe te sigurimet dhe shërbimet financiare me 4.9%, si dhe te qiraja, energjia elektrike, uji, gazi dhe karburantet e tjera me 4.2%.

Po ashtu, më shumë kanë kushtuar për qytetarët edhe shërbimet e argëtimit, sportit dhe kulturës, pijet alkoolike dhe duhani, restorantet dhe akomodimi, si dhe një sërë shërbimesh të tjera të përditshme.

Në grupin e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike, i cili ka peshë të rëndësishme në buxhetin e familjeve shqiptare, çmimet u rritën me 2.2% krahasuar me majin e vitit të kaluar.

Megjithëse në krahasim me prillin çmimet shënuan një luhatje të lehtë negative prej 0.04%. Në bazë mujore, rënia më e madhe e çmimeve u regjistrua te veshjet dhe këpucët me 0.5%, si dhe te ushqimet dhe pijet joalkoolike dhe transporti me nga 0.4%.

Ndërkohë, rritjet mujore më të larta u shënuan në grupin e argëtimit, sportit dhe kulturës me 1.1%, pasuar nga shëndetësia me 0.9%, pijet alkoolike dhe duhani me 0.7%, sigurimet dhe shërbimet financiare me 0.6%, si dhe mobiljet dhe pajisjet shtëpiake me 0.5%.

The post Shtrenjtimi i naftës çon inflacionin në 3% appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Për sa kohë EUR/USD do të tregtohet nën vlerën 1.1530, trendi do të jetë negativ me target 1.1430. Tregtimi mbi vlerën 1.1530 do ta frenonte përkohësisht këtë tendencë, duke i paraprirë testimit të rezistencës në 1.1575.

Për sa kohë GBP/USD do të tregtohet nën vlerën 1.3350, trendi do të jetë rënës me target 1.3200. Tregtimi mbi vlerën 1.3350 hap rrugën për testimin e rezistencës 1.3385, pas së cilës reagimi pritet të jetë negativ.

Për sa kohë USD/JPY do të tregtohet mbi suportin 160.00, trendi do të mbetet rritës me objektiv 162.00. Tregtimi nën vlerën 160.00 hap rrugën për testimin e suportit të radhës në 159.60.

Për sa kohë Dow Jones do të tregtohet nën vlerën 50,000, trendi do të jetë negativ me target 49,400. Tregtimi mbi vlerën 50,000 do të pasohet me rritje të mëtejshme drejt rezistencës 51,200.

Për sa kohë Crude Oil do të tregtohet nën vlerën 90.45, trendi do të jetë rënës me objektiv 87.00. Tregtimi mbi vlerën 90.45 do të pasohet nga tentativa për testimin e rezistencës 91.10.

Për sa kohë BTC/USD do të tregtohet nën vlerën 62,400, trendi do të jetë rënës me target 56,600. Tregtimi mbi vlerën 62,400 do të pasohet me rritje të mëtejshme drejt objektivit 64,000.

The post Parashikimi i ‘SI’ për bursat gjatë javës: Bie nafta appeared first on Gazeta Si.

Kristiana Capati-Choquet është një agjente udhëtimesh në Nju Jork, e specializuar në organizimin e udhëtimeve për trajtime mjekësore për klientë të pasur. Shumë prej tyre janë gra që kanë frikë se do të gjykohen nga bashkëmoshataret e tyre për shenjat e plakjes në destinacione luksoze si St. Barths apo Courchevel. Sipas saj, komplimenti më i madh nuk është më një nxirje perfekte apo një çantë e re luksoze, por pyetja: “Si ka mundësi që dukesh edhe më e re këtë vit?”

Një nga klientet e saj është një grua nga Nju Jorku, në të gjashtëdhjetat, e cila prej vitesh udhëton nëpër botë në kërkim të “burimit të rinisë” ose të paktën të procedurave kozmetike që japin të njëjtin efekt. Obsesioni i saj më i fundit është gjetja e vendit ideal për një trajtim rinovues me bazë qelizash staminale, i njohur ndryshe si “facelift pa bisturi”.

Ajo madje refuzoi një resort në Maldive që ofronte infuzione me qeliza staminale, sepse aty përdoreshin qeliza të marra nga palca e kockave, ndërsa ajo kërkonte qeliza të marra nga kordoni kërthizor.

Të zbuluara për herë të parë në vitet 1960, qelizat staminale janë shndërruar gjatë dekadës së fundit në një nga termat më të përfolur në mjekësi. Këto qeliza “boshe”, të cilat mund të merren nga indi dhjamor, palca e kockave apo të krijohen në laborator nga qeliza të lëkurës ose gjakut, kanë aftësinë të transformohen në lloje të ndryshme qelizash dhe të ndihmojnë në rigjenerimin e indeve të dëmtuara.

Përveç transplantit të palcës së kockave, që është trajtimi më i njohur me qeliza staminale, ato përdoren gjithnjë e më shumë edhe në ortopedi. Sportistë të famshëm si Cristiano Ronaldo dhe Kobe Bryant kanë promovuar efektivitetin e tyre në trajtimin e dëmtimeve sportive.

A mund të zhduken rrudhat?

Sot po rritet interesi për përdorimin kozmetik të qelizave staminale. Pyetja që shtrohet është nëse këto qeliza mund të zbusin rrudhat po aq mirë sa trajtojnë dëmtimet e kyçeve apo artritin.

Nëse një trajtim i tillë do të rezultonte efektiv, me pak kohë rikuperimi dhe rezultate të dukshme, ai do të përbënte një treg miliardash dollarësh. Për këtë arsye, klinikat e jetëgjatësisë dhe spa-të mjekësore në mbarë botën po ofrojnë gjithnjë e më shumë trajtime me qeliza staminale për përmirësimin e lëkurës dhe shëndetit, shpesh pa prova të forta shkencore.

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se termi “qeliza staminale” mbulon një gamë shumë të gjerë trajtimesh dhe teknologjish.

Qelizat më të kërkuara vijnë nga donatorët

Ndërsa trajtimet ortopedike zakonisht përdorin qeliza të marra nga vetë pacienti, procedurat kozmetike më të avancuara mbështeten tek qelizat mezenkimale staminale (MSC), të marra nga donatorë.

Pikërisht këto qeliza konsiderohen më efektive për qëllime estetike, por njëkohësisht janë edhe më të debatueshme. Për shkak të rrezikut të reaksioneve imunitare dhe sjelljes së paparashikueshme të tyre në organizëm, përdorimi komercial i këtyre trajtimeve është i kufizuar ose i ndaluar në shumicën e vendeve.

Përjashtime janë vende me rregulla më fleksibël si Meksika, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe territori autonom Próspera në Honduras.

“Si këlyshë të lëshuar në park”

Dr. Steven Sampson, specialist i mjekësisë rigjeneruese në Los Anxhelos, i përshkruan qelizat MSC si “qeliza sinjalizuese medicinale”, të cilat komunikojnë me qelizat përreth dhe nxisin procese rigjenerimi.

Por pikërisht kjo aftësi i bën ato edhe potencialisht të rrezikshme. Disa studime sugjerojnë se ato mund të stimulojnë pa dashje zhvillimin e një kanceri ekzistues të padiagnostikuar, megjithëse provat shkencore mbeten ende jo përfundimtare.

Megjithatë, shumë pacientë dhe mjekë vazhdojnë t’i përdorin. Qelizat e marra nga kordoni kërthizor konsiderohen më të preferuara sepse kanë më pak gjasa të shkaktojnë reagime imunitare dhe shpesh japin rezultate më të shpejta.

Dr. Anita Rajoo, mjeke në Emiratet e Bashkuara Arabe, përdor injeksione me MSC për probleme si hiperpigmentimi i lëkurës. Një trajtim i tillë zakonisht kërkon 4 deri në 6 seanca, me një kosto rreth 1.000 dollarë për injeksion.

Një tjetër metodë është infuzioni intravenoz, ku qelizat shpërndahen në të gjithë organizmin. Ky trajtim kushton rreth 50.000 dollarë dhe mund të kryhet vetëm një herë në vit për shkak të reagimit inflamator që shkakton zakonisht.

Megjithatë, ky është edhe varianti më i paparashikueshëm.

“Nuk mund t’i programosh qelizat të veprojnë vetëm për qëllime estetike. Nuk kemi kontroll se ku do të shkojnë,” shpjegon Rajoo.

Ajo i krahason qelizat staminale të futura në qarkullimin e gjakut me “këlyshë të lëshuar pa zinxhir në një park”me qëllime të mira, por të pamundura për t’u kontrolluar.

Efekte të papritura

Një pacient 54-vjeçar i Rajoo-s iu nënshtrua trajtimit për osteoartritin e gjunjëve. Gjashtë javë më vonë ai raportoi përmirësim të dukshëm të gjendjes së tyre.

Por kishte ndodhur edhe diçka tjetër.

“Ishte tullac dhe papritur filloi t’i rritej floku, gjë që nuk kishte ndodhur prej 10 vitesh,” tregon mjekja. “Më pyeti: ‘Çfarë më bëre?’”

Edhe efektet estetike mund të jenë të paparashikueshme. Në një klinikë, për shembull, pas infuzionit me qeliza staminale një pacienti iu zhduk efekti i Botox-it.

Ekspertët shpjegojnë se këto qeliza kërkojnë sinjale dëmtimi në organizëm dhe përqendrohen aty ku nevoja është më e madhe. Nëse një person ka një problem të fshehur në zemër, qelizat do të fokusohen tek ai dhe jo tek rrudhat apo pamja estetike.

Pavarësisht interesit në rritje dhe ofertave gjithnjë e më të shumta në klinika luksoze nga Dubai deri në Meksikë, ekspertët paralajmërojnë se shkenca ende nuk ka përgjigje të plota.

Michael Zemel, drejtor shkencor i kompanisë së kërkimit biologjik Kinexum, përmbledh debatin me një paralajmërim të thjeshtë:

“Nuk është se këto trajtime nuk funksionojnë. Ato mund të funksionojnë dhe funksionojnë. Problemi është se ende nuk e dimë sa shpesh mund të funksionojnë në mënyrën e gabuar.”

Pikërisht kjo pasiguri vazhdon të mbetet pengesa më e madhe për transformimin e qelizave staminale në “eliksirin e rinisë” që shumë të pasur në botë po kërkojnë./FinancialTimes

The post Rritja e turizmit të qelizave staminale – në kërkim të rinisë pa bisturi appeared first on Gazeta Si.

Paralajmërim: Ky artikull përmban citime shqetësuese nga autorë të abuzimit seksual ndaj fëmijëve

Studiuesit, prej shumë kohësh, kanë tentuar t’i përgjigjen pyetjes: pse disa burra abuzojnë seksualisht me fëmijë?

Ne iu afruam disi përgjigjes.

Në një studim të fundit përfshihen 700 abuzues fëmijësh dhe mënyra se si ato vepruan.

Zbulime shqetësuese

Burrat ishin mbi 18 vjeç dhe vinin nga vende të ndryshme të botës, nga Norvegjia në Zelandën e Re, nga Malaui në Brazil. Studiuesit ishin të interesuar të dokumentonin se çfarë mund të tregonin rrëfimet e autorëve të krimeve për mënyrat e parandalimit të abuzimit seksual ndaj fëmijëve.

Rrëfimet e tyre ndryshonin ndjeshëm. Disa fajësonin drogën dhe alkoolin, ose përvojat e tyre të abuzimit gjatë fëmijërisë. Të tjerë pretendonin se po kërkonin përvoja të reja seksuale, të rrezikshme ose emocionuese.

Të tjerë thoshin se ishin “të dashuruar” me fëmijën ose se po përpiqeshin ta “edukonin” atë.

Shpjegimi më i zakonshëm që jepnin autorët për sjelljen e tyre ishte ta paraqisnin viktimën si pjesëmarrëse të vullnetshme në aktin seksual.

Në raste veçanërisht të rënda, autorët e krimeve e paraqisnin veten si viktima të pafajshme të manipulimeve seksuale të supozuara të fëmijëve (kryesisht vajza), duke i përshkruar viktimat e mitura si “ngacmuese” apo “provokuese”.

Njëri prej tyre deklaronte:

“ajo ishte një ‘dhelpër’ e vogël në gjithë këtë… unë u joshja me të vërtetë.”

Sigurisht, fëmijët nuk mund të japin pëlqim për marrëdhënie seksuale me të rriturit. Dhe, me rëndësi, edhe në rastet kur autorët pretendonin “pëlqim”, provat që ata jepnin ishin shumë të dobëta, duke u bazuar zakonisht vetëm në mungesën e rezistencës fizike të fortë.

Abuzimi si hakmarrje

Hakmarrja ishte një tjetër arsye e zakonshme që përdorej për të shpjeguar veprimet kriminale. Në shumicën dërrmuese të rasteve, autorët e krimeve përmendnin partneret e tyre femra si objekt të sjelljes së tyre hakmarrëse.

Në thelb, ata abuzonin një fëmijë për t’u hakmarrë ndaj nënës së fëmijës.

Autorët e krimeve kërkonin hakmarrje sepse partneret e tyre nuk i përmbushnin pritshmëritë tradicionale të feminitetit dhe nuk luanin rolin e partneres romantike/seksuale ose të nënës/shtëpiakes sipas standardeve të tyre.

Siç deklaroi një prej tyre:

“Ka pasur disa herë që e kam ngacmuar seksualisht vajzën time, thjeshtë nga inati ndaj gruas sime që nuk pastronte shtëpinë. Lënien e qenit të bënte jashtëqitje në dysheme dhe askush nuk e pastronte.”

Në rrëfimet e tyre, partneret e rritura femra pritej të ofronin marrëdhënie seksuale ekskluzivisht për autorin e krimit, në kohën, mënyrën dhe formën që ai dëshironte.

Në disa raste, autorët pretendonin se janë shtyrë drejt abuzimit seksual ndaj fëmijëve për shkak të dëshirës për akte seksuale specifike ose forma të caktuara të sjelljes trupore, të cilat partneret e tyre të rritura nuk pranonin t’i kryenin.

Zemërimi dhe të ashtuquajturat “të drejta”

Autorët ndonjëherë e paraqisnin viktimën fëmijë si “të merituar” për abuzimin, duke pretenduar se sjellja e tyre kriminale ishte rezultat i zemërimit ndaj fëmijës.

Për shembull, ata ndiheshin të zemëruar sepse viktimat nuk përmbushnin normat “femërore” ose nuk tregonin nënshtrim të mjaftueshëm. Siç tha një autor:

“Ajo nuk po sillej si një vajzë e mirë, siç supozohet të sillet një vajzë perfekte.”

Në mënyrë thelbësore, arsyet e tyre për zemërim ndaj fëmijëve pasqyrojnë të njëjtat modele mendimi që qëndrojnë edhe pas zemërimit ndaj grave të rritura.

Autorët shpesh i referoheshin “të drejtës” së tyre për aktivitet seksual, duke justifikuar veprimet dhe duke u ankuar për mungesën e aksesit seksual ndaj partnereve të rritura.

Për më tepër, ata i paraqisnin fëmijët si seksualisht të gatshëm dhe gjithmonë të disponueshëm, duke treguar një ndjenjë të theksuar të së drejtës për seks dhe mungesë të plotë të pranimit se fëmijët nuk mund të japin pëlqim.

Patriarkati dhe justifikimet e dhunës

Në krahasim me studimet e mëparshme, u vu re një theks më i fortë i mendësisë patriarkale në rrëfimet e autorëve.

Shpesh, literatura e mëparshme sugjeron se abuzimi seksual ndaj fëmijëve ndodh për shkak të “konflikteve martesore” ose “mosmarrëveshjeve familjare”.

Por ky interpretim duket më i zbutur krahasuar me vetë rrëfimet e autorëve, të cilët shpesh theksojnë qartë zemërimin, hakmarrjen dhe ndjenjën e të drejtës seksuale.

Fokusi i tyre te “pëlqimi” i supozuar i viktimës është domethënës. Në marrëdhënie me gratë e rritura, burrat shpesh i shohin partneret si “roje të kufirit”, të cilat duhet t’i rezistojnë përpjekjeve të tyre nëse nuk duan marrëdhënie seksuale.

Në këtë studim, shumë prej autorëve nuk bënin dallim të qartë mes grave të rritura dhe vajzave, duke i parë të dyja si kategori vartëse.

Në disa raste ata shprehnin hapur këtë logjikë:

“Ndiqja nevojën për kënaqësi seksuale dhe kjo kërkonte një femër.”

Nevoja për edukim dhe politika

Gjetjet e studimit tregojnë nevojën që politikëbërësit dhe institucionet të forcojnë përpjekjet kundër mizogjinisë, ndjenjës së privilegjit seksual mashkullor dhe strukturave patriarkale.

Luftimi i miteve për përdhunimin (besime të rreme mbi dhunën seksuale, autorët dhe viktimat) dhe pranimi i këtyre miteve mbetet thelbësor.

Edhe pse këto masa zakonisht synojnë mbrojtjen e grave të rritura, analiza sugjeron se ato mund të ndihmojnë gjithashtu në parandalimin e abuzimit seksual ndaj fëmijëve.

Publikuar nga “The Conversation”

The post Raporti më i madh mbi abuzimin seksual të fëmijëve – rrëfimet tronditëse të autorëve appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Qeveria shqiptare ka hedhur në konsultim një strategji për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme (NVM) 2026-2030, një strategji e re që synon rritjen e produktivitetit, konkurrueshmërisë dhe integrimin e bizneseve shqiptare në tregun europian.

Sipas dokumentit, NVM-të përbëjnë shtyllën kryesore të ekonomisë shqiptare, duke përfaqësuar mbi 99% të ndërmarrjeve aktive, mbi 80% të punësimit dhe pjesën më të madhe të aktivitetit ekonomik në vend. Megjithatë, sektori vijon të përballet me produktivitet të ulët, akses të kufizuar në financa, mungesë aftësish profesionale dhe pjesëmarrje të ulët në tregjet ndërkombëtare.

Strategjia e re parashikon tre objektiva madhorë: forcimin e kapaciteteve të bizneseve, përmirësimin e klimës së biznesit dhe zgjerimin e aksesit në financim. Dokumenti mbështetet në 11 objektiva specifikë dhe 25 masa prioritare, të orientuara drejt inovacionit, transformimit digjital, tranzicionit të gjelbër, uljes së barrierave administrative dhe rritjes së eksporteve.

Një nga gjetjet kryesore të analizës është se problemi nuk qëndron te mungesa e strategjive për biznesin, por te fragmentimi dhe koordinimi i dobët mes institucioneve. Për këtë arsye, dokumenti synon të bashkërendojë politikat ekzistuese në një kuadër të vetëm veprimi.

Qeveria synon që deri në vitin 2030 Shqipëria të ndërtojë një ekosistem modern dhe inteligjent të ndërmarrjeve të vogla e të mesme, të afta të konkurrojnë në Tregun Unik Evropian.

Kostoja e zbatimit të dokumentit është përllogaritur në rreth 32.7 milionë lekë, që do të financohen nga buxheti i institucioneve përgjegjëse dhe donatorët.

The post Shqipëria kërkon të afrojë biznesin me standardet e BE-së deri në vitin 2030 appeared first on Gazeta Si.

Çfarë dëshmie më e mirë mund të ketë për suksesin e një qeverisjeje apo mandati politik sesa fakti që pasardhësit nga parti rivale vazhdojnë të ndjekin të njëjtat politika?

Imitimi është forma më e sinqertë e lavdërimit, dhe kjo është pikërisht ajo që bënë Bill Clinton dhe Tony Blair në lidhje me politikat e Ronald Reagan dhe Margaret Thatcher.

Kur Reagan u bë president në vitin 1981, norma më e lartë e tatimit mbi të ardhurat në SHBA ishte 70%. Kur ai u largua nga detyra në vitin 1989, kjo normë kishte rënë në 28%. Kur Thatcher mori drejtimin e qeverisë britanike në vitin 1979, norma më e lartë e tatimit mbi të ardhurat në Britani ishte 83%. Kur ajo u largua në vitin 1990, ajo kishte zbritur në 40%.

Këto ulje ishin të jashtëzakonshme. Në SHBA, pjesa e të ardhurave që mbetej pas tatimit për fituesit më të mëdhenj u rrit nga 30% në 72%, një rritje prej 140%. Në Britani, rritja ishte edhe më e madhe. Gjatë viteve 1980, u hoqën pengesat që frenonin prosperitetin ekonomik.

Reformat e Reaganit dhe Thatcherit transformuan ekonomitë e vendeve të tyre. Para viteve 1980, dominonin korporatat e mëdha që dinin të përfitonin nga zbritjet fiskale dhe që kompensonin punonjësit përmes përfitimeve të patatueshme dhe llogarive të shpenzimeve. Sipërmarrja ishte e rrallë. Krizat ekonomike, disa prej tyre shumë të thella, ishin të shpeshta, ndërsa rritja ekonomike mbetej e ngadaltë.

Normat e larta tatimore, në intervalin 60-70%, mbizotëruan ndërsa SHBA dhe Britania u zhytën në Depresionin e Madh gjatë viteve 1930. Normat mbi 90% shoqëruan rritjen e dobët të sektorit privat në vitet 1950. Ndërsa normat mbi 70% kontribuuan në periudhën e stagflacionit të viteve 1970, kur ekonomia vuante njëkohësisht nga inflacioni i lartë dhe rritja e ulët.

A është kujtesa kolektive aq e shkurtër sa të ketë harruar inflacionin dhe dëshpërimin që pasuan braktisjen e sistemit monetar të Bretton Woods System në fillim të viteve 1970?

Gjatë dekadës deri në vitin 1982, përfshirë periudhën e njohur si Winter of Discontent, kur qeveria laburiste humbi pushtetin përballë konservatorëve të Thatcherit, çmimet me pakicë në Britani u rritën mesatarisht me 14% në vit, ndërsa rritja reale ekonomike ishte vetëm 1.6% në vit.

“Labour isn’t working” (“Laburistët nuk po funksionojnë”), deklaronte slogani i famshëm i fushatës së Thatcherit, në një kohë kur papunësia kishte arritur në 5.3%. Një situatë e ngjashme, me stagflacion dhe papunësi të lartë, ekzistonte edhe në SHBA.

Në vitet 1980, ndërsa Reagan dhe Thatcher ulën ndjeshëm normat më të larta tatimore, modelet e vjetra të biznesit që kishin funksionuar nën regjimet e taksave të larta u bënë të vjetruara. Sipërmarrja lulëzoi. Punonjësit më të talentuar filluan të kërkonin pagesa direkte në para në vend të përfitimeve në natyrë, grumbulluan kapital dhe lanë kompanitë tradicionale për të krijuar bizneset e tyre.

Nga ana tjetër, korporatat ekzistuese ristrukturuan organizatat e tyre për t’iu përshtatur realitetit të ri me taksa më të ulëta, më pak rregullime dhe politikë monetare më të qëndrueshme. Wall Street dhe City of London tërhoqën një valë të madhe aktiviteti ekonomik, ndërsa startup-et thithnin kapital dhe shumoheshin me shpejtësi.

Papritur u zhdukën problemet e rritjes ekonomike nën 2% dhe inflacionit galopant. Kur Reagan dhe Thatcher ulën taksat (dhe Thatcher privatizoi me vendosmëri ndërmarrjet shtetërore), ekonomia shpërtheu në rritje dhe inflacioni u tkurr ndjeshëm.

Midis viteve 1982 dhe 1988, Britania regjistroi mesatarisht 4% rritje vjetore të PBB-së, ndërsa inflacioni u përgjysmua në 4%. SHBA pati rezultate të ngjashme.

Pretendimi se ulja e taksave për të pasurit do të sillte vetëm një efekt “rrjedhjeje nga lart-poshtë” (trickle-down effect) rezultoi i pabazuar. Një rritje ekonomike prej 4% në vit – diçka pothuajse e paimagjinueshme sot – ishte një valë e fuqishme prosperiteti.

Amerikanët e zakonshëm përfituan ndjeshëm. Midis viteve 1980 dhe 2000 u krijuan rreth 40 milionë vende të reja pune, një rritje prej më shumë se 40%.

Pjesëmarrja masive në tregun e aksioneve solli rritje të jashtëzakonshme të pasurisë familjare. Indeksi Dow Jones Industrial Average u rrit rreth 15 herë midis viteve 1982 dhe 2000.

Të ardhurat mesatare familjare u rritën me 12% gjatë periudhës së Reaganit dhe me 15% gjatë periudhës së Clintonit, duke pësuar një ngadalësim vetëm në fillim të viteve 1990, kur presidenti George H. W. Bush rriti normat më të larta tatimore.

Ndërkohë në Britani, të ardhurat javore të familjes mesatare u rritën me 26% gjatë mandatit të Thatcherit, ndërsa numri i qytetarëve që zotëronin aksione u rrit nga 3 milionë në 11 milionë.

Megjithatë, Reagan dhe Thatcher bënë edhe gabime, veçanërisht në fillimet e tyre. Të dy treguan hezitim për reformimin e sistemit tatimor. Thatcher ishte e rezervuar ndaj uljeve të menjëhershme të taksave, të cilat ajo i quante “Lafferizëm”, duke iu referuar teorisë së Arthur Laffer dhe të ashtuquajturës “Kurba Laffer”, sipas së cilës ulja e taksave mund të kompensohet vetvetiu përmes rritjes ekonomike dhe zgjerimit të bazës tatimore.

Gjatë mandatit të saj të parë, Thatcher uli normën më të lartë tatimore nga 83% në 60%, por rriti TVSH-në, duke rezultuar në një rritje neto të barrës fiskale. Për pasojë, ekonomia pothuajse nuk u rrit gjatë dy viteve e gjysmë të para të qeverisjes së saj.

Nga ana tjetër, Reagan zgjodhi ta shpërndante uljen e parë të taksave në tri faza midis viteve 1981 dhe 1983. Ndërsa vononte zbatimin e reformave, ekonomia amerikane pësoi recesionin e viteve 1981–1982, i konsideruar si më i rëndi që nga Kriza e Madhe.

Vetëm në mesin e viteve 1980, kur të dy udhëheqësit kapërcyen hezitimet dhe ulën ndjeshëm taksat, ekonomitë e tyre nisën të lulëzonin dhe lanë pas stagflacionin e dekadës së mëparshme.

Pavarësisht gabimeve fillestare, revolucioni ekonomik i Reaganit dhe Thatcherit transformoi ekonomitë e SHBA-së dhe Britanisë deri në fund të mijëvjeçarit.

Pasardhësit e tyre politikë nga kampet kundërshtare, Clinton dhe Blair, nuk lejuan rikthimin e normave shumë të larta tatimore. Gjatë viteve 1990, norma më e lartë e tatimit mbeti 40%.

Si rezultat, rritja e fortë ekonomike vazhdoi. Midis viteve 1993 dhe 2000, SHBA regjistroi mesatarisht 3.9% rritje ekonomike në vit, ndërsa Britania 3.3%.

Këto shifra janë shumë larg ritmeve modeste me të cilat ekonomitë e mëdha të botës duhet të kënaqen sot./The Economist

The post Si Reagan solli një rritje ekonomike që politikanët e sotëm vetëm mund ta ëndërrojnë… appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Bordi i Transparencës ka ulur me 3 lekë çmimin e naftës, pak orë pasi e rriti me 4 lekë.

Sipas vendimit të sotëm, nafta me pakicë do të tregtohet me 192 lekë/litri, ajo me shumicë jo më shumë se 180 lekë/litër.

Benzina do të shitet me 3 lekë më pak, 172 lekë/litri, ndërsa  me shumicë 160 lekë/litër.

Çmimet e caktuara nga Bordi do të hynë në fuqi sot datë 5 ora 13.00 dhe do të jenë të vlefshme deri në mbledhjen e ardhshme të bordit ku do të pasqyrohen ndryshimet e çmimeve të shitjes.

Në rast të shkeljeve të konstatuara nga operatorë të ndryshëm do të vendoset pezullimi i aktivitetit.

The post Bordi ul me 3 lekë çmimin e naftës dhe benzinës appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’-Shoqëria civile dhe qytetarë për të pestën ditë radhazi kanë marshuar në Tiranë lidhur me projektin për investim në Zvërnec të Vlorës.

Qytetarët u grumbulluan në sheshin “Skënderbej” dhe nga aty marshuan drejt Kryeministrisë, ku mbajtën dhe një minutë heshtje në nderim të efektivit të Policisë së Shtetit, Enea Mekolli që humbi jetën në krye të detyrës në Maliq.

Me pankarta në duar qytetarët kërkuan anulimin e projektit, duke shprehur shqetësimet e tyre për ndikimin që ai mund të ketë në mjedis dhe në pasuritë natyrore të zonës.

Protestuesit kanë paraqitur pesë pika për qeverinë: Dorëheqjen e kryeministrit; Shfuqizimin e statusit dhe të kuadrit ligjor që lidhet me investitorët strategjikë; Shfuqizimin e Paketës së Maleve; Anulimin e ndryshimeve në Ligjin për Zonat e Mbrojtura; Anulimin e ndryshimeve në Ligjin për Trashëgiminë Kulturore.

The post Qytetarët në ditën e pestë të protestës kundër projektit në Zvërnec: 5 pika për qeverinë! appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Bordi i Transparencës ka njoftuar çmimet e reja të karburanteve. Nga sot, nafta do të shitet me 195 lekë/litër, 4 lekë më shumë.

Benzina është ulur me 1 lekë dhe do të shitet me 175 lekë/litri.

Çmimet e caktuara nga Bordi do të hynë në fuqi sot datë 4 ora 15:30 dhe do të jenë të vlefshme deri në mbledhjen e ardhshme të bordit.

Në rast të shkeljeve të konstatuara nga operatorë të ndryshëm do të vendoset pezullimi i aktivitetit.

The post Bordi rrit me 4 lekë naftën appeared first on Gazeta Si.

Katër gazetarë të ekonomisë, shumë produktivë,  po përballen me pyetje serioze nëse janë… të vërtetë. Mirë se vini në median digjitale në vitin 2026!

Një hetim nga Press Gazette zbuloi se katër “gazetarë freelance” që supozohet se janë njerëz, të cilët kanë publikuar artikuj që promovojnë (shesin) kriptomonedha specifike, në media si Forbes, Investing.com, HuffPost, CoinTelegraph, VentureBeat dhe The Street, duket shumë e mundshme që të jenë të rremë. Dhe secili prej tyre, me rëndësi, ka lidhje të forta me një kompani PR të quajtur MarketAcross, e cila në faqen e saj e përshkruan veten si ofruese e “PR për kompanitë kryesore të blockchain në botë”.

Sipas Press Gazette, katër shkrimtarët në fjalë, me emrat e paraqitur si Nikolai Kuznetsov, Reuben Jackson, Luis Aureliano dhe Joe Liebkind,kanë foto profili që ose duken të gjeneruara nga AI, ose janë foto interneti që mund të gjenden lehtësisht. Asnjëri prej tyre nuk ka histori të qartë online përtej karrierës së tyre si shkrues financiarë, e cila në total përfshin më shumë se 1.000 artikuj.

Gazetarët e vërtetë të Press Gazette gjetën gjithashtu se secili prej këtyre shkrimtarëve shpesh ka nxitur lexuesit të investojnë në kriptomonedha të promovuara nga klientët e MarketAcross, përfshirë një projekt kripto veçanërisht të dyshimtë të quajtur “Gladius”, i cili u rrëzua në vitin 2017. Një faqe interneti tashmë e mbyllur për Kuznetsov, shkrimtari më produktiv i këtij grupi të dyshimtë, ishte regjistruar në të njëjtën adresë me një kompani të quajtur InboundJunction, një “grup media dhe PR për teknologji, AI dhe siguri kibernetike”, që ka të njëjtët themelues si siç mund ta merrni me mend, MarketAcross.

Asnjë nga mediat ku këta autorë të dyshuar kanë publikuar artikuj nuk ishte në gjendje t’i jepte Press Gazette prova që këta kontribues freelance janë realë. Dhe asnjëri nga shkrimtarët e akuzuar si të rremë nuk iu përgjigj pyetjeve të Press Gazette.

Në përmbledhje, sipas raportimit të Press Gazette, duket shumë sikur marketerët e kriptomonedhave kanë operuar me “gazetarë” të fabrikuar si kukulla digjitale, një skemë e dizajnuar me gjasë për të rritur interesin dhe legjitimitetin për klientët e tyre.

Një partner drejtues për MarketAcross dhe InboundJunction tha për Press Gazette në një deklaratë të gjatë se “ne nuk punësojmë gazetarë, dhe punonjësit tanë nuk operojnë asnjë nga profilet që keni përmendur. Ne nuk kemi të dhëna personale kontakti për individët që përmendni dhe çdo aktivitet i lidhur me ta duket se ka ndodhur vite më parë.”

Kripto është një fushë veçanërisht e mbushur me mashtrime, dhe në një pamje më të gjerë, bota e informacionit në përgjithësi është një kaos me shumë përmbajtje të rreme sot. Para se të merrni vendime të rëndësishme ose të besoni një shkrimtar apo postim të caktuar, duhet të jeni shumë të kujdesshëm. Shpresohet që redaktorët që lejojnë ndoshta-shkrimtarë të rremë të publikojnë këtë lloj përmbajtjeje të fillojnë të bëjnë të njëjtën gjë.

The post Katër gazetarë të ekonomisë të Forbes dhe HuffPost, dyshohet se janë AI appeared first on Gazeta Si.

Papa Leo XIV mbërrin në Spanjë më 6 qershor. Vizita e fundit e një pape në këtë vend ishte ajo e Benediktit XVI në vitin 2011. Dallimet mes dy papëve janë të dukshme, si në qasjen e tyre pastorale, ashtu edhe në mënyrën se si projektojnë imazhin e papatit.

Megjithatë, ky takim shërben si një mundësi për të rikthyer vëmendjen te mënyra se si imazhet dhe simbolika e lidhur me Kishën Katolike kanë frymëzuar modën për dekada me radhë.

Çdo pëlhurë, ngjyrë dhe motiv dekorativ i veshur nga papët, priftërinjtë, murgeshat dhe anëtarët e tjerë të klerit mbart një kuptim simbolik dhe një traditë të gjatë historike. Mbi të gjitha, ato krijojnë një ndikim të fortë vizual përmes ngopjes së ngjyrave, madhështisë së siluetave dhe pasurisë së materialeve. Stilistë si John Galliano, Dolce & Gabbana, Versace dhe madje edhe Cristóbal Balenciaga nuk i kanë shpëtuar këtij ndikimi, duke u frymëzuar, në mënyrë më të drejtpërdrejtë ose më të tërthortë, nga veshjet liturgjike./Harper’sBazzaar

The post Të gjitha herët kur moda deshi të vishej si Papa… appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Administrata Tatimore ka njoftuar hapjen e procesit të aplikimit për lidhjen e Marrëveshjes së Paqes Fiskale për vitin tatimor 2026.

Sipas njoftimit zyrtar, aplikimet mund të kryhen online në sistemin “e-filing” nga data 15 maj deri më 5 qershor 2026. Të drejtën për të aplikuar e kanë tatimpaguesit subjekt të Tatimit mbi të Ardhurat e Korporatave dhe Tatimit mbi të Ardhurat Personale nga Biznesi, të cilët ushtrojnë aktivitet ekonomik në Shqipëri dhe kanë realizuar të ardhura bruto mbi 14 milionë lekë gjatë vitit tatimor paraardhës.

Administrata Tatimore sqaron se aplikuesit duhet të mos kenë detyrime tatimore të papaguara apo të padeklaruara, të mos jenë në proces ankimi administrativ apo hetimi nga organet tatimore dhe të mos jenë subjekt i procedimeve penale ose dënimeve të formës së prerë për mashtrim tatimor, pastrim parash apo fshehje të ardhurash. Gjithashtu, nga kjo skemë përjashtohen subjektet që realizojnë projekte koncesionare.

Kërkesa paraqitet në rubrikën “Çështjet e mia” në sistemin “e-filing”, shoqëruar me dokumentacionin përkatës, ku përfshihen vërtetime nga Prokuroria, dëshmi penaliteti për administratorët dhe pronarët përfitues, dokumente që vërtetojnë mungesën e ankimeve administrative, si dhe vetëdeklarime sipas kërkesave të ligjit.

Vendimmarrja për pranimin ose refuzimin e aplikimit do t’u komunikohet tatimpaguesve brenda pesë ditëve kalendarike nga verifikimi i dokumentacionit, por jo më vonë se data 10 qershor 2026. Ndërkohë, dokumentacioni i nënshkruar përfundimisht duhet të dorëzohet pranë drejtorive rajonale tatimore brenda datës 15 qershor.

Për subjektet që zgjedhin të rideklarojnë pasqyrat financiare për vite të mëparshme, afati për pagesën e detyrimeve dhe dorëzimin e dokumentacionit përkatës është caktuar data 30 qershor 2026.

Administrata Tatimore u bën thirrje të gjithë tatimpaguesve që plotësojnë kriteret ligjore të aplikojnë brenda afatit të përcaktuar, duke paralajmëruar se kërkesat e paraqitura pas datës 5 qershor nuk do të merren në shqyrtim.

The post Aplikimet për Marrëveshjen e Paqes Fiskale, afat deri më 5 qershor appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Inspektorati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive po ngre një sistem të ri kontrolli të zyrtarëve, të njohur si “red flags”, pra “flamur të kuq” për shkelje të dyshuara.

Sistemi “Red Flags” bazohet në identifikimin e treguesve që mund të sinjalizojnë parregullsi në deklarimet e pasurisë. Këta tregues mund të përfshijnë rritje të menjëhershme të pasurisë që nuk justifikohet me të ardhurat e deklaruara, shlyerje kredish pa burime të qarta financiare, transaksione të shumta në cash, mospërputhje mes deklarimeve dhe të dhënave nga institucione të tjera publike apo lëvizje pasurish te persona të lidhur.

Gjatë vitit 2025, ILDKPKI administroi 4.486 deklarata pasurie dhe interesash private dhe kaloi në kontroll të plotë 655 subjekte deklaruese, përfshirë deputetë, kryetarë bashkish, prokurorë, drejtues institucionesh publike dhe zyrtarë të nivelit të lartë.

Si rezultat i verifikimeve, institucioni referoi 16 raste pranë organeve ligjzbatuese, ndërsa vendosi dhjetëra masa administrative për shkelje të legjislacionit. Konkretisht, u aplikuan 34 gjoba për mosdorëzim ose dorëzim me vonesë të deklaratave, 15 gjoba për shkelje të rregullave të konfliktit të interesit dhe 33 gjoba për deklarime të pasakta ose të paplota të interesave private.

 Sipas raportit, treguesit e kontrollit dhe sanksioneve për vitin 2025 klasifikohen në nivel “të lartë” sipas standardeve të OECD, duke reflektuar një intensifikim të mekanizmave të monitorimit dhe ndëshkimit administrativ.

The post ILDKP referoi 16 zyrtarë në prokurori, gati sistemi ‘Red Flags’ për fshehjen e pasurisë dhe konfliktin e interesit appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) ka rishikuar lehtë në ulje parashikimin për rritjen ekonomike të Shqipërisë për këtë vit. Sipas raportit të qershorit, ekonomia shqiptare pritet të rritet me 3.4%, një reduktim prej 0.1 pikë përqindje krahasuar me vlerësimin e muajit shkurt.

Në raport, BERZH thekson se Shqipëria mbetet një ekonomi e ndjeshme ndaj çmimeve të ushqimeve dhe energjisë, të cilat zënë një peshë të konsiderueshme në shportën e konsumit. Në veçanti, ushqimet përbëjnë rreth 40% të shpenzimeve të familjeve, duke e bërë ekonominë të ekspozuar ndaj presioneve inflacioniste. Megjithatë, institucioni vëren se zhvlerësimi i euros ka ndikuar pozitivisht në stabilizimin e disa çmimeve.

Sipas BERZH, Shqipëria mund të përfitojë gjithashtu nga ndryshimet në flukset turistike të shkaktuara nga konflikti në Lindjen e Mesme, pasi turistët mund të zhvendosen drejt destinacioneve më të sigurta në rajon.

Në analizën e saj më të gjerë, BERZH vëren se rritja ekonomike në Shqipëri u ngadalësua nga 4% në vitin 2024 në 3.8% në vitin 2025. Sektorët kryesorë që kanë mbështetur rritjen kanë qenë administrata publike, pasuritë e paluajtshme, teknologjia e informacionit dhe komunikimit (ICT) dhe ndërtimi. Ndërkohë, industria dhe bujqësia kanë shënuar tkurrje, të ndikuara nga forcimi i lekut, kërkesa e dobët e jashtme dhe rritja e pagave, faktorë që kanë ulur konkurrueshmërinë.

Nga ana e kërkesës, ekonomia është mbështetur nga konsumi qeveritar dhe eksportet e shërbimeve, ndërsa eksportet e mallrave kanë rënë. Deficiti i llogarisë korrente është ngushtuar në 0.7% të PBB-së, i ndikuar kryesisht nga performanca e fortë e turizmit dhe remitancave. Investimet e huaja direkte kanë mbetur të qëndrueshme dhe të përqendruara kryesisht në pasuri të paluajtshme dhe sektorin financiar.

Turizmi ka vijuar të performojë mirë edhe në fillim të vitit 2026, ndërsa konsumi familjar është mbështetur nga rritja e pagës minimale. Inflacioni, i cili në mars 2026 ishte 2.6%, mbetet brenda objektivit të Bankës së Shqipërisë. Efektet e rritjes së çmimeve të karburanteve janë zbutur pjesërisht përmes masave fiskale si ulja e akcizave dhe vendosja e tavaneve të çmimeve.

Norma bazë e interesit ka mbetur e pandryshuar që nga mesi i vitit 2025, në nivelin 2.5%. Ndërkohë, deficiti fiskal u rrit në 1.8% të PBB-së në vitin 2025, por mbeti nën pritshmëritë, ndërsa borxhi publik u ul në 53% të PBB-së në fund të vitit.

Për vitet në vijim, BERZH parashikon rritje ekonomike prej 3.4% në 2026 dhe 3.5% në 2027, të mbështetur nga investimet dhe reformat në kuadër të procesit të integrimit në Bashkimin Europian. Megjithatë, raporti paralajmëron se rreziqet mbeten të pranishme, përfshirë presionet mbi konkurrueshmërinë, ndryshimet klimatike dhe luhatjet e çmimeve të energjisë të lidhura me tensionet gjeopolitike.

BERZH parashikon që rritja ekonomike në Ballkanin Perëndimor të përmirësohet gradualisht në vitet në vijim, nga 2.6% në vitin 2025 në 2.9% në 2026 dhe 3.5% në 2027, e mbështetur nga investimet, eksportet dhe rimëkëmbja e kërkesës së jashtme, por thekson se rreziqet mbeten të larta për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme, i cili mund të rrisë çmimet e energjisë dhe ushqimeve dhe të ndikojë negativisht në rritjen ekonomike.

The post BERZH: Rritja ekonomike e Shqipërisë do të ngadalësohet appeared first on Gazeta Si.