13 korrik 1793 

Nga Leonard Veizi

Më 13 korrik 1793, në kulmin e Terrorit që kishte mbytur Francën në gjak, u shua një nga figurat më të përgjakshme të epokës. Zhan-Pol Mara u vra në vaskën e banesës së tij nga Sharlot Korde, një xhirondine e bindur se vetëm vdekja e tij mund t’i vinte fre gijotinës. Ironia e historisë: atentati nuk e ndali dhunën. E shenjtëroi. E shndërroi Maranë në martir të paprekshëm të revolucionit.

Mara nuk ishte thjesht politikan. Ishte mjek, studiues, teoricien dhe, mbi të gjitha, gazetar. E kuptoi herët se një penë e mprehtë vret më shumë se një batalion. Përmes gazetës “Miku i Popullit” — L’Ami du Peuple — ai gjykoi, dënoi dhe ekzekutoi me bojë. Sulmonte aristokratë, “tradhtarë” të imagjinuar dhe çdo revolucionar që, sipas tij, kishte treguar dobësi. Retorika e tij nuk ndezte debat. Ndezte turmat. Për Maranë, revolucioni nuk njihte kompromis. Ose ishe me të, ose ishe kokë për gijotinë.

Pamja e tij ishte pasqyrë e epokës: e sëmurë. I brejtur nga një sëmundje kronike e lëkurës, kalonte orë të tëra në vaskë me ujë medicinal. Ajo vaskë ishte redaksi dhe gjykatë. Aty shkruante artikujt. Aty firmoste lista vdekjeje. Dhe pikërisht aty e gjeti Sharlot Korde. I fitoi besimin me pretekstin se sillte emra “armiqsh të Republikës”. Pastaj e qëlloi me thikë në kraharor. Zhak-Lui Davidi e ngriu atë çast në pikturë. E nxori Maranë nga vaska dhe e futi në altar. E bëri shenjt laik të jakobinëve.

Për ithtarët, sakrificë sublime. Për armiqtë, kasapi që ushqeu gijotinën me bojë. Ndoshta të dyja palët kanë të drejtë. Historia rrallë prodhon engjëj apo djaj të pastër. Prodhon njerëz që janë të dyja bashkë.

Në fund, Mara mbetet mësimi më i zymtë për gazetarinë: pena nuk është kurrë e pafajshme. Kur pushon së kërkuari të vërtetën dhe nis të kërkojë koka, ajo nuk është më penë. Është gijotinë. Por vrasja e tij tregon edhe anën tjetër: pushteti ka frikë vdekjeje nga fjala. Aq frikë sa paguan me gjak për ta heshtur.

Më shumë se dy shekuj më pas, Zhan-Pol Mara na përplas në fytyrë të njëjtën pyetje: deri ku shkon një gazetar kur ideologjia e ha etikën? Dhe deri ku shkon pushteti kur i trembet një njeriu të sëmurë që shkruan nga një vaskë?

Dashi

Kjo ditë të gjen plot energji dhe të shtyn të veprosh pa humbur kohë. Ndikimi i Hënës të favorizon për të marrë vendime, sidomos në jetën personale. Në dashuri është momenti të flasësh hapur dhe të sqarosh çdo paqartësi. Në aspektin profesional, guximi dhe përgjegjësia do të shpërblehen. Kujdes vetëm të mos e teprosh me angazhimet, në mënyrë që të mos ndihesh i rraskapitur.

Demi

Sot vlen më shumë qetësia sesa nxitimi. Në raportet personale, gjestet dhe veprat kanë më shumë peshë se premtimet. Nuk është dita e duhur për debate apo tensione. Në punë, para se të veprosh, analizo mirë situatën. Fizikisht ndihesh mirë dhe një shëtitje apo aktivitet në ajër të pastër do të të bëjë edhe më mirë.

Binjakët

Bisedat dhe komunikimi janë arma jote më e fortë gjatë kësaj dite. Mund të forcosh marrëdhëniet ekzistuese dhe të krijosh kontakte të reja me vlerë. Në punë, idetë e zgjuara dhe reagimi i shpejtë do të të ndihmojnë të gjesh zgjidhje efikase. Mos e neglizho pushimin, pasi lodhja mendore mund të të ndikojë.

Gaforrja

Emocionet janë më të forta se zakonisht, por edhe intuita është në nivel të lartë. Në dashuri beso ndjenjat, por mos krijo pritshmëri të ekzagjeruara. Në punë mund të marrësh një lajm ose përgjigje që e ke pritur prej kohësh. Kushto rëndësi mirëqenies dhe mos e lër stresin të të dominojë.

Luani

Sot ndihesh më i sigurt në vetvete dhe kjo reflektohet në çdo veprim. Në marrëdhëniet personale je mjaft tërheqës, por krenaria mund të krijojë keqkuptime nëse nuk tregohet kujdes. Në punë ke aftësinë të marrësh drejtimin dhe të fitosh besimin e të tjerëve. Energjia është e lartë dhe mund ta shfrytëzosh për plane afatgjata.

Virgjëresha

Dita të fton të mendosh me qetësi para se të marrësh vendime. Në dashuri është koha për të sqaruar çështje të mbetura pezull dhe për të vendosur kufij të shëndetshëm. Në punë, organizimi dhe përkushtimi sjellin rezultate konkrete. Bëj një pushim të shkurtër gjatë ditës për të ulur tensionin.

Peshorja

Aftësia për të komunikuar dhe për të krijuar harmoni është më e fortë sot. Marrëdhëniet përfitojnë nga sinqeriteti dhe bashkëpunimi. Në punë, projektet në grup ecin më mirë sesa ato individuale. Edhe gjendja fizike paraqitet më e mirë se ditët e fundit.

Akrepi

Kjo është një ditë që kërkon maturi dhe kontroll të emocioneve. Në dashuri synon lidhje të sinqerta dhe të thella, por duhet të mbash nën kontroll xhelozinë. Në punë, intuita dhe strategjia të ndihmojnë të zgjedhësh momentin e duhur për të vepruar. Ke energji të mjaftueshme, por përdore me mençuri.

Shigjetari

Sot ndien nevojën për më shumë liri dhe përvoja të reja. Në jetën sentimentale nuk mungon entuziazmi, por shmangia e temave serioze mund të krijojë paqartësi. Në punë lindin ide interesante, të cilat kërkojnë organizim për t’u realizuar. Gjendja fizike është e mirë dhe të favorizon për aktivitet.

Bricjapi

Dita kërkon seriozitet dhe përkushtim maksimal. Në marrëdhënie vlerëson sigurinë dhe stabilitetin më shumë se gjithçka tjetër. Në punë mund të hedhësh hapa që do të ndikojnë pozitivisht në të ardhmen tënde profesionale. Ke rezistencë të mirë fizike dhe e përballon pa vështirësi ngarkesën.

Ujori

Imagjinata dhe krijimtaria janë në kulm. Në dashuri mund të ndodhin zhvillime të papritura që sjellin emocion, por kërkojnë edhe sinqeritet. Në aspektin profesional hapen mundësi të reja ose ndryshime interesante. Përpiqu të mos shpërqendrohesh nga gjërat e parëndësishme.

Peshqit

Ndjenjat ndikojnë fort në mënyrën se si vepron gjatë kësaj dite. Në dashuri nevojiten mirëkuptim dhe veprime konkrete për të shmangur keqkuptimet. Në punë frymëzimi është në nivel të lartë, sidomos në aktivitetet krijuese. Gjendja emocionale do të ndikojë drejtpërdrejt edhe në mirëqenien fizike.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Horoskopi i datës 13 korrik, e hënë appeared first on Sinjali.

Moti gjatë ditës së sotme do të jetë kryesisht me diell dhe vranësira të pakta.

Temperaturat minimale do të lëvizin ndërmjet 12°C dhe 15°C, ndërsa maksimalet ndërmjet 24°C dhe 27°C.

Era do të fryjë nga veriperëndimi me intensitet të lehtë deri mesatar.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Moti gjatë ditës së sotme me diell dhe vranësira të pakta appeared first on Sinjali.

BANGKOK, 13 korrik /ATSH/- Të paktën 27 persona humbën jetën dhe tetë të tjerë ndodhen në gjendje kritike, pasi një zjarr përfshiu gjatë mesnatës, një bar në lagjen e njohur Chatuchak në Bangkok, raportoi BBC.

Zjarrfikësit mbërritën në vendngjarje menjëherë pas mesnatës dhe gjetën klientë që përpiqeshin të shpëtonin përmes hyrjes së përfshirë nga flakët. 

Sipas dëshmitarëve, zjarri nisi pranë vendit ku po performonin muzikantët dhe u përhap me shpejtësi. 

Pamjet e publikuara në rrjetet sociale tregojnë flakë të mëdha që dalin nga ndërtesa, ndërsa njerëzit vrapojnë të tmerruar për të shpëtuar.

Shkaku i zjarrit mbetet ende nën hetim. 

Kryeministri i Tajlandës, Anutin Charnvirakul, tha se kishte folur me një muzikant që po performonte në momentin kur shpërtheu zjarri.

Sipas tij, muzikanti tregoi se flakët nisën pranë panelit elektrik. 

“Pas kësaj gjithçka ndodhi shumë shpejt. U dëgjuan shpërthime dhe të gjithë u përpoqën të largoheshin nga tymi dhe flakët”, tha kryeministri.

Ai shtoi se shumë persona nuk arritën të dilnin, pasi u drejtuan në pjesën e pasme të ndërtesës dhe u strehuan në tualete për t’i shpëtuar tymit. 

Pikërisht aty u gjetën shumica e viktimave.

Zjarrfikësit arritën ta vinin zjarrin nën kontroll brenda rreth 30 minutash. 

Bilanci paraprak është 27 viktima – nëntë burra dhe 18 gra – ndërsa mbi 60 persona po trajtohen në spital, tetë prej tyre në gjendje kritike.

Sipas hetimeve të para, shumica e viktimave dyshohet se kanë humbur jetën nga asfiksia, si pasojë e thithjes së tymit, megjithëse autoritetet theksojnë se hetimet vazhdojnë.

Lokali, i identifikuar si “Rong Beer Na Lat Phrao”, është izoluar nga policia. 

Guvernatori i Bangkokut, Chatchart Sittipunt, deklaroi se zjarri u përhap me shpejtësi për shkak të dekorimeve të ndezshme në tavan. 

Ai shtoi se tymi toksik mund të ketë bërë që shumë viktima të humbnin ndjenjat.

Sipas tij, pranë daljes emergjente u gjetën disa persona pa ndjenja dhe ekzistojnë dyshime se, tavolina ose objekte të tjera mund të kenë penguar evakuimin. 

Megjithatë, ai theksoi se kjo do të konfirmohet vetëm pas hetimit zyrtar.

Ky nuk është rasti i parë i një tragjedie të tillë në Tajlandë. 

Katër vjet më parë, një zjarr në një bar në jug të Bangkokut vrau 22 persona, ndërsa në vitin 2009 një zjarr në një klub nate në kryeqytet, shkaktoi vdekjen e 66 personave. //a.i/

The post BANGKOK – Të paktën 27 të vdekur, mbi 60 të plagosur, pas zjarrit në një bar appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Një ngarkesë me 50 sonda për monitorimin e naftës, me origjinë nga Bjellorusia, u ndaluan nga dogana e Durrësit në fillim të vitit, pasi autoritetet konstatuan se pajisjet ishin nën embargon e vendosur ndaj Rusisë dhe aleatit të saj, Bjellorusisë, pas agresionit në Ukrainë. Sondat ishin deklaruar me një vlerë modeste prej 2,474 eurosh. Sipas […]The post Bilanci shqiptar i sanksioneve kundër Moskës    appeared first on Reporter.al.

Shqipëria ka humbur gati një të katërtën e popullsisë që nga fillimi i viteve 2000, duke shënuar tkurrjen më të fortë mes vendeve europiane.

Sipas të dhënave të Eurostat, më 1 janar 2026 Shqipëria numëronte rreth 2.34 milionë banorë, nga 3.06 milionë në vitin 2000 (Eurostat raporton shifrat e publikuara nga INSTAT).

Në 25 vjet, popullsia e vendit është pakësuar me rreth 721 mijë persona, ose 23.6%. Nga të dhënat rezulton se Shqipëria ka humbur pothuajse një në çdo katër banorë që kishte në fillim të mijëvjeçarit.

Kjo rënie, sipas të dhënave të përpunuara nga “Monitor”, është më e larta në Europë. Shteti i dytë me tkurrjen më të lartë është Bullgaria, që pa një reduktim prej 21.6% në të njëjtën periudhë.

Në vend të tretë është Kosova, për të cilën tkurrja është llogaritur nga viti 2003, kur raportohet e dhëna më e hershme. Nga ajo periudhë, popullsia e Kosovës është tkurrur me 19.3%.

Rënie të fortë ka shënuar edhe Lituania, me 17.8%, e ndjekur nga Rumania me 15.2%, Kroacia me 13.8%, Serbia me 13.2% dhe Gjeorgjia me 11.1%.

Në Maqedoninë e Veriut, popullsia është pakësuar me 10%, ndërsa në Bosnjë-Hercegovinë me 9.5%. Hungaria ka humbur 7.2% të popullsisë, Polonia 5%, Armenia 4%, Greqia 3.8% dhe Estonia 2.9%.

Të dhënat tregojnë se pothuajse i gjithë Ballkani Perëndimor ka humbur popullsi, por Shqipëria mbetet në krye të renditjes për nga ritmi i tkurrjes.

Serbia ka humbur rreth një të tetën e banorëve në krahasim me vitin 2000, Kroacia afërsisht 14%, ndërsa Bosnjë-Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut rreth një të dhjetën.

Përjashtimi i vetëm në rajon është Mali i Zi, ku popullsia rezulton 3.3% më e lartë se në vitin 2000.

Rënia e popullsisë, nga emigracioni i lartë dhe plakja graduale e popullsisë

Shqipëria po përballet njëkohësisht me tri goditje demografike: emigracion të lartë, rënie e lindjeve dhe plakje e shpejtë.

Emigracioni është faktori kryesor që po ndikon këtë tendencë. Largimi i vazhdueshëm i të rinjve ka zvogëluar jo vetëm numrin e banorëve, por edhe bazën e popullsisë në moshë riprodhuese. Si rrjedhojë, numri i lindjeve ka rënë me shpejtësi, ndërsa raporti mes të rinjve dhe të moshuarve po përkeqësohet.

Që nga fillimi i viteve 1990, vendi po përjeton cikle të njëpasnjëshme emigracioni, që nuk duket se po ndalen, pavarësisht rritjes ekonomike dhe përmirësimit të të ardhurave. Sipas të dhënave të fundit të INSTAT për migracionin neto më shumë se 166.4 mijë shqiptarësh rezulton të kenë braktisur vendin gjatë viteve të pas-pandemisë nga 1 janari 2021 në 2026.

Emigracion i fortë pas pandemisë, kanë ikur të paktën 164 mijë shqiptarë më shumë sesa janë kthyer

Shqipëria, që për dekada konsiderohej si një nga vendet me popullsinë më të re në Europë, ka arritur tashmë moshën mediane të Bashkimit Europian. Sipas të dhënave të INSTAT, mosha mediane arriti në 45 vjeç më 1 janar 2026, nga 34.2 vjeç në vitin 2014. Në vetëm 12 vjet, treguesi u rrit me 10.8 vjet, rreth 4.5 herë më shpejt se në BE.

Kjo do të thotë se gjysma e popullsisë shqiptare është tashmë mbi moshën 45 vjeç. Rënia e lindshmërisë dhe emigrimi i moshave të reja po e zhvendosin me shpejtësi strukturën demografike drejt grupmoshave më të mëdha.

Shqipëria në fazë plakjeje agresive, për herë të parë në histori mosha mediane arrin BE-në

Në vitin 2025, lindjet arritën nivelin më të ulët historik të pas tranzicionit, në 22.5 mijë, nga 82 mijë në vitin 1990, teksa shtesa natyrore po shkon drejt zeros. (shik grafikun e shtesës natyrore)

Pasojat nuk kufizohen vetëm te numri i banorëve. Tkurrja e popullsisë ul bazën e konsumit, ngushton ofertën e fuqisë punëtore dhe shton presionin mbi sistemin e pensioneve dhe shërbimet shëndetësore.

Me më pak të rinj që hyjnë në tregun e punës dhe më shumë të moshuar që dalin në pension, raporti mes kontribuuesve dhe përfituesve përkeqësohet. Në të njëjtën kohë, prej disa vitesh bizneset po përballen gjithnjë e më shumë me mungesë punonjësish, sidomos në sektorët që kërkojnë fuqi punëtore të kualifikuar dhe po tentojnë ti zëvendojnë ato me punonjës të huaj.

Tregu i punës “pushtohet” nga filipinasit dhe indianët, lejet e punës për të huajt rriten 43%

Europa rritet, pavarësisht se ka më shumë vdekje se lindje

Ndërsa Shqipëria dhe shumica e vendeve të Europës Lindore po humbin popullsi, Bashkimi Europian vijon ta rrisë numrin e banorëve.

Më 1 janar 2026, popullsia e BE-së arriti në 452 milionë banorë, rreth 706 mijë më shumë se një vit më parë. Ky ishte viti i pestë radhazi me rritje, pas rënies së regjistruar gjatë pandemisë në vitin 2021, raportoi Eurostat.

Në krahasim me vitin 2016, Bashkimi Europian kishte 8 milionë banorë më shumë, ndërsa ndaj vitit 2006 rritja ishte 16 milionë.

Por shtesa e popullsisë nuk po vjen nga lindjet. Që prej vitit 2012, BE-ja ka regjistruar më shumë vdekje se lindje. Bilanci negativ natyror është kompensuar nga emigracioni neto pozitiv.

Kjo do të thotë se pa hyrjen e emigrantëve, popullsia e Bashkimit Europian do të ishte në rënie.

Gjatë vitit 2025, popullsia u rrit në 16 vende të BE-së. Normat më të larta të shtimit u regjistruan në Maltë, me 24.1 persona për 1,000 banorë, Qipro me 13.7 dhe Luksemburg me 13.1. Rëniet më të forta u shënuan në Letoni, Estoni dhe Hungari.

Malta dhe Irlanda, rritja më e fortë që nga viti 2000

Në krahasimin afatgjatë, Malta e ka rritur popullsinë me 51.3% nga viti 2000, norma më e lartë në Europë.

Pas saj renditen Irlanda me 45.9%, Qipro me 44.3% dhe Islanda me 41.3%. Andorra ka shënuar rritje prej 35%, Azerbajxhani 28%, Zvicra 27.4%, Lihtenshtajni 27.1% dhe Norvegjia 25.7%.

Spanja e ka rritur popullsinë me 22.5%, Suedia me 19.7% dhe Mbretëria e Bashkuar me 19.3%. Rritje të konsiderueshme kanë regjistruar edhe Belgjika me 16.8%, Austria me 15.2%, Holanda me 14.3% dhe Franca me 14.2%.

Këto vende përballen gjithashtu me lindshmëri të ulët dhe plakje, por kanë arritur ta zbusin humbjen natyrore duke tërhequr emigrantë.

Ekonomitë më të zhvilluara ofrojnë paga më të larta, vende pune, shërbime publike dhe stabilitet institucional. Kjo i ka kthyer ato në destinacione për fuqinë punëtore nga Ballkani, Europa Lindore dhe vende të tjera.

Emigracioni po krijon dy realitete të ndryshme demografike në Europë. Vendet pritëse po rrisin popullsinë dhe po plotësojnë nevojat e tregut të punës, ndërsa vendet e origjinës po humbin të rinj, profesionistë dhe familje në moshë aktive./ O.Liperi

The post Shqipëria humbi gati një të katërtën e popullsisë në 25 vjet, rënia më e lartë në Europë appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria u përfshi në qershor në brezin e temperaturave mbi normalen që mbuloi pjesën më të madhe të Europës, duke paralajmëruar një fillim vere më të nxehtë.

Harta e anomalive të temperaturës së ajrit, e publikuar nga Copernicus Climate Change Service, e vendos territorin shqiptar kryesisht në zonën rreth 1 deri në 2 gradë Celsius mbi mesataren e qershorit për periudhën 1991–2020.

Kjo është një përllogaritje e përafërt vizuale nga shkalla e ngjyrave të hartës dhe jo një statistikë kombëtare e publikuar veçmas për Shqipërinë.

Ngrohja është më e dallueshme në zonat e brendshme dhe veriore të vendit, ndërsa përgjatë bregdetit Adriatik dhe Jon treguesi paraqitet më i moderuar.

Por pavarësisht këtyre luhatjebve asnjë pjesë e Shqipërisë nuk shfaqet qartësisht në territor me temperatura nën mesataren klimatike.

Pozicionimi i vendit në hartë e lidh Shqipërinë me të njëjtin model të ngrohtë që përfshiu Italinë, pjesën perëndimore të Ballkanit dhe një segment të gjerë të Mesdheut.

Sinjali për Shqipërinë ishte pjesë e një tabloje shumë më të gjerë evropiane. Temperatura mesatare mbi tokën evropiane arriti në qershor 19.14 gradë Celsius, ose 1.78 gradë mbi mesataren e viteve 1991–2020.

Ky ishte qershori i dytë më i nxehtë i regjistruar në Evropë në bazën e të dhënave ERA5, pas rekordit të vitit 2019.

Tetë nga nëntë muajt qershor më të nxehtë të Evropës janë regjistruar që prej vitit 2019, një tregues i përshpejtimit të trendit të ngrohjes. Europa Perëndimore përjetoi qershorin më të nxehtë të regjistruar, e nxitur nga një valë intensive të nxehti gjatë gjysmës së dytë të muajit.

Temperatura mesatare në rajon ishte 3.06 gradë mbi normalen, duke kaluar rekordin e vendosur vetëm një vit më parë.  Franca, Gjermania, Spanja, Italia dhe vendet e Beneluksit regjistruan në disa zona anomali mujore prej 3 deri në 5 gradësh mbi mesataren.

Në pjesën më të madhe të Europës, temperaturat mujore qëndruan mbi normalen, ndërsa kushte më të freskëta u shfaqën kryesisht në Rusinë perëndimore dhe në pjesë të Turqisë.  Në nivel global, qershori 2026 ishte qershori i dytë më i nxehtë në historikun e matjeve të Copernicus.

Temperatura mesatare globale arriti 16.54 gradë Celsius, ose 0.56 gradë mbi mesataren e periudhës 1991–2020. Ajo ishte gjithashtu rreth 1.39 gradë mbi nivelin e vlerësuar paraindustrial të viteve 1850–1900.

Sipërfaqja e oqeaneve jashtë rajoneve polare shënoi temperaturën më të lartë të regjistruar ndonjëherë për një muaj qershor. Temperatura mesatare e sipërfaqes së detit arriti 20.86 gradë Celsius, duke kaluar me një diferencë të vogël rekordin e qershorit 2024.

Edhe Deti Mesdhe u rendit mes rajoneve me ujëra shumë më të ngrohta se normalja, një zhvillim me rëndësi të drejtpërdrejtë për vendet bregdetare si Shqipëria.

Të dhënat tregojnë se rekordet klimatike po shfaqen me intervale gjithnjë e më të shkurtra.

Për Shqipërinë, harta e qershorit nuk tregon anomali aq ekstreme sa në Europën Perëndimore, por e vendos vendin qartësisht në anën e ngrohtë të ndarjes klimatike.

The post Temperaturat, Shqipëria hyri në verë me nivele mbi normalen, ndërsa nxehtësia mbërtheu Europën appeared first on Revista Monitor.

Plakja e popullsisë, emigracioni dhe barra në rritje e sëmundjeve kronike po krijojnë kërkesa të reja për sistemin shëndetësor shqiptar, ndërsa financimi publik mbetet ndër më të ulëtit në Ballkanin Perëndimor, sipas një raporti të Bankës Botërore. Në vitin 2025, popullsia e Shqipërisë ishte rreth 2.36 milionë banorë, nga 2.9 milionë në vitin 2010.

Raporti ia atribuon këtë rënie emigracionit dhe normave të ulëta të lindshmërisë. Në vitin 2022, norma e fertilitetit ishte vetëm 1.2 fëmijë për grua. Nëse këto prirje vazhdojnë, popullsia mund të bjerë në rreth 2 milionë banorë deri në fund të shekullit.

Rreth 16% e popullsisë ishte 65 vjeç ose më shumë në vitin 2023. Sipas raportit, plakja po rrit peshën e sëmundjeve jo të transmetueshme, përfshirë sëmundjet ishemike të zemrës, goditjet cerebrale, kancerin, sëmundjet e mushkërive dhe Alzheimerin.  Këto zhvillime po rrisin kërkesën për shërbime afatgjata, menaxhim të sëmundjeve kronike dhe kujdes të vazhdueshëm.

Banka Botërore vëren se modeli aktual i ofrimit të shërbimeve mbetet i orientuar kryesisht drejt spitaleve dhe lidhet vetëm në mënyrë të kufizuar me performancën.

Pa ndryshime, këto presione mund të zgjerojnë pabarazitë dhe të kufizojnë aftësinë e sistemit për të siguruar vlerë më të mirë për fondet publike.  Në vitin 2023, shpenzimet totale për shëndetësinë arritën në rreth 4.9% të Prodhimit të Brendshëm Bruto.

Nga kjo shumë, shpenzimet publike, përfshirë fondet buxhetore dhe kontributet për sigurimin shëndetësor, përbënin rreth 3.5% të PBB-së.

Shëndetësia përfiton rreth 9.7%-9.9% të shpenzimeve të përgjithshme të qeverisë. Sipas raportit, Shqipëria shpenzon rreth 301 dollarë për frymë nga fondet publike për shëndetësinë, afërsisht gjysma e nivelit të disa vendeve të tjera të rajonit.  Banka Botërore thekson se kufizimet financiare nuk janë i vetmi problem.

Raporti argumenton se fondet ekzistuese shpërndahen në mënyrë jo optimale, me pjesën më të madhe të shpenzimeve të drejtuara te spitalet dhe një pjesë më të vogël te kujdesi parësor dhe parandalimi.

Një tjetër dobësi është baza e kufizuar e kontributeve. Kontributet për sigurimin shëndetësor përbëjnë vetëm rreth 0.8% të PBB-së, ndërsa transfertat e qeverisë për grupet e subvencionuara arrijnë në rreth 1.6% të PBB-së.  Raporti rekomandon përmirësimin e mbledhjes së kontributeve, rishikimin e transfertave publike për grupet e subvencionuara dhe përdorimin e taksave të lidhura me produkte që dëmtojnë shëndetin.

Megjithatë, Banka Botërore i përshkruan këto masa si mbështetëse dhe jo si zëvendësim për reformat në efikasitet dhe barazi.  Dokumenti propozon që Shqipëria të përqendrohet te kujdesi parësor, parandalimi, blerja strategjike e shërbimeve dhe optimizimi i rrjetit spitalor. Sipas raportit, qëndrueshmëria e sistemit do të varet nga aftësia për të përdorur më mirë fondet ekzistuese, për të mobilizuar të ardhura të reja dhe për të përshtatur shërbimet me një popullsi më të vogël dhe më të moshuar./ N.Maho

 

The post BB: Plakja dhe emigracioni po shtojnë presionin mbi financimin e shëndetësisë appeared first on Revista Monitor.

Në fazën e gjysmëfinaleve të Kupës së Botës diferencat në renditjet e fuqisë janë të vogla dhe vendimet kërkojnë ekzaminim të hollësishëm. Katër skuadrat që mbeten janë ekipe me histori të mëdha në kompeticion, dhe përfaqësojnë emra që kanë arritur shpesh në finale gjatë 15 viteve të fundit. Sipas sports.yahoo, Franca ka qëndruar si lider […]

Filmi i Christopher Nolan, “The Odyssey”, pritet të shfaqet këtë javë ndërsa diskutohet gjerësisht për zgjedhjet e kastimit. Në Greqi, reagimet përqëndrohen më shumë te ndikimi kulturor i poemës së Homerit sesa te diskutimet në Shtetet e Bashkuara: eposi mësohet në të gjitha klasat e shtatë dhe vazhdon të jetë pjesë qendrore e mësimdhënies dhe […]

Ilustrim nga Jurgena Tahiri/BIRN Nga: Vladimir Karaj Një ngarkesë me 50 sonda për monitorimin e naftës, me origjinë nga Bjellorusia, u ndaluan nga dogana e Durrësit në fillim të vitit, pasi autoritetet konstatuan se pajisjet ishin nën embargon e vendosur ndaj Rusisë dhe aleatit të saj, Bjellorusisë, pas agresionit në Ukrainë. Sondat ishin deklaruar me […]

Vendimi që lejon sulmuesin e Shteteve të Bashkuara, Folarin Balogun, të luajë në ndeshjen e radhës pas kartonit të kuq u mor vetëm nga kryetari i komitetit disiplinor të FIFA-s, Mohammad al‑Kamali, pa konsultim me anëtarët e tjerë të trupit disiplinor. Balogun, golashënuesi më i mirë i SHBA-së në turne, mori kartonin e kuq në […]

Vdekja e papritur e senatorit republikan Lindsey Graham ka tronditur udhëheqjen ukrainase, e cila e shihte atë si një përkrahës të fuqishëm pranë rrethit të presidentit amerikan Donald Trump. Graham ishte në Kiev dy ditë më parë, ku u shfaq në Sheshin e Shën Mihalit dhe deklaroi se po afrohej miratimi i një pakete të […]

Folarin Balogun u lejua të luante kundër Belgjikës në 1/8-at e finaleve të Botërorit, pasi FIFA vendosi të pezullonte përkohësisht suspendimin e tij për kartonin e kuq dhe t9i shqiptojë një gjobë prej 40,000 dollarësh. Kartoni i kuq ishte dhënë në ndeshjen e 1/16-ave kundër Bosnjë e Hercegovinës, dhe sipas rregullave do të duhej të […]

Kupa e Botës 2026 ka sjellë një moment historik. Për herë të parë që nga krijimi i renditjes së FIFA-s, katër kombëtaret më të renditura në botë kanë siguruar një vend në gjysmëfinalet e turneut.

Franca, Spanja, Argjentina dhe Anglia do të luftojnë për dy biletat e finales, pasi të gjitha konfirmuan statusin e favoritëve duke kaluar me sukses fazën eliminatore.

Ky skenar nuk erdhi vetëm si rezultat i paraqitjeve në fushë. Për Botërorin e parë me 48 skuadra, FIFA ndryshoi formatin e shortit, duke vendosur katër kombëtaret më të renditura në katër pjesë të ndryshme të tabelës së fazës eliminatore.

Shorti u bazua në renditjen e FIFA-s të 19 nëntorit 2025, kur Spanja ishte e para, Argjentina e dyta, Franca e treta dhe Anglia e katërta. Me kusht që të fitonin grupet e tyre, këto katër skuadra nuk mund të përballeshin mes vete para gjysmëfinaleve. Spanja dhe Argjentina u vendosën në anë të kundërta të tabelës, ndërsa e njëjta gjë ndodhi edhe me Francën dhe Anglinë.

Megjithatë, rregulli i FIFA-s nuk ishte i mjaftueshëm. Katër kombëtaret duhej fillimisht të fitonin grupet e tyre për të ruajtur pozicionin në tabelën e fazës eliminatore. Të gjitha ia dolën ta bëjnë këtë.

Në çerekfinale, Franca mposhti Marokun me rezultat 2-0, Spanja eliminoi Belgjikën me rezultat 2-1, Anglia triumfoi ndaj Norvegjisë me rezultat 2-1 pas vazhdimeve, ndërsa Argjentina kaloi Zvicrën me rezultat 3-1, gjithashtu pas kohës shtesë.

Edhe pse renditja e FIFA-s ndryshoi pak para nisjes së Botërorit, katër vendet e para mbetën të pandryshuara. Në renditjen përfundimtare para turneut, Argjentina ishte e para, Spanja e dyta, Franca e treta dhe Anglia e katërta.

Gjysmëfinalja e parë do të zhvillohet mes Francës dhe Spanjës në Dallas, ndërsa një ditë më vonë Argjentina do të përballet me Anglinë në Atlanta. Fituesit do të takohen në finalen e madhe të 19 korrikut në New Jersey, ndërsa ky edicion tashmë ka hyrë në histori si i pari ku katër kombëtaret më të mira të renditjes FIFA kanë arritur njëkohësisht në gjysmëfinale. /Telegrafi/

Spanja po vazhdon rrugëtimin e saj në Kupën e Botës 2026 dhe tashmë është vetëm një hap larg finales. Përballë saj në gjysmëfinale do të jetë Franca, në një duel mes dy superfuqive të futbollit botëror.

Megjithatë, përtej emrave të mëdhenj si Lamine Yamal, Rodri, Unai Simon apo Marc Cucurella, ekziston një futbollist që shpesh kalon në heshtje, por që ka një ndikim të jashtëzakonshëm në mënyrën se si funksionon skuadra e Luis de la Fuentes.

Bëhet fjalë për Dani Olmon.

Spanja nuk ka një yll të vetëm që dominon gjithçka. “La Roja” funksionon si një makineri ku çdo lojtar ka rolin e tij, por Olmo është ai që shpesh lidh të gjitha pjesët e kësaj strukture.

Edhe pse nuk udhëheq ekipin në statistika si gola apo asistime, ndikimi i tij nuk matet vetëm me numra. Ai është lojtari që lidh mbrojtjen me sulmin, krijon hapësira dhe i jep ritëm lojës së Spanjës.

Olmo luan nominalisht si numër 8 ose numër 10, por në fushë ai ka liri të plotë. Detyra e tij kryesore është të lëvizë mes linjave, të gjejë hapësira dhe të jetë gjithmonë një opsion për shokët e skuadrës.

Një nga cilësitë më të mëdha të tij është aftësia për të lexuar situatat para se ato të ndodhin. Ai e kupton kur duhet të zbresë për të ndihmuar në ndërtim, kur duhet të sulmojë hapësirën dhe kur duhet të tërheqë një kundërshtar për të krijuar hapësirë për të tjerët.

Kjo u pa qartë në ndeshjet ndaj Portugalisë dhe Arabisë Saudite, ku Olmo shpesh shfaqej në zonat më të rëndësishme të fushës. Ai nuk kërkon vetëm topin, por krijon mundësi që skuadra ta qarkullojë atë me më shumë lehtësi.

Në sfidën ndaj Belgjikës, para golit të Fabian Ruiz, ishte pikërisht Olmo ai që krijoi situatën e rrezikshme me goditjen e tij, e cila u prit nga Thibaut Courtois para se topi të përfundonte në rrjetë.

Por puna e tij nuk ndalet vetëm në fazën sulmuese. Mesfushori është aktiv edhe në presing dhe në rikuperimin e topit, duke ndihmuar Spanjën të ruajë intensitetin e lartë që e karakterizon.

Në ndeshjen ndaj Austrisë, Olmo tregoi edhe një herë inteligjencën e tij taktike. Ai parashikoi situatat e rrezikshme, mbuloi hapësira dhe pengoi kundërshtarët të krijonin aksione të rrezikshme.

Sipas të dhënave të Sofascore, Olmo ka krijuar dy raste të mëdha në këtë Kupë Bote, duke qenë i dyti në skuadrën e Spanjës pas vetëm Marc Cucurellas. Ai është gjithashtu ndër liderët e ekipit për rikuperime të topit dhe driblime të suksesshme.

Edhe pse ka vetëm një asist në turne, ndikimi i tij është shumë më i madh sesa tregojnë statistikat. Olmo shpesh është lojtari që nis aksionin, krijon hapësirën ose bën lëvizjen që lejon një tjetër bashkëlojtar të shkëlqejë.

Trajneri Luis de la Fuente e kishte paralajmëruar këtë para fillimit të Botërorit.

“Ai është në formë fantastike. Jam i bindur se Olmo do të luajë një rol kyç në këtë Kupë Bote. Mund ta përdorim edhe në krah dhe jam i sigurt se do të gjejmë një vend për të, sepse ai do të japë një kontribut të madh”, kishte deklaruar trajneri spanjoll.

Deri tani, ai ka pasur të drejtë.

Nëse Spanja arrin ta fitojë Kupën e Botës, shumë do të flitet për rikthimin e Rodrit apo ndikimin e Mikel Merinos nga stoli. Por në mesin e arkitektëve të këtij suksesi, emri i Dani Olmos duhet të jetë padyshim në krye të listës. /Telegrafi/

Spanja ndodhet vetëm një ndeshje larg finales së Kupës së Botës 2026. Sfida e radhës është një përballje gjysmëfinale me Francën, një takim mes dy gjigantëve të futbollit ndërkombëtar.

Përtej protagonistëve të njohur si Lamine Yamal, Rodri, Unai Simon dhe Marc Cucurella, spikat një figurë që vepron në prapaskenë, por që luan një rol thelbësor në mekanizmin e skuadrës së Luis de la Fuentes.

Fjala është për Dani Olmon.

“La Roja” nuk mbështetet te një lider i vetëm. Ajo funksionon si një orë e përsosur, ku secili ka detyrën e tij të saktë, dhe Olmo është ai që lidh të gjithë elementët e kësaj arkitekture.

Megjithëse nuk mban vendet e para në listat e golashënuesve apo asistuesve, vlera e tij shtrihet përtej shifrave. Ai është hallka që bashkon repartet e prapavijës me ato të sulmit, duke hapur korridore dhe duke diktuar tempin e lojës spanjolle.

Formalisht, Olmo pozicionohet si tetës ose dhjetës, por në fushë gëzon një autonomi absolute. Misioni i tij thelbësor është të endet ndërmjet vijave kundërshtare, të identifikojë boshllëqet dhe të jetë një destinacion konstant pasimi për pjesën tjetër të formacionit.

Ndonjë nga dhuntitë e tij më të mëdha është aftësia për të lexuar lojën në mënyrë proaktive. Ai e dallon instinktivisht momentin kur duhet të tërhiqet për të organizuar aksionin, kur duhet të futet në zonë dhe kur duhet të josë një mbrojtës për të liruar rrugë për shokët.

Kjo u pa qartësisht në takimet me Portugalinë dhe Arabinë Saudite, ku mesfushori shquhej rregullisht në zonat më nevralgjike të fushës. Ai nuk e kërkon topin në mënyrë egoiste, por gjeneron kushtet që qarkullimi i tij të bëhet më fluid.

Në përballjen me Belgjikën, pak para golit të Fabian Ruiz, ishte pikërisht Olmo ai që provokoi rrezik me një goditje të fuqishme, të cilën Thibaut Courtois e ktheu përpara se sfera të përfundonte në fundin e portës.

Por kontributi i tij nuk kufizohet vetëm në ofensivë. Mesfushori është energjik edhe në fazën e presingut dhe të rifitimit të zotërimit, duke ndihmuar Spanjën të ruajë atë intensitet të lartë që e dallon.

Gjatë ndeshjes me Austrinë, Olmo dëshmoi sërish inteligjencën e tij taktike. Ai parandalonte situatat komprometuese, mbyllte kalimërisht vrimat dhe pengonte kundërshtarët të ndërtonin raste të pastra shënimi.

Sipas statistikave nga Sofascore, Olmo ka prodhuar dy raste të mëdha në këtë turne, duke u renditur i dyti në kampin spanjoll, menjëherë pas Marc Cucurellas. Ai figuro gjithashtu ndër më të dalluarit në skuadër për sa u përket topave të rimarrë dhe driblimeve të kryera me sukses.

Edhe pse ka regjistruar vetëm një asist gjatë kompeticionit, pesha e tij reale kalon shumë përtej asaj që kapin numrat. Olmo është shpesh njeriu që ndez vatrën e rrezikut, krijon zbrazëtitë e duhura ose realizon lëvizjen që i çel shtegun një tjetër talenti për të ndriçuar.

Trajneri Luis de la Fuente e kishte paralajmëruar këtë përpara se Botërori të niste.

“Ai ndodhet në një gjendje të shkëlqyer. Jam i bindur se Olmo do të ketë një rol qendror në këtë Botëror. Kemi mundësi ta aktivizojmë edhe në krah dhe nuk kam dyshim se do t’i gjejmë vendin, pasi ai do të japë një kontribut të jashtëzakonshëm”, kishin qenë fjalët e seleksionuesit spanjoll.

Deri tani, parashikimi i tij ka rezultuar i saktë.

Në rast se Spanja arrin të ngrejë trofeun e Kupës së Botës, bisedat do të përqendrohen te rikthimi i Rodrit apo ndikimi i Mikel Merinos nga banka. Por ndër inxhinierët kryesorë të kësaj arritjeje, emri i Dani Olmos duhet të jetë padyshim në krye të renditjes.

The post Dani Olmo, forca e padukshme e Spanjës: Lojtari që mban gjallë ritmin e “La Roja” appeared first on Albeu.com.

BANKOK, 13 korrik /ATSH -ANSA/ – Të paktën 27 persona kanë humbur jetën në një zjarr që shkatërroi një lokal në lagjen Chatuchak të Bangkokut. Zëvendëskryeministri i Tajlandës, Anutin Charnvirakul, deklaroi se shkaqet e zjarrit janë ende duke u hetuar. Sipas tij, një muzikant që po performonte në pub i ka treguar se kishte parë […]

Presidenti i FIFA-s, Gianni Infantino, po nxit diskutime për të zgjeruar Kupën e Botës në 64 skuadra për edicionin e vitit 2030, ndërsa turneu aktual me 48 kombëtare po shkon drejt përfundimit. Në një intervistë me transmetuesin zviceran Blue Sport, Infantino tha se çështja do të shqyrtohet nga komitetet përkatëse pas këtij Botërori dhe se […]

Përveç argëtimit, spektaklet prodhojnë edhe simbolika të fuqishme. Është interesante të theksohet se efektet simbolike jo rrallë dominojnë edhe ato politike, ekonomike dhe madje policore. Simbolika mbetet një nga format më të fuqishme të pushtetit. Kur Kanye West mbërriti në Tiranë, ai solli me vete diçka që nuk blihet lehtë: kapitalin e tij simbolik. Ky […]