Shpërthime të fuqishme u dëgjuan në Kiev, pak minuta pasi autoritetet ukrainase lëshuan alarmin për raketa ruse që po drejtoheshin drejt kryeqytetit.

Kreu i administratës ushtarake të Kievit, Timur Tkachenko, njoftoi se Rusia kishte lëshuar raketa balistike drejt qytetit, ndërsa u bëri thirrje qytetarëve të strehoheshin menjëherë.

Edhe kryebashkiaku i Kievit, Vitali Klitschko, konfirmoi se sistemet e mbrojtjes ajrore ishin aktivizuar për të neutralizuar sulmin dhe u kërkoi banorëve të qëndronin në strehimore deri në përfundimin e alarmit.

Sipas Klitschkos, mbeturinat e një rakete të rrëzuar shkaktuan një zjarr në lagjen Darnitsky të kryeqytetit. Deri më tani nuk ka informacione zyrtare për viktima apo të plagosur, ndërsa autoritetet vijojnë vlerësimin e situatës.

Sulmi vjen në një kohë kur Rusia ka intensifikuar goditjet ajrore ndaj qyteteve ukrainase, duke mbajtur nën presion kryeqytetin dhe infrastrukturën strategjike të vendit.

Në Kukës kanë nisur punimet për ndërtimin e Institucionit të ri të Ekzekutimit të Vendimeve Penale, një investim me vlerë 6.4 milionë euro që synon modernizimin e sistemit penitenciar në vend.

Në ceremoninë e zhvilluar me këtë rast ishte i pranishëm ministri i Drejtësisë, Toni Gogu, i cili e cilësoi projektin si një hap të rëndësishëm në vijimin e reformës në drejtësi dhe përmirësimin e kushteve në sistemin e vuajtjes së dënimit.

Sipas ministrit Gogu, objekti i ri do të ndërtohet në territorin e ish-batalioneve ushtarake dhe do të ketë një kapacitet për 150 persona të privuar nga liria. Ai shtoi se institucioni do të ndihmojë gjithashtu në akomodimin e rreth 40 shtetasve të Kosovës që vuajnë dënimin në Shqipëri, duke i afruar më pranë familjeve të tyre.

Projekti parashikon gjithashtu krijimin e rreth 140 vendeve të reja pune për komunitetin lokal, duke dhënë një ndikim ekonomik në zonë.

Duke folur për reformën në drejtësi, ministri theksoi se ajo nuk përfundon me vendimin e gjykatës, por vazhdon edhe me mënyrën se si shteti administron ekzekutimin e dënimeve.

“Reforma në drejtësi nuk përfundon te gjykata. Ajo vazhdon edhe në mënyrën se si shteti administron vuajtjen e dënimit,” u shpreh Gogu.

Ai nënvizoi gjithashtu se sistemi penitenciar duhet të garantojë njëkohësisht sigurinë dhe respektimin e të drejtave të njeriut, duke e konsideruar këtë si një nga objektivat kryesore të reformës.

Ministri i Bujqësisë, Andis Salla, deklaroi se institucionet përgjegjëse kanë marrë të gjitha masat për izolimin dhe bllokimin e ambienteve në Akademinë e Sigurisë, pas helmimit të 64 kursantëve që dyshohet se u shkaktua nga ushqimi i konsumuar në institucion.

Në një deklaratë për mediat, Salla bëri të ditur se hetimet po zhvillohen në bashkëpunim me Policinë e Shtetit dhe organet e tjera ligjzbatuese, me qëllim identifikimin dhe vënien para përgjegjësisë të personave përgjegjës.

“Kemi marrë të gjitha masat për të izoluar dhe bllokuar ambientet në Akademi, ndërsa Policia e Shtetit dhe institucionet e tjera po vijojnë hetimet për të zbardhur ngjarjen dhe për të vendosur para drejtësisë përgjegjësit,” u shpreh ministri.

Salla kujtoi gjithashtu se në rastin e parë të raportuar në Akademinë e Sigurisë, analizat treguan se shkaku nuk lidhej me ushqimin, por me mungesën e higjienës.

“Në helmimin e parë nuk rezultoi helmim nga ushqimet, por problematika lidhej me higjienën. Do të presim rezultatet e analizave që pritet të dalin sot për të përcaktuar shkakun e këtij rasti dhe për të identifikuar problematikën që duhet parandaluar përmes Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU),” tha ai.

Disa vende evropiane po përjetojnë ndërprerje të energjisë elektrike, ndërsa një valë rekord e të nxehtit po e tendos rrjetin elektrik.

Punëtorët po rikthejnë gradualisht energjinë elektrike në Francën veriperëndimore pas një defekti të një transformatori që operatori lokal i energjisë tha se lidhej me valën e të nxehtit. Rreth 38,500 shtëpi mbetën pa energji elektrike që nga ora 15:30 sipas orës lokale, tha operatori.

Në disa pjesë të Italisë, përdorimi i tepërt i ajrit të kondicionuar duket se shkaktoi ndërprerje të energjisë elektrike, muzetë Uffizi në Firence u mbyllën sepse kondicionerët shkaktuan një ndërprerje të energjisë elektrike atje.

Në Pescara të Italisë ndërprerjet e energjisë elektrike kanë shkaktuar probleme me sistemin lokal të kanalizimeve. Si masë paraprake, u vendos ndalimi i notit përgjatë një shtrirjeje bregdetare prej 450 metrash.

Mbi 500 klientë në zonën metropolitane të Pescara-s dhe zonën përreth Teramos u prekën, me ndërprerje maksimale që arritën në gati 1,000 klientë.

Vetëm rreth 50-56% e shtëpive italiane kanë ajër të kondicionuar, sipas kompanisë së energjisë Enel. Ato që kanë, duhet të ndjekin rregulla të rrepta. Ndërtesat publike, hotelet dhe bizneset janë të ndaluara ligjërisht të përdorin ajër të kondicionuar nën 25 gradë Celsius./ad

Një shqiptar është arrestuar dhe akuzuar për kontrabandë emigrantësh Francë-Angli, pas një hetimi të Agjencisë Kombëtare të Krimit në Mbretërinë e Bashkuar.

Sipas NCA, shtetasi shqiptar Vilson Halili, 40 vjeç, u arrestua nga oficerët e NCA-së në Redhill, Surrey, ditën e djeshme.

Pas marrjes në pyetje nga hetuesit, ai u akuzua për dy akuza për konspiracion për të lehtësuar imigracionin e paligjshëm, në lidhje me kalimet që ndodhën në vitet 2021 dhe 2022.

Ai u akuzua gjithashtu për mashtrim në lidhje me dokumente identiteti të dyshuara të falsifikuara të gjetura gjatë operacionit, dhe vepra penale të pastrimit të parave.

Halili pritet të paraqitet para Gjykatës së Magjistraturës së Guildford ditën e sotme./ad

“Kërkojmë dhuratën e paqes në unitet. Ndërsa i ftojmë të gjithë popujt drejt besimit, në të cilin jemi vërtet të lirë, tensionet ndërkombëtare dhe konfliktet plagosin rëndë familjen njerëzore. Megjithatë, nuk mungojnë – përkundrazi, po shtohen – në Kishë dhe në botë iniciativa dhe përvoja që bëjnë thirrje për respektimin e dinjitetit njerëzor, të drejtësisë, të ligjit dhe, thjesht, të asaj që është njerëzore.

Kjo është një arsye për shpresë, sepse dëshmon bukurinë e veprës së Zotit, i cili na ka krijuar sipas shëmbëlltyrës dhe ngjashmërisë së Tij, si shenjë e lavdisë së Tij në botë. Kur kjo shenjë plagoset, të gjithë plagosemi. Kur ajo korruptohet, të gjithë vuajmë. Kur ajo vritet, të gjithë ndihemi të copëtuar.

Prandaj, lufta nuk është kurrë e denjë për njeriun dhe nuk bekohet kurrë nga Zoti, sepse Krijuesi na ka pajisur me inteligjencë dhe vullnet për t’i zgjidhur konfliktet si qenie njerëzore dhe jo si bisha, edhe nëse këto të fundit janë të pajisura me armë hiperteknologjike.”

Kështu u shpreh Papa Leoni XIV gjatë fjalës së tij me rastin e Konsistorit të Jashtëzakonshëm në Vatikan, me kardinalët e mbledhur.

“Uniteti i familjes njerëzore u paraprin popujve dhe shteteve të veçanta. Nuk bëhet fjalë vetëm për një fakt biologjik: është një parim etik. Paqja është një detyrë drejtësie, sepse ne jemi një familje e vetme njerëzore, një humanitet madhështor që gjen në Krishtin Kreun dhe Shpëtimtarin e vet”, shtoi ai./ad

Last Updated on 26/06/2026 by EL

Shqiptarja nga Kosova, Ikballe Huduti, e cila një ditë më parë u shpall person i padëshiruar në Shqipëri për shkak të lidhjeve të saj me regjimin e Iranit, është rikthyer në vëmendje pas një deklarate të bërë në një dalje televizive.

Në video, Huduti shprehet se kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, është lideri i saj politik, ndërsa Mojtaba Khamenei, djali i liderit suprem të Iranit, Ali Khamenei, është lideri i saj shpirtëror, duke hequr kështu një paralele mes të dyve.

“Albin Kurti është lideri im politik, ndërsa Mojtaba Khamenei është lideri im shpirtëror”, shprehet Huduti në intervistë, ndërsa shton se mburret me ta.

Huduti ka qenë pjesë e protestave që po zhvillohen prej gati një muaji në Tiranë, të cilat nisën si reagim ndaj projektit turistik në Zvërnec dhe Sazan, por më pas u zgjeruan me kërkesa dhe thirrje politike.

Prania e saj në protestë është përdorur nga kryeministri Edi Rama për të argumentuar pretendimet e tij se lëvizja është shfrytëzuar edhe nga individë me lidhje apo simpati ndaj regjimeve armiqësore me Shqipërinë dhe aleatët e saj perëndimorë./et

Të pini ujë edhe kur nuk ndieni etje, të shmangni ndryshimet e menjëhershme të temperaturës, të planifikoni daljet duke evituar orët më të nxehta të ditës dhe të tregoni kujdes në ruajtjen e barnave.

Për të parandaluar goditjen nga të nxehtit dhe dehidratimin, gjatë ditëve me temperatura shumë të larta duhet t’u kushtohet vëmendje e veçantë të moshuarve, foshnjave dhe personave me sëmundje kronike, veçanërisht atyre me diabet.

Rekomandohet ruajtja e duhur e ushqimeve, mbrojtja nga vapa gjatë udhëtimeve me makinë, si dhe kujdesi për kafshët shtëpiake. Gjithashtu këshillohet një ushqyerje e lehtë, e pasur me fruta të freskëta, kufizimi i konsumit të alkoolit, veshja me rroba të lehta dhe që lejojnë ajrosjen e trupit, zhvillimi i aktivitetit fizik vetëm në orët më të freskëta të ditës dhe ofrimi i ndihmës për personat që jetojnë vetëm.

Hidratimi është thelbësor: duhet të pini ujë rregullisht gjatë gjithë ditës, edhe nëse nuk ndieni etje.

Për të moshuarit nevojitet kujdes i shtuar, pasi ata shpesh e perceptojnë më pak etjen dhe ndikimin e të nxehtit. Për këtë arsye, duhet të ndihmohen që të konsumojnë lëngje në mënyrë të rregullt.

Gjithashtu duhet bërë kujdes me ndryshimet e menjëhershme të temperaturës të shkaktuara nga kondicioneri shumë i ftohtë, sidomos në makinë ose kur trupi është i djersitur, pasi ato mund të shkaktojnë kontraktura muskulore dhe probleme të tretjes. Ambientet duhet të jenë të freskëta, por jo të ftohta, me një diferencë jo më shumë se 5 gradë Celsius nga temperatura e jashtme. Kur është e mundur, rekomandohet përdorimi i funksionit të çlagështimit (dehumidifikimit).

Vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet edhe foshnjave, të cilat nuk janë në gjendje të shprehin etjen apo ndjesinë e vapës. Ushqyerja me gji ose me formulë qumështi plotëson nevojat e tyre si për kalori, ashtu edhe për lëngje. Megjithatë, kur ushqyerja nuk është e rregullt, është e rëndësishme të njihen shenjat e dehidratimit, si pelenat e thata, tharja e mukozave…

Temperaturat e larta paraqesin rrezik edhe për personat me sëmundje kronike. Veçanërisht te pacientët me diabet, ato e bëjnë më të vështirë kontrollin e sëmundjes, duke rritur rrezikun e luhatjeve të nivelit të sheqerit në gjak.

Për më tepër, temperaturat e larta mund të ndikojnë në funksionimin e sensorëve që matin vazhdimisht nivelin e glukozës në gjak. Kjo u vu re edhe në rastin e tenistit Alexander Zverev, i cili gjatë gjysmëfinales së turneut të Halle-s kërkoi një ndërprerje, pasi pajisja e tij nuk funksiononte siç duhet, duke e çuar të injektonte më shumë insulinë sesa ishte e nevojshme.

Së fundi, nxehtësia e tepërt mund të ulë efektivitetin e barnave. Për këtë arsye rekomandohet që ato të ruhen në çanta termike ose në vende të freskëta, sipas udhëzimeve të ruajtjes së secilit medikament./ad

Nga Shpetim Luku

Kur Edi Rama kishte lënë Bashkinë e Tiranës dhe ishte thjesht kryetar i Partisë Socialiste, një pasdite po pija kafe me një deputet socialist. Jo një deputet dosido, por një nga figurat më të forta të partisë në qarkun e tij, me peshë reale elektorale dhe ndikim politik.

Siç ndodh zakonisht në tavolina të tilla, biseda rrëshqiti tek politika.

“Mos vdeksha pa e bërë njëherë Edi Ramën kryeministër!”, tha ai me një pasion që nuk linte vend për dyshime. Më pas pasoi një lumë elozhesh për kryetarin e partisë së tij. Ishin aq të shumta dhe aq të zjarrta, sa sot nuk do të mund t’i rikujtoja të gjitha. Nuk fliste si një njeri që recitonte sloganet e partisë; fliste me bindjen se po shprehte një të vërtetë.

Koha, si gjithmonë, bëri të sajën.

Rrethanat politike ndryshuan. Marrëdhëniet mes tyre u prishën. Deputeti u largua, u kthye në kundërshtar të Ramës dhe, më vonë, edhe në Parlament u rreshtua në anën e opozitës. Ne vazhduam të takoheshim herë pas here. Vetëm se tashmë kishte ndryshuar krejt repertori. Lumi i dikurshëm i komplimenteve ishte shndërruar në një lumë sharjesh, akuzash dhe fyerjesh, të stolisura me një fantazi të admirueshme.

Një ditë nuk durova më.

“Jo,” i thashë, “e ke kot. Ti ma ke mbushur mendjen herën e parë. Atëherë më the se ishte njeriu më i jashtëzakonshëm. Tani nuk mund të ma ndryshosh mendjen duke më thënë se është njeriu më i keq. Nuk është e mundur që për të njëjtin person të kesh pasur dy herë të drejtë, në dy skajet krejt të kundërta.”
Ai shpërtheu në të qeshur.

Që nga ajo ditë, sa herë takoheshim në prani të miqve, e tregonte vetë këtë histori dhe e mbyllte me humor:
“Vetëm ky ma ka mbledhur!”

Por kjo nuk është vetëm një histori mes dy njerëzve. Është edhe arsyeja pse shumë qytetarë i dëgjojnë sot me skepticizëm ish-zyrtarët e lartë të Partisë Socialiste që janë kthyer në kritikët më të ashpër të saj. Jo sepse është e pamundur të ndryshosh bindje. Përkundrazi, njerëzit ndryshojnë dhe edhe bindjet mund të ndryshojnë. Por kur i njëjti person kalon nga adhurimi pa kufi tek demonizimi pa kufi, publiku fillon të dyshojë se problemi nuk ka qenë kurrë personi për të cilin fliste, por besueshmëria e atij që flet. Kujtesa e qytetarëve është shpesh më e fortë se sa mendojnë politikanët./dritare.net

Deputeti socialist dhe kryetari i Komisionit të Ligjeve, Ulsi Manja, ka reaguar lidhur me debatet dhe protestat që kane shoqëruar projektin turistik në Zvërnec, duke e krahasuar atë me një nga investimet më të mëdha që po realizohen aktualisht në Britaninë e Madhe.

Përmes një postimi në rrjetet sociale, Manja argumenton se investimet strategjike të huaja duhet të vlerësohen për potencialin e tyre ekonomik dhe ndikimin në zhvillimin e vendit, ndërsa debati publik duhet të fokusohet te standardet, transparenca dhe përfitimet për komunitetin.

Postimi i plotë:

“Ka raste kur një lajm nga jashtë të ndihmon të kuptosh më mirë debatin brenda vendit tënd. Këtë javë, Britania e Madhe konfirmoi zyrtarisht ndërtimin e Universal United Kingdom Resort, parkut të parë tematik të Universal në Evropë. Një investim amerikan që qeveria britanike e konsideron historik, jo vetëm për turizmin, por për të gjithë ekonominë e vendit.

Le të shohim faktet.

Universal United Kingdom Resort

* Mbi 6 miliardë paund investim privat amerikan.

* 1.3 miliardë paund investim publik për rrugë, hekurudha dhe infrastrukturë.

* Rreth 28 mijë vende pune.

* Mbi 8 milionë vizitorë në vit.

* Rreth 50 miliardë paund ndikim ekonomik të parashikuar deri në vitin 2055.

* Park tematik, hoteleri, qendra argëtimi, restorante, hapësira tregtare dhe transformim i plotë ekonomik i rajonit.

Tani le të shohim projektin shqiptar.

Zvërnec South Adriatic Development

* 4.8 miliardë euro investim i parashikuar.

* Rreth 251 hektarë territor privat, objekt zhvillimi.

* Një nga projektet turistike më të mëdha të konceptuara ndonjëherë në Shqipëri.

Për momentin nuk ka një projekt publik, është në punë e sipër. Nuk kemi ende në dorë një studim të plotë fizibiliteti dhe, për rrjedhojë, nuk dihen ende me saktësi numri i vendeve të punës, ndikimi fiskal apo efektet ekonomike afatgjata. Pikërisht për këtë arsye, debati duhet të përqendrohet te këto elemente dhe jo të nisë me refuzimin apriori të investimit.

Këtu mbarojnë ngjashmëritë.

Universal UK Resort vs. Zvërnec Development: Çfarë e ndan debatin tonë nga ai britanik?

Në Britani pothuajse askush nuk po debaton nëse duhet apo jo të ndërtohet Universal Resort. Debati është krejt tjetër:

* Si të përfitojë më shumë komuniteti lokal.

* Si të mbrohet mjedisi.

* Si të krijohen më shumë vende pune.

* Si të përmirësohet infrastruktura.

* Si të maksimizohet ndikimi ekonomik.

Askush nuk del në rrugë me pankarta ku shkruhet: “Britania nuk është në shitje.” Askush nuk kërkon të dëbojë investitorët amerikanë. Askush nuk organizon protesta katërjavore kundër kapitalit të huaj. Askush nuk e quan zhvillimin tradhti kombëtare.

Sepse britanikët kanë një kulturë shtetformuese të ndërtuar mbi një parim të thjeshtë: investimet e mëdha nuk janë problem. Problemi është vetëm mënyra se si menaxhohen ato.

“Revolucioni i Flamingove” dhe realiteti shqiptar

Dhe tani le të vijmë në Shqipëri. Prej katër javësh kemi parë protesta të përditshme. Kemi parë atë që, me ironi, është quajtur tashmë “Revolucioni i Flamingove”. Kemi parë një betejë të ashpër në rrjetet sociale. Kemi dëgjuar çdo ditë të njëjtat slogane: “Shqipëria nuk është në shitje”, “Nuk na duhen investime të huaja”, “Mos prekni Zvërnecin”.

Në një demokraci, protesta është legjitime. Edhe kritika është legjitime. Edhe kërkesa për transparencë është legjitime. Madje, sa më i madh projekti, aq më e madhe duhet të jetë transparenca. Sa më i madh investimi, aq më të forta duhet të jenë garancitë ligjore dhe mjedisore.

Por këtu lind pyetja që ndan largpamësinë nga dritëshkurtësia: a po debatojmë për cilësinë e projektit, apo po refuzojmë vetë idenë e zhvillimit?

Sepse një shtet serioz nuk pyet: “A duhet ta ndalojmë investimin?” Një shtet serioz pyet: “A respektohet ligji? A mbrohet mjedisi? A përfiton komuniteti? A krijohen vende pune? A rritet ekonomia?”

Ky është dallimi.

Paradoksi i rreshtimit politik

Në Shqipëri, paradoksalisht, në frontin kundër projektit janë bashkuar njerëz që, në çdo demokraci normale, do të ishin në kampe të kundërta: konservatorë, ekstremistë të majtë, aktivistë ambientalë, një pjesë e brezit Gen Z, ish-politikanë, komentatorë, influencues. Të gjithë me një pikë të përbashkët: kundër investimit.

Ndërkohë, paradoksalisht, është një qeveri socialiste ajo që sot mbron më fort investimet strategjike të huaja si instrument zhvillimi ekonomik. Kjo nuk është çështje ideologjie. Është çështje realiteti ekonomik.

Britania është ekonomia e gjashtë më e madhe në botë. Ajo mund ta humbasë një investim të madh dhe, përsëri, mbetet një fuqi ekonomike. Shqipëria nuk e ka këtë luks. Ne kemi nevojë për kapital. Kemi nevojë për vende pune. Kemi nevojë për infrastrukturë moderne. Kemi nevojë për turizëm me vlerë të shtuar. Kemi nevojë për marka ndërkombëtare që rrisin besimin e investitorëve të tjerë. Kemi nevojë për projekte që ndryshojnë ekonominë, jo vetëm peizazhin.

Natyrisht, kjo nuk do të thotë se çdo projekt duhet pranuar pa kushte. Përkundrazi. Projektet strategjike duhet të kalojnë filtrin më të rreptë institucional. Duhet të respektojnë ligjin. Duhet të mbrojnë biodiversitetin. Duhet të garantojnë transparencë. Duhet të japin përfitime të matshme për komunitetin. Duhet të krijojnë ekonomi reale.

Por ekziston një ndryshim thelbësor:

Një shtet serioz nuk lufton investimin; lufton abuzimin. Nuk lufton kapitalin; lufton korrupsionin. Nuk lufton zhvillimin; lufton mungesën e standardeve.

Ky është modeli britanik. Dhe ky duhet të jetë edhe modeli shqiptar.

Mjeti për një ekonomi konkurruese

Në një kohë kur vendet e rajonit konkurrojnë për të tërhequr investime strategjike, Shqipëria nuk mund të përballojë luksin të trembë kapitalin ndërkombëtar. Përkundrazi, duhet të konkurrojë për ta sjellë atë: me ligj, me institucione, me standarde, me transparencë dhe me besueshmëri.

Sepse investimi i huaj nuk është një qëllim në vetvete. Është një mjet për të krijuar një ekonomi më të fortë. Për të mbajtur të rinjtë në Shqipëri. Për të rritur pagat. Për të zgjeruar klasën e mesme. Për ta bërë vendin më konkurrues në Mesdhe.

Në fund, pyetja nuk është nëse duhet ta mbrojmë natyrën. Natyrën duhet ta mbrojmë gjithmonë. Pyetja është nëse dimë ta mbrojmë atë duke zhvilluar, njëkohësisht, ekonominë.

Britania ka zgjedhur rrugën e largpamësisë. Ajo nuk i trembet investimeve të mëdha. I negocion. I kontrollon. I rregullon. I lidh me interesin publik. Dhe më pas i kthen në motor zhvillimi.

Edhe Shqipëria duhet të bëjë të njëjtën gjë. Jo të zgjedhë mes natyrës dhe zhvillimit, por të ndërtojë zhvillim me standarde. Sepse vendet nuk bëhen të pasura duke refuzuar kapitalin. Bëhen të pasura duke ditur ta përdorin atë në interes të qytetarëve të tyre.

Në fund të fundit, kur Anglia e quan historik një investim amerikan prej 6 miliardë paundësh, kush jemi ne që të mos duam 4.8 miliardë euro investime të huaja në Zvërnec? Kjo është largpamësia. Gjithçka tjetër është dritëshkurtësi”, shkruan Manja./ad

Njeriu që udhëhoqi Francën e Lirë gjatë pushtimit nazist ishte i përqendruar në një pikë të vetme deri në kokëfortësi. Por ai besonte në fuqinë e tij për të bërë historinë.

Alexander Hurst

Sa nga aftësia jonë politike kemi sakrifikuar në altarin e kufizimeve të imagjinuara? Kjo pyetje më ka shqetësuar që javën e kaluar, kur dola nga kinemaja luksoze art deco Grand Rex në Paris. Kisha parë pjesën e parë të La Bataille de Gaulle, një epope me dy pjesë e bazuar në biografinë e jashtëzakonshme të historianit britanik Julian Jackson mbi Charles de Gaulle. Si libri ashtu edhe filmi, që fokusohet në Luftën e Dytë Botërore, e paraqesin gjeneralin francez si një kombinim kokëfortësie, arrogance dhe gjeniu.

Si një gjeneral i rangut të mesëm me dy yje, De Gaulle nuk kishte ndonjë të drejtë të natyrshme për të qenë fytyra e Francës në mërgim. Për katër vite pas arratisjes në Londër në qershor 1940, ai u imponua pranë Churchill-it dhe më pas Roosevelt-it. Ai u fut me forcë në tryezat e larta të vendimmarrjes falë një egoje sa një shtet—një shtet që ai vetë do ta mishëronte plotësisht. “E rikrijova Francën nga asgjëja, nga të qenit një njeri i vetëm në një qytet të huaj,” shkroi De Gaulle për kohën e tij në Londër. Jo modest, por edhe i saktë.

Ajo që De Gaulle nuk bëri kur mbërriti në Londër—praktikisht pa askënd për të formuar një qeveri në mërgim, e aq më pak një ushtri—ishte të shikonte madhësinë e detyrës dhe të dorëzohej përpara pamundësisë së saj. Përkundrazi, ai vendosi që e ardhmja mund të përkulej nga vetë ngulmimi i vullnetit të tij. Kjo ishte ajo që kërkonte rilindja e një vendi—dhe që më pas i dha jetë të re vetë kuptimit francez të shtetit.

Forcat e Francës së Lirë (FFF) shpesh mbeten vetëm një shënim anësor në rrëfimet për Luftën e Dytë Botërore. Por historia franceze—e lidhur me tensionin mes Maréchal Pétain dhe Admiral Darlan, që zgjodhën bashkëpunimin me Gjermaninë naziste, dhe Francës së Lirë të De Gaulle-it në mërgim dhe Rezistencës brenda vendit—është po aq dramatike sa skenat që Hollywood-i ka zgjedhur të tregojë.

Merr, për shembull, betejën e Bir Hakeim. Për dy javë e dy ditë, 3,700 trupa të FFF mbajtën në kontroll rreth 35,000 ushtarë të Boshtit nën komandën e Erwin Rommel-it, duke i dhënë kohë ushtrisë së tetë britanike të evakuonte Tobrukun në Libi. Historianët e konsiderojnë këtë si një ngjarje strategjike vendimtare që ngadalësoi përparimin e Rommel-it në Afrikën e Veriut dhe ndikoi në aftësinë britanike për të mbajtur Egjiptin dhe Kanalin e Suezit. (Pavarësisht kokëfortësisë së tij të jashtëzakonshme, kishte një kërkesë amerikane që De Gaulle nuk e kundërshtoi: largimin e ushtarëve me ngjyrë nga kolonitë franceze nga kolonat që do të marshonin në Paris në vitin 1944 si fitimtarë.)

Kur historia na paraqet raste të “suksesit kundër të gjitha gjasave”, ne i madhërojmë. I shohim ata që sjellin ndryshim nga asgjëja si figura mbi-njerëzore. Dhe pastaj shikojmë botën tonë të sotme dhe ankohemi se asgjë vërtet transformuese nuk mund të ndodhë.

Si dëshmi për këtë, shiko reagimin tonë kolektiv ndaj sfidave të kohës: kolapsi ekologjik dhe klimatik; një klasë oligarkësh globalë me pasuri ekstreme që është njëkohësisht moralisht e papranueshme dhe kërcënim për demokracinë; pandëshkueshmëria e atyre që kryejnë luftëra agresive, spastrim etnik dhe gjenocid; një garë si në armatim drejt krizave antropologjike dhe shpirtërore të inteligjencës artificiale, një teknologji që shumica e njerëzve nuk e duan të imponohet pa rregullim.

Ne i dimë zgjidhjet bazë: taksim progresiv ndërkombëtar i pasurisë; heqje e subvencioneve për lëndët fosile, vendosje e një çmimi global të karbonit dhe investime masive në dekarbonizim; rregullim i inteligjencës artificiale për të mirën publike; dhe ndjekje penale e atyre që janë përgjegjës për luftë, gjenocid dhe shkatërrim mjedisor.

Por ne nuk po i bëjmë këto—dhe jo sepse jemi më të pafuqishëm se De Gaulle në vitin 1940. Përkundrazi: Evropa është e pasur në kulturë, arsim dhe kapital. Është politikisht e bashkuar dhe jo në luftë me vetveten. Përveç Ukrainës, askund nuk bien bomba mbi kokat tona. Dhe megjithatë, votuesit kërkojnë dikë që t’u ofrojë një projekt me kuptim përtej rritjes ekonomike të thjeshtë.

Fatkeqësisht, ne jemi të varfër në imagjinatë politike. Ne—dhe këtu përfshij të gjithë ata që janë të përfshirë në politikën publike evropiane—kemi pranuar, në fazën e rënies së ndikimit ideologjik të neoliberalizmit, se nuk mund të bëjmë histori.

A kemi nevojë për një gjeni kokëfortë dhe arrogant që të na shtyjë drejt veprimit? Ndoshta nuk do të dëmtonte. Por De Gaulle ishte i veçantë sepse rrethanat e tij ishin të veçanta: ai duhej të bëhej pikë bashkimi kundër Pétain-it, të mishëronte idenë se Republika Franceze nuk ishte shuar. Sot nuk na duhet një “figurë e madhe historike” për të rindërtuar një komb përtej shtetit.

Në vitin 1942, De Gaulle deklaroi në Londër, duke cituar Nicolas Chamfort: “‘Të arsyeshmit kanë këmbëngulur dhe të pasionuarit kanë jetuar.’ Për dy vjet kemi jetuar shumë sepse kemi qenë të pasionuar, por kemi edhe këmbëngulur. Sa shumë duhet të jemi të arsyeshëm!” Ajo që na duhet sot është që njerëzit në të gjitha nivelet e qeverisjes evropiane—dhe veçanërisht në majat e saj—të pranojnë se jemi sërish në një moment ku pasioni dhe arsyeja takohen, ku ne kemi vërtet agjenci—dhe se kjo është mënyra se si shoqëritë demokratike në një planet të banueshëm mund të mbijetojnë.

*Alexander Hurst shkruan për Guardian Europe nga Parisi. Kujtimet e tij Generation Desperation janë botuar së fundmi.

Cili është sekreti i një jete të gjatë? Përgjigjen mund ta kenë tre motra nga Brazili, të cilat së bashku numërojnë plot 316 vite jetë dhe këtë muaj u njohën nga Guinness World Records si treshja më e moshuar e motrave që jetojnë në botë.

Zulina de Deus Nunes (103 vjeçe), Zoraide de Deus Mota (104 vjeçe) dhe Levita de Deus Nunes (109 vjeçe), që jetojnë në Rio de Janeiro, janë bërë pjesë e projektit shkencor DNA Longevo, i udhëhequr nga studiuesja Mayana Zatz e Universitetit të Sao Paulos.

Qëllimi i projektit është të zbulojë faktorët biologjikë dhe gjenetikë që ndikojnë në plakjen e shëndetshme dhe jetëgjatësinë. Shkencëtarët besojnë se studimi i ADN-së së motrave mund të ndihmojë në zbulimin e arsyeve pse disa njerëz arrijnë mosha shumë të avancuara duke ruajtur shëndetin fizik dhe aftësitë njohëse.

“Me analizat e ADN-së kërkojmë gjenet mbrojtëse dhe e dimë se ekzistojnë disa prej tyre. Sa më shumë persona mbi 100 vjeç, veçanërisht familje me disa njëqindvjeçarë, të studiojmë, aq më të sakta do të jenë rezultatet tona”, u shpreh Mayana Zatz, drejtuese e Qendrës së Kërkimeve të Gjenomit Njerëzor në Universitetin e Sao Paulos.

Në kuadër të studimit, shkencëtarët do të krahasojnë ADN-në e personave mbi 90 dhe 100 vjeç me atë të njerëzve që kanë zhvilluar sëmundje kronike, dobësi fizike ose probleme me kujtesën, për të identifikuar karakteristikat gjenetike që lidhen me jetëgjatësinë.

Sipas studiuesve, faktorët e trashëguar gjenetikë mund të kenë një rol edhe më të madh sesa mjedisi në ruajtjen e shëndetit në moshë të thyer.

Edhe Ben Meyers, drejtori ekzekutiv i organizatës LongeviQuest, thekson se fakti që tre motra kanë arritur këto mosha është një tregues i fortë i ndikimit të gjeneve.

“Kur tre motra arrijnë një moshë të tillë, është e qartë se ekziston një komponent i fortë gjenetik. Por duke jetuar pranë njëra-tjetrës, ato kanë pasur edhe mbështetjen e familjes, e cila gjithashtu ka rëndësinë e saj,” tha ai.

Vetë motrat ia atribuojnë jetëgjatësinë ushqimit të shëndetshëm dhe një jete aktive. Zulina kujton se në fëmijëri kalonte ditët duke notuar dhe peshkuar në lumenj.

“Çdo gjë ishte e freskët. Atëherë nuk kishim frigorifer,” rrëfen ajo.

Ndërsa Zoraide shton se edhe ushqyerja me gji luan një rol shumë të rëndësishëm për shëndetin.

Secila prej tyre ka bërë një jetë të zakonshme. Levita ka punuar si artizane dhe më pas në një televizion, Zoraide ka qenë infermiere dhe ka rritur pesë fëmijë, ndërsa Zulina është kujdesur për familjen dhe ka rritur gjashtë fëmijë.

“Kam pasur një fëmijëri dhe rini shumë të bukur. Nuk kam asgjë për t’u ankuar,” thotë Levita.

Studiuesit shpresojnë që në të ardhmen të përfshijnë rreth 500 persona mbi 100 vjeç në projekt, me synimin për të kuptuar më mirë mekanizmat gjenetikë që mbrojnë zemrën, muskujt dhe funksionet njohëse nga efektet e plakjes./Reuters-ad