Sali Berishës i është hequr Non Grata të shpallur plot pesë vite më parë nga ish-sekratari i shtetit Blinken që i pengonte atij dhe familjes së tij hyrjen në SHBA. Ky vendim i marë nga Departamenti i Shetitit i është komunikuar vetë Berishës në një bisedë telefonike 15 minutshe nga e ngarkuara me punë e SHBA-së nancy Van Horme.

Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH) shpalli ish-kryeministrin Sali Berisha dhe anëtarët e familjes së tij “non grata” në maj të vitit 2021. Ky vendim u njoftua nga ish-Sekretari i Shtetit, Antony Blinken, i cili deklaroi se veprimet e Berishës minojnë demokracinë në Shqipëri dhe janë të lidhura me përfshirjen e tij në korrupsion të rëndësishëm dhe pengim të drejtësisë.

Kreu i grupit parlamentar i PS-së Taulant Balla replikoi me Ina Zhupën dhe deputetë të PD-së lidhur me protestat e fundit qytetare dhe investimin në Zvërnec.

Balla theksoi se do të rrëzohen 4 projektligjet e sjella nga PD-së dhe se Shqipëria nuk e ka luksin të humbasë një investim 4 miliardësh.

Duke iu referuar Berishës, Balla u shpreh se “bufi i madh” u shpreh pro investimit në Zvërnec dhe tashmë ndryshoi trajektore duke sjellë 4 projekt-ligje, që do të rrëzohen.

“Më pëlqen që keni disa ditë që ju zogjtë e bufit, ju duket vetja flamingo, ose keni filluar të silleni si flamingo. Bëni zhurmë sa të doni, vidheni edhe protestën po deshët, sa i përket 4 pr.ligjeve që keni sjellë ne jemi kundra dhe do t’i rrëzojmë ato, sepse jemi votuar për ta zhvilluar Shqipërinë. Ju një javë më parë dolët me bufin e madh dhe thatë që jeni pro investimit, tani kush është qëllimi i 4 pr.ligjeve? Jeni pro apo kundër investimit? Ne jemi pro investimit. Investimi do të bëhet, Shqipëria s’e ka luksin të humbi 4 miliardë. Kundër kujt sistemi jeni ju? Në një protestë ku thirret ‘Sali Berisha në burg’”, tha Balla.

Irani ka njoftuar mbylljen e plotë të Ngushticës së Hormuzit për të gjitha llojet e anijeve, duke paralajmëruar se çdo mjet lundrues që përpiqet të kalojë përmes kësaj rruge strategjike do të konsiderohet objektiv ushtarak.

Vendimi u bë publik nga Shtabi Qendror Khatam al-Anbiya, komanda e lartë ushtarake iraniane, pas një vale të re sulmesh amerikane ndaj objektivave në territorin iranian. Sipas deklaratës, ngushtica është mbyllur për të gjitha anijet, përfshirë cisternat e naftës dhe anijet tregtare, për shkak të situatës së sigurisë në rajon.

“Çdo anije që tenton të kalojë përmes Ngushticës së Hormuzit do të jetë shënjestër”, thuhet në deklaratën e cituar nga mediat iraniane.

Garda Revolucionare Islamike (IRGC) konfirmoi vendimin dhe paralajmëroi se masa do të mbetet në fuqi deri në një njoftim të dytë.

Njoftimi vjen pas ditës së dytë radhazi të bombardimeve amerikane ndaj objektivave iraniane, duke përshkallëzuar më tej përplasjen mes Teheranit dhe Uashingtonit. Autoritetet iraniane e cilësuan mbylljen e ngushticës si përgjigje ndaj asaj që e quajnë “agresion amerikan”.

Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se marrëveshja për t’i dhënë fund konfliktit me Iranin është negociuar dhe pritet vetëm që udhëheqësit në Teheran ta nënshkruajnë atë.

Komentet Trump i bëri duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë, ku tha se pjesë e marrëveshjes është ndalimi i plotë i Iranit nga e drejta për të pasur armë bërthamore.

“Marrëveshja me Teheranin është negociuar plotësisht dhe iranianët thjesht duhet të fillojnë ta nënshkruajnë atë, por po e vonojnë sepse e dinë se është e rëndësishme”, tha mes të tjerash Trump.

Trump ka theksuar gjithashtu se marrëveshja e tij “ndalon plotësisht pasjen e armëve bërthamore”, ndërsa ajo e arritur nga Barack Obama hapi “rrugën drejt armëve bërthamore”.

Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se “e do inflacionin”, pasi çmimet në SHBA u rritën muajin e kaluar me ritmin më të shpejtë në tre vitet e fundit.

Të dhënat e Byrosë së Statistikave të Punës (BLS) treguan se çmimet u rritën me 4.2% në muajin maj krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Rritja, nga 3.8% në prill, u nxit kryesisht nga shtrenjtimi i energjisë pas luftës mes SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.

“Më pëlqen. Shifrat ishin të shkëlqyera. E dini çfarë më pëlqen vërtet? Më pëlqen inflacioni”, tha Trump në Shtëpinë e Bardhë.

Megjithatë, ai premtoi se çmimet në rritje do të “bien si gur” sapo të përfundojë lufta me Iranin. Më vonë gjatë ditës, ushtria amerikane bombardoi Iranin.

Duke reaguar ndaj shifrave të inflacionit të publikuara të mërkurën, presidenti tha se forcat amerikane kishin kryer operacione gjatë natës për të marrë “miliona fuçi” naftë nga Irani, gjë që sipas tij kishte ndikuar në një ulje të lehtë të çmimeve të naftës.

“Kur ky konflikt të përfundojë… do të shihni që nafta të bjerë në nivelet ku ishte më parë”, u tha ai gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë.

Presidenti iu referua gjithashtu një vizite në Iowa në fillim të vitit 2026, duke thënë se kishte parë benzinë që shitej me 1.85 dollarë për gallon, duke shtuar se “shumë shpejt do të rikthehemi në ato nivele”.

Megjithatë, çmimi i naftës Brent, standardi global i tregut, vijon të tregtohet dukshëm më lart se nivelet që kishte para fillimit të luftës.

Zbulohet një call center në bulevardin “Gjergj Fishta” në Tiranë, ku kryhej mashtrim kompjuterik.

Policia ka arrestuar në flagrancë 4 organizatorë dhe drejtues të kësaj veprimtarie, teksa u proceduan penalisht 49 punonjës, të cilët që u kapën në flagrancë në këtë ambient.

Sekuestrohen 107 pajisje nëpërmjet të cilave kryhej mashtrimi, si dhe materiale të tjera që do t’i shërbejnë hetimit.

“Si rezultat i ndërhyrjes së menjëhershme, pas informacioneve të siguruara në rrugë operative, se kati i dytë i një objekti në bulevardin “Gjergj Fishta”, ishte call center ku kryhej mashtrim kompjuterik, specialistët e Sektorit për Hetimin e Krimeve Ekonomiko-Financiare, në bashkëpunim me specialistët e Sektorit për Hetimin e Krimeve Kibernetike të DVP Tiranë, finalizuan në drejtimin e Prokurorisë, operacionin e koduar “Hold on”.

Në kuadër të operacionit u arrestuan në flagrancë shtetasit E. K., 28 vjeç, A. J., 21 vjeç, E. D., 21 vjeç dhe M. M., 19 vjeç, të cilët dyshohet se administronin këtë veprimtari dhe/ose drejtonin grupet e punonjësve.

Gjithashtu, në ambientet e objektit, u kapën në flagrancë, gjatë punës, 49 shtetas, për të cilët nisi procedimi në gjendje të lirë.

Me cilësinë e provës materiale u sekuestruan nga ambienti i përshtatur me dhjetëra poste pune, 94 kompjuterë, 11 celularë, 2 iPad dhe materiale të tjera me interes hetimor”, thuhet në njoftim.

Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Tiranës, për veprime të mëtejshme.

Nga viti në vit gjendja financiare e pensionistëve po rëndohet, pasi pjesa e atyre që nuk arrijnë të plotësojnë kushtet për pension të plotë po zgjerohet me shpejtësi.

Sipas të dhënave nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore, në vitin 2025 pensionet e pjesshme përbënin 55.2% të totalit të pensioneve të pleqërisë, duke u zgjeruar me 3 pikë për qind në një vit, nga 52.1% që ishte në 2024.

Gjatë vitit 2025 numri i përfituesve të pensionit të plotë ka shënuar një rënie, duke zbritur nga 287,279 përfitues në vitin 2024 në 283,677 në vitin 2025 ose -1.3%. Ndërsa kategoria e pensioneve të pjesshme ka pësuar rritje të mëtejshme të fortë, duke u rritur nga 316,781 në 353,983 përfitues brenda të njëjtit hark kohor ose 11.7%.

Përfitimi i një pensioni llogaritet në raport me vitet që personi ka derdhur kontribute kundrejt periudhës që kërkon ligji, e cila po rritet gradualisht përtej 38 viteve. Shumica e këtyre pensionistëve marrin vetëm një pjesë të pensionit bazë, shpesh shumë pranë nivelit të pensionit social. Këto shuma janë të pamjaftueshme për të mbuluar kostot minimale të jetesës, veçanërisht në një mjedis ku çmimet e ushqimeve dhe shërbimeve mjekësore pësojnë rritje dhe nga ana tjetër pagesat e tjera për punonjësit janë rritur më shpejt.

Për të mbijetuar, shumë të moshuar që marrin pensione të pjesshme detyrohen të vazhdojnë të punojnë edhe pas moshës së pensionit, shpesh në informalitet.

Zgjerimi i shpejtë i numrit të pensionistëve me pagesë të pjesshme në Shqipëri, i cili brenda një viti kërceu nga 52.1% në 55.2% të totalit, është pasojë e drejtpërdrejtë e problemeve strukturore që ka pasur tregu i punës dhe legjislacioni vendas përgjatë tre dekadave të fundit.

Reforma e Pensioneve e vitit 2014 solli një rritje progresive të kritereve për të përfituar pension të plotë. Pragu ligjor po rritet çdo vit për të marrë një pension të plotë, vitet e kërkuara me kontribute po zhvendosen gradualisht për t’u stabilizuar në 40 vite në 2032.

Shumë qytetarë që mbushin moshën e pensionit 65 vjeç për burrat dhe aktualisht mbi 61 e gjysmë për gratë zbulojnë se, edhe pse kanë punuar një pjesë të mirë të jetës, nuk e kapin dot këtë tavan të ri e të lartë ligjor, duke u kualifikuar automatikisht për pension të pjesshëm.

Pensionistët që dalin në skemë sot janë brezi që ka punuar përgjatë viteve të tranzicionit, pas vitit 1991. Pas rënies së regjimit komunist dhe mbylljes së ndërmarrjeve shtetërore, një pjesë masive e fuqisë punëtore kaloi në sektorin privat të sapokrijuar, ku puna pa vërtetime dhe pa sigurime në të zezë ishte fenomen mjaft i përhapur. Shumë vite pune në bizneset private, ndërtim apo tregti të periudhës 1992–2010 nuk janë deklaruar kurrë, duke krijuar gropa të mëdha në historikun kontributiv të qytetarëve.

Gjithashtu, Shqipëria ka pasur dallgë të njëpasnjëshme emigracioni. Shumë qytetarë kanë punuar për 10 apo 15 vite në Shqipëri dhe më pas kanë emigruar kryesisht në Greqi apo Itali, ku shpesh kanë punuar gjithashtu në mënyrë të parregullt ose kanë derdhur kontribute në sistemet e atyre vendeve.

Në afatgjatë, nëse ky trend nuk frenohet përmes politikave agresive kundër informalitetit dhe nxitjes së deklarimit të pagave reale, skema rrezikon të kthehet nga një sistem sigurimesh në një sistem asistence sociale, ku shteti paguan shuma minimale për të shmangur varfërinë ekstreme të popullsisë që plaket me shpejtësi./monitor-a.d

Më 11 qershor 1970, një kapitull i ri u hap në historinë ushtarake të Shteteve të Bashkuara, kur Anna Mae Hays dhe Elizabeth P. Hoisington morën zyrtarisht gradën e gjeneralit, duke u bërë gratë e para që arrinin një rang kaq të lartë në forcat e armatosura amerikane.

Ngjarja ishte shumë më tepër sesa një promovim ushtarak. Ajo simbolizoi fundin e një epoke gjatë së cilës gratë kishin shërbyer në ushtri kryesisht në role ndihmëse, pa pasur mundësinë të ngjiteshin në nivelet më të larta të komandës. Për herë të parë në historinë e SHBA-së, dy gra fitonin statusin e gjeneralit, një post që deri atëherë kishte qenë ekskluzivisht domen i burrave.

Anna Mae Hays: infermierja që arriti gradën e gjeneralit

E lindur në vitin 1920 në shtetin e Pensilvanisë, Anna Mae Hays iu bashkua korpusit të infermierëve të ushtrisë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ajo shërbeu në frontet më të vështira, duke trajtuar të plagosur në Indi, Kore dhe Vietnam.

Për dekada me radhë, Hays fitoi reputacion si një administratore dhe profesioniste e jashtëzakonshme në sistemin ushtarak shëndetësor. Në vitin 1970, ajo u emërua gjenerale brigade, duke u bërë gruaja e parë në historinë e ushtrisë amerikane që mbante këtë gradë.

Karriera e saj u konsiderua një dëshmi se aftësitë drejtuese nuk varen nga gjinia, por nga përkushtimi, profesionalizmi dhe aftësia për të marrë përgjegjësi.

Elizabeth Hoisington: pionierja e Korpusit të Grave

Po atë ditë, edhe Elizabeth Hoisington mori gradën e gjeneralit. Ajo kishte hyrë në shërbim gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe ishte bërë një nga figurat kryesore të Korpusit të Grave të Ushtrisë (Women’s Army Corps – WAC).

Hoisington punoi për vite të tëra për zgjerimin e rolit të grave në ushtri, në një kohë kur shumë poste u konsideroheshin ende të papërshtatshme për to. Ajo drejtoi programe rekrutimi, trajnimi dhe integrimi, duke ndihmuar që mijëra gra të fitonin mundësi të reja në shërbimin ushtarak.

Promovimi i saj në gradën e gjeneralit përfaqësoi njohjen zyrtare të kontributit që gratë kishin dhënë për dekada në mbrojtjen kombëtare.

Një hap drejt barazisë

Viti 1970 ishte një periudhë ndryshimesh të mëdha shoqërore në Shtetet e Bashkuara. Lëvizja për të drejtat e grave po fitonte terren dhe institucionet tradicionale po përballeshin me presion për t’u hapur ndaj mundësive të barabarta.

Emërimi i Hays dhe Hoisington nuk i zgjidhi menjëherë pabarazitë në ushtri, por ai dërgoi një mesazh të qartë: gratë mund të arrinin nivelet më të larta të drejtimit ushtarak.

Në dekadat që pasuan, gjithnjë e më shumë gra do të ngjiteshin në poste të larta komanduese, do të drejtonin njësi luftarake dhe madje do të merrnin përgjegjësi strategjike në Pentagon. Por rruga drejt këtyre arritjeve u hap më 11 qershor 1970, kur Anna Hays dhe Elizabeth Hoisington u bënë gjeneralet e para në historinë e ushtrisë amerikane.

Sot, emrat e tyre kujtohen jo vetëm si një moment i rëndësishëm në historinë ushtarake amerikane, por edhe si simbol i thyerjes së barrierave që për shumë kohë kishin kufizuar rolin e grave në institucionet më konservatore të shoqërisë.

Përgatiti: L.Veizi

Last Updated on 11/06/2026 by Kesjana

Kreu i PD-së, Sali Berisha, ka reaguar në lidhje me vendimin e SHBA-së, e cila ka hequr sanksionet ndaj tij.

“Unë erdha! U krye!”, është shprehur Berisha duke nënkuptuar se ka fituar betejën.

Berisha u prit me duartrokitje nga deputetët e PD-së në sallë.

Sali Berisha u shpall “non grata” nga Shtetet e Bashkuara më 19 maj 2021.

Vendimi u njoftua nga Departamenti Amerikan i Shtetit, i cili e përfshiu atë dhe familjen e tij në listën e personave të padëshiruar, duke i ndaluar hyrjen në SHBA për shkak të akuzave për përfshirje në korrupsion dhe minim të demokracisë në Shqipëri/kb

Last Updated on 11/06/2026 by Anisa

Seanca e sotme parlamentare është përfshirë nga debate mes mazhorancës dhe opozitës, ku në qendër të replikave kanë qenë investimet strategjike, projektligjet e propozuara nga opozita dhe protestat e qytetarëve.

Kreu i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste, Taulant Balla, ka ironizuar ashpër fjalimin e deputetes demokrate, Ina Zhupa, duke e krahasuar atë me një “flamingo nga Temu”. Balla ka ngritur dyshime mbi qëndrimin e opozitës, duke i akuzuar ata për paqëndrueshmëri politike lidhur me investimet në vend.

“Ky ishte fiks një fjalim i një flamingo nga Temu. Edhe më pelqen shumë që keni disa ditë që ju zogjtë e bufit ju duket vetja flamingo, keni filluar të silleni si flamingo. Kush iu ka komanduar, autorizuar, bëni zhurmë sa të doni. Shkoni edhe në protestë po deshët, vidheni edhe po deshët protestën,” u shpreh Balla nga foltorja e Kuvendit.

Më tej, përfaqësuesi i shumicës deklaroi se vota e mazhorancës do të jetë kundër katër nismave ligjore të opozitës, duke argumentuar se ato pengojnë zhvillimin ekonomik të Shqipërisë:

“Sa i përket 4 ligjeve që keni sjellë ne jemi kundra. Jemi kundra dhe do t’i rrëzojmë ato sepse jemi votuar për ta zhvilluar Shqipërinë. Ju javën e kaluar dolët me bufin e madhe e constitutional m* (apo ‘bufin e madh’ – shën. red.) e thatë se jeni pro investimit, tani kush është qëllimi i 4 projektligjeve. Tani jeni pro apo kundër, cili është qëllimi i këtyre projektligjeve? Ne jemi pro investimit, dhe do të bëhet. Shqipëria nuk e ka luksin të humbi 4 miliardë sepse e dini, pse bëheni kaq qesharak”, tha ai ndër të tjera.

Zhupa: Kuvendi në botë paralele, ligjet po ia dhurojnë Shqipërinë oligarkëve

Nga ana tjetër, deputetja e Partisë Demokratike, Ina Zhupa, akuzoi parlamentin se po jeton në një “botë paralele” dhe larg realitetit të qytetarëve. Ajo vuri theksin te nevoja për ndryshime rrënjësore ligjore dhe mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, duke kërkuar largimin e kryeministrit Rama.

“Ky Kuvend nuk mund të jetë në një botë paralele, nga bota e realitetit që po ndodh në Shqipëri. Se kush është prioritet i ditës. Çështja e parë që duhet adresuar është paketa e integrimit, e shfuqizimit të ligjit, që e kanë dhuruar Shqipërinë te oligarkët. E kanë trajtuar zhvillimin, kur do dhe si do Edi Rama. Kjo nuk është as Shqipëria europiane, dhe as ajo që duan shqiptarë,” deklaroi Zhupa.

Deputetja opozitare kritikoi gjithashtu trajtimin që mazhoranca u bën protestave të qytetarëve dhe menaxhimin e kalendarit të punimeve të Kuvendit:

“Në fakt është i vetmi projektligj në kalendar se kur do të shqyrtohet, për të mbrojtur trashëgiminë kulturore. Edhe ça bëni ju? E lini pa data. Realiteti kërkon dorëheqjen e Ramës, një qeveri tranzitore, një parlament që miraton shfuqizimin e ligjeve, një parlament që nuk i anatemon protestuesit. Që s’i numëron ata me syzet e miopit, por me të realitetit.”
Në mbyllje të fjalës së saj, Zhupa legjitimoi pjesëmarrjen e qytetarëve në protesta si reagim ndaj asaj që ajo e quajti “makutëri” qeveritare:

“Nëse mendoni se mandatet tuaja vijnë nga qytetarët, përgjigjuni atyre, nëse mendoni se vini nga Rama, mos iu përgjigjeni. Por do të merrni nga ata përgjigjen, siç e shikoni që do të jenë më shumë, më të qartë, për të kërkuar që kjo qeveri, dhe kjo makutëri, kjo sjellje harbute, duke shkelur interesin publik dhe të brezave të ardhshëm, të ndalojë”, përfundoi ajo./a.d

Last Updated on 11/06/2026 by Kesjana

Lideri i opozitës është liruar nga sanksionimi Non Grata i shpallur plot pesë vite më parë nga ish sekratari i shtetit Blinken që i pengonte atij dhe familjes së tij hyrjen në SHBA. Ky vendim i marë nga Departamenti i Shetitit i është komunikuar vetë Berishës në një bisedë telefonike 15 minutshe nga e ngarkuara me punë e SHBA-së nancy Van Horme.

Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH) shpalli ish-kryeministrin Sali Berisha dhe anëtarët e familjes së tij “non grata” në maj të vitit 2021. Ky vendim u njoftua nga ish-Sekretari i Shtetit, Antony Blinken, i cili deklaroi se veprimet e Berishës minojnë demokracinë në Shqipëri dhe janë të lidhura me përfshirjen e tij në korrupsion të rëndësishëm dhe pengim të drejtësisë.

Në maj të vitit 2025, u raportua se Departamenti i Shtetit e kishte hequr sanksionin dhe një zëdhënës i tij i tha mediave se: “Ne japim rregullisht përjashtime për të lehtësuar udhëtimin e individëve të caktuar në SHBA, në përputhje me detyrimet ndërkombëtare dhe interesat tona kombëtare. Si e tillë, ne nuk do të lejojmë që interesat tona të politikës së jashtme apo marrëdhëniet me Shqipërinë të mbahen peng nga vendime të politizuara të epokës së Biden-it” . Kjo deklaratë u bë para zgjedhjeve dhe nga shumë kundërshtarë të PD ajo u konsiderua si një akt që ishte prodhuar nga kompania lobuese e La Civitas. Por sot një vit më pas gjithcka është kthyer zyrtarisht në fakt duke mbyllur dhe debatin që ka torturuar për 5 vite Shqipërinë për pagabueshmërinë e SHBA dhe pretendimin se non Gratat nuk bien kurrë.

Pasi u mor ky vendim ish-ambasadorja amerikane në Tiranë Yuri Kim, që u vu në krye të betejës për shkatërrimin e opozitës i priu fushates kunder Berishës në Tiranë.
Ajo pretendoi se vendimi ishte marrë mbi bazën e fakteve dhe pas një procesi shumëvjeçar verifikimi nga disa agjenci amerikane, jo nga një person i vetëm. Sipas saj, në proces përfshiheshin institucione si Departamenti i Shtetit, FBI dhe CIA.
Yuri Kim deklaroi se kur Sekretari Amerikan i Shtetit shpall dikë për “korrupsion domethënës”, vendimi kalon nëpër një proces shumë rigoroz shqyrtimi dhe se “ata që thonë se janë të habitur nuk po tregohen të sinqertë”. /kb

Është një histori si nga një skenar hollywoodian. Përbërësit: dy teknologë ambiciozë të përfshirë në një betejë të ashpër e të gjatë përepërsi në fushën e inteligjencës artificiale. Vlen të përmendet edhe: disa kthesa befasuese. Për shembull, fakti që Dario Amodei, shefi i Anthropic, së fundmi i bëri thirrje botës së inteligjencës artificiale të ndalojë zhvillimin, pasi njerëzit mund të humbin kontrollin mbi të.

Ose që, vetëm disa ditë më parë, ai kishte depozituar dokumente në SEC, rregullatorin e tregjeve financiare, në përgatitje të një oferte fillestare burse. Zhvilluesit e Claude kështu i kanë mundur krijuesit e ChatGPT, të cilët njoftuan mbërritjen e tyre në Wall Street dhe depozituan dokumentet përkatëse një javë më vonë.

Koha duket e zgjedhur mirë. Tregjet e aksioneve janë në një valë pozitive dhe inteligjenca artificiale është tema kryesore e ditës. Për më tepër, Anthropic aktualisht vlerësohet në 965 miliardë dollarë. OpenAI, nga ana e saj, vlerësohet në 852 miliardë dollarë. Një IPO mund t’i çojë të dyja kompanitë në ligën e firmave me vlerë mbi një bilion dollarë. Vetëm disa kompani si Nvidia, Apple, Alphabet, Amazon, Meta dhe Tesla kanë një vlerë më të madhe se 1 bilion dollarë. Për krahasim: Siemens, aktualisht kompania më e madhe në Gjermani , vlerësohet në 230 miliardë dollarë në bursë.

Për çfarë do të përdoren gjithë këto para?

Firma kërkimore Gartner vlerëson se shpenzimet globale për inteligjencën artificiale do të vazhdojnë të rriten fuqishëm. Rubrika më e madhe e shpenzimeve është ofrimi i infrastrukturës së IA-së. Kjo përfshin, veçanërisht, ndërtimin dhe marrjen me qira të qendrave të mëdha të të dhënave, ku ofrohet fuqia kompjuterike.

Deri tani, Anthropic dhe OpenAI e kanë mbledhur kapitalin e tyre përmes asaj që njihen si raunde financimi. Në këtë kontekst, kompani ose fonde investojnë në start-up-e në një fazë shumë të hershme, duke besuar në suksesin e tyre. Harrison Rolfes, një analist në PitchBook, vlerëson se OpenAI ka mbledhur tashmë 185,9 miliardë dollarë që nga themelimi i saj; Anthropic është pak më pas, me 126,8 miliardë dollarë.

Kush do ta fitojë garën?

Për shumicën e ekspertëve financiarë, është e qartë se Anthropic ka një shans më të mirë për sukses në bursë. Analisti Harrison Rolfes shkruan si përgjigje ndaj një pyetjeje nga DW: “Anthropic ka arsyet më të forta për të dalë në bursë, dhe janë veçanërisht shifrat ato që bindin. “Me të ardhura të parashikuara prej 47 miliardë dollarësh këtë vit, kompania do të fitojë ndjeshëm më shumë se OpenAI, e cila është te 30 miliardë dollarë. Dhe kjo pavarësisht se ka mbledhur më pak kapital në total”.

Për më tepër, Anthropic synon kryesisht bizneset. “Më shumë se 1.000 kompani tashmë po shpenzojnë secila mbi një milion dollarë në vit për Anthropic,” thotë Rolfes. OpenAI dominon tregun e konsumatorëve me ChatGPT: në fakt, OpenAI ka mbi 900 milionë përdorues javorë.

Por shumica e përdorin chatbot-in falas, shkruan Rolfes: “Monetizimi i një baze të madhe përdoruesish falas është një problem.” Pedro Domingos, profesor në pension i shkencës kompjuterike dhe inxhinierisë në Universitetin e Uashingtonit, e mbështet këtë pikëpamje. “Anthropic po udhëheq në shërbimet për sipërmarrjet, dhe aty do të vijë pjesa më e madhe e të ardhurave. Por gjërat mund të ndryshojnë shpejt.” Sipas raporteve, Anthropic ka më shumë kërkesa, por më pak fuqi përpunimi. “Ndoshta OpenAI duhet të marrë me qira fuqi përpunimi nga Anthropic, por dy kompanitë e urrejnë njëra-tjetrën shumë për këtë,” i thotë Domingos DW-së.

Aktualisht, të dyja kompanitë kryesisht marrin me qira fuqi përpunuese nga korporata të mëdha. OpenAI nga Microsoft, i cili zotëron një pjesë të kapitalit të kompanisë. Dhe Anthropic nga Amazon dhe, më së fundmi, nga qendra e të dhënave Colossus e Elon Musk-ut.

Kush ka argument më të fortë?

Gara midis këtyre dy gjigantëve të inteligjencës artificiale është gjithashtu një betejë e dy egove të mëdha. Në vitin 2021, Dario Amodei u largua nga OpenAI, sepse nuk ishte më dakord me drejtimin që po merrte kompania nën drejtimin e Sam Altman-it. Fokus shumë i madh te paratë, shumë i vogël te përgjegjësia. Që atëherë, ai është pozicionuar kryesisht si një paralajmërues me firmën e tij. Ai po bën thirrje për një rregullim të qartë të inteligjencës artificiale për të parandaluar rreziqet.

Ai gjithashtu ka vendosur vijat e kuqe me ushtrinë amerikane: asnjë përdorim i Claude për mbikëqyrje masive dhe sisteme automatike armësh. Pentagoni më pas e klasifikoi Anthropic si një “rrezik për sigurinë e zinxhirit të furnizimit”. Një masë drastike që zakonisht aplikohet vetëm për kompani të huaja.

Sam Altman tani dëshiron ta mbushë këtë boshllëk: në të ardhmen, softueri i OpenAI duhet të përdoret nga Pentagoni. Në këtë garë, kompania e Altman-it po merr gjithnjë e më shumë rolin e ‘keqbërësit’. Kjo nuk ka qenë gjithmonë kështu. Në të vërtetë, thirrja për një rregullim më të madh dhe për një inteligjencë artificiale të përgjegjshme ishte misioni i qartë kur OpenAI u themelua si një organizatë jofitimprurëse në vitin 2015. Altman-i madje kishte arritur të tërhiqte zhvillues kyç nga Google në ekipin e tij.

Prandaj, ekspertët besojnë se qëndrimi i Amodeit është, të paktën pjesërisht, një strategji marketingu. Pedro Domingos, ekspert në mësimin e makinave dhe autor i librit “Algoritmi i Madh”, është mjaft i sigurt se suksesi meteorik dhe presioni që do të pasojë do ta dëmtojnë rëndë imazhin e vetes së Anthropic-it si “djemtë e mirë”. “Kompanisë do t’i duhet të marrë vendime të vështira dhe, në fund të fundit, disa punonjës të Anthropic-ut do të largohen nga kompania nga zemërimi për këtë tradhti të perceptuar – ashtu si Dario Amodei dhe të tjerë u larguan nga OpenAI.”

Lufta për AGI?

Sipas Domingos, këto kompani janë të interesuara për zhvillimin e Inteligjencës Artificiale të Përgjithshme (AGI). Kjo është IA e aftë të kryejë çdo detyrë kognitive njerëzore. “Kushdo që ta arrijë këtë do të ketë një avantazh kaq të madh, saqë nuk mund të arrihet më nga të tjerët.” Sipas tij, ky koncept është i dyshimtë, thotë Domingos, “por ata e besojnë atë.”

“Ai që ka dalë i pari në treg nuk do të thotë domosdoshmërisht se ka fituar,” shton Rolfes i PitchBook. Për të bërë vërtet para nga AI, të nevojitet një aplikim i gjerë, besimi i klientëve të korporatave dhe një strukturë e shëndetshme e marzheve. “Në fund të fundit, ajo që ka më shumë rëndësi është se cila IA do të përdoret në kompanitë më të mëdha të botës.” Prandaj, gara për supremacinë e inteligjencës artificiale është larg përfundimit/kb

Analisti Baton Haxhiu, i ftuar në emisionin Opinion në Tv Klan komentoi protestën që vijon në Tiranë dhe në rrethe prej disa ditësh.

Haxhiu u shpreh se qytetarët janë duke vrarë frikën dhe kjo është një gjë e mirë. Shtoi se ka një mozaik pakënaqësish nga qytetarët.

Baton Haxhiu: Nuk është protestë ideologjike. Kam parë shumë pakënaqësi. Kur ka shumë pakënaqësi, masiviteti është më i madh. Disa protestues janë kundër Zvërnecit, ka që janë kundër Ramës, kundër Berishës, kundër Trump. Në fund të protestës do harrojnë për çfarë kanë dalë.

Protestuesit mendojnë se janë të uzurpuar nga autoriteti i Ramës. Por, fjalimet e tyre janë për të ardhur keq. Protestuesit artikulojnë me mllef. Arsyeja kryesore pse njerëzit duhet të dalin në protestë është që të vrasin frikën. Është puzzle pakënaqësish. Ka zemërim për administratën, për universitetin, për shtetin, për emigracionin./a.d

Biznesmeni Gjergj Luca ka reaguar me një postim në rrjetet sociale lidhur me kundërshtimet ndaj investimeve të huaja në Shqipëri.

Në reagimin e tij, Luca shprehet se një pjesë e kundërshtarëve të projekteve të investimit po sillen sikur po i shpallin luftë Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

“Me ushkur nëpër brekë e me pushkë druri i kemi shpallur luftë Amerikës pse do investojë në Shqipëri. Si trimat e Selfo Qorit bëjmë zhurmë të madhe në këtë vend të vogël…”, shkruan Luca.

Postimi i biznesmenit vjen në një kohë kur debati për investimet dhe projektet e mëdha në vend ka nxitur reagime dhe përplasje të forta mes mbështetësve dhe kundërshtarëve të tyre. Luca është shprehur edhe më herët në favor të investimeve të huaja, duke i konsideruar ato si një mundësi për zhvillimin ekonomik të vendit./kb

Planeti po i afrohet me shpejtësi pragut kritik të ngrohjes globale prej 1.5 gradë Celsius, ndërsa emetimet e gazrave serrë vazhdojnë të rriten në nivele rekord. Ky është përfundimi i raportit më të fundit të Treguesve të Ndryshimeve Klimatike Globale (IGCC), i publikuar nga një grup prej më shumë se 70 shkencëtarësh nga 17 vende të botës.

Sipas studimit, ngrohja e shkaktuar nga aktiviteti njerëzor ka arritur në 1.37 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale dhe, nëse emetimet vazhdojnë me ritmet aktuale, kufiri prej 1.5 gradësh i përcaktuar nga Marrëveshja e Parisit mund të tejkalohet rreth vitit 2030.

Shkencëtarët paralajmërojnë se “buxheti global i karbonit” – sasia e dioksidit të karbonit që mund të emetohet ende pa kaluar pragun 1.5°C – është reduktuar në vetëm 130 miliardë ton CO2. Me nivelet aktuale të ndotjes, kjo rezervë pritet të shterojë brenda rreth tre vitesh.

Raporti tregon se emetimet globale të gazeve serrë arritën një rekord prej 56.8 miliardë tonësh ekuivalent CO2 gjatë vitit 2024, të nxitura kryesisht nga përdorimi i lëndëve djegëse fosile. Në të njëjtën kohë, përqendrimi i dioksidit të karbonit në atmosferë ka arritur në 425.6 pjesë për milion, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë.

Ekspertët theksojnë se planeti po grumbullon nxehtësi më shpejt se kurrë më parë. Çekuilibri energjetik i Tokës – diferenca midis energjisë që hyn nga Dielli dhe asaj që largohet nga planeti – është më shumë se dyfishuar në dekadat e fundit, duke përshpejtuar ngrohjen e oqeaneve, shkrirjen e akullnajave dhe rritjen e nivelit të deteve.

Një tjetër tregues shqetësues është rritja e temperaturës së oqeaneve. Niveli mesatar global i detit ka arritur një rekord të ri në vitin 2025, me një rritje prej 23 centimetrash krahasuar me fillimin e shekullit XX. Ndërkohë, valët e të nxehtit detar janë trefishuar krahasuar me vitet 1990, duke dëmtuar ekosistemet detare dhe rezervat e peshkut.

Raporti evidenton se pothuajse e gjithë ngrohja e dekadës së fundit lidhet drejtpërdrejt me aktivitetin njerëzor. Shkencëtarët paralajmërojnë se ndikimet e krizës klimatike tashmë po ndihen në mbarë botën dhe do të intensifikohen nëse nuk merren masa të menjëhershme për uljen e emetimeve./kb

Nga Lutfi Dervishi

Që në zanafillë, kjo lëvizje po përballet me një presion të madh. Pyetjet “kush fshihet pas saj” apo “a do të kthehet në parti” synojnë thjesht të devijojnë vëmendjen nga arsyet e vërteta të revoltës dhe t’i zbehin asaj karakterin qytetar.

Mbi protestuesit është vendosur një lupë gjigante që kërkon qimen në vezë dhe nëse e gjen ta bëj tra: analizohet çdo fjalim, anatemohen meme/ parulla dhe gjykohet me lupë çdo detaj, duke harruar thelbin.

Njëkohësisht, po tentohet që narrativa e revoltës të ngushtohet vetëm te çështja e Zvërnecit. Njerëzit dolën në shesh për Zvërnecin, por po qëndrojnë në shesh për të gjithë arsyet e tjera. Duke pasur parasysh “hijenat” që vërtiten rrotull podiumit, është thuajse një mrekulli që folësit, në tërësi, mbeten në sinkron të plotë me masën.

Thirrjet, parullat dhe memet e këtyre ditëve artikulojnë qartë zhgënjimin me sistemin që ka funksionuar si “Ferrari” për një grusht njerëzish dhe si qerre për masën, me qeverinë; me një pushtet, të dehur nga 83 mandatet, që mendon se mund të bëjë çfarë të dojë, ku të dojë, kur të dojë si të dojë dhe sa te doje.
Është zhgënjim me median dhe përfaqësimin, është edhe revoltë ndaj banalitetit televiziv dhe mungesës së debatit real.
Për fat të keq, një pjesë e mirë e gazetarëve dhe analistëve të kujtojnë shprehjen e famshme të George Bernard Shaw: “Gazetari është ai që nuk bën dot dallimin mes shembjes së një qytetërimi dhe një aksidenti me biçikletë.”

Nga ana tjetër, qeveria ka zgjedhur pozicionin e pritjes. Me shpresën se njerëzit do të lodhen, se do të nisë Botërori apo se do të vijë vera e nxehtë, ajo ende nuk di si të merret me “flakën” që ka pushtuar bulevardin. Megjithatë, strategjia e saj po bëhet e rrezikshme. Plani për të sjellë militantë në Sheshin “Italia”, vetëm 500 metra larg protestës dhe në të njëjtën orë, është një PROVOKIM i pastër. Ndërsa shumë aktivitete janë anuluar, ideja e festimit të 35-vjetorit të PS-së duket si një ftesë dasme që zhvillohet ngjitur me një funeral.
Sa i përket Policisë së Shtetit, e cila tentoi një “provë” shpërndarjeje me pretekstin e ndeshjes me Izraelin, ajo tashmë e ka marrë mësimin e saj: është e pamundur të thyesh me forcë një masë të përbërë nga të rinj paqësorë, vajza dhe nëna me fëmijë.

Edhe në skenarin minimal: nëse nga nesër nuk del askush në shesh, nëse qeveria apo opozita nuk lëvizin nga vendi, e nuk e kane ndërmend të ndryshojnë edhe nëse media vazhdon me të njëjtët sharlatanë një gjë është e sigurt: “Shqipëria ka ndryshuar.”

Protesta ka trazuar qeverinë, opozitën, mediat, analistët, policinë dhe vetë qytetarët. Ka rrëzuar bindjen se asgjë nuk lëviz.

Dhe ndonjëherë, para se të ndryshojë pushteti/politika, ndryshon shoqëria. Kjo mund të jetë pikërisht ajo që po ndodh sot.