Presidenti i Rumanisë, NiKushor Dan, emëroi Adrian Veshtea, një anëtar të Partisë Liberale, si kryeministër, pasi Eugen Tomak dha dorëheqjen nga mandati i tij mëngjesin e së dielës.

Vestea, 52 vjeç, është presidenti i këshillit të qarkut të Brashovit në Rumaninë qendrore. Eugen Tomak kishte kërkuar të drejtonte një qeveri teknokratësh, por i mungonte mbështetja nga partitë në parlament.

Partitë parlamentare kanë thënë më parë se një qeveri politike minoritare, pa një shumicë të përhershme në parlament, do të ishte më e mirë sesa një qeveri teknokratësh.

Dan po kërkon t’i japë fund një krize politike që ka bllokuar hartimin e politikave, ka rrezikuar aksesin në fondet e Bashkimit Europian dhe e ka çuar monedhën vendase në nivele rekord. Vestea do të ketë 10 ditë për të formuar një qeveri dhe për të fituar një votëbesim parlamentar.

Zgjedhjet e ardhshme parlamentare të Rumanisë nuk do të mbahen deri në vitin 2028. Vendi nuk ka mbajtur kurrë zgjedhje të parakohshme dhe analistët thonë se gjasat për to tani janë të vogla, ndërsa opozita e djathtë ekstreme kryeson sondazhet e opinionit, dukshëm përpara partive pro-evropiane.

 

Dhjetëra mijëra njerëz marshuan nëpër rrugët e kryeqytetit italian në demonstrata rivale kundër dhe pro-emigrimit të shtunën, pasi një iniciativë qytetare e ekstremit të djathtë që kërkonte masa gjithëpërfshirëse kundër migrantëve mori mbështetje të mjaftueshme për t’u paraqitur në Parlament.

Një peticion i quajtur “Remigrimi dhe Ripushtimi”, mblodhi 50,000 nënshkrimet e nevojshme për të nxitur diskutimin parlamentar, por ende nuk është caktuar një datë për votim.

Propozimi, i promovuar nga grupet e krahut të djathtë, bën thirrje për masa gjithëpërfshirëse që synojnë të huajt, duke përfshirë kthimet, stimujt për t’u larguar nga Italia dhe politika më të gjera që kritikët thonë se mund të shtrihen tek banorët e ligjshëm.

Disa mijëra demonstrues nga e gjithë Italia u mblodhën për marshimin kundër emigrimit, duke kënduar himnin kombëtar.

Në disa raste, shumë prej tyre ngritën krahët në përshëndetjen fashiste, duke bërtitur “Duce! Duce!”, një referencë për diktatorin italian Benito Musolini, i cili sundoi Italinë nga viti 1922 deri në vitin 1943.

Një demonstratë rivale pro-emigrimit pa dhjetëra mijëra njerëz të dilnin në rrugë në një pjesë tjetër të Romës të shtunën në mbrëmje.

Në atë marshim morën pjesë grupe të ndryshme të krahut të majtë dhe sindikata. Mijëra policë u vendosën për të siguruar që dy grupet rivale të qëndronin të ndara, ndërsa nuk u raportua dhunë.

Nuk mjaftojnë disa yje të rinj për të sjellë suksesin.

Ashtu si pak lule nuk e sjellin pranverën.

Turqia vërtet ka futbollistë shumë të mirë si talentet Arda Gyler I Realit apo Kenan Jildiz I Juventusit, pa harruar të tjerët, veçse përballë Australisë u duk pa forcën e duhur dhe nuk mori dot as pikën.

Fituan të mbiquajturit “kangurët” me rezultatin e vogël 1-0, dhe me golin nga Nestori Irankunda, djaloshi 20-vjeçar me origjinë afrikane, që u bë shënuesi më I ri në moshë për Australinë në fazat finale të Kupës së Botës.

Ekipi nga ana tjetër e botës nuk është se ishte më lart se Turqia, përkundrazi.

Turqit bënë plot 30 gjuajtje drejt portës, nga të cilat 8 në kuadrat.

Rivalët u përgjigjën me 9 goditje dhe 4 brenda shtyllave të portës.

Gjithsesi, një skuadër e re australiane pati energji dhe optimizëm, po ashtu forcë fizike, shtatlartësi dhe unitet për të përballuar gjithçka.

Po flasim për një ekip heterogjen, një Kullë e vërtetë e Babelit.

Jo më kot trajneri Popoviç është me origjinë kroate, në fushë ka futbollistë me origjinë italiane, boshnjake, turke, apo nga Sri Lanka, afrikanë nga Uganda, Guinea, Tanzania, Kenia nga Sudani.

Të shohim sesi do të vazhdojnë “kangurët” në Botëror, ndërsa Turqia duhet të reagojë sa më shpejt.

Votuesit në Zvicër kanë hedhur poshtë një propozim për të kufizuar popullsinë e vendit në 10 milionë, sugjerojnë parashikimet e hershme.

Nuk janë numëruar të gjitha votat, por tendenca aktuale sugjeron se 55% e pjesëmarrësve votuan kundër, ndërsa 45% ishin pro.

Propozimi erdhi nga Partia Popullore Zvicerane e krahut të djathtë, e cila ka bërë fushatë prej kohësh me një platformë anti-emigracion.

Vota përçarëse rrezikoi të vinte në rrezik marrëveshjen e lëvizjes së lirë të vendit me Bashkimin Evropian.

Popullsia e Zvicrës është rritur me shpejtësi që nga viti 2002, kur ishte 7.3 milionë. Tani është 9.1 milionë, 27% e të cilëve janë banorë zviceranë që kanë lindur jashtë vendit.

Megjithatë, Partia Popullore thotë se kufizimi i popullsisë do të zvogëlonte presionin mbi transportin, strehimin dhe mjedisin duket se nuk i ka bindur mjaftueshëm votues.

Edhe pse Partia Popullore Zvicerane këmbënguli se kufiri i popullsisë ishte hartuar për të mbrojtur shërbimet publike të Zvicrës dhe mjedisin e saj, ajo ka një histori të gjatë fushatash mbi një platformë anti-emigrante, duke fajësuar shpesh azilkërkuesit dhe pakicat për problemet shoqërore.

Shumë të tjerë dukeshin të shqetësuar nga perspektiva e humbjes së punëtorëve shumë të nevojshëm në turizëm, spitale dhe azile kujdesi.

Të tjerë, veçanërisht udhëheqësit e biznesit zviceran, kishin frikë se mos humbisnin aksesin thelbësor të Zvicrës në tregun e vetëm të Evropës.

Është gjithashtu e mundshme që disa votues zviceranë të ishin nervozë për një veprim që mund ta linte vendin e tyre të izoluar në atë që është një botë shumë e paqëndrueshme.

Edhe pse neutrale, Zvicra, ashtu si fqinjët e saj në Evropë, po shpenzon më shumë për mbrojtje dhe ka eksploruar mënyra për t’u koordinuar më ngushtë me Evropën për sigurinë.

Sistemi i demokracisë së drejtpërdrejtë të Zvicrës do të thotë që të gjitha vendimet e mëdha merren përmes kutive të votimit. Aktivistët thjesht duhet të mbledhin 100,000 nënshkrime për të siguruar një votim mbarëkombëtar.

Sa i takon shperthimit me lëndë plasëse ne mjull bathore, sipas burimeve pranë policisë pronari i banesës ka deklaruar se nuk ka konflikte me askënd.

Ndërkohë nga hetimet rezulton sr pronari i banesës është person pa precedent kriminal, hetuesit i kanë shtrirë hetimet në një pisë. Dyshohet se ngjarja është inskenim për të përfituar azil nga vet pronari banesës.

Nga shperthimi pati vetëm dëme materiale.

 

Shkrimtari dhe ish-politikani Ben Blushi ka promovuar romanin e tij “Jam Mysliman” në qytetin e Rrëshenit, në një aktivitet kulturor ku u diskutua për letërsinë, fenë, historinë dhe zhvillimet aktuale në vend. Përmes një postimi në rrjetet sociale, Blushi e cilësoi takimin si një përvojë të veçantë, duke vlerësuar atmosferën e qyteteve të vogla shqiptare dhe pjesëmarrjen e publikut në diskutim.

Source

FIFA i ka kërkuar zyrtarisht Federatës Egjiptiane të Futbollit të heqë shtatë yjet e vendosur mbi stemën e kombëtares në fanellën e Botërorit 2026, pasi ato nuk përputhen me rregulloret e organizmit më të lartë të futbollit botëror. Shtatë yjet simbolizojnë rekordet e Egjiptit në Kupën e Kombeve të Afrikës (AFCON), kompeticion që “Faraonët” e kanë fituar shtatë herë. Megjithatë…

Source

Brazili e nisi me hap fals Kupën e Botës, duke barazuar 1-1 me Marokun në ndeshjen e parë të Grupit C, rezultat që ka sjellë reagime dhe kritika të shumta në mediat sportive braziliane. Skuadra e drejtuar nga Carlo Ancelotti shmangu humbjen falë një goli spektakolar të Vinicius Junior, i cili barazoi avantazhin e hershëm të Marokut të realizuar nga Saibari. Megjithatë, pavarësisht rezultatit…

Source

Eurodeputeti bullgar Andrey Kovatchev vlerësoi progresin e Shqipërisë në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian, ndërsa komentoi edhe protestat masive që po zhvillohen në vend, duke theksuar se zëri i qytetarëve duhet të dëgjohet dhe se dialogu politik mbetet thelbësor. Gjatë një deklarate për mediat nga Korça, Kovatchev u shpreh se Parlamenti Europian pritet të miratojë javën e…

Source

Për dekada me radhë gjatë diktaturës, Shqipëria ishte një vend i rrethuar me tela me gjemba. Kufijtë e saj ruheshin me bunkerë, posta kontrolli dhe armë të drejtuara jo vetëm ndaj botës së jashtme, por edhe ndaj qytetarëve të vet.

Gardhi ishte simboli më i qartë i një regjimi që nuk qeveriste përmes besimit, por përmes izolimit, kontrollit dhe përjashtimit. Sot askush nuk po ngre tela me gjemba në kufijtë e Republikës. Por logjika e gardhit është rikthyer brenda saj, por sot nuk po gardhohet më Shqipëria nga bota, por shqiptarët nga Shqipëria.

Gardhi është ndoshta elementi më politik i ndërtimit. Ai mbulon territore, izolon hapësira, fragmenton tokën dhe krijon privilegje. Për vite me radhë kemi parë gardhe kantierësh që kanë copëzuar qytetet tona. Kanë zënë trotuare, kanë zhdukur lulishtet, kanë kufizuar lëvizjen dhe kanë reduktuar hapësirat ku njerëzit takohen e ndërveprojnë me njëri-tjetrin.

Sot gardhimi ka mbërritur edhe në plazhe si Rrjolli, Manastiri, Palasa, Dhërmiu edhe në zona të mbrojtura si Vjosë – Narta, sikur privatizimi i hapësirës të ishte modeli i vetëm i zhvillimit që i ka mbetur Shqipërisë. Por gardhi që mbron një interes privat duke mobilizuar të gjithë autoritetin e shtetit për ta mbrojtur, nuk nisi në Zvërnec. Gardhimi si instrument pushteti është një proces shumë më i vjetër.

Gardhe ka pasur gjithmonë. Ajo që ka ndryshuar është funksioni i tyre. Në një demokraci, shteti vendos kufij për të mbrojtur interesin publik. Në Shqipërinë e viteve të fundit kemi parë shpesh të kundërtën: interesi publik është mbajtur jashtë gardhit, ndërsa shteti është vendosur në shërbim të atyre që ndodhen brenda tij.

Teatri Kombëtar ishte ndoshta momenti kur kjo logjikë u shfaq hapur para syve të të gjithëve. Nuk ishte thjesht prania e policisë. Ishte përdorimi i gjithë fuqisë së shtetit për të mbrojtur me gardhe policore, një vendim të kontestuar publikisht, ndërsa qytetarët që kundërshtonin përjashtoheshin me forcë nga hapësira që e konsideronin të tyren. Gardhi nuk ishte më një strukturë fizike, por vetë pushteti.

Zvërneci e çoi këtë logjikë një hap më tej. Nëse te Teatri gardhi kishte formën e kordonëve policorë, në Zvërnec ai mori formën e telave me gjemba, policisë private dhe një territori të ndaluar për vetë qytetarët.

Por ajo që e bëri edhe më domethënës këtë rast ishte fakti se vetë Policia e Shtetit dukej sikur kishte mbetur jashtë gardhit. Për herë të parë nuk ishte vetëm qytetari ai që përjashtohej nga territori. Edhe autoriteti i shtetit dukej i kufizuar prej tij. Qytetarë u dhunuan para syve të policisë nga persona të tretë, ndërsa policia u shfaq e pafuqishme për të ndërhyrë. Brenda gardhit vepronin të tjerë; jashtë gardhit qëndronte shteti.

Ky është ndoshta momenti kur gardhi pushon së qeni një strukturë fizike dhe shndërrohet plotësisht në një instrument pushteti. Sepse nuk përcakton më vetëm kush hyn dhe kush del. Përcakton edhe se kush ka të drejtë të ushtrojë autoritet dhe kush jo.

Nëse te Teatri policia ishte vetë gardhi, në Zvërnec gardhi dukej sikur kishte fituar autonomi edhe ndaj vetë policisë. Dhe kjo është një situatë shumë më shqetësuese. Sepse nënkupton se territori nuk po administrohet më sipas rregullave të shtetit të së drejtës, por sipas një rendi paralel ku interesi që mbrohet është më i fortë se vetë autoriteti publik.

Pikërisht këtu qëndron problemi. Sepse kjo mënyrë qeverisjeje ngjan më shumë me kulturën e kontrollit, izolimit dhe nënshtrimit që shqiptarët menduan se e kishin lënë pas me rrëzimin e komunizmit. Ajo ngjan më shumë me logjikën feudale të territorit si privilegj i pakicës sesa me logjikën demokratike të territorit si e mirë e përbashkët.
Për dy breza shqiptarësh të lindur pas vitit 1990, liria nuk është vetëm e drejta për të votuar. Është edhe e drejta për të hyrë në hapësirat publike, për të kundërshtuar vendimmarrjen, për të marrë pjesë në debat dhe për të mos u përballur me gardhe sa herë që ngrihet një interes privat mbi interesin e përbashkët.

Si arritëm deri këtu?

Kjo histori nuk fillon me një gardh, por me një model. Një model që prej vitit 2015 ka ndërtuar gradualisht një regjim përjashtimi mbi territorin. Në emër të investimeve strategjike janë ndryshuar ligje, janë dobësuar mekanizma mbrojtës dhe janë hapur rrugë ndërhyrjeve në zona të mbrojtura, ligatina, pyje, monumente natyre dhe peizazhe që për dekada konsideroheshin pasuri të përbashkëta.

Territoret më të vlefshme të vendit janë trajtuar gjithnjë e më shumë si mall këmbimi. Hapësira që duhej të mbroheshin për interes publik janë vënë në dispozicion të interesave private, ndërsa publikut i është kërkuar të besojë se çdo ndërhyrje është automatikisht zhvillim.

Për vite me radhë qytetarët, organizatat dhe ekspertët i kanë kundërshtuar këto procese përmes argumentit, ligjit dhe institucioneve. Prandaj, kur institucionet pushuan së dëgjuari dhe argumenti pushoi së prodhuari efekt, qytetarët morën përsipër ta mbrojnë vetë interesin publik në shesh. Ndaj dhe qëndresa qytetare në bulevard nuk është thjesht reagim ndaj një gardhi në Zvërnec, por reagim ndaj një procesi shumë më të gjatë fragmentimi të territorit, privatizimi të interesit publik dhe përqendrimi të përfitimeve në duart e një pakice.

Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë e trajton qartë interesin publik. Ajo nuk e barazon atë me interesin privat dhe as nuk e konsideron investimin privat si formën e vetme të zhvillimit. Përkundrazi, interesi publik është parimi mbi të cilin ushtrohet pushteti dhe mbi të cilin institucionet kanë detyrimin të japin llogari. Rasti i Zvërnecit e ekspozoi qartë këtë përmbysje. Interesi privat u justifikua, u mbrojt dhe u promovua. Ndërsa interesi publik mbeti i pashpjeguar, i paprovuar dhe pa mbrojtje institucionale.

Ndoshta për këtë arsye konflikti nuk është thjesht për një territor në Nartë apo në Zvërnec. Ai është një konflikt mes dy ideve për Shqipërinë. Njëra e sheh vendin si një mozaik hapësirash të gardhuara, me akses të kufizuar dhe privilegje të rezervuara. Tjetra e sheh si një republikë të qytetarëve, ku territori, ligji dhe interesi publik nuk mbrohen me tela me gjemba, por me institucione demokratike.

Për këtë arsye qytetarët kanë dalë në shesh. Për të kujtuar se territori nuk është pronë e qeverisë së radhës. Ai është trashëgimi e përbashkët. Është pasuria që kemi marrë nga të parët dhe që kemi detyrimin t’ua lëmë brezave që vijnë. Dhe kur institucionet dështojnë ta mbrojnë këtë interes të përbashkët, qytetarët e marrin vetë përsipër ta mbrojnë. Jo vetëm Zvërnecin. Jo vetëm Nartën. Por vetë idenë se Shqipëria nuk mund të qeveriset me gardhe.

Në fund të fundit, beteja që po zhvillohet sot nuk është për një gardh. Është për të vendosur nëse Shqipëria do të mbetet një republikë e gardheve, apo do të bëhet më në fund një republikë e qytetarëve.

The post Nga gardhi te sheshi appeared first on Citizens.al.

Banorët e Rrjollit rrëzuan sot gardhin rrethues të vendosur për ndërtimin e projektit turistik “Baks Bay”.

Një prej banoreve, me një palë pincë në duar, çau një pjesë të rrethimit të gardhit rrethues, teksa thekson se është aty për të mbrojtur tokën e të parëve të saj.

“Qëllimi im është të liroj tokën. Nuk mundet ai tjetri ta ma mbyllë tokën me gardhe”, thotë ajo, teksa i bashkohet dhjetëra banorëve të tjerë.

“E shikoni se çfarë bëjnë ata sapo vijnë këtu?”, flet me megafon Luciana Kokaj, banore dhe një prej protestueseve më të zëshme, teksa banorët vijojnë të rrëzojnë gardhin rrethues.

“Vendosin tela me gjemba. Vendosin kangjella dhe beton në tokën që të parët tanë kanë jetuar me sakrificë dhe kanë respektuar çdo gjallesë që ka jetuar këtu”, vijon më tej ajo.

Gardhi rrethues është vendosur nga kompania “Gener 2”, në pronësi të familjes Ulaj, që aktualisht ka sjellë makineritë në zonë. Kjo kompani është pajisur me leje ndërtimi në vitin 2024 dhe parashikon ndërtimin e 35 blloqeve rezidenciale me 1 deri në 10 kate lartësi, në një sipërfaqe prej 147.2 hektarë tokë.

Rrjolli shtrihet mes Lagunës së Vilunit në veri dhe Ranës së Hedhun në jug. Më herët, kjo zonë ishte pjesë e “Peizazhit të mbrojtur Lumi i Bunës-Velipojë”, por ndryshimi i ligjit “Për zonat e Mbrojtura” po në vitin 2024, i hapi rrugë ndërtimeve përmes konceptit të ri të përfshirë në ligj: “turizmit të ekselencës”.

Sipas nenit 33 të ligjit të rishikuar, tashmë lejohet zhvillimi i strukturave turistike 5-yje dhe infrastrukturës mbështetëse, edhe brenda zonave të mbrojtura.

“Kjo tokë është e jona, e fshatarëve tonë. Unë i njoh të gjithë kufitarët e mi. Është toka e Rrjollorëve, nuk është e Bashkim Ulajt”, thotë një Gëzim Pjeshka, një tjetër banor.

Kësaj proteste iu bashkuan edhe qytetarë nga zonat përreth, të cilët theksojnë se këto investime u shërbejnë vetëm investitorëve.

“Populli i thjeshtë nuk është përfitues nga këto investime”, pohon Ridvan Mujazhi. “Mund të përfitojë elitat, ndoshta elita që vjen edhe nga jashtë”, thekson Mujazhi.

Protestuesit nga Rrjoli pohojnë se punimet pritet të ndërtohen në parcela toke që i takojnë të paktën 5 fiseve të zonës. Ata thonë se toka është kaluar tek investitori përmes dokumenteve të falsifikuara dhe se për këtë ka procese gjyqësore që vijojnë.

“Unë jam vendali këtu, Velipojak’, thotë Gjergj Pultinza, i cili shprehet se toka e banorëve të varfër të asaj zonë është marrë përmes falsifikimeve të dokumenteve.

Ky pretendim pohohet edhe nga banorë të tjerë, të cilët e kanë çuar çështjen pranë Strukturës së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK).

“Sot duhet ta gëzojnë ata që e kanë në bazë të letrave, por nuk duan t’jua japin. Duan ta kapë i forti”, vjon Gjergj Pultinza.

Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar ia ka deleguar çështjen Gjykatës dhe Prokurorisë së Shkodrës.

Lexo gjithashtu:

• Beteja e Luçiana Kokajt për Rrjollin

• Prek Molla: ”Nuk do të tërhiqemi nga Rrjolli”

• Rrjolli për herë të tretë para SPAK-ut

The post Një tjetër gardh bie: Banorët e Rrjollit protestojnë kundër punimeve për resortin turistik appeared first on Citizens.al.

“Rama, jep dorëheqjen!” ishte thirrja që për të 13-ën ditë radhazi kumbon në Tiranë çdo pasdite, teksa mijëra qytetarë marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë.

Ajo që nisi si një lëvizje qytetare kundër projekteve turistike në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, me kalimin e ditëve është shndërruar në një protestë më të gjerë kundër korrupsionit, mungesës së transparencës dhe mënyrës së qeverisjes së vendit.

“Kemi dëgjuar parullën ‘Shqipëri e Re’. Rinia jemi ne që do ta bëjmë këtë Shqipëri të re. Si student, bashkë me çdo student tjetër këtu, ëndërrojmë një Shqipëri ku secili merr atë që i takon prej asaj që bën dhe jo prej atij që njeh”, u shpreh një student përmes megafonit.

Për aktorin Florjan Binaj, kushdo që ka përfituar nga detyrat publike në mënyrë të paligjshme duhet të përballet me drejtësinë.

“Që nga ’90-a deri më sot, kush ka vjedhur edhe 100 lekë duhet të shkojë në burg. Kushdo që ka shkelur ligjin duhet të shkojë në burg”, deklaroi Binaj.

Një tjetër qytetar tha se ajo që i ka bërë bashkë protestuesit është përballja me padrejtësinë.

“Mes nesh ka qytetarë me bindje të ndryshme politike e besime të ndryshme fetare, por na bashkon bindja se e përbashkëta nuk duhet lënë në mëshirën e arbitraritetit, padrejtësisë dhe dhunës”, deklaroi ai.

Në shesh u dëgjuan sërish thirrjet “Shqipëria nuk është në shitje”, “Rama dorëheqje” dhe “Rama në burg, Berisha në burg”, slogane që janë bërë pjesë e pandashme e protestave të ditëve të fundit.

Si çdo mbrëmje, pas fjalimeve të mbajtura në shesh nga qytetarë të ndryshëm, protestuesit nisën marshimin në rrugët e Tiranës. Çdo ditë marshimi përshkon itinerare të ndryshme në qytet, mes thirrjeve për dorëheqjen e qeverisë dhe ftesave që qytetarë të tjerë t’i bashkohen protestës.

Rama nga 35-vjetori i PS: “Protesta nisi me një zemërim të drejtë, por me një kërkesë të padrejtë”

Ndërsa për të 13-ën mbrëmje radhazi qytetarët protestonin para Kryeministrisë, kryeministri Edi Rama iu përgjigj drejtpërdrejt protestës nga mitingu i organizuar në sheshin “Italia”, me rastin e 35-vjetorit të Partisë Socialiste.

Në një fjalim të gjatë, Rama i kushtoi një pjesë të konsiderueshme protestës së qytetarëve, duke argumentuar se lëvizja kishte nisur nga një shqetësim legjitim, por ishte transformuar më pas në një protestë politike.

“Protesta nisi me zemërimin e drejtë për një akt dhune dhe me kërkesën e padrejtë për anulimin e një investimi madhor që do të ndikojë ndjeshëm parametrat ekonomikë dhe socialë të Shqipërisë”, deklaroi Rama.

Kryeministri mbrojti projektin e investimit, duke e cilësuar atë si mundësinë më të madhe ekonomike që i është ofruar vendit. Sipas tij, investimi do të sillte të paktën 4 miliardë euro në ekonominë shqiptare dhe do të përbënte një zhvillim strategjik për turizmin elitar.

Rama u përpoq gjithashtu të adresonte shqetësimet e protestuesve për mjedisin dhe biodiversitetin, duke i ftuar ata të njihen me dokumentacionin dhe proceset institucionale që, sipas tij, garantojnë mbrojtjen e zonës.

“Ejani t’i dëgjoni, ejani t’i shikoni dhe ejani t’i verifikoni vetë faktet”, tha ai, duke shtuar se “nuk ka asnjë status investitori strategjik” të dhënë për projektin dhe se “ishulli nuk shitet dhe nuk jepet me qira”.

Në fjalimin e tij, Rama argumentoi se qeveria socialiste ka qenë përgjatë viteve promotore e mbrojtjes së mjedisit, duke përmendur moratoriumin e pyjeve dhe të gjuetisë, zgjerimin e zonave të mbrojtura dhe shpalljen e Vjosës Park Kombëtar.

Një pjesë e rëndësishme e fjalës iu kushtua edhe kritikës ndaj asaj që ai e quajti dezinformim në rrjetet sociale. Kryeministri tha se shumë qytetarë janë ndikuar nga “gjysmë të vërteta”, foto dhe video të manipuluara, të cilat sipas tij kanë krijuar një “apokalips dixhital” rreth projektit.

Megjithatë, Rama pranoi se protesta tashmë ka marrë karakter politik.

“Jam shumë i qartë që tanimë një protestë e nisur për natyrën është kthyer në një protestë me natyrë politike, absolutisht legjitime për këdo që do të ndryshojë Shqipërinë sipas qasjes së tij”, tha ai.

Kryeministri mbrojti modelin e zhvillimit përmes turizmit elitar, duke argumentuar se Shqipëria nuk mund të mbështetet vetëm te turizmi masiv dhe se vendi duhet të konkurrojë me destinacionet kryesore të Mesdheut.

“Ky është investimi më i madh që i ka ardhur si mundësi Shqipërisë në historinë e saj dhe ky është një investim që Shqipëria nuk e ka luksin kurrsesi ta refuzojë”, deklaroi Rama.

Fjalimi i tij u zhvillua paralelisht me protestën në bulevard, ku qytetarët vijuan të kërkonin transparencë, mbrojtjen e zonave të mbrojtura dhe anulimin e projekteve që, sipas tyre, rrezikojnë pasuritë natyrore të vendit.

Përballë dy narrativave të kundërta, dita e 13-të e “Revolucionit Flamingo” tregoi se protesta po vijon të fitojë mbështetje në shesh dhe në platformat sociale.

Si erdhëm deri në ditën e 13-të të “Revolucionit Flamingo”?

Historia e “Revolucionit Flamingo” nisi në fund të muajit maj, kur në Zvërnec një qytetar u tërhoq me forcë nga punonjës të sigurisë private gjatë një proteste kundër projektit për ndërtimin e një resorti luksoz në zonën e mbrojtur të Nartës. Pamjet e incidentit u shpërndanë me shpejtësi në rrjetet sociale dhe shkaktuan reagime të shumta publike.

Më 31 maj, aktivistë dhe qytetarë u mblodhën fillimisht përpara Drejtorisë së Policisë së Tiranës për të protestuar kundër përdorimit të forcës dhe mosreagimit të institucioneve shtetërore. Brenda pak orësh, protesta u zgjerua dhe u shndërrua në një lëvizje kundër projekteve të zhvillimit në Zvërnec dhe Sazan.

Ditët në vijim sollën rritje të vazhdueshme të pjesëmarrjes. Protestuesit nisën të mblidheshin çdo ditë në orën 18:00 në sheshin “Skënderbej”, për të marshuar më pas drejt Kryeministrisë. Ata kanë refuzuar simbolikat partiake, duke e paraqitur lëvizjen si reagim qytetar të pavarur.

Me kalimin e ditëve, kërkesat e protestës u zgjeruan nga mbrojtja e mjedisit drejt çështjeve të korrupsionit, transparencës, emigrimit masiv dhe mënyrës së qeverisjes.

Gjatë javës së parë, protesta u përhap gjerësisht në rrjetet sociale, ku mijëra të rinj shpërndanë materiale informuese dhe koordinuan pjesëmarrjen në tubime. Në ditët pasuese, ajo mori mbështetje edhe nga qytetarë të diasporës, të cilët organizuan aktivitete solidarizuese në qytete të ndryshme të botës.

Ndërkohë, qeveria refuzoi kërkesat për anulimin e projekteve dhe kryeministri Rama deklaroi vazhdimisht se investimet do të vijojnë.

Sot, në ditën e 13-të, “Revolucioni Flamingo” ka hyrë në javën e dytë dhe është kthyer në një nga mobilizimet qytetare më të mëdha të viteve të fundit.

Lexo gjithashtu:

• Dokumentet e quajtura “Sazan” zbulojnë “masterplanin e fshehtë” të Zvërnecit

• Nga Zvërneci te kullat e Tiranës: biznesmenët nën hetim nga SPAK

The post “Rama jepe dorëheqjen”: Revolucioni Flamingo në ditën e 13-të appeared first on Citizens.al.

Tetëmbëdhjetë organizata të shoqërisë civile mjedisore deklaruan sot se do të bojkotojnë proceset konsultuese të Ministrisë së Mjedisit, deri në shfuqizimin e ndryshimeve në Ligjin për Zonat e Mbrojtura.

Organizatat njoftuan se refuzojnë të legjitimojnë tryezat e konsultimit publik për projekt-aktet e thirrura nga Ministria, përfshirë edhe konsultimin e datës 12 qershor. Ato bëjnë të ditur se nuk do të dorëzojnë komente teknike, me qëllim që të mos bëhen pjesë e një procesi që, sipas tyre, synon të paraqesë një normalitet institucional që nuk ekziston.

Sipas tyre, ndërkohë që diskutohet përafrimi i mëtejshëm i legjislacionit shqiptar me rregullat dhe standardet e Bashkimit Evropian, në terren po avancojnë projekte të mëdha infrastrukturore dhe turistike brenda rrjetit kombëtar të zonave të mbrojtura. Organizatat argumentojnë se këto zhvillime cenojnë integritetin e ekosistemeve dhe vënë në pikëpyetje angazhimin real të institucioneve ndaj standardeve evropiane për mbrojtjen e natyrës.

Ato e konsiderojnë shfuqizimin e ndryshimeve të miratuara me Ligjin nr. 21/2024, si dhe anulimin ose moslejimin e projektit për ndërtimin e resorteve turistike në Zonën e Mbrojtur “Pishë Poro–Nartë”, si kushte të panegociueshme dhe paraprake për çdo dialog të mëtejshëm institucional mbi çështjet e mjedisit dhe procesin e integrimit evropian.

“Për këtë arsye, Organizatat e Shoqërisë Civile nuk e konsiderojnë relevante pjesëmarrjen në konsultime teknike për akte të reja ligjore dhe nënligjore, për sa kohë që çështja më themelore e mbrojtjes së zonave të mbrojtura mbetet e pazgjidhur”, thuhet në dokumentin e bërë publik më 12 qershor.

Sipas organizatave, kjo kërkesë përputhet edhe me piketat përmbyllëse të Komisionit Evropian për kapitullin 27 të negociatave, të cilat kërkojnë garantimin e mbrojtjes efektive të zonave të mbrojtura dhe përafrimin e plotë me standardet evropiane të biodiversitetit.

Bojkoti, sipas tyre, nuk është një veprim simbolik i izoluar, por një qëndrim parimor që do të vijojë deri në adresimin e kësaj çështjeje.

Mbrojtja e zonave të mbrojtura, theksojnë organizatat, nuk është çështje procedurale, por një provë e vullnetit të shtetit shqiptar për të respektuar Kushtetutën, interesin publik dhe detyrimet ndaj Bashkimit Evropian.

Lexo më shumë:

• Nga Zvërneci te kullat e Tiranës: biznesmenët nën hetim nga SPAK
• Dokumentet e quajtura “Sazan” zbulojnë “masterplanin e fshehtë” të Zvërnecit

The post Organizatat mjedisore bojkotojnë Ministrinë: Pa shfuqizimin e ligjit, nuk ka konsultime appeared first on Citizens.al.

Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar ka lëshuar masa “arrest me burg” për biznesmenët Orest Sota, Artur Shehu, Ilir Shtufi dhe Edmond Jaupaj, pas një operacioni për goditjen e një grupi kriminal të dyshuar për trafik lëndësh narkotike dhe pastrim parash.

Mes personave ndaj të cilëve është lëshuar masa është edhe Artur Shehu, pronar i pjesës më të madhe të tokës ku u planifikua të ngrihet resorti luksoz në Zvërnec, ngjarje që prej 13 ditësh ka ngritur qytetarët në protestë. Sipas SPAK, janë sekuestruar 128 milionë euro të përfituara nga shitja e pronave në Zvërnec, në llogari të biznesmenit Artur Shehu.

Nga ana tjetër, Ilir Shtufi është biznesmen në fushën e ndërtimit dhe i lidhur me disa projekte kullash në Tiranë, mes tyre edhe “Mount Tirana”, pas Teatrit Kombëtar të Operas dhe Baletit. Ai zotëron 91% të aksioneve të kompanisë ndërtuese “Nova Construction”, ndërsa Kujtim Shtufi zotëron 9%.

“Nova Construction” është një nga tre operatorët që fitoi tenderin për Lotin 4 të Unazës së Madhe në Tiranë, një procedurë që aktualisht është nën hetim nga SPAK.

Edhe kompania “Forever Construction”, në pronësi të Lefter Sotës, babait të Orest Sotës, ka marrë leje për ndërtimin e kullave në Tiranë.

Mes tyre janë:

Bond Tower – (200 metra_, një projekt i ideuar nga studioja e arkitekturës OODA Architecture, me investitor “Nova Construction”. Kulla është parashikuar të jetë 200 metra e lartë, me rreth 55 kate, dhe do të ndërtohet në Rrugën “Dritan Hoxha”.

Lana Riverside Residences – (204 metra), pozicionuar në Bulevardin “Gjergj Fishta”, pranë ish-Universitetit të Tiranës. Ndërtesa parashikohet të ketë 56 kate mbi tokë dhe 6 kate nëntokë, me një lartësi prej 204.5 metrash dhe formë cilindrike.

Kulla është pjesë e një kompleksi dhe do të ndërtohet nga “Forever Construction”, në pronësi të Lefter Sotës, biznesmen i angazhuar në fushën e tregtimit të hekurit. Projekti është hartuar nga studioja e arkitekturës Marco Casamonti & Partners, në bashkëpunim me X-Plan Studio.

Mount Tirana – (205 metra), një kullë e vendosur në Rrugën e Barrikadave, pas Teatrit Kombëtar të Operas dhe Baletit. Ajo është parashikuar të ketë 58 kate dhe një lartësi prej 205 metrash.

Ndërtues i projektit është “Nova Construction – 2012”, ndërsa studioja që ka ideuar projektin është CEBRA Architects. Kulla po ngrihet në një hapësirë që më herët shërbente si lulishte, çka ka shkaktuar protesta nga qytetarët dhe aktivistët.

Citizens.al ka raportuar më herët për kullat që pritet t’i shtohen kryeqytetit, shumica prej tyre të miratuara në mungesë transparence, në rubrikën: Tirana Vertikale.

Lexo më shumë:

• Gara e kullave: 10 gjigandët e betonit që po pushtojnë Tiranën

• “Një mal prej betoni në lulishten pas Operas”

The post Nga Zvërneci te kullat e Tiranës: biznesmenët nën hetim nga SPAK appeared first on Citizens.al.

Ndërsa kryeministri Edi Rama këmbëngul se “nuk ka marrëveshje” dhe se pa marrëveshje s’ka as projekt, dokumente teknike të nëntorit 2025 tregojnë një masterplan të detajuar me 11 zona zhvillimi, 727 mijë metra katrorë ndërtim, hotele, vila, marina dhe kazino. Emri në kopertinë është “Sazan”, por harta tregon Zvërnecin.

Dokumentet e publikuara së fundmi hedhin dritë të re mbi atë që po përgatitet në Peizazhin e Mbrojtur Pishë–Poro–Nartë. Dy materialet me ëmërtime “Sazan Development” dhe “Sazan Peninsula” u bënë publike nga Eric Czuleger, kryeredaktori  The Under Report një ditë më parë. Por harta që i shoqëron nuk paraqet ishullin e Sazanit, ajo përputhet qartë me morfologjinë e zonës së Zvërnecit dhe Nartës dhe tregon një transformim rrënjësor të lagunës e brendshme dhe brezit bregdetar.

Dokumenti i quajtur “Sazan Peninsula” përshkruan, faqe pas faqeje, një projekt zhvillimi për Zvërnecin.

Kjo “zhvendosje” emërtimi nuk është detaj teknik. Ajo ka pasoja të drejtpërdrejta për debatin publik: ndërsa gazetarët, opinioni dhe madje edhe mediat e huaja i bëjnë pyetjet kryeministrit për Sazanin, materialet teknike tregojnë se projekti më i avancuar dhe më i detajuar është konceptuar për një zonë tjetër të mbrojtur, pikërisht aty ku disa javë më parë nisën të zhvillohen punime përgatitore, rrethime telash me gjemba dhe ku shpërtheu protesta që sot njihet si “Revolucioni Flamingo”.

Dokumenti i parë, “Sazan Development – Request for Proposal” (RfP), mban datën 6 nëntor 2025. Përmes tij kërkohen shërbime AOR/EOR (arkitekt dhe inxhinier i regjistruar përgjegjës) dhe shërbime inxhinierike: propozime teknike e financiare, staf, metodologji pune, eksperiencë të ngjashme, plan burimesh dhe shërbime projektimi për ndërtesa e infrastrukturë.

Në praktikën e zhvillimit imobiliar, një RFP i këtij lloji nuk i përket fazës fillestare apo vizionit për një projekt, por hartohet në momentin kur projekti kërkon të kalojë drejt zbatimit.

Po aty përmenden studime që lidhen drejtpërdrejt me territorin lagunor të Zvërnecit dhe Nartës, një modelim i cilësisë së ujit në lagunën e Nartës, studime për sedimentet,  vlerësim i rrezikut sizmik, studim për vijën bregdetare dhe vlerësim për distancat e sigurta nga skarpatet.

Dokumenti i dytë, “Vision Masterplan – Book 2”, mban datën 14 nëntor 2025 dhe etiketohet në kopertinë si  dorëzim draft. Ai është hartuar nga studioja ndërkombëtare e arkitekturës LAVA (Laboratory for Visionary Architecture), me strategjinë e mobilitetit të punuar nga kompania e planifikimit të transportit Systematica. Masterplani bazohet, siç thuhet në vetë dokumentin, mbi një përmbeledhje të porositësit të mëparshëm: “Sazan Masterplan Brief V1.5 – AA”, të datës 20 gusht 2025.

Pra, para se LAVA të vizatonte qoftë edhe një vijë, dikush e kishte porositur dhe përcaktuar kornizën e këtij zhvillimi.

Masterplani organizon territorin në 11 zona programore, me 254.8 hektarë tokë dhe 727,527 metra katrorë sipërfaqe të ndërtuar. Zonat mbajnë emra si “Sazan Citadel & Marina”, “Cheval Blanc”, “Sazan Cove”, “Sazan Yacht Club”, “Sazan Beach Villas”, “Sazan Lake Villas”, “Sazan Hills”, “Casa Cipriani” dhe “Atlantis”.

Brenda tyre, sipas tabelave të vetë dokumentit, parashikohen rreth 3,200 njësi banimi e hotelerie: qindra vila “të markës”, mes tyre edhe kategoria e quajtur “Billionaires”; hotele të brendeve Aman, Cheval Blanc dhe Cipriani; një hotel “Atlantis” me 500 dhoma; kazino; fusha golfi; qendër kalërimi; klube plazhi dhe një “citadelë” e konceptuar për 5 deri në 10 mijë vizitorë në ditë, me rreth 3,000 vende parkimi.

Pjesa jugore e projektit rezervohet, sipas vetë dokumentit, për “Ultra High Net Worth Individuals”, individë me pasuri ultra të lartë, me akses të mbyllur, pika kontrolli sigurie dhe plazhe private. Dokumenti e përmend hapur edhe rolin e projektit si “levë për ambiciet e Shqipërisë për Golden Visa”.

Dokumenti pranon ndërhyrje të rënda në ekosistem

Masterplani nuk e fsheh shkallën e ndërhyrjes fizike në territor. Ai parashikon drenazhim dhe thellim të shtratit të lagunës, vlerësuar paraprakisht në 6 milionë metra kub, mbi një sipërfaqe prej rreth 525 mijë metrash katrorë, si dhe mbushje toke prej rreth 2 milionë metrash kub për të ngritur artificialisht terrenin ku do të vendosen vilat.

Projekti parashikon liqene artificiale, kanale të lundrueshme, marina të gërmuara në tokë, të gjitha në një lagunë që vetë dokumenti e përshkruan si “një nga ligatinat më të rëndësishme ekologjike të Shqipërisë”.

Madje, plani shkon më tej dhe pranon me shkrim rreziqet: drenazhimi i pakontrolluar, thuhet aty, rrezikon të destabilizojë hidrologjinë e lagunës, të rrisë erozionin dhe të prishë balancën e sedimenteve.

Autorët identifikojnë si “rrezik për zhvillimin” faktin që organizata si Shoqata Ornitologjike e Shqipërisë dhe Eco-Albania po shtyjnë për kufizimin e ndërtimeve në zonat e mbrojtura. Mbrojtja ligjore e natyrës trajtohet jo si kusht, por si pengesë për t’u menaxhuar.

Një tjetër element bie në sy. Parimet e masterplanit flasin për “më pak se 8% sipërfaqe toke” të zënë nga ndërtesat, e njëjta shifër e përdorur publikisht edhe për Sazanin. Por tabela e përdorimit të tokës në të njëjtin dokument tregon se 53% e territorit klasifikohet si “zonë zhvillimi” dhe vetëm 5% si “e pazhvillueshme dhe e mbrojtur”, ndërsa pjesa tjetër ndahet mes hapësirave rekreative (29%) dhe liqeneve e marinave (13%).

Dy shifrat masin gjëra të ndryshme, e para gjurmën fizike të ndërtesave dhe e dyta territorin që organizohet në funksion të zhvillimit. Pikërisht këtë hendek e ka dokumentuar Citizens.al që në muajin mars 2026, duke argumentuar pse narrativa e “8 përqindëshit” nuk shpjegon mënyrën se si projekti e ndryshon funksionin e të gjithë territorit.

Çfarë thotë studio LAVA?

E pyetur nga Citizens.al, studioja LAVA konfirmoi autorësinë e dokumentit, duke e cilësuar atë si studim paraprak.

“Dokumenti në qarkullim është një studim draft i zhvilluar nga LAVA, si një prej disa studimeve për Gadishullin e Sazanit”, thuhet në përgjigjen e dërguar me shkrim. Sipas kompanisë, ai përfaqëson “një dorëzim draft – jo një plan final apo të miratuar”, studimi “i dha përparësi përgjegjësisë ekologjike, biodiversitetit dhe balancës mes ruajtjes së tokës dhe zhvillimit”, ndërsa angazhimi i LAVA-s në projekt “nuk vazhdoi përtej kësaj faze”.

Përgjigjja e LAVA-s konfirmon dy fakte thelbësore: dokumenti është autentik dhe ai është vetëm njëri prej “disa studimeve” të porositura për këtë projekt. Studio nuk iu përgjigj pyetjes së çfarë ka ndodhur me projektin pas largimit të tyre.

Studio nuk iu përgjigj pyetjeve të Citizens.al se kush e porositi studimin dhe kush e hartoi “brief”-in “AA” të gushtit 2025. LAVA deklaroi se u largua nga projekti, po kush e mori stafetën?

Kjo përgjigje mund të gjendet, të paktën pjesërisht, në dokumentet e Qendrës Kombëtare të Biznesit. Siç raportoi Citizens.al vetëm pak ditë më parë, kompanitë e lidhura me Zvërnecin dhe Sazanin po konsolidohen rreth strukturave të grupit Al-Khayyat nga Katari, kompanitë e të cilit në Doha mbajnë pikërisht emrat “Sazan Development Holding” dhe “Sazan Operations Holding”.

I njëjti emërtim “Sazan” që në dokumentet teknike mbulon Zvërnecin, shfaqet edhe në skemën e korporatatave të pronarëve të rinj.

Rama përballë dokumenteve

Gjatë një takimi me gazetarë evropianë këtë javë, kryeministri Edi Rama u pyet me këmbëngulje nga një gazetare rumune nëse ekziston një projekt për Sazanin.

“Nuk ka një marrëveshje, nuk mund të bëjmë marrëveshje pa pasur projekt. Nuk kemi as marrëveshje për Sazanin. Pse? Sepse po negociojmë prej dy vitesh”, u përgjigj ai, duke shtuar se nuk bëhet fjalë për shitje të ishullit, por për një “sipërmarrje të përbashkët”, ku ndërtimet do të kenë tituj pronësie “ashtu sikurse edhe këtu përballë bulevardit”.

Në të njëjtën përgjigje, megjithatë, kryeministri pranoi se plane zhvillimi ekzistojnë: “Plan për t’u zhvilluar? Po, ka dy vendndodhje”, tha ai, pa e përmendur me emër vendndodhjen e dytë.

Për Zvërnecin, përgjigjja e tij ishte edhe më e shkurtër: “Për ishullin nuk kam asnjë skicë të paraqitur sepse nuk ka asnjë marrëveshje, në Zvërnec ka një marrëveshje me pronarët e tokës dhe po vazhdojnë, është normale, nuk kam çfarë t’ju them për të”.

Por deklaratat e kryeministrit nuk i përgjigjen pyetjes që ngrenë dokumentet. Pyetja nuk është nëse ekziston një marrëveshje finale e firmosur. Pyetja është: si shpjegohet që, ndërsa zyrtarisht mohohet ekzistenca e një projekti të përcaktuar, në nëntor 2025 qarkullonin dokumente teknike me datë, autor, zona ndërtimi, tabela sipërfaqesh, strategji parkimi, faza zbatimi dhe kërkesa për oferta inxhinierike, të gjitha mbi territorin e Zvërnecit?

Cila është “vendndodhja e dytë” me plan zhvillimi, që kryeministri e pranon por nuk e emërton?

Dokumentet nuk provojnë se projekti është miratuar nga institucionet shqiptare, as se punimet në terren janë autorizuar mbi bazën e këtij masterplani. Por ato provojnë diçka tjetër, po aq të rëndësishme: se Zvërneci, brenda një peizazhi të mbrojtur, është trajtuar prej muajsh në materiale teknike si një projekt i strukturuar zhvillimi, me investitorë, arkitektë, inxhinierë dhe afate, të gjitha larg syve të publikut.

Vlen të theksohet se masterplani parashikon edhe një fazë “0 – enabling works”, punime përgatitore në pjesën veriore të territorit. Pikërisht punime përgatitore, rrethime me gardh dhe roje private ka dokumentuar Citizens.al në terren gjatë javëve të fundit në Zvërnec, përfshirë ngjarjen e 30 majit, kur një qytetar u tërhoq zvarrë nga rojet private në prani të Policisë së Shtetit, pamje që ndezën protestat mbarëkombëtare.

Si arritëm deri këtu?

Dokumentet e publikuara nga The Under Report shtojnë një hallkë të re në një zinxhir që Citizens.al e ka ndjekur prej më shumë se një viti.

Në qershor 2025, Citizens.al raportoi se qeveria krijoi kompaninë shtetërore ASDRE për t’u bërë ortake në zhvillimin e resortit të propozuar nga Affinity Partners e Jared Kushner, ndërsa institucionet nuk bënin transparencë për propozimin në Zvërnec.

Në janar 2026, vizita e Ivanka Trump dhe Jared Kushner në Vlorë, me darka private me kryeministrin dhe takime me dhjetëra arkitektë, ngriti pyetjen nëse Sazani dhe Zvërneci po trajtoheshin si pasuri publike apo si asete të vendosura në tryezë përmes negociatash direkte, pa garë dhe pa transparencë. Vizita përfshiu edhe Zvërnecin, një zonë që, zyrtarisht, “nuk ishte pjesë e projektit”.

Në mars 2026, Citizens.al publikoi dokumentet mbi përmasat reale të projektit në Sazan, duke treguar se narrativa e “8% ndërtim” fshihte privatizimin funksional të të gjithë ishullit.

Më 8 qershor, dokumentet e QKB-së treguan se kompanitë ndërmjetëse po dilnin nga struktura e pronësisë, ndërsa grupi Al-Khayyat nga Katari po shfaqej gjithnjë e më drejtpërdrejt në kontrollin e aseteve dhe projekteve.

Sot, dokumentet e reja tregojnë se për Zvërnecin ekziston një masterplan teknik i detajuar.

Edhe pas këtyre dokumenteve, thelbi i çështjes mbetet i njëjtë me atë që Citizens.al ka ngritur prej muajsh: vendimet për dy prej territoreve më të vlefshme natyrore të vendit po merren në mënyrë jo transparente, larg garës dhe po aq larg publikut.

Deri më sot, asnjë institucion nuk ka bërë ende transparencë rreth projekteve. Dokumentet, ndërkohë, flasin vetë.

Lexo edhe:

Dokumentet që zbulojnë kush po e merr në kontroll Zvërnecin dhe Sazanin

Një ishull tërësisht privat: Përmasat reale të projektit në Sazan

Darka e Sazanit: Si u vu pasuria publike në tryezë

Kushner dhe Sazani: Qeveria krijon kompani për zhvillimin e resortit luksoz

The post Dokumentet e quajtura “Sazan” zbulojnë “masterplanin e fshehtë” të Zvërnecit appeared first on Citizens.al.

Prej 11 ditësh, mijëra qytetarë po protestojnë në Tiranë dhe qytete të tjera të Shqipërisë. Ajo që nisi si protestë kundër ndërtimeve në Zvërnec, tashmë është shndërruar në një lëvizje më të gjerë qytetare, me thirrje edhe për dorëheqjen e qeverisë Rama.

“Revolucioni i Flamingove”, i pagëzuar si simbol i biodiversitetit të zonës së mbrojtur ku parashikohen ndërtime mbushi sheshet, pas dhunës së ushtruar nga rojet e një kompanie private ndaj një qytetari protestues në Zvërnec.

Por ndërsa videot e këtij episodi dominuan rrjetet sociale dhe u shpërndanë masivisht nga qytetarët, pjesa më e madhe e mediave tradicionale qëndroi në heshtje.

Edhe në ato pak raste raportimi, fokusi kryesor u vendos te përfitimet e mundshme të projektit, vendet e punës, ndikimi në ekonomi dhe zhvillimi turistik, duke minimizuar protestën dhe kërkesat e qytetarëve.

Për pedagogun e Departamentit të Gazetarisë dhe Komunikimit në Universitetin e Tiranës Ervin Goci, kjo nuk ishte një mungesë rastësore.

“Mediat tradicionale kanë bërë harakiri në rastin e protestave më të mëdha që ka parë ndoshta historia e Shqipërisë. Nuk duhet parë si aksidentale, sepse prej vitesh media i ka bërë bisht raportimit të realitetit në formë proaktive. Jo vetëm që e ka për detyrë ta mbulojë, por e ka detyrë edhe ta kthejë interesin publik në agjendë dhe të mos e mbulojë protestën si aksident automobilistik”, u shpreh Goci për Citizens.al.

Edhe pedagogu i komunikimit Erlis Çela, njëherazi Zëvendës Rektor për Ndërkombëtarizim, Marrëdhëniet me Industrinë dhe Komunikim në Universitetin Western Balkans, e sheh mbulimin si një shembull të asaj që literatura ndërkombëtare e quan “protest paradigm”, ku mediat priren të delegjitimojnë protestat që sfidojnë status quo-në.

“Një pjesë e mirë e raportimeve u fokusuan te identiteti i protestuesve, numri i tyre, origjina e tyre e supozuar apo te narrativa që i paraqiste si të nxitur nga faktorë të jashtëm”, u shpreh Çela.

Sipas tij, media shpesh përdor korniza që margjinalizojnë protestat, duke privilegjuar qëndrimet dhe zërat e pushtetit dhe duke lënë në plan të dytë vetë protestuesit.

Edhe Elvin Luku, pedagog në Departamentin e Gazetarisë dhe Komunikimit në Universitetin e Tiranës, vëren se televizionet kombëtare fillimisht transmetuan reagimet e kryeministrit për protestën, pa raportuar më parë vetë protestën.

“Absurdi arriti deri aty sa mediat e mëdha audiovizive transmetuan live reagimin e kryeministrit Rama ndaj protestës, pa e mbuluar më parë vetë protestën, e cila kishte marrë përmasa shumë të mëdha”, thotë Luku.

Nga injorimi te delegjitimimi

Kur protesta u bë e pamundur të injorohej, një pjesë e mediave ndryshuan qasje, por jo domosdoshmërisht duke vendosur në qendër kërkesat e protestuesve. Në studio televizive dhe kronika informative nisën të qarkullonin etiketime si “grupe të vogla”, “të financuar nga Soros” apo pretendime për ndikime të huaja.

Sipas Çelës, këto etiketime janë pjesë e një strategjie të njohur delegjitimimi.

“Kur qytetarët paraqiten si ‘grupe të vogla’, ‘të financuar nga Soros’ apo si instrumente të aktorëve të jashtëm, debati zhvendoset nga çështja që ata ngrenë te identiteti i tyre. Kjo është një strategji e njohur që është përdorur në Hungari, Serbi dhe vende të tjera të Evropës Lindore për të delegjitimuar shoqërinë civile dhe protestat qytetare”, argumenton Çela.

Sipas tij, në këtë mënyrë media kontribuon në krijimin e një klime mosbesimi ndaj vetë idesë së mobilizimit dhe revoltës qytetare.

Edhe Luku vlerëson se këto narrativa synojnë të ndikojnë perceptimin publik, duke e paraqitur protestën si të manipuluar ose jo përfaqësuese të interesit publik.

“Ky lloj framing, nëse përsëritet shumë herë, mund të ndikojë në ngritjen e dyshimeve mbi pavarësinë dhe qëllimet e organizatorëve. Pra, një lloj përpjekjeje për të dobësuar frymën e protestës dhe për të ulur mbështetjen publike ndaj saj. Këto janë taktika të njohura propagandistike në kontekste të polarizuara që synojnë interpretimin publik të ngjarjeve”, argumenton Luku.

Njëjtë mendon edhe Çela, i cili thotë se mënyra se si media e kornizon protestën ka ndikim të drejtpërdrejtë në legjitimitetin që publiku i atribuon asaj.

“Fokusi te pretendimet për ndërhyrje të jashtme, te origjina e protestuesve apo te etiketimet politike synon të zhvendosë debatin nga çështjet themelore të ngritura nga qytetarët. Kjo, për mua, është një mënyrë e medias për të përcaktuar se cilat zëra duhet të konsiderohen si më të besueshëm dhe cilat jo”, përfundon ai.

Për Ervin Gocin, përdorimi i konspiracioneve dhe aludimeve e afron median me faqet anonime të dezinformimit.

“Konspiracionet, anatemimet, aludimet dhe qarkullimi i lirë i gjithfarë lajthitjesh e barazojnë median me një faqe anonime dezinformuese online. Asnjë ndryshim. Diskreditim i plotë. Shoh moderatorë që lënë të qarkullojë fare pa doganë gjithfarë tallashi në emisionet e tyre, dukshëm të paguar nga lobe që duan ta delegjitimojnë protestën”, shprehet Goci.

Sipas tij, në këtë pikë do të duhej që Prokuroria të vepronte ndaj përmbajtjeve që cenojnë sigurinë publike dhe sigurinë psikologjike të qytetarëve.

“Kjo është lufta e vërtetë hibride, me agjentë shqiptarë, pa agjentë të huaj fare”, u shpreh Goci.

Megjithatë, Goci nuk mendon se media e diskredituar ka më fuqinë të kornizojë përfundimisht perceptimin publik të një ngjarjeje.

“Mos të harrojmë se një pjesë e mirë e përmbajtjeve mediatike merren nga debate televizive post-ngjarje dhe kalojnë si reels për të bërë gallatë online. Plus që vetë mediat janë kthyer si faqe online, që për qëllim kanë të kapin ndonjë klikim”, thekson ai.

“Si përfitojnë pronarët e mediave nga qeveria”

Mbulimi i protestës ka rikthyer në vëmendje një debat të hershëm mbi pronësinë e medias në Shqipëri dhe ndikimin e saj në pavarësinë editoriale.

Raporti i fundit i publikuar nga organizata “Res Publica” pasqyron se tregu audioviziv shqiptar dominohet nga pak grupe familjare dhe ekonomike, ndërsa shumë prej tyre kanë përfituar projekte, leje apo statusin e investitorit strategjik nga qeveria.

Sipas raportit, pesë licencat kombëtare audiovizive përqendrohen kryesisht në tre bërthama familjare: familja Hoxha, që kontrollon Top Channel dhe shfaqet në mënyrë dominuese në DigitAlb; familja Frangaj-Gina, që kontrollon TV Klan, ndërsa Alba Gina evidentohet si aksionere edhe në DigitAlb; si dhe familja Dulaku, e lidhur me Vizion Plus dhe deri në dhjetor 2025 edhe me rrjetin Tring.

Raporti thekson se përfitimet ekonomike nuk kufizohen vetëm në kontrata apo pagesa publike, por përfshijnë edhe statusin e investitorit strategjik, leje ndërtimi, përdorimin e pasurive publike dhe favore të tjera administrative.

Në mesin e rasteve të dokumentuara janë projekti “ANIMA”, i lidhur me familjen Hoxha; projektet turistike “San Pietro” në Durrës dhe “Gone Perivol” në Dhërmi, të lidhura me familjen Dulaku; si dhe projekti “White Roads Hotel”, i lidhur me familjen Frangaj-Gina. Të gjitha këto janë përfshirë në skemën e investimeve strategjike.

Sipas Erlis Çelës, mënyra se si raportohen protestat lidhet jo vetëm me orientimin ideologjik të mediave, i cili shpesh është i paqartë në Shqipëri, por edhe me modelet e financimit.

“Një pjesë e mediave kryesore janë në pronësi të grupeve ekonomike që kanë interesa të rëndësishme jashtë sektorit të medias. Në literaturë kjo njihet si ‘klientelizëm mediatik’, i cili nënkupton një marrëdhënie ku media, në këmbim të aksesit, reklamave shtetërore ose favoreve të tjera ekonomike, priret t’u shërbejë interesave të elitave politike dhe ekonomike”, argumenton Çela.

Ai shton se kjo afërsi strukturore me pushtetin ekonomik dhe politik prodhon vetëkufizim editorial.

“Nuk është e nevojshme që të ketë ndërhyrje të drejtpërdrejta. Vetë struktura e pronësisë dhe varësitë ekonomike ndikojnë në mënyrën se si ndërtohen narrativat. Mendoj se kjo protestë e risolli edhe një herë në vëmendje çështjen e pronësisë së medias në Shqipëri, si një element që ndikon negativisht në lirinë e medias dhe cilësinë e informacionit”, shton Çela.

Në raport përmenden si aktorë të rëndësishëm në formësimin e debatit publik edhe Focus Media Group dhe Panorama Group, në pronësi të familjes Hysenbelliu.

“Panorama Group, që përfshin gazetën Panorama, Panorama Sport, revistën Psikologjia dhe së fundmi Panorama TV; si dhe Focus Group, ku përfshihen News 24, Gazeta Shqiptare, BalkanWeb dhe Radio Rash”, thuhet në raport.

Marrëdhënia e familjes Hysenbelliu me figura të qeverisë ka qenë e afërt, ashtu si edhe me opozitën.

“Më vonë, sidomos pas konfliktit të hapur të lidhur me Prestige Resort, pas bllokimit dhe më pas prishjes së hotelit në pronësi të Hysenbelliut, raportohet se mediat e grupit të tij ndryshuan ndjeshëm qëndrimin editorial ndaj qeverisë”, thuhet në raport.

Megjithatë, profili i kësaj familjeje është i lidhur ngushtë me ndërtimin dhe hotelerinë.

“Përfshirja në hoteleri, turizëm dhe resorte e bën këtë profil edhe më të varur nga vendimmarrja administrative, lejet e zhvillimit, politikat territoriale dhe raportet me pushtetin vendor e qendror. Mbi 10 leje ndërtimi për rezidenca dhe resorte në Tiranë, Kavajë, Elbasan ekspozohen në faqen e vetë shoqërisë ‘Erjoni’ sh.p.k. Këtu qëndron edhe arsyeja pse konflikti i Prestige Resort nuk duhet lexuar si episod i izoluar”, thekson raporti.

Vëllezërit Ulaj, nga ana tjetër, përshkruhen në raport si një ekosistem i integruar, ku media A2/G2 është vetëm një pjesë e një portofoli më të gjerë.

Ky grup ka peshë ekonomike përmes partneriteteve publike-private, si segmenti rrugor Milot–Thumanë, aksi Thumanë–Fushë Krujë–Vorë–Kashar, parkimi nëntokësor i sheshit “Italia”, si dhe projekte të kontestuara publikisht në hoteleri dhe turizëm, si resorti “Blue Borgo” në Rrjoll të Shkodrës, ku prej kohësh protestohet nga banorët e zonës.

Report TV i Carlo Bollinos nuk është e vetmja ndërmarrje e tij. Sipas raportit, janë ngritur pretendime për përfshirje në Bunk’Art 1 dhe Bunk’Art 2 dhe përdorim të aseteve publike pa transparencë të mjaftueshme mbi procedurat, kushtet kontraktore dhe përfitimet ekonomike.

Rasti i Ora News dhe Ylli Ndroqit, sipas raportit, nuk lidhet vetëm me ndërthurjen e medias me biznesin dhe pushtetin, por edhe me pronësinë mediatike ku u aplikuan masa konfiskimi mbi bazën e ligjit antimafia.

“Kjo e dallon Ylli Ndroqin nga profilet e tjera të trajtuara në raport, sepse këtu problemi nuk qëndron vetëm te konflikti i interesit apo përqendrimi i tregut, por te vetë cenimi i integritetit të pronësisë mediatike”, thekson raporti.

Elvin Luku thotë se mbulimi mediatik i protestës nisi kur këto televizione po dëmtoheshin rëndë në besueshmërinë publike.

“Rrjetet sociale ishin gjatë gjithë kohës të mbushura me postime dhe transmetime live për protestën”, thekson Luku.

Sipas tij, ky tubim masiv 11-ditor dëshmoi edhe një herë se ndërlidhja media-politikë, e mbështetur mbi përvetësimin e parasë publike, qëndron mbi qëllimin e vetë medias për të pasqyruar me vërtetësi ngjarjet e aktualitetit.

“Një test që media shqiptare nuk e kaloi”

Për njohësit dhe studiuesit e medias, mënyra se si u trajtua “Revolucioni i Flamingove” është më shumë sesa një debat për një protestë të vetme.

Erlis Çela e konsideron atë një test të rëndësishëm për median shqiptare.

“Një pjesë e medias kryesore nuk veproi si një institucion që mbron interesin publik dhe që ushtron kontroll ndaj pushtetit, por si një mekanizëm që riprodhon narrativat e elitave politike dhe ekonomike. Në këto kushte, media rrezikon të mos funksionojë më si një hapësirë pluraliste debati, por si një instrument për menaxhimin e konsensusit”, argumenton Çela.

Sipas tij, këtu mund të gjenden edhe arsyet pse një pjesë e madhe e audiencave të reja zgjedhin rrjetet sociale për t’u informuar.

“Kjo protestë nuk flet vetëm për një konflikt mes qytetarëve dhe qeverisë, për revoltën e tyre ndaj arrogancës së pushtetit dhe abuzimeve. Për mua ajo flet edhe për krizën e medias shqiptare dhe për vështirësinë e saj për të përmbushur funksionin demokratik të përfaqësimit të interesit publik”, shtoi ai.

Për pedagogun Ervin Goci, rasti i protestave të fundit po tregon se në Shqipëri është krijuar një sferë autonome qytetare.

“Me universin e vet, me sistemin e vet të vlerave, me dinamikën e vet dhe që nuk ka asnjë lidhje as me politikën, as me median, as me kryqëzimet mes tyre për interesa kundër interesit publik”, përfundon Goci.

The post “Kur protesta mbushi sheshet, media tradicionale zgjodhi heshtjen” appeared first on Citizens.al.

Në ditët kur protesta për Nartën u kthye në një kauzë kombëtare, një platformë online nisi të mbledhë të dhëna, pamje, kronologji, harta dhe materiale që tentojnë të hedhin dritë mbi hijet jo-transparente të asaj që po ndodhte në peizazhin e mbrojtur.

“Zvërnec Watch” u krijua nga Glixhon Toci, 29 vjeç, i cili jeton në Çeki.

Platforma mbledh në një vend hartën e zonës së prekur, kronologjinë e protestës, të dhëna për ekosistemin, rreziqet nga tërmetet, erozioni dhe rritja e nivelit të detit, aktorët e përfshirë, raportimet mediatike, videot nga terreni, burimet publike dhe mënyrat se si qytetarët mund të angazhohen.

Xhoni thotë se u nxit për ta krijuar platformën erdhi pasi pa pamjet e qytetarit të tërhequr zvarrë nga rojet private gjatë protestës në Nartë. Për të, ky moment tregoi nevojën për një hapësirë ku pamjet dhe rastet e dhunës të ruhen, dokumentohen dhe të mos humbasin në rrjedhën e rrjeteve sociale.

“Doja të krijoja një hapësirë timen ku të mund të dokumentoja sidomos rastet e dhunës, sepse këto materiale në rrjete sociale apo në YouTube shpesh filtrohen”, tha ai për Citizens.al.

Sipas tij, platforma nuk synon të prodhojë domosdoshmërisht informacion të ri, por të ndihmojë në organizimin e materialeve që qarkullojnë online dhe në dallimin e fakteve nga dezinformimi.

“Sot online ka shumë informacion dhe nuk është se unë jap diçka të re. Por pikërisht ngaqë ka kaq shumë informacion, shpesh është e vështirë të ndash gënjeshtrat dhe thashethemet nga e vërteta”, shprehet Xhoni.

Ai thotë se kjo është veçanërisht e rëndësishme për shqiptarët jashtë vendit dhe për të huajt, të cilët shpesh hasin pamje të shkëputura nga konteksti apo të shoqëruara me përshkrime të pasakta.

Platforma është menduar edhe si një hapësirë e hapur për qytetarët që kanë materiale nga terreni.

“Nëse qytetarët kanë materiale, mund të m’i dërgojnë mua dhe unë do t’i hedh në platformë”, shprehet Xhoni.

Për të, përfshirja e diasporës në kauzën për Nartën tregon se largimi fizik nga Shqipëria nuk e ndërpret lidhjen me vendin.

“Qytetarët, edhe pse janë larguar nga Shqipëria me vite, edhe pse kanë hallet dhe burokracitë e një vendi të huaj, edhe pse punojnë ditë e natë, prapë e gjejnë kohën për të mbrojtur të drejtat e bashkatdhetarëve në Shqipëri dhe natyrën tonë”, thotë ai.

Xhoni mori pjesë edhe në protestën e organizuar në Vjenë, ku thotë se e impresionoi reagimi i qytetarëve austriakë, veçanërisht për shkak të natyrës paqësore të protestës.

“Ajo që më bëri shumë përshtypje ishte si na përshëndesnin dhe duartrokisnin austriakët nga dritaret e tramvajit kur kalonin pranë nesh”, rrëfen ai.

Në një moment kur protesta për Nartën ka prodhuar mobilizim, por edhe shumë përplasje informacioni dhe dezinformim, “Zvërnec Watch” shfaqet si një nismë qytetare dokumentimi nga distanca.

Platforma nuk zëvendëson verifikimin institucional apo hetimin gazetaresk, por synon të ruajë gjurmët e protestës dhe t’i bëjë më të aksesueshme për publikun brenda dhe jashtë Shqipërisë..

Linku i platformës gjendet këtu.

The post “Zvërnec Watch”, platforma që dokumenton kauzën e Nartës appeared first on Citizens.al.

Shqiptarët e diasporës në rreth 20 qytete të botës i janë bashkuar “Revolucionit Flamingo”, protestës që prej dhjetë ditësh po zhvillohet në Shqipëri.

Ajo që nisi fillimisht si lëvizje kundër projekteve ndërtimore në Zvërnec, pjesë e zonës së mbrojtur të lagunës së Nartës, tashmë ka marrë karakter më të gjerë kombëtar, ku artikulohen edhe pakënaqësi politike e sociale.

Diaspora ka shprehur solidaritet me protestuesit në Shqipëri, duke iu bashkuar kërkesave për anulimin e projektit në zonën e mbrojtur, dorëheqjen e qeverisë dhe shfuqizimin e ndryshimeve në ligjin për zonat e mbrojtura. Paralelisht me thirrjet në Shqipëri, protestuesit jashtë vendit kanë kërkuar edhe hetimin e figurave kryesore politike të tranzicionit, përfshirë Edi Ramën dhe Sali Berishën.

“U mblodhëm në Vjenë për të përcjellë një mesazh të qartë: Shqipëria jonë nuk është për shitje”, tha David Cuka, i cili mori pjesë në protestën e organizuar në kryeqytetin austriak.

Ai theksoi rëndësinë ekologjike të zonës ku parashikohen ndërtime turistike.

“Delta e Vjosës është një nga zonat më të vlefshme në Evropë, habitat për më shumë se 200 lloje shpendësh dhe mbi 70 lloje të rrezikuara”, shtoi Cuka.

Për Erion Gjatollin, i cili protestoi në Bolonja, ajo që nisi si një kauzë për mbrojtjen e mjedisit është shtrirë në dimensione më të thella, që lidhen me përqendrimin e pushtetit dhe privatizimin e të mirave publike në një grusht njerëzish.

“Rreth këtij debati dalin në pah pyetje shumë më të thella”, pohon Gjatolli. “Roli i elitave ekonomike pranë pushtetit, mungesa e transparencës, përdorimi i kompanive guackë, si dhe në përgjithësi një përqendrim gjithnjë e më i madh i pushtetit”.

Të rinjtë shqiptarë në diasporë e lidhin korrupsionin e elitave politike me mungesën e kushteve bazë në shërbimet publike, një realitet që sipas tyre ka prekur breza të ndryshëm dhe i ka shtyrë drejt emigrimit.

“Shkova të protestoj edhe duke kujtuar gjyshërit e mi, të cilët nuk po i gëzojnë vitet e pleqërisë në lagjen e tyre, sepse kanë frikë nga një sistem shëndetësor që nuk funksionon”, tha Martina Mezini, e cila ishte pjesë e protestës në Bolonja.

Të rinjtë e larguar pohojnë se, njësoj si brezat paraardhës, padrejtësitë dhe mungesa e perspektivës po i mbajnë larg Shqipërisë.

“Shumë të rinj, të cilët i shoh në universitetet më të mira të Anglisë dhe të botës, me një potencial shumë të madh, janë të larguar”, tha Daniel Budina, student në Angli.

Sipas tyre, protesta e ditëve të fundit ka sjellë një ndjesi të re shprese.

“Këto ditë sjellin një erë ndryshimi”, tha Martina Mezini.

“Ngjason me protestën e viteve ’90 për nga mënyra dhe nga ndjesia”, shprehet Daniel Budina, duke shtuar se një përmbysje e sistemit politik 30-vjeçar mund ta bënte të mendonte kthimin në Shqipëri.

Për Erion Gjatollin, emigrimi është tashmë një proces i thellë shoqëror. Megjithatë, sipas tij, ajo që mbetet për t’u konsoliduar është thyerja e monopolit politik të dy partive kryesore.

“Ideja se alternimi mes dy liderëve kryesorë nuk ka sjellë ndryshim real, por vazhdimësi, bëhet një pikë e përbashkët”, thotë ai.

Në këtë kuptim, protestat e diasporës nuk janë vetëm akt solidariteti me Nartën. Ato janë edhe një mënyrë për të artikuluar nga larg. arsyet pse shumë të rinj janë larguar dhe kushtet që do t’i bënin të mendonin kthimin.

Lexo gjithashtu:

• 96 organizata i kërkojnë Kuvendit të rishikojë ligjin për zonat e mbrojtura

• Qytetarët rikthehen në Nartë, aty ku nisi përplasja

The post Diaspora i bashkohet “Revolucionit Flamingo” appeared first on Citizens.al.

Pjesëmarrja qytetare e influencerve të rrjeteve sociale në protestat e ditëve të fundit duket se e ka zemëruar Kryeministrin Rama, aq sa t’i shigjetojë ato personalisht në takimet me socialistët.

Komentet e tij, të cilat për një moment shkaktuan të qeshura te mbështetësit e pranishëm në sallë, u konsideruan nga aktivistët si seksiste dhe denigruese, veçanërisht ndaj vajzave dhe grave me ndikim në rrjetet sociale, të njohura ndryshe si influencere, për shkak të popullaritetit që kanë te grupe të ndryshme shoqërore, sidomos te të rinjtë.

“Por ti nuk ke pse u thua shqiptarëve ‘atje e dua komplet të virgjër bregun e detit, sepse atje do dal me bikini, me atë lidhësen e vogël’. Edhe këta që i shkojnë nga pas në protestë thonë ‘inshallah i këputet lidhësja”, tha Rama, duke ironizuar disa prej influencereve që kanë mbështetur protestat.

Keisli Alia, e cila në platformat e saj online njihet si Keishli, tha për Citizens.al se përshtypja e parë pasi dëgjoi deklaratën e kryeministrit ishte keqardhja.

“Ndjeva keqardhje për kryeministrin e vendit tim. Ishte një gjuhë seksiste, bullizuese dhe e turpshme për një kryeministër të një vendi aspirant për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian”, shprehet Keisli.

Ajo vëren kontrastin mes strategjive shtetërore kundër diskriminimit dhe mënyrës se si vetë drejtuesi i qeverisë komunikon publikisht.

“Për të qeshur është fakti që në letër shumë institucione të shtetit tonë kanë përpiluar e miratuar strategji e politika konkrete ndaj bullizmit, gjuhës seksiste dhe diskriminimit gjinor dhe ndodh që kryeministri është bullizuesi më i madh në këtë vend”, argumenton Keisli.

Për të, deklarata të këtij lloji nuk shënjestronin vetëm identitetin e saj si influencere, por edhe angazhimin e saj si qytetare në hapësirën publike.

“Sigurisht që ndihem e sulmuar dhe e shënjestruar për qëndrimet e mia publike”, thotë ajo.

Ajo kundërshton gjithashtu pretendimin se influencueset po e përdorin protestën për më shumë vëmendje apo ndjekës.

“Nuk kemi nevojë për vëmendje. Kemi një audiencë pa ngjyrime politike, pa interesa partiake apo pushtetore, sepse ne ofrojmë vetëm të vërtetën në mënyrën tonë digjitale. E shoh kontributin tim me rëndësi në këtë fushë, sepse kam vite si influencere që e përdor platformën për të promovuar brenda dhe jashtë vendit imazhin e një Shqipërie me njerëz të bukur, të mençur, punëtorë, që e duan zhvillimin dhe demokracinë”, tha Keisli për Citizens.al.

Në narrativën e tij ndaj influencuesve, Rama përmendi edhe pretendimin se ata nuk paguajnë taksa për aktivitetin e tyre.

Për Keislin, ky reagim ishte një përpjekje për t’i paraqitur blogerët dhe influencuesit si pjesë të evazionit fiskal. Sipas saj, një nga arsyet e kësaj revolte është pikërisht pabarazia.

“Nëse dikush bën evazion, është detyrë e shtetit ta ndalojë, të ndjekë gjithçka sipas ligjeve të këtij vendi. Nuk më duket normale që kryeministri ka dijeni për mosfunksionimin në mënyrë të pabarabartë të një tregu të lirë dhe nuk merr masa”, u shpreh Keisli.

Ajo shton se ka reaguar ndër të parat për atë që po ndodhte në Nartë, ashtu siç reagon shpesh për çështje të tjera sociale.

“Jo për interesa të mia vetjake. Në fund të ditës jetojmë në këtë komb, kam zgjedhur t’i bëj dhe t’i rris dy vajzat e mia këtu. Është detyrim qytetar i secilit prej nesh që të mbrojmë vendin tonë dhe t’u mundësojmë pasardhësve tanë një vend më të mirë”, përfundoi Keisli Alia.

“Gratë nuk janë vetëm trupa që veshin bikini”

Në një deklaratë të përbashkët, Kolektivi Feminist në Shqipëri u shpreh se gjuha e përdorur nga kryeministri është pjesë e një modeli të njohur të pushtetit ndaj grave që kundërshtojnë.

“Sa herë që gratë e kundërshtojnë, e kritikojnë apo i kërkojnë llogari, Edi Rama i sulmon përmes përçmimit, ironisë seksiste dhe përpjekjeve për t’i delegjitimuar”, u shpreh Kolektivi Feminist.

Sipas Kolektivit, seksizmi përdoret si armë politike pikërisht kur gratë bëhen të dukshme dhe të zëshme në hapësirën publike.

“Nuk e bën këtë sepse është i fortë, por sepse ndihet i kërcënuar. Dhe përballë grave me zë, zgjedh armën më të vjetër të pushtetit patriarkal: seksizmin”, thuhet në reagim.

Për Zhaklin Lekatarin, aktiviste për të drejtat e njeriut, problemi nuk është vetëm gjuha e përdorur, por mënyra se si ajo e zhvendos debatin nga kauza te trupi i gruas.

“Të reduktosh vajzat dhe gratë në trupa që veshin bikini është jo vetëm seksiste, por një papërgjegjshmëri publike dhe politike, kur këto komente vijnë nga numri një i vendit”, tha Lekatari për Citizens.al.

Sipas saj, këto nuk janë batuta gazmore, por një mesazh që e lidh vlerën e një gruaje me imazhin e saj dhe jo me përgjegjësinë publike apo intelektuale.

“Ky është një mentalitet me të cilin ne, vajzat dhe gratë, përballemi prej shekujsh në mënyrë të përditshme”, tha Lekatari.

Sipas saj, ky është një mekanizëm i njohur me të cilin gratë përballen vazhdimisht në shoqëri: minimizimi i mendimit dhe rolit të tyre publik përmes komenteve mbi pamjen.

“Gratë shqiptare veshin edhe bikini, kostume nga më të ndryshmet; por kjo nuk i bën ato më pak të zonja, profesioniste, aktiviste, studente, sipërmarrëse dhe, mbi të gjitha, votuese. Një shoqëri e emancipuar dhe demokratike shihet nga mënyra se si i trajton gratë”, shprehet Lekatari.

Ajo shton se kryeministri Rama “i ka frikë gratë”, i përdor dhe i kthen në numra, por “kur vjen puna te gjuha që përdor ndaj tyre, aty ai tradhton veten”.

Normalizimi i gjuhës seksiste në politikë

Për aktivisten Xheni Karaj, deklarata të tilla nuk janë raste të izoluara, por pjesë e një kulture më të gjerë politike.

“Kjo qasje seksiste e Ramës është e papranueshme, sepse përfaqëson një metodë sistematike që ai dhe sistemi politik kanë përdorur shpesh për të intimiduar gratë me zë, për t’i reduktuar ato në objekte seksuale, duke u mohuar rolin si aktore të barabarta në jetën publike dhe politike, si dhe për të shmangur debatin mbi çështjet reale”, thotë Karaj.

Një analizë të ngjashme bën edhe Entenela Ndrevataj, aktiviste e të drejtave të njeriut dhe përfaqësuese e organizatës “Albanian Women in Audiovisual”.

“Përmes komenteve mbi pamjen, veshjen apo mënyrën se si ato paraqiten në hapësirën publike, ai i redukton ato në individë që e ndërtojnë ndikimin e tyre vetëm mbi imazhin e jashtëm, duke minuar kështu legjitimitetin e pakënaqësive ndaj mënyrës së qeverisjes dhe duke zhvendosur vëmendjen nga argumentet te personi që i artikulon ato”, argumenton Ndrevataj.

Ajo thekson se gratë që morën pjesë në protestë nuk dolën në shesh si personazhe të rrjeteve sociale, por si qytetare që preken nga vendimmarrjet publike.

“Ato nuk dalin në protestë si figura të njohura të rrjeteve sociale, por si qytetare që preken dhe ndikohen drejtpërdrejt nga politikat publike”, shton ajo.

Sipas saj, narrativa se gratë kërkojnë vëmendje përmes protestës mbështetet mbi stereotipe të vjetra gjinore.

“Kjo krijon përshtypjen se pjesëmarrja e tyre në protestë nuk buron nga bindjet, shqetësimet apo qëndrimet e tyre qytetare, por nga dëshira për vëmendje, klikime apo ndjekës. Në këtë mënyrë, gratë depolitizohen: ato nuk trajtohen më si qytetare me mendime politike dhe mendim kritik, por si figura me funksion estetik, vlera e të cilave matet përmes pamjes së jashtme”, argumenton Ndrevataj.

Sipas saj, gjuha e përdorur nga njerëz me pushtet dhe me dukshmëri publike normalizon gjuhën e urrejtjes dhe forcon seksizmin, i cili është ende shumë i pranishëm në Shqipëri.

“Kjo dekurajon pjesëmarrjen e grave në jetën publike dhe i shtyn ato drejt pjesëmarrjes pasive, pasi kështu janë më të mbrojtura ndaj dhunës seksiste. Një gjuhë e tillë ndihmon në ruajtjen e pabarazisë gjinore dhe është e qëllimshme; në mënyrë që të ruhet sistemi patriarkal, gratë duhet të përjashtohen nga pjesëmarrja e barabartë dhe të kenë sa më pak pozita pushteti”, u shpreh Entenela Ndrevataj.

Lexo gjithashtu:

• Qytetarët rikthehen në Nartë, aty ku nisi përplasja

• Protesta si pikë bashkimi për kauzat e harruara nga qeveria

The post “Gratë nuk janë trupa me bikini”: Rama zgjedh seksizmin ndaj influencereve në protestë appeared first on Citizens.al.

Nëntëdhjetë e gjashtë organizata të shoqërisë civile i janë drejtuar Kuvendit të Shqipërisë me një kërkesë për rishikimin me prioritet të politikave qeveritare që prekin zonat e mbrojtura, pas zhvillimeve të fundit në Peizazhin e Mbrojtur Pishë–Poro–Nartë.

Sipas organizatave, shqetësimet e ngritura prej tyre që në vitin 2024, lidhur me ndryshimet në ligjin nr. 81/2017 “Për zonat e mbrojtura”, po materializohen. Ato argumentojnë se ndryshimet e miratuara nga Kuvendi në shkurt të vitit 2024 kanë krijuar hapësirë për zhvillime që cenojnë integritetin e zonave të mbrojtura, duke përmendur si shembull investimin e planifikuar në zonën qendrore të Pishë–Poro–Nartës.

“Qëndrimi ynë paraqitet si një analizë më e gjerë e vendimmarrjes mjedisore, detyrimeve të Shqipërisë në procesin e integrimit evropian dhe pasojave afatgjata që sjell lejimi i zhvillimeve të reja turistike në zonat e mbrojtura”, citohet në kërkesën e tyre.

Në kërkesën drejtuar Kuvendit, organizatat kërkojnë shfuqizimin e ndryshimeve në ligjin për zonat e mbrojtura, përafrimin e tij me standardet e Bashkimit Evropian dhe pezullimin e lejeve të reja për investime turistike e infrastrukturore në këto zona deri në përfundimin e këtij procesi.

Sipas organizatave, këto kërkesa mbështeten në tre shqetësime kryesore: rrezikun që ndryshimet ligjore paraqesin për zonat e mbrojtura dhe procesin e integrimit në BE; pasojat afatgjata të investimeve në këto zona; si dhe mungesën e transparencës, llogaridhënies dhe pjesëmarrjes publike në vendimmarrjen mjedisore.

“Që në vitin 2006, me miratimin e Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit, palët angazhoheshin të zhvillonin bashkëpunimin kundër degradimit mjedisor. Njëzet vite më vonë, zhvillimet e fundit në zonat e mbrojtura tregojnë se vendi ka bërë regres në qeverisjen mjedisore”, thuhet në kërkesë.

Një tjetër pikë e theksuar nga firmëtarët është se zonat e mbrojtura nuk mund të tjetërsohen në heshtje institucionale dhe pa llogaridhënie publike. Sipas tyre, informimi dhe përfshirja e qytetarëve në vendimmarrje nuk është çështje vullneti politik, por detyrim ligjor.

“Veprimtaritë në zonat e mbrojtura nuk mund të ushtrohen pa u marrë më parë lejet apo miratimet përkatëse mjedisore”, citohet në reagim.

Citizens.al ka dokumentuar se punimet në Pishë–Poro–Nartë kanë nisur ende pa u miratuar leja e zhvillimit për projektin. Ndërkohë, IKMT ka pohuar se punimet po kryhen mbi bazën e një lejeje të dhënë për “përgatitje” në funksion të ndërtimit.

Duke theksuar se Kuvendi ishte nismëtari dhe miratuesi i ndryshimeve ligjore, organizatat kërkojnë që institucioni të marrë përgjegjësi për adresimin e pasojave të tyre dhe të garantojë që menaxhimi i zonave të mbrojtura të jetë në përputhje me standardet e BE-së dhe parimet e Bashkimit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN).

Së fundmi, edhe Komiteti i Përbashkët Konsultativ BE–Shqipëri (JCC) ka ngritur shqetësime për menaxhimin e zonave të mbrojtura në Shqipëri, duke theksuar se ndryshimet e fundit ligjore mund të rrezikojnë përafrimin me standardet evropiane për mbrojtjen e natyrës.

Kërkesa e 96 organizatave vjen në një moment kur protestat kundër ndërtimeve në Pishë–Poro–Nartë vijojnë prej ditësh, ndërsa debati për zonat e mbrojtura është kthyer në një nga çështjet kryesore publike në vend.

Lexo më shumë:

• Komiteti BE–Shqipëri: Shqipëria të respektojë garancitë për zonat e mbrojtura
• Vlerat natyrore të Zonës së Mbrojtur Pishë Poro–Nartë përballë sfidave aktuale

The post 96 organizata i kërkojnë Kuvendit të rishikojë ligjin për zonat e mbrojtura appeared first on Citizens.al.