❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 20 June 2026Main stream

Shqipëria pritet të humbasë pothuajse 43% të grupmoshës 15-24 vjeç deri në 2050, e katërta në botë

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
19 June 2026 at 22:12

ShqipĂ«ria po udhĂ«heq njĂ« proces tĂ« dhimbshĂ«m demografik qĂ« e vendos atĂ« nĂ« hartĂ«n globale si njĂ« nga tre vendet me tkurrjen mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« rinisĂ« deri nĂ« vitin 2050, sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« fundit tĂ« Kombeve tĂ« Bashkuara. ShqipĂ«ria humbet vitalitetin dy herĂ« mĂ« shpejt se Europa dhe rajoni, por pa pasur bazĂ«n e tyre ekonomike pĂ«r t’u mbrojtur. Studimi i sapopublikuar nga GĂ«deshi-King gjeti se emigrimi aktualisht nuk Ă«shtĂ« mĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r mbijetesĂ« ekonomike, por njĂ« reagim i mungesĂ«s sĂ« perspektivĂ«s dhe krizĂ«s sĂ« besimit tek institucionet e vendit. PĂ«r tĂ« pĂ«rmbysur kĂ«tĂ« situatĂ«, ekspertĂ«t sugjerojnĂ« transformim tĂ« strukturĂ«s prodhuese dhe rritjen e vlerĂ«s sĂ« shtuar nĂ« çdo sektor tĂ« ekonomisĂ« dhe investime masive nĂ« arsim, shkencĂ« dhe infrastrukturĂ«.

 

Blerina Hoxha

Shqipëria ka hyrë në një periudhë të ashpër të zhvillimeve demografike, duke u renditur në katër vendet e para në botë sa i takon tkurrjes së numrit të të rinjve, së paku deri në vitin 2050.

Situata alarmante u pasqyra në një dokument të fundit për të rinjtë nga Divizioni i Popullsisë në Kombet e Bashkuara, në të cilin thuhet se Shqipëria pritet të humbasë pothuajse 43% të grupmoshës 15-24 vjeç nga 2025-2050.

Në vitin 2000, Shqipëria numëronte mbi gjysmë milion të rinj (544 mijë), ndërsa pas dy dekadash e gjysmë, kjo shifër do të arrijë në vetëm 195 mijë, duke vënë në dilemë ekzistencën ekonomike dhe shoqërore të vendit.

Kombet e Bashkuara vërejnë se në 225 vende të botës, Shqipëria klasifikohet e treta pas Kinës dhe Ukrainës për tkurrjen e numrit të të rinjve në tri dekadat në vijim.

Krahasimi global e nxjerr Shqipërinë në një pozitë më të rëndë se edhe Japonia apo Italia, simbolet botërore të plakjes. Ndërsa Japonia po humbet vetëm 28% të rinisë së saj, Shqipëria po e bën këtë me një ritëm pothuajse dy herë më të shpejtë, duke djegur etapa demografike që kombeve të tjera u kanë marrë shekuj, sipas të dhënave OKB-së.

Përkeqësimi bëhet edhe më agresiv për shkak se të rinjtë do të bëhen një grup shumë i vogël në raport me popullsinë totale. Në vitin 2000, Shqipëria kryesonte Europën për popullsinë e re në moshë, ku 15-24-vjeçarët zinin 17.2% të popullsisë totale.

Në vitin 2025, ata zunë vetëm 13,6%, ndërsa në vitin 2050 pritet të jenë vetëm 11.3%, sipas projeksioneve të OKB-së. Kjo rënie e vendos Shqipërinë në zonën e kuqe të vendeve që po konsumojnë të ardhmen përpara se ajo të mbërrijë.

 

Burimi: INSTAT

 

Studimet kombëtare kanë verifikuar se tkurrja e numrit të të rinjve ka emigrimin si faktor themelor, që më pas ngushton bazën e lindjeve për dekadat në vijim.

Profesor Ilir Gëdeshi, i cili prej vitesh studion fenomenet demografike dhe emigrimin në vendin tonë, këto ditë publikoi një kërkim rreth prirjeve aktuale të emigrimit.

Z. Gëdeshi thotë se tendencat e reja tregojnë se, Shqipëria ka kaluar, nga një emigrim masiv i motivuar nga mbijetesa drejt një emigrimi gjithnjë e më selektiv dhe strukturor, i cili po prek në mënyrë disproporcionale të rinjtë dhe shtresat më të arsimuara të popullsisë.

Pasojat e këtij modeli të ri emigrimi, tha ai, po reflektohen në tkurrjen dhe plakjen e popullsisë, në mungesat në rritje të fuqisë punëtore, veçanërisht asaj të kualifikuar, në frenimin e konsumit dhe në thellimin e një sërë problemesh sociale.

“EmigrojnĂ« kryesisht tĂ« rinjtĂ«. JanĂ« dy grupe. JanĂ« njĂ« pjesĂ« qĂ« sapo pĂ«rfundojnĂ« shkollĂ«n e mesme, shkojnĂ« pĂ«r studime. Ata shkojnĂ« nĂ« Gjermani dhe Itali.

NdĂ«rsa ata qĂ« mbarojnĂ« universitetin shkojnĂ« nĂ« Gjermani. KĂ«ta qĂ« janĂ« 18 vjeç e sipĂ«r shkojnĂ« pĂ«r studime universitare dhe pĂ«r tĂ« mos u kthyer, ndĂ«rsa kĂ«ta qĂ« pĂ«rfundojnĂ« universitetin kĂ«tu marrin diplomat dhe ikin. Ky Ă«shtĂ« njĂ« fenomen”, – Ă«shtĂ« shprehur te “Studimi i prirjeve aktuale tĂ« migrimit nĂ« ShqipĂ«ri” tĂ« zotit GĂ«deshi, Mirela, pedagoge nĂ« VlorĂ«.

 

Emigrimi i të rinjve

“EmigrojnĂ« kryesisht tĂ« rinjtĂ«. JanĂ« dy grupe. JanĂ« njĂ« pjesĂ« qĂ« sapo pĂ«rfundojnĂ« shkollĂ«n e mesme, shkojnĂ« pĂ«r studime. Ata shkojnĂ« nĂ« Gjermani dhe Itali. NdĂ«rsa ata qĂ« mbarojnĂ« universitetin shkojnĂ« nĂ« Gjermani. KĂ«ta qĂ« janĂ« 18 vjeç e sipĂ«r shkojnĂ« pĂ«r studime universitare dhe pĂ«r tĂ« mos u kthyer, ndĂ«rsa kĂ«ta qĂ« pĂ«rfundojnĂ« universitetin kĂ«tu marrin diplomat dhe ikin. Ky Ă«shtĂ« njĂ« fenomen”

 

Ndërsa shumë vende në Europë po mbajnë balancën përmes politikave të tërheqjes së emigrantëve, Shqipëria po luan ende rolin e donatorit të burimeve njerëzore.

Shqetësimi që shtrohet nuk është më se si do të rritet ekonomia, por si do të mbijetojë vendi ynë, i cili deri në vitin 2050 do të ketë humbur gjysmën e të rinjve të sotëm, duke bërë që Shqipëria të përballet me provën më të vështirë të historisë së saj moderne.

Nëse trendi nuk përmbyset me masa urgjente, viti 2050 do ta gjejë Shqipërinë me shkolla të zbrazura, biznese pa punëtorë dhe një shoqëri që numëron ditët e fundit të vitalitetit të saj.

 

MĂ« keq se rajoni dhe Europa

Shqipëria kryeson listën globale për rënien e numrit të të rinjve, por edhe vendet e Ballkanit Perëndimor si Bosnja, Kosova dhe Maqedonia e Veriut po tkurren me shpejtësi, ndonëse më pak se Shqipëria.

Sipas të dhënave të OKB-së, Kosova do të ketë tkurrjen më të fortë të të rinjve në rajon pas Shqipërisë, me rreth 40% ndërmjet 2025 dhe 2050, Bosnja me 35%, Maqedonia e Veriut me 34% dhe Serbia, me një ritëm më të ulët 23%.

Shqipëria po pëson një lloj shkretimi të moshës së re që nuk gjen paralele në rajon. Ndërsa vende si Serbia apo Bosnja kanë nisur të plaken dekada më parë, ritmi me të cilin rinia shqiptare po tkurret është unik. Ne po humbasim avantazhin tonë konkurrues më të madh, duke u shndërruar në një vend që po zbrazet më shpejt se Maqedonia e Veriut apo Mali i Zi.

Në raport me Europën, kontrasti bëhet edhe më i dhimbshëm, pasi Shqipëria po plaket me shpejtësinë e vendeve më të pasura të kontinentit, por pa pasur bazën e tyre ekonomike apo sistemet e tyre të mbrojtjes sociale.

Ndërsa vendet europiane po arrijnë të ruajnë qëndrueshmërinë demografike falë politikave të mirëfillta sociale dhe tërheqjes së emigrantëve, Shqipëria ka hyrë në dekadën e katërt që po shërben si furnizuesi kryesor i këtyre vendeve me emigrantë të rinj.

Krahasimi tregon se ne jemi në një rrugëtim të kundërt me pjesën tjetër të botës së zhvilluar; ndërsa ata po menaxhojnë tranzicionin, Shqipëria po përballet me një kolaps të mirëfilltë të moshës 15-24 vjeç.

Nëse e shohim këtë ecuri në hartën e Europës Lindore, Shqipëria po ndjek skenarin më dramatik, pasi ndryshe nga vende të tilla si Polonia, ne nuk po arrijmë të krijojmë kushtet që ky brez të qëndrojë apo të kthehet.

 

Burimi: Divizioni i popullsisë në Kombet e Bashkuara

 

Të rinj ka, por zgjedhin të emigrojnë

Z. GĂ«deshi tha se hulumtimi i fundit ka treguar se, gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« tretĂ« dhe tĂ« katĂ«rt tĂ« tranzicionit, krahas faktorĂ«ve ekonomikĂ«, tĂ« cilĂ«t janĂ« mĂ« tĂ« zbutur, janĂ« shfaqur edhe dy grupe tĂ« reja motivesh, faktorĂ«t arsimorĂ«, tĂ« lidhur si me arsimimin e fĂ«mijĂ«ve ashtu edhe me vetĂ«zhvillimin e tĂ« rriturve, dhe perceptimi i pĂ«rhapur i “mungesĂ«s sĂ« perspektivĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri”.

Eksperti vërejti se është rritur pakënaqësia ndaj korrupsionit, zhgënjimi nga mungesa e meritokracisë dhe transparencës, besimi tek institucionet është në nivele të ulëta, cilësia e shërbimeve dhe infrastrukturës është e dobët, si dhe faktorë të tjerë të ngjashëm.

Të dhënat e fundit zyrtare tregojnë se 49.7% e shtetasve shqiptarë në gjendjen civile jetonin jashtë vendit duke u dominuar nga moshat e reja. Të dhënat zyrtare referojnë se grupmosha 0-14 vjeç është rreth 18% e diasporës, të rinjtë ose grupmosha 15-29 vjeç përfaqësojnë rreth 24%, grupmosha aktive (15-64 vjeç) përfaqëson rreth 77% dhe grupmosha mbi 65 vjeç është rreth 5%.

Ndërsa popullsia vendase paraqet zhvillime krejt të kundërta, ku dominon mosha mbi 55 vjeç.

Z. Gëdeshi tha se studimet tregojnë për emigrim të vazhdueshëm edhe në vijim, pasi prirjet janë të larta. Ai tha se emigrimi, kryesisht i të rinjve të arsimuar dhe të kualifikuar drejt vendeve të zhvilluara të Bashkimit Europian pritet të vijojë.

Sipas tij kombinimi i intensitetit të lartë të emigrimit gjatë 35 vjetëve, kthimi i pakët i emigrantëve dhe norma aktuale e ulët e fertilitetit kanë çuar në një zvogëlim absolut të popullsisë shqiptare dhe sidomos të grupmoshave të reja.

Në Censin e 2011, grupmosha 15 deri në 29 vjeç përfaqësonte 25.2% të popullsisë, ndërsa në Censin e 2023 arriti në 17.9% ose 7.3 pikë përqindje më pak.

Rrjedhimisht, edhe në kushtet e një emigrimi potencial të lartë (d.m.th. një pjesë e madhe e shqiptarëve që deklarojnë synimin për të emigruar), kapaciteti demografik i Shqipërisë për të prodhuar emigrantë do të zvogëlohet në perspektivë nga reduktimi i popullsisë.

GĂ«zimi, pedagog nĂ« Universitetin e Elbasanit, thotĂ« pĂ«r studimin e zotit GĂ«deshi se “kur largohet njĂ« pjesĂ« e madhe e popullsisĂ«, pjesa qĂ« mbetet Ă«shtĂ« ajo qĂ« ose nuk ka mundĂ«si ose nuk do tĂ« emigrojĂ«.

Rrjedhimisht emigrimi fillon tĂ« pakĂ«sohet, por jo tĂ« shmanget. PĂ«r shembull, kur i pyet studentĂ«t nĂ« auditor ose nxĂ«nĂ«sit e shkollave tĂ« mesme, nĂ«se duan tĂ« emigrojnĂ«, ata e shprehin kĂ«tĂ« dĂ«shirĂ«â€Šâ€

 

 

Arsyet e largimit pas rënies së komunizmit

Ndryshe nga e kaluara, kur emigrimi nxitej kryesisht nga varfëria dhe përpjekja për mbijetesë, sot emigrimi është rezultat i ndërveprimit të shumë faktorëve, thotë z. Gëdeshi.

Faktori arsimor lidhet me studentët që kërkojnë arsim universitar më cilësor jashtë vendit, profesionistët, si mjekët e rinj, që shkojnë jashtë për specializim, si dhe prindërit e shqetësuar për arsimimin e fëmijëve të tyre.

“VeçanĂ«risht domethĂ«nĂ«se nĂ« intervista ishin rrĂ«fimet qĂ« zgjeronin kategorinĂ« ‘tĂ« tjera’, pakĂ«naqĂ«sia ndaj korrupsionit, mungesa e meritokracisĂ« dhe transparencĂ«s, niveli i ulĂ«t i besimit te qeveria dhe institucionet, cilĂ«sia e dobĂ«t e shĂ«rbimeve dhe infrastrukturĂ«s, si dhe faktorĂ« tĂ« ngjashĂ«m” qĂ« po largojnĂ« tĂ« rinjtĂ« nga vendi.

Besmiri, një i ri 26-vjeçar me arsim të mesëm nga Tropoja, vendosi të largohej vitin e kaluar drejt Gjermanisë. Me arsim të mesëm dhe me kualifikime në agjencitë shtetërore profesionale, ai nuk mund të sistemohej në Tiranë.

Me pagë jo më shumë 50 mijë lekë në muaj, ai nuk mundi të përballojë qiranë e lartë dhe kostot e jetesës në kryeqytet. Tani ka siguruar një kontratë pune dhe po mendon të tërheqë drejt Gjermanisë edhe dy bashkëmoshatarë që ende jetojnë në Tropojë.

“Shkaku kryesor i emigrimit Ă«shtĂ« mungesa e perspektivĂ«s. ËshtĂ« njĂ« çështje ekonomike dhe sociale; tĂ« rinjtĂ« nuk ndihen mirĂ« sepse sistemi nuk funksionon si duhet. Mungesa e perspektivĂ«s Ă«shtĂ« faktor vendimtar.

KĂ«tu mungesa e meritokracisĂ« ka rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m. PĂ«r mendimin tim, aspekti ekonomik lidhet ngushtĂ« me mungesĂ«n e meritokracisĂ« dhe me korrupsionin. KĂ«to janĂ« tĂ« ndĂ«rthurura: Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« fillosh diçka nĂ«se nuk ke lidhje partiake. ËshtĂ« pothuajse e pamundur”, shprehet pĂ«r studimin e zotit GĂ«deshi, Altini, student nĂ« VlorĂ«.

“NĂ«se mĂ« parĂ« faktorĂ«t shtytĂ«s tĂ« emigrimit kanĂ« qenĂ« kryesisht ekonomikĂ«, sot e shoh mentalitetin si arsye kryesore. Po rritemi me idenĂ« se ‘kĂ«tu nuk bĂ«het’ dhe se duhet tĂ« largohemi jashtĂ«, sepse atje i kemi gjĂ«rat mĂ« tĂ« lehta”, shprehet Flora, studente nĂ« ShkodĂ«r.

Të rinjtë që kanë nivel të lartë arsimor dhe duan të integrohen në tregun e punës nuk munden sepse nuk kanë profesionet e lidhura me pretendimet e tyre ose me shkollën që kanë bërë. Punët janë shofer, kamerier, pastrues, shofer për të shpërndarë ushqimet, kuzhinier, etj., u shpreh, Majlinda, eksperte ekonomie në Tiranë.

“Struktura e ekonomisĂ« ka rĂ«ndĂ«si. Ku do tĂ« punojnĂ« inxhinierĂ«t. Nuk ka njĂ« raport midis zhvillimit tĂ« tyre dhe pritshmĂ«rive. ËshtĂ« njĂ« raport i zhdrejtĂ«. Dhe kjo bĂ«n qĂ« tĂ« rinjtĂ« tĂ« ikin”, tha Teuta, pedagoge nĂ« VlorĂ«.

“NĂ« GjirokastĂ«r ka shumĂ« vende pune, por kryesisht nĂ« shĂ«rbime. NĂ« shĂ«rbime, vendet e punĂ«s janĂ« pĂ«r recepsionist, kamerier, banakier, etj. Por tĂ« rinjtĂ« duan punĂ« sipas profesionit”, tha pĂ«r studimin e zotit GĂ«deshi, Fredi, biznesmen nĂ« GjirokastĂ«r.

Anketa të realizuara nga Regional Cooperation Council (RCC) për periudhën 2021-2023 tregojnë se emigrimi potencial në Shqipëri luhatet ndërmjet 42 dhe 49%, duke e renditur vendin të dytin në Ballkanin Perëndimor.

NdĂ«rsa njĂ« anketĂ« e realizuar nga Fondacioni Friedrich-Ebert nĂ« vitin 2024 tregon se 35.5% e tĂ« rinjve shqiptarĂ« shprehin njĂ« dĂ«shirĂ« “tĂ« fortĂ«â€ ose “shumĂ« tĂ« fortĂ«â€ pĂ«r tĂ« emigruar.

Genti, njĂ« student nga Elbasani, shprehet se, “TetĂ« nĂ« dhjetĂ« nga shokĂ«t e mi mendojnĂ« si unĂ«, domethĂ«nĂ« tĂ« emigrojnĂ«. Disa mendojnĂ« tĂ« vazhdojnĂ« shkollimin jashtĂ«, si unĂ« qĂ« dua tĂ« shkoj pĂ«r studime masteri, dhe pastaj tĂ« qĂ«ndrojnĂ«. TĂ« tjerĂ« kanĂ« profesione, si infermierĂ« dhe mund tĂ« fillojnĂ« menjĂ«herĂ« punĂ«n jashtĂ«â€.

Ndryshimi i profilit të emigrantëve, drejt të rinjve dhe individëve me nivel më të lartë arsimimi, mbështetet nga një numër i konsiderueshëm anketimesh dhe studimesh të realizuara gjatë viteve të fundit.

 

Pasojat

Pasoja më e menjëhershme dhe më dërrmuese është thyerja e skemës së pensioneve, ku pakësimi i të rinjve nga 544 mijë në vetëm 195 mijë në 2050 do të thotë se barra për të mbajtur të moshuarit do të bjerë mbi supet e një numri gjithnjë e më të vogël punëtorësh.

Ky raport i përmbysur do të detyrojë shtetin, ose të rrisë në mënyrë drastike taksat mbi punën, duke dekurajuar edhe më tej ata pak të rinj që mbeten, ose të shkurtojë përfitimet për të moshuarit, duke rritur varfërinë në këtë moshë.

Në një treg pune që po tkurret me shpejtësi, sektorët strategjikë si turizmi, bujqësia dhe teknologjia do të përballen me një krizë akute për krah pune dhe inovacion, pasi energjia dhe idetë e reja që sjell grupmosha 15-24 vjeç do të jenë në deficit kritik.

Ekspertët e ekonomisë lajmërojnë se bizneset shqiptare do të gjenden përballë një zgjedhjeje të vështirë. Të rrisin pagat në nivele të papërballueshme për të mbajtur punonjësit, ose të mbyllin aktivitetet për mungesë stafi, gjë që do të çonte në stanjacion ekonomik afatgjatë.

Vakumi do të detyrojë Shqipërinë të ndryshojë politikat e saj të migracionit, duke u kthyer nga një vend që eksporton njerëz në një vend që duhet të importojë punëtorë nga kultura të largëta për të mbajtur gjallë shërbimet bazë, fenomen që tashmë ka nisur.

Ky ndryshim do tĂ« sjellĂ« sfida tĂ« mĂ«dha tĂ« integrimit social dhe do tĂ« tjetĂ«rsojĂ« strukturĂ«n tradicionale tĂ« shoqĂ«risĂ« sonĂ«. Mungesa e tĂ« rinjve do tĂ« sjellĂ« mĂ« pak konsum, mĂ« pak investime nĂ« arsim, duke e kthyer ShqipĂ«rinĂ« nĂ« njĂ« ekonomi statike qĂ« nuk ka forcĂ«n e brendshme pĂ«r t’u rritur apo pĂ«r t’u pĂ«rshtatur me zhvillimet globale.

Për më tepër, pasoja sociale e këtij procesi është zbrazja e zonave rurale dhe periferike, ku shkollat do të mbyllen dhe qytetet e vogla po kthehen në bujtina ku jetojnë vetëm të moshuarit.

Ky çekuilibër do të rrisë presionin mbi kryeqytetin, por edhe Tirana do ta ndiejë peshën e një popullsie që plaket, ku kostot e sistemit shëndetësor do të trefishohen për shkak të sëmundjeve kronike që shoqërojnë moshën e thyer.

Investimet e Huaja Direkte do të shmangen, pasi asnjë korporatë e madhe nuk investon në një vend ku nuk ka një bazë të rinjsh të trajnuar dhe ku tregu i brendshëm po zvogëlohet çdo ditë.

Në planin politik, pesha e votuesve të moshuar do të diktojë agjendat kombëtare, duke u fokusuar më shumë te mbrojtja sociale sesa te zhvillimi dhe e ardhmja, gjë që do ta mbajë Shqipërinë në një rreth vicioz të mungesës së progresit.

Pa një brez të ri që trashëgon kulturën, traditat dhe gjuhën, ekzistenca jonë si komb do të vihet në pikëpyetje, jo nga faktorë të jashtëm, por nga një vetëvrasje e ngadaltë demografike.

 

 

The post Shqipëria pritet të humbasë pothuajse 43% të grupmoshës 15-24 vjeç deri në 2050, e katërta në botë appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria të transformojë strukturën ekonomike që të mbajë të rinjtë në vend

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
19 June 2026 at 22:10

Ekspertët e çështjeve demografike Ilir Gëdeshi dhe Russell King arrijnë në konkluzionin se për të mbajtur të rinjtë në vend, Shqipëria ka nevojë për një transformim të strukturës prodhuese, në drejtim të zgjerimit të bazës ekonomike, rritjes së vlerës së shtuar dhe krijimit të vendeve të punës të qëndrueshme dhe të kualifikuara.

Një strukturë e tillë do të zgjeronte mundësitë e biznesit, punësimit dhe të ardhurave, duke rritur perceptimet për perspektiva më pozitive ekonomike dhe sociale në vend, veçanërisht te të rinjtë dhe te shtresat më të arsimuara të popullsisë.

Transformimi do të krijonte, njëkohësisht, kushtet për investimin më efikas të kursimeve dhe remitancave të emigrantëve, do të nxiste rikthimin e tyre dhe do të lehtësonte qarkullimin e kapitalit human midis Shqipërisë dhe diasporës.

Sipas tyre, realizimi i këtij procesi kërkon politika të orientuara drejt sektorëve me potencial të lartë zhvillimi dhe punësimi cilësor.

Së dyti, sipas tyre, Shqipëria ka nevojë për rritje të qëndrueshme të shpenzimeve publike (si përqindje e PBB-së) në arsim dhe kulturë, shëndetësi dhe shkencë, në mbrojtjen e mjedisit dhe në zhvillimin e infrastrukturës.

Këto fusha dhe sidomos arsimi, përbëjnë jo vetëm baza të zhvillimit afatgjatë, por janë gjithashtu faktorë kyç që ndikojnë drejtpërdrejt në vendimmarrjen migratore, veçanërisht të të rinjve dhe profesionistëve.

Ekspertët pohojnë se politikat publike në arsim duhet të orientohen drejt rritjes së cilësisë, ndërkombëtarizimit dhe lidhjes së tij me tregun e punës. Përparësi do të ishte rritja progresive e financimit për arsimin e lartë dhe kërkimin shkencor, e shoqëruar me mekanizma konkurrues për financimin e universiteteve dhe projekteve kërkimore.

Paralelisht, mund të zhvillohen programe të përbashkëta kërkimore dhe mësimore me universitete europiane dhe skema të mobilitetit akademik që përfshijnë edhe diasporën shkencore shqiptare, duke lehtësuar transferimin e njohurive dhe rritjen e standardeve akademike.

Ekspertët mendojnë se forcimi i lidhjeve midis universiteteve dhe sektorit privat përmes praktikave profesionale, inkubatorëve universitarë dhe partneriteteve me industrinë do të rriste punësimin e të diplomuarve dhe do të përmirësonte perspektivat profesionale për të rinjtë në vend.

Z. Gëdeshi dhe z. King sugjerojnë se, Shqipëria ka nevojë për një sistem të ndërtuar mbi meritokracinë dhe transparencën, ku progresi arsimor dhe profesional të kushtëzohet nga kualifikimi, puna dhe performanca, dhe jo nga nepotizmi, politika apo korrupsioni.

Ata këshillojnë se Shqipëria duhet të nxisë kthimin dhe riintegrimin e emigrantëve duke u mbështetur në praktikat më të mira ndërkombëtare. Politikat e rikthimit duhet të synojnë jo vetëm riatdhesimin fizik, por edhe integrimin ekonomik.

Përvoja e disa vendeve europiane tregon se politikat e kthimit janë më efektive kur shoqërohen me masa konkrete për integrimin profesional dhe ekonomik të të kthyerve, duke përfshirë mbështetje për punësim, sipërmarrje dhe investim.

Paralelisht, mund të zhvillohen skema të posaçme për rikthimin e profesionistëve të kualifikuar, që të përfshijnë njohjen e përshpejtuar të kualifikimeve, lehtësi të përkohshme fiskale dhe programe për integrimin profesional në sektorë prioritarë si shëndetësia, arsimi, teknologjia e informacionit dhe administrata publike.

Masa të tilla do të kontribuonin në transformimin e migracionit të kthimit në një mekanizëm për transferimin e njohurive dhe kapitalit njerëzor, duke e lidhur më ngushtë diasporën me zhvillimin ekonomik dhe institucional të vendit, pohon z. Gëdeshi.

Masa të tilla, sipas tyre, do të forconin lidhjen midis migracionit qarkullues dhe zhvillimit ekonomik të vendit, duke lehtësuar qarkullimin e rregullt të fuqisë punëtore midis Shqipërisë dhe vendeve pritëse.

Në afat të shkurtër dhe të mesëm, disa masa parësore do të ishin hartëzimi i diasporës profesionale dhe sipërmarrëse në vendet kryesore pritëse, krijimi i platformave digjitale për komunikim dhe ndërmjetësim me institucionet dhe tregun e punës në Shqipëri, si dhe zhvillimi i programeve për angazhimin e ekspertëve të diasporës në administratën publike, universitete dhe sektorë strategjikë.

Këto masa do të mundësonin kalimin e diasporës shqiptare nga një rol tradicional si burim remitancash drejt një roli më strategjik si aktor zhvillimi, inovacioni dhe ndërkombëtarizimi të ekonomisë shqiptare.

 

The post Shqipëria të transformojë strukturën ekonomike që të mbajë të rinjtë në vend appeared first on Revista Monitor.

Anatomia e një lindjeje të munguar, pse çiftet po e shtyjnë vendimin për fëmijën e parë

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
19 June 2026 at 22:08

Nga qiraja dhe kredia, te çerdhja, transporti, ushqimi dhe pasiguria nĂ« punĂ«, çmimi i jetĂ«s urbane po e shtyn vendimin pĂ«r fĂ«mijĂ«n e parĂ« gjithnjĂ« e mĂ« vonĂ«. NĂ« njĂ« vend ku lindjet ranĂ« me 8.1% krahasuar me njĂ« vit mĂ« parĂ«, dhe janĂ« 4 herĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«ta se nĂ« fillim tĂ« viteve ’90, ekonomia po bĂ«het gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« faktor demografik. A po hyn ShqipĂ«ria nĂ« njĂ« epokĂ« ku fertiliteti nuk pĂ«rcaktohet mĂ« nga kultura, por nga ankthi ekonomik?

 

Nga Deada Hyka

Në Shqipërinë e sotme, familja nuk fillon më me një dasmë apo me një bebe. Fillon me një kalkulim. Dy paga, një qira, një makinë, një kredi e mundshme, çmimet e supermarketit, kostoja e çerdhes, ndonjë ndihmë për prindërit dhe, në fund, pyetja që dikur ishte intime, tani është financiare: a na del për një fëmijë?

Në letër, shumë çifte të reja ende e duan familjen tradicionale me dy fëmijë. Në praktikë, ekonomia ua zhvendos vazhdimisht vijën e nisjes.

Fillimisht duhet stabiliteti në punë. Pastaj një shtëpi më e madhe. Pastaj kursimet për mobilimin. Më pas vjen llogaria e çerdhes, e pampersave, e pediatrit, e formulës, e transportit. Deri atëherë, mosha biologjike ka ecur më shpejt se rritja e pagës.

Siç argumenton eksperti Selami Xhepa, “kur kostot fikse tĂ« jetĂ«s rriten mĂ« shpejt se pritshmĂ«ritĂ« pĂ«r tĂ« ardhurat, familja kthehet nga projekt emocional nĂ« projekt financiar”. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, shtyrja e lindjeve nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m zgjedhje kulturore, por njĂ« reagim racional ndaj pasigurisĂ« ekonomike.

Nëse do ta konsideronim si transformim, do të pohonim që lindjet nuk po shtyhen vetëm nga ndryshimi i kulturës, por nga rritja e kostove fikse të jetës.

NĂ« thelb, nuk Ă«shtĂ« se brezi i ri nuk do fĂ«mijĂ«. Shpesh nuk arrin dot t’i pĂ«rballojĂ« pa rrĂ«shqitur nĂ« pasiguri financiare. Sipas z. Xhepa, “nĂ« ekonomi, familjet reagojnĂ« ndaj kostos margjinale tĂ« çdo vendimi tĂ« madh, dhe sot fĂ«mija i parĂ« Ă«shtĂ« kthyer nĂ« vendimin me barrĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« financiare pĂ«r çiftet e reja”.

NĂ« vitin 2025, ShqipĂ«ria regjistroi vetĂ«m 21,425 lindje, niveli mĂ« i ulĂ«t nĂ« mĂ« shumĂ« se tri dekada, ndĂ«rsa fertiliteti ka rĂ«nĂ« nĂ« 1.21 fĂ«mijĂ« pĂ«r grua. Pas emigracionit dhe plakjes, njĂ« pjesĂ« gjithnjĂ« e mĂ« e madhe e shpjegimit lidhet me koston e jetesĂ«s sĂ« familjeve tĂ« reja. NĂ« krahasim me fillimin e viteve ’90, kur kishte rreth 80 mijĂ« lindje nĂ« vit, aktualisht numri i tyre Ă«shtĂ« katĂ«r herĂ« mĂ« i ulĂ«t (shiko grafikun).

Dikur hyrja në jetën e rritur kishte një kronologji pothuajse lineare: mbaroje shkollën, gjeje një punë, martoheshe, merrje një shtëpi dhe më pas vinin fëmijët. Sot, për një pjesë në rritje të të rinjve shqiptarë, kjo renditje është kthyer në një seri pengesash ekonomike që duhen kaluar një nga një, shpesh me vite vonesë.

Pragu i parë është strehimi. Në Tiranë dhe qytetet kryesore, qiraja për një apartament modest konsumon një pjesë disproporcionale të të ardhurave mujore.

Për shumë çifte, pagesa e shtëpisë, bashkë me faturat, internetin, energjinë dhe kostot e transportit, e çon menjëherë buxhetin familjar në kufijtë e mbijetesës. Rreth 24.2% e familjeve shqiptare rezultojnë me detyrime të prapambetura për qira, fatura apo këste prone, një tregues i qartë i brishtësisë financiare edhe për kostot bazë të banesës.

“Kur aksesi nĂ« strehim bĂ«het vetĂ« njĂ« barrĂ« afatgjatĂ« financiare, çdo hap tjetĂ«r i ciklit familjar shtyhet automatikisht”, vĂ«ren z. Xhepa. Kjo e bĂ«n strehimin jo vetĂ«m koston e parĂ« tĂ« jetĂ«s adulte, por edhe filtrin kryesor qĂ« pĂ«rcakton nĂ«se njĂ« çift mund tĂ« avancojĂ« drejt prindĂ«rimit.

Por kostoja e hyrjes në jetën e rritur nuk mbaron te çelësi i shtëpisë. Ajo vazhdon me mobilimin, elektroshtëpiaket, makinën ose shpenzimet e transportit urban, me një supermarket që zë një peshë gjithnjë e më të madhe në buxhet dhe me nevojën për të krijuar një fond minimal sigurie. Një familje e re sot nuk blen vetëm një apartament ose paguan një qira. Ajo duhet të financojë një infrastrukturë të tërë jetese.

 

Dilema

Në Shqipëri, vendimi për të sjellë në jetë një fëmijë po ngjan gjithnjë e më shumë me vendimin për të marrë një kredi afatgjatë. Nuk mjafton dëshira. Duhet para, stabilitet dhe një ndjenjë minimale sigurie për të nesërmen. Dhe kur ekonomia nuk i jep këto, statistikat tregojnë pjesën tjetër.

 

Rriten familjet pa fëmijë

NjĂ« nga ndryshimet mĂ« tĂ« dukshme nĂ« strukturĂ«n familjare pas viteve ’90 nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m rĂ«nia e lindshmĂ«risĂ«, por zgjerimi i fazĂ«s sĂ« jetĂ«s nĂ« çift pa fĂ«mijĂ«. TĂ« dhĂ«nat e Censit 2023 tregojnĂ« se nĂ« TiranĂ« numĂ«rohen rreth 99 mijĂ« çifte pa fĂ«mijĂ« pĂ«rballĂ« 350 mijĂ« me fĂ«mijĂ«, njĂ« raport afĂ«rsisht 1 me 3.5, qĂ« e vendos kryeqytetin nĂ« njĂ« profil mĂ« urban dhe mĂ« tĂ« afĂ«rt me modelet europiane, ku krijimi i familjes nuk pĂ«rkthehet menjĂ«herĂ« nĂ« lindje.

E njëjta prirje shfaqet edhe në Durrës dhe Vlorë, duke sugjeruar se ky nuk është një fenomen i izoluar, por i lidhur me strukturën ekonomike të zonave më dinamike.

Në këto qarqe, vendimmarrja për të pasur fëmijë po shtyhet në kohë, jo domosdoshmërisht duke u refuzuar, por duke u kushtëzuar nga faktorë konkretë ekonomikë. Kostoja e banimit, sidomos në tregje të shtrenjta si Tirana, pasiguria në tregun e punës dhe investimi më i gjatë në arsim dhe karrierë e zgjatin periudhën e jetës pa fëmijë.

Ndaj sociologët argumentojnë se rritja e çifteve pa fëmijë nuk lidhet vetëm me preferenca kulturore, por me një riorganizim të prioriteteve ekonomike të familjes.

Shifrat në nivel kombëtar e bëjnë këtë ndryshim edhe më të qartë.

Në vitin 2023, familjet e martuara ose në bashkëjetesë pa fëmijë arrijnë në 264,882, nga rreth 105 mijë që ishin në vitin 2011, një rritje prej 152%. Në të njëjtën periudhë, numri total i familjeve është rritur vetëm me rreth 33 mijë, ose 4.5%. Pra, rritja e çifteve pa fëmijë nuk është thjesht pasojë e zgjerimit të përgjithshëm të popullsisë apo familjeve, por një ndryshim strukturor brenda vetë modelit familjar.

Kjo diferencë tregon se pesha e çifteve pa fëmijë në totalin e familjeve po rritet me ritme shumë më të shpejta se vetë familjet, duke krijuar një realitet të ri demografik.

 

 

Burimi: INSTAT

 

Kur fëmija i parë bëhet vendim financiar

NĂ« ekonominĂ« urbane tĂ« ShqipĂ«risĂ«, fĂ«mija i parĂ« po humbet gradualisht statusin e tij si vazhdimĂ«si “natyrale” e çiftit. Ai po hyn nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kategori me blerjen e njĂ« apartamenti, me marrjen e njĂ« kredie apo me hapjen e njĂ« biznesi tĂ« vogĂ«l: njĂ« vendim qĂ« kĂ«rkon kapital fillestar, fluks financiar tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m dhe njĂ« tolerancĂ« tĂ« lartĂ« ndaj riskut.

Dikur pyetja ishte nëse çifti ndihej emocionalisht gati. Sot pyetja është më e ftohtë, a e përballon buxheti?

Përpara se të mendojnë për një bebe, çiftet kalojnë nëpër një seri llogaritjesh të heshtura: qiraja ose kësti i shtëpisë, shpenzimet në supermarket, karburanti, kësti i makinës, një fond emergjence, ndonjë pagesë kursi apo specializimi, dhe vetëm pas kësaj vjen hapësira mendore për të pyetur nëse ka vend edhe për një anëtar të ri.

Ajo çfarë po ndodh konsiderohet si zhvendosje e strukturës së riskut ekonomik. Një fëmijë nënkupton jo vetëm shpenzime të drejtpërdrejta, por një rritje të menjëhershme të kostove fikse të familjes: një shtëpi më të madhe, mobilim shtesë, shpenzime mujore për higjienë dhe ushqim, vizita pediatrike, çerdhe apo kujdes privat, si dhe humbje të përkohshme të të ardhurave gjatë lejes së lindjes. Në terma ekonomikë, ai bëhet investimi më i madh afatgjatë që merr një familje e re.

Prandaj edhe vendimi shtyhet. Jo domosdoshmĂ«risht sepse dĂ«shira mungon, por sepse rritet pragu i sigurisĂ« qĂ« duhet kaluar pĂ«rpara se çifti tĂ« ndihet “gati”. NĂ« shumĂ« raste, fĂ«mija i parĂ« shtyhet derisa tĂ« mbyllet kredia e makinĂ«s, tĂ« stabilizohet kontrata e punĂ«s, tĂ« gjendet njĂ« shtĂ«pi me njĂ« dhomĂ« mĂ« shumĂ« ose derisa njĂ«ri prej gjyshĂ«rve tĂ« mund tĂ« ndihmojĂ« me kujdesin. KĂ«shtu biologjia fillon tĂ« presĂ« ekonominĂ«.

Sipas sociologut GĂ«zim Tushi, “familja shqiptare po largohet nga modeli i dikurshĂ«m ku fĂ«mija vinte si vazhdimĂ«si e natyrshme e martesĂ«s; sot ai hyn vetĂ«m pasi çifti ka krijuar njĂ« minimum sigurie ekonomike dhe psikologjike”.

Ky transformim, sipas tij, lidhet drejtpërdrejt me jetën urbane, rritjen e kostove dhe ndryshimin e prioriteteve të brezave të rinj.

MĂ« tej, ai e lexon kĂ«tĂ« si njĂ« ndryshim tĂ« vetĂ« raportit tĂ« shoqĂ«risĂ« me tĂ« ardhmen: “nuk kemi mĂ« frikĂ« nga sakrifica e rritjes sĂ« njĂ« fĂ«mije, por nga pasiguria qĂ« sjell mungesa e tĂ« ardhurave tĂ« qĂ«ndrueshme, strehimit dhe mbĂ«shtetjes sociale”.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, vendimi pĂ«r t’u bĂ«rĂ« prind nuk shtyhet nga mungesa e dĂ«shirĂ«s, por nga rritja e standardit tĂ« sigurisĂ« qĂ« çiftet i vendosin vetes pĂ«rpara se tĂ« hedhin kĂ«tĂ« hap.

Shifrat e bëjnë këtë mekanizëm të dukshëm. Në vitin 2025, Shqipëria regjistroi vetëm 21,425 lindje, 8.1% më pak se një vit më parë, ndërsa ekspertët po e lidhin rënien jo vetëm me emigracionin, por edhe me kostot e larta të jetesës për familjet e reja.

Në thelb, nuk është vetëm numri i çifteve që po zvogëlohet, por edhe numri i çifteve që ndihen financiarisht të afta për të kaluar në prindërim.

 

Nga dy fëmijë te një i vetëm

Tkurrja e lindjeve në Shqipëri nuk po ndodh gjithmonë si refuzim i idesë së familjes. Më shpesh po ndodh si tkurrje graduale e vetë projektit familjar. Nëse dikur modeli i dëshiruar ishte i qartë, martesë, një shtëpi dhe dy fëmijë, sot për shumë çifte urbane kjo formulë është në një fëmijë.

Presioni nuk vjen nga një faktor i vetëm. Ai ndërtohet nga një seri kostosh që nuk e ndalin rritjen: qiraja ose kësti i shtëpisë, ushqimet, çerdhja, transporti, kujdesi shëndetësor, aktivitetet pas shkolle, si dhe nevoja për të ruajtur një standard minimal jetese në qytet.

Pas lindjes së fëmijës së parë, familja përballet me një realitet të ri: çdo shpenzim i dytë nuk është më linear, por shumëfishon nevojat për hapësirë, kohë dhe para.

KĂ«tĂ« logjikĂ« e pĂ«rmbledh edhe rasti i I.J., 35 vjeçe, banuese nĂ« TiranĂ«, e cila thotĂ« se ka vendosur tĂ« ketĂ« vetĂ«m njĂ« fĂ«mijĂ« pikĂ«risht pĂ«r tĂ« mos krijuar kufizime tĂ« forta as nĂ« jetĂ«n e saj dhe as nĂ« mundĂ«sitĂ« qĂ« mund t’i ofrojĂ« fĂ«mijĂ«s.

“Dua tĂ« jem e lirĂ« pĂ«r tĂ« investuar te rritja e tij, tek aktivitetet, udhĂ«timet, shkollimi dhe njĂ«kohĂ«sisht tĂ« mos heq dorĂ« plotĂ«sisht nga jeta ime profesionale dhe personale”, shprehet ajo. PĂ«r shumĂ« gra urbane nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n grupmoshĂ«, kjo nuk shihet si mĂ«nyra mĂ« racionale pĂ«r tĂ« ruajtur cilĂ«sinĂ« e jetĂ«s sĂ« familjes.

Kjo është arsyeja pse fëmija i dytë po bëhet vendimi më i vështirë ekonomik i familjes së re shqiptare. Në terma praktikë, ai kërkon një shtëpi më të madhe, më shumë kujdes të paguar dhe një rezervë financiare që shumë çifte nuk e kanë.

Në vend që të heqin dorë nga ideja e familjes, ata e tkurrin atë deri në kufirin që mund të menaxhojnë pa rrezikuar stabilitetin financiar.

Ky tranzicion po reflektohet gradualisht edhe nĂ« kulturĂ«n e pritshmĂ«rive. NjĂ« brez qĂ« Ă«shtĂ« rritur me idenĂ« e familjes me disa fĂ«mijĂ«, sot po e normalizon modelin e “njĂ« tĂ« vetmi”, jo si zgjedhje ideologjike, por si kompromis ekonomik.

Në shumë raste, fëmija i dytë mbetet në kategorinë e planeve që shtyhen pafund: pas rritjes së pagës, pas blerjes së shtëpisë, pas stabilizimit në punës, pas ndonjë emigrimi të mundshëm. Deri atëherë, koha biologjike e mbyll vetë dritaren.

Statistikat e fundit e përforcojnë këtë zhvendosje. Me fertilitetin që ka rënë në rreth 1.12 fëmijë për grua në vitin 2025 dhe lindjet në minimum historik, Shqipëria po i afrohet gjithnjë e më shumë modelit të vendeve ku familja e vogël nuk është më zgjedhje kulturore, por rezultat i kostos së lartë të jetesës.

Sipas të dhënave të INSTAT, bazuar në Cesin 2023, në vend kishte 161 mijë çifte të martuar pa fëmijë, që jetonin më vete. Numri i tyre po arrin me shpejtësi çiftet e martuar me fëmijë, që jetonin vetëm, që në fund të 2023-t ishin rreth 230 mijë.

 

Burimi: INSTAT

 

Incentiva të munguara

Përballë kostos në rritje të jetës së familjeve të reja, përgjigjja publike në Shqipëri ka mbetur kryesisht simbolike. Bonusi i bebes, i konceptuar fillimisht si çek i menjëhershëm në lindje, ishte më shumë një gjest fiskal sesa një instrument që ndryshon sjelljen ekonomike të çifteve. Për një familje që përballet me qira, ushqime, çerdhe dhe humbje të përkohshme të të ardhurave, një pagesë e vetme shuhet brenda javëve të para.

Pikërisht për këtë arsye, premtimi për skemën e re, kalimi nga një bonus i vetëm te një mbështetje mujore deri në moshën 5 vjeç, u lexua si një lëvizje më serioze drejt nxitjes së lindjeve. Sipas modelit të prezantuar publikisht nga kryeministri Rama gjatë fushatës së shkuar, mbështetja do të ishte 5 mijë lekë në muaj për fëmijën e parë, 7 mijë për të dytin dhe 10 mijë për të tretin, një ndryshim që teorikisht e kthen ndihmën nga simbolike në një fluks të vazhdueshëm cash për familjen.

Megjithatë, hendeku mes premtimit dhe zbatimit mbetet vetë pjesë e problemit. Edhe pse viti 2026 u shpall si momenti kur skema do të hynte në fuqi, familjet ende nuk e ndiejnë këtë ndryshim si mekanizëm të konsoliduar, ndërsa vëmendja është zhvendosur te masa tjetër, kompensimi tatimor prej 48 mijë lekësh për fëmijët nën 18 vjeç, që nis nga deklarimi i marsit 2026.

Nga informacionet e marra nga Shërbimi Shtetëror Social, vendimi nuk është gati dhe nuk ka ende një ligj. Nga kjo skemë e re pritet të përfitojnë edhe fëmijët që nuk kanë mbushur ende 5 vjeç kur kjo skemë të hyjë në fuqi.

Sipas sociologut Tushi, pagesa mujore, edhe nĂ«se nis tĂ« zbatohet, mbetet vetĂ«m njĂ« pjesĂ« e ekuacionit. “Ajo mund tĂ« ndihmojĂ« konsumin afatshkurtĂ«r tĂ« familjes, por vĂ«shtirĂ« se ndryshon vendimin pĂ«r lindje nĂ«se kostot strukturore tĂ« jetĂ«s urbane vazhdojnĂ« tĂ« rriten mĂ« shpejt se tĂ« ardhurat.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, drama demografike shqiptare nuk Ă«shtĂ« thjesht çështje “sa para  jep shteti pĂ«r njĂ« bebe”, por sa i ul shteti kostot fikse tĂ« jetĂ«s qĂ« e bĂ«jnĂ« atĂ« bebe tĂ« duket si luks. Derisa kjo tĂ« ndodhĂ«, incentivat do tĂ« mbeten mĂ« shumĂ« tituj politikĂ« sesa mekanizma realĂ« qĂ« ndryshojnĂ« matematikĂ«n e familjes”- pĂ«rfundon z. Tushi.

 

Lindjet

NĂ« vitin 2025, ShqipĂ«ria regjistroi vetĂ«m 21,425 lindje, niveli mĂ« i ulĂ«t nĂ« mĂ« shumĂ« se tri dekada, ndĂ«rsa fertiliteti ka rĂ«nĂ« nĂ« 1.21 fĂ«mijĂ« pĂ«r grua. NĂ« krahasim me fillimin e viteve ’90, kur kishte rreth 80 mijĂ« lindje nĂ« vit, aktualisht numri i tyre Ă«shtĂ« katĂ«r herĂ« mĂ« i ulĂ«t

 

 

Jo vetëm apartamentet, edhe qiratë po bëhen të papërballueshme për vendasit e familjet e reja

Elona dhe Sokoli janë një çift i ri 24 dhe 26 vjeç, që kanë vendosur të fillojnë jetesën së bashku. Paga mujore bruto e Sokolit është 100 mijë lekë në muaj (gati 80 mijë lekë neto) dhe e Elonës 90 mijë lekë në muaj bruto, ose 72 mijë lekë. Të ardhurat e tyre mujore neto janë rreth 152 mijë lekë.

Fillimisht menduan tĂ« blinin njĂ« shtĂ«pi, nĂ« njĂ« zonĂ« relativisht tĂ« mirĂ«, pĂ«r tĂ« kursyer kostot e makinĂ«s, karburantit e parkimit. Me tĂ« ardhurat qĂ« kanĂ« Ă«shtĂ« e pamundur qĂ« tĂ« blejnĂ« njĂ« shtĂ«pi, qĂ« mesatarisht kushton 1800 – 2000 euro pĂ«r metĂ«r katror, pra u duhen 160-180 mijĂ« euro pĂ«r njĂ« hyrje prej 90 metra katror. Banka u financon deri nĂ« 70% tĂ« vlerĂ«s, pĂ«r njĂ« shumĂ« prej 110 – 120 mijĂ« eurosh.

Sipas Bankës së Shqipërisë, në nëntor, norma mesatare e interesit për kreditë e reja ishte 3.84% në Lek dhe 4.6% në Euro. Për një kredi prej 120 mijë eurosh, ose ekuivalentin në Lek, kësti mesatar mujor i një huaje prej 20 vitesh, sipas kalkulatorit të kredisë, do të ishte përkatësisht 770 euro, ose 70 mijë lekë.

Por, sipas kritereve të vendosura nga Banka e Shqipërisë, kredimarrësit duhet të çojnë për pagesën e kësteve 40% të të ardhurave për shtëpinë e parë dhe 35% për shtëpinë e dytë. Në valutë, financohen përkatësisht 35% dhe 30%.

Sipas këtyre kushteve, kësti maksimal që mund të përballojnë Elona dhe Sokoli është rreth 60 mijë lekë në muaj.

Krahas kĂ«saj, ata do tĂ« duhet tĂ« kishin edhe kursime prej rreth 50 mijĂ« eurosh, qĂ« do t’u duhej pĂ«r tĂ« mbuluar 30% tĂ« vlerĂ«s sĂ« apartamentit, shumĂ« e pamundur tĂ« kursehej me kostot aktuale tĂ« jetesĂ«s e pagat reale.

Në këto kushte, ata vendosën të kërkonin një shtëpi me qira afër zonave të qendrës, për shkak të afërsisë me vendin e punës dhe për të shmangur përdorimin e makinës. Por dhe qiratë në lagje të mira nuk ishin më të lira se 700 euro në muaj, duke u marrë atyre gati gjysmën e të ardhurave mujore (46%).

Ky nivel i kalon ndjeshëm kufijtë e përballueshmërisë së pranuar gjerësisht nga standardet ndërkombëtare, ku qiraja nuk duhet të shkojë përtej 30% të buxhetit familjar.

Në terma praktikë, për të qenë në një situatë financiare të qëndrueshme, ata do të duhej të paguanin jo më shumë se rreth 450 euro në muaj për strehim, ndërsa diferenca prej mbi 250 eurosh në muaj që u kërkohet sot përkthehet drejtpërdrejt në më pak para për ushqim, shërbime, transport dhe kursime.

Pas pagesës së qirasë, atyre u mbeten rreth 82 mijë lekë për të përballuar të gjitha shpenzimet e tjera të jetesës, në një kohë kur çmimet e energjisë, ushqimeve dhe shërbimeve po rriten, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë nisjen e një jete të pavarur në kryeqytet pa hyrë në një cikël të vazhdueshëm presioni financiar dhe sidomos të mendojnë për të shtuar familjen.

“KĂ«rkesa e lartĂ« pĂ«r qira vjen kryesisht si pasojĂ« e pamundĂ«sisĂ« financiare tĂ« shumĂ« familjeve tĂ« reja pĂ«r tĂ« blerĂ« njĂ« apartament, ndĂ«rkohĂ« qĂ« edhe çmimet e shitjes janĂ« rritur ndjeshĂ«m. KĂ«ta dy faktorĂ« kryesorĂ« po ndikojnĂ« vazhdimisht nĂ« rritjen e çmimeve tĂ« qirave.

VeçanĂ«risht nĂ« zona si Liqeni i ThatĂ«, pranĂ« DigĂ«s dhe pranĂ« shkollĂ«s sĂ« mesme ‘Petro Nini Luarasi’, ku kĂ«rkesa Ă«shtĂ« mĂ« e lartĂ«, qiratĂ« janĂ« rritur ndjeshĂ«m.

Por nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, nĂ« tĂ« gjithĂ« TiranĂ«n, Ă«shtĂ« shĂ«nuar njĂ« tendencĂ« nĂ« rritje e çmimeve tĂ« qirasĂ« dhe nuk pritet ndonjĂ« ulje nĂ« periudhĂ«n e afĂ«rt”, Ă«shtĂ« shprehur mĂ« herĂ«t pĂ«r “Monitor”, Dritan Leka, njĂ« nga drejtuesit e agjencisĂ« imobiliare “CPM”.

“QiratĂ« dhe apartamentet e shtrenjta janĂ« njĂ« nga arsyet se pse tĂ« rinjtĂ« po ikin nĂ« emigracion”, thotĂ« Stela Dhami nga “Colliers International”, duke shtuar qĂ« Ă«shtĂ« detyrĂ« e qeverisĂ« qĂ« tĂ« bĂ«jĂ« tĂ« mundur qĂ« tĂ« ketĂ« shtĂ«pi tĂ« pĂ«rballueshme pĂ«r tĂ« rinjtĂ« dhe popullatĂ«n nĂ« pĂ«rgjithĂ«si.

Bazuar në përvojat ndërkombëtar, znj. Dhami rekomandon që shteti mund të bëjë politika sociale, si të ofrojë kredi me norma interesi të ulëta për familjet e reja, të ofrojë garanci për kolateralin, të garantojë riskun me bankat.

“NĂ« radhĂ« tĂ« parĂ« duhet regjistruar stoku i apartamenteve tĂ« pashitura. Pas regjistrimit tĂ« kĂ«tij stoku, institucionet mund tĂ« bĂ«jnĂ« marrĂ«veshje me ndĂ«rtuesit dhe t’ ofrojnĂ« apartamentet si partneritet me privatin”, sugjeron ajo.

 

The post Anatomia e një lindjeje të munguar, pse çiftet po e shtyjnë vendimin për fëmijën e parë appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria, tregu që po rritet më shpejt në hartën turistike të Europës Juglindore për qiratë ditore

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
19 June 2026 at 22:06

Në Ballkan, pak tregje turistike po zgjerohen me ritmin e Shqipërisë. Sipas të dhënave të AirDNA për 12 muajt e përfunduar në mars 2026, oferta e akomodimeve afatshkurtra në vend u rrit me 19.3%, ritmi më i lartë mes vendeve të krahasuara në rajon.

Mesatarisht, Shqipëria numëronte gati 27 mijë listime të disponueshme çdo muaj, duke mbetur pas vetëm Rumanisë për nga madhësia e tregut. Rumania vijon të mbajë pozicionin e tregut më të madh në rajon me 32,828 listime mesatare mujore, ndërsa pas Shqipërisë renditen Mali i Zi me 21,143 listime dhe Bullgaria me 18,167. Gjithsesi ndërsa Rumania operon mbi një bazë më të madhe, Shqipëria po rrit kapacitetet me një shpejtësi dukshëm më të lartë.

Diferenca bëhet edhe më e dukshme kur krahasohen ritmet e rritjes. Oferta e akomodimeve në Shqipëri u zgjerua me 19.3% me bazë vjetore, kundrejt 9.9% në Malin e Zi, 9.2% në Rumani, 8.9% në Serbi, 7.7% në Slloveni dhe 5.7% në Bullgari. Kjo e vendos Shqipërinë në krye të rajonit për nga ritmi i zgjerimit të tregut.

Rritja e ofertës është shoqëruar edhe me zgjerim të kërkesës. Numri i net-qëndrimeve u rrit në 2.36 milionë gjatë periudhës, nga rreth 2 milionë një vit më parë. Të ardhurat arritën në rreth 133.7 milionë euro në periudhën 12-mujore të mbyllur në mars 2026.

Gjithsesi një tjetër element që bie në sy nga shifrat është fakti se ritmet e zgjerimit të ofertës kanë tejkaluar ato të kërkesës. Kjo u përkthye në një rënie të lehtë të normës mesatare të zënies (prenotimeve) në 53.9%, nga 54.5% një vit më parë.

Turizmi në vend vijon të mbetet thellësisht sezonal pavarësisht tentativave për ta bërë atë gjithëvjetor. Kërkesa arrin kulmin gjatë muajve të verës, ndërsa pjesa tjetër e vitit mbështetet në nivele dukshëm më të ulëta aktiviteti, çka e bën menaxhimin e kapaciteteve një sfidë po aq të rëndësishme sa zgjerimin e tyre.

Profili i vizitorëve po bëhet gjithashtu më ndërkombëtar teksa grupet që po bëhen gjithmonë e më prezentë në vend po rriten dhe marrëveshjet në të cilat po hyjnë me tur-operatorët po bëhen më të larmishme nga kontratat me garanci, tek allotment apo dhe turistët individualë.

Franca përbën tregun më të madh të origjinës për qëndrimet në Airbnb, e ndjekur nga Gjermania, Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar.

Për momentin, Shqipëria nuk është tregu më i madh i akomodimeve afatshkurtra në Ballkan, por po zgjerohet më shpejt se çdo vend tjetër i rajonit, duke forcuar pozicionin e saj në hartën turistike të Europës Juglindore./ N.Maho

The post Shqipëria, tregu që po rritet më shpejt në hartën turistike të Europës Juglindore për qiratë ditore appeared first on Revista Monitor.

Kosova përballë presionit amerikan për gazin

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
19 June 2026 at 22:04

Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s po i bĂ«jnĂ« thirrje tĂ« hapur KosovĂ«s qĂ« t’u bashkohet projekteve amerikane tĂ« gazit natyror nĂ« Ballkan, duke e konsideruar kĂ«tĂ« çështje strategjike pĂ«r tĂ« ardhmen energjetike dhe ekonomike tĂ« vendit. Kosova ka shpenzuar rreth 735 milionĂ« euro pĂ«r importin e energjisĂ« nĂ« katĂ«r vitet e fundit.

 

Nga Prishtina, Fatos Shala

Ndërkohë që Kosova vazhdon të përballet me varësi të thellë nga importi i energjisë elektrike dhe me një sistem energjetik të mbështetur pothuajse tërësisht në qymyr, Shtetet e Bashkuara të Amerikës po e shtyjnë gjithnjë e më hapur Prishtinën drejt projekteve amerikane të gazit natyror në Ballkan.

Mesazhi nga Uashingtoni tashmë duket i qartë, nëse Kosova vonohet, rrezikon të mbetet jashtë hartës së re energjetike rajonale.

Ambasadorja amerikane nĂ« KosovĂ«, Anu Prattipati, nĂ« njĂ« opinion kushtuar sigurisĂ« energjetike, ka bĂ«rĂ« thirrje qĂ« Kosova t’u bashkohet projekteve rajonale tĂ« gazit natyror tĂ« lĂ«ngshĂ«m amerikan (LNG), duke paralajmĂ«ruar se vendi po hyn nĂ« njĂ« varĂ«si gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« madhe nga importi i energjisĂ«.

“NĂ« tĂ« ardhmen e parashikueshme, pĂ«rderisa çmimi dhe kĂ«rkesat pĂ«r energji vazhdojnĂ« tĂ« rriten, Kosova do tĂ« varet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« nga fqinjĂ«t e saj”.

Sipas ambasadores amerikane në Kosovë, përfshirja në projektet amerikane të gazit do të krijonte diversifikim të furnizimit me energji dhe do të forconte partneritetin ekonomik mes Kosovës dhe SHBA-së.

“NĂ« botĂ«n e sotme, siguria energjetike Ă«shtĂ« siguri kombĂ«tare”, ka theksuar diplomatja amerikane.

Znj. Prattipati  ka paralajmëruar se Kosova duhet të lëvizë shpejt, pasi ndërtimi i infrastrukturës së gazit kërkon vite dhe rajoni tashmë po pozicionohet për projektet e reja energjetike. Në këtë kuadër, ajo ka përmendur Korridorin Vertikal të Gazit, terminalin lundrues të LNG-së në Kroaci dhe lidhjen me gazsjellësin që po ndërtohet nga Aleksandrupolisi drejt Maqedonisë së Veriut.

NĂ« opinion Ă«shtĂ« pĂ«rfshirĂ« edhe deklarata e tĂ« DĂ«rguarit tĂ« Posaçëm tĂ« Departamentit amerikan tĂ« EnergjisĂ« pĂ«r Integrimin Energjetik, Joshua Volz, i cili ka thĂ«nĂ« se “sistemi energjetik nĂ« KosovĂ« ka nevojĂ« urgjente pĂ«r modernizim dhe paraqet mundĂ«si tĂ« shkĂ«lqyeshme pĂ«r industrinĂ« dhe teknologjinĂ« amerikane”.

 

 

Kosova ka mbetur prapa për shkak të mungesës së qëndrimit të qartë për gazin

Presionit amerikan i është bashkuar edhe Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë, e cila ka kërkuar që infrastruktura e gazit dhe qasja në LNG amerikan të trajtohen si përparësi strategjike kombëtare.

Sipas OEAK-së, vendet e rajonit tashmë po pozicionohen brenda korridoreve të reja energjetike, ndërsa Kosova rrezikon të mbetet jashtë një arkitekture rajonale që po bëhet gjithnjë e më përcaktuese për konkurrueshmërinë ekonomike dhe sigurinë afatgjate të furnizimit.

“Sfida me tĂ« cilĂ«n pĂ«rballet Kosova nuk Ă«shtĂ« mĂ« disponueshmĂ«ria e furnizimit, por gatishmĂ«ria e vendit pĂ«r ta shfrytĂ«zuar atĂ«â€.

OEAK vlerëson se investimi në infrastrukturën që mundëson qasje në LNG nga SHBA-ja do të ndihmonte në uljen e varësisë nga importet e kushtueshme të energjisë elektrike, në integrimin më të lehtë të energjisë së ripërtëritshme dhe në rritjen e konkurrueshmërisë së industrive të Kosovës përballë rregullave gjithnjë e më të ashpra të Bashkimit Europian për emetimet e karbonit.

“PĂ«rtej forcimit tĂ« sigurisĂ« energjetike, qasja nĂ« gaz do tĂ« ndihmonte nĂ« uljen e varĂ«sisĂ« nga importet e kushtueshme tĂ« energjisĂ« elektrike, do tĂ« ofronte fleksibilitet mĂ« tĂ« madh pĂ«r integrimin e burimeve tĂ« ripĂ«rtĂ«ritshme tĂ« energjisĂ« dhe do tĂ« rriste konkurrueshmĂ«rinĂ« e industrive tĂ« KosovĂ«s nĂ« njĂ« kohĂ« kur kĂ«rkesat rregullatore tĂ« Bashkimit Europian, qĂ« lidhen me emetimet e karbonit, po bĂ«hen mĂ« rigoroze dhe si tĂ« tilla do tĂ« prekin eksportuesit”.

Nga ana tjetër, eksperti i energjisë dhe drejtori i Institutit për Politika Zhvillimore-INDEP, Burim Ejupi, thotë se Kosova ka mbetur prapa për shkak të mungesës së një qëndrimi të qartë politik për gazin.

“MĂ«nyra mĂ« e lehtĂ« e tranzicionit energjetik Ă«shtĂ« pĂ«rmes gazit, pasi gjatĂ« djegies, ai emeton rreth dy herĂ« mĂ« pak dioksid karboni. Po ashtu, termocentrali me gaz vihet nĂ« punĂ« shumĂ« shpejt dhe ka kapacitet tĂ« kontrolluar prodhimi”.

Ai ka theksuar se Kosova vazhdon të ketë probleme me balancimin e energjisë dhe se një termocentral me gaz do të ishte shumë i nevojshëm, sidomos duke pasur parasysh gjobat milionëshe që vendi ka paguar viteve të fundit për këtë çështje.

Sipas z. Ejupi, infrastruktura bazë tokësore për gazin ka ekzistuar edhe më herët.

“NĂ« ish-Jugosllavi ka ekzistuar traseja prej Obiliqit deri nĂ« Shkup dhe prej Obiliqit deri nĂ« MitrovicĂ«. Sa i pĂ«rket infrastrukturĂ«s tokĂ«sore, Kosova nuk ka nevojĂ« pĂ«r shpronĂ«sime, sepse ato tashmĂ« ekzistojnĂ«â€.

 

 

Qeveria, me ide të vetën për gazin, jo me Amerikën

NjĂ« studim i Institutit INDEP, i publikuar nĂ« vitin 2022, kishte konstatuar se gazi natyror mund tĂ« luajĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« adresimin e “trilemĂ«s energjetike” tĂ« KosovĂ«s: dekarbonizimin, sigurinĂ« e furnizimit dhe energjinĂ« e pĂ«rballueshme.

Po atë vit, një studim i financuar nga Banka Europiane për Investime kishte theksuar se Kosova mund të furnizohej me gaz përmes terminaleve të LNG-së në Greqi dhe Kroaci.

Megjithatë, Qeveria e Kosovës ka mbajtur një qasje më të rezervuar ndaj gazit. Në vitin 2021, Qeveria Kurti kishte refuzuar projektin e mbështetur nga SHBA-ja përmes MCC-së, për lidhjen e Kosovës me rrjetin rajonal të gazit përmes Maqedonisë së Veriut.

Ndërkohë, ministrja në detyrë e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, në shkurt të vitit 2026 shprehu gatishmërinë që Kosova të furnizohet me gaz të lëngshëm amerikan.

Kurse, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, tashmë ka sinjalizuar një qasje tjetër, duke e zhvendosur fokusin nga ndërtimi i infrastrukturës së gazit në Kosovë drejt bashkinvestimit në terminalin energjetik në Vlorë.

“Republika e KosovĂ«s ka gatishmĂ«ri qĂ« tĂ« investojĂ« nĂ« Terminalin nĂ« VlorĂ«. Aty mund tĂ« vijĂ« gazi i lĂ«ngshĂ«m prej jashtĂ«, tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« energji elektrike dhe me interkoneksionin prej 400 kilovolt qĂ« kemi me ShqipĂ«rinĂ« ta sjellim te ne”, ka deklaruar z. Kurti.

Ai ka shtuar se importi i drejtpërdrejtë i gazit në Kosovë nuk është opsioni i parapëlqyer i qeverisë së tij.

“Nuk kemi nevojĂ« ta sjellim nĂ« KosovĂ«. Ne e sjellim nĂ« VlorĂ« dhe nga Vlora e marrim”.

Z. Kurti po ashtu ka pĂ«rmendur idenĂ« e “gazifikimit tĂ« qymyrit vendor”, duke deklaruar se Kosova Ă«shtĂ« mĂ« e interesuar pĂ«r shfrytĂ«zimin e qymyrit qĂ« gjendet nĂ« sipĂ«rfaqe sesa pĂ«r importimin direkt tĂ« gazit.

NĂ« StrategjinĂ« Energjetike 2022–2031 Ă«shtĂ« paraparĂ« mundĂ«sia qĂ« Kosova tĂ« lidhet me rrjetet rajonale tĂ« gazit nĂ« tĂ« ardhmen, ndĂ«rsa qymyri tĂ« largohet gradualisht nga pĂ«rdorimi deri nĂ« vitin 2050.

“(BashkĂ«) investimi nĂ« termocentralet me gaz natyror, pĂ«r mbulimin e kĂ«rkesĂ«s bazĂ« dhe/ose pĂ«r fleksibilitet tĂ« sistemit nĂ« ShqipĂ«ri, por edhe nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut dhe nĂ« Greqi, do tĂ« shqyrtohet me qĂ«llim zbatimin brenda afatit tĂ« kĂ«saj strategjie”, thuhet nĂ« dokument.

Kosova nuk ka dalje në det, gjë që e bën më të vështirë ndërtimin e infrastrukturës së gazit pa bashkëpunim me vendet fqinje. Një nga opsionet kryesore mbetet lidhja me infrastrukturën në Shqipëri ose Greqi, përmes gazsjellësit TAP ose terminalit të gazit të lëngshëm në Vlorë.

 

 

The post Kosova përballë presionit amerikan për gazin appeared first on Revista Monitor.

Socializmi i GenZ, nga Zohran te Zack dhe më tej

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
19 June 2026 at 22:02

Të majtët në botë po përqafojnë një grup të ri idesh ekonomike, shkruan The Economist

 

Kohë të ndryshme kanë sjellë valë të ndryshme të mendimit të majtë. Pas Luftës së Dytë Botërore, sidomos në Europë, socializmi mori forcë nga industria e rëndë, ku sindikatat ishin shumë të fuqishme.

Ai nuk synonte të shfuqizonte kapitalizmin, por ta menaxhonte atë, duke shtetëzuar shërbimet publike dhe duke rishpërndarë gjerësisht të ardhurat.

Pas krizĂ«s financiare tĂ« viteve 2007-2009, “socialistĂ«t mijĂ«vjeçarĂ«â€, siç i quajti The Economist, argumentuan se modeli europian i pasluftĂ«s kishte krijuar drejtues shumĂ« tĂ« shkĂ«putur nga punĂ«torĂ«t e zakonshĂ«m dhe tepĂ«r tĂ« vetĂ«kĂ«naqur ndaj ndryshimeve klimatike.

Zgjidhja e tyre ishte vendosja e punëtorëve në bordet e kompanive, krijimi i kooperativave në pronësi të punonjësve dhe subvencionimi i teknologjisë së gjelbër, me synimin për të ndërtuar një kapitalizëm më të qëndrueshëm, më të drejtë dhe më të gjelbër.

Tani po forcohet vala më e fundit e socializmit. Ajo nxitet pjesërisht nga zemërimi për krizën humanitare të shkaktuar nga lufta e Izraelit në Gaza.

Por pĂ«r shumĂ« votues, Gaza Ă«shtĂ« kthyer nĂ« simbol tĂ« diçkaje mĂ« tĂ« madhe: ndjesisĂ« se qeveritĂ« e tyre u kushtojnĂ« vĂ«mendje dhe para çështjeve tĂ« tjera, nĂ« vend tĂ« problemeve tĂ« qytetarĂ«ve nĂ« vend. Ata kĂ«rkojnĂ« versionin e shekullit XXI tĂ« “marrĂ«veshjes sĂ« ndershme” qĂ« Theodore Roosevelt u ofroi amerikanĂ«ve nĂ« vitin 1904.

Sot, sipas këtij argumenti, kjo nënkupton përballjen me një sistem të deformuar që pasuron interesat e fuqishme, pasi ekonomia moderne godet këdo që nuk është në listën e Forbes. PBB-ja është më e lartë se kurrë, e megjithatë qiraja është shumë e shtrenjtë, dreka kushton 28 dollarë dhe një punë e mirë është e vështirë të gjendet.

Prandaj socialistët e rinj duan që shteti të diktojë çmimet e shumë mallrave dhe shërbimeve, sidomos të atyre bazë, si ushqimet dhe qiratë. Aty ku nevojiten para, ato do të sigurohen pothuajse ekskluzivisht duke shtrënguar më të pasurit.

ËshtĂ« njĂ« formĂ« politike e drejtpĂ«rdrejtĂ«, qĂ« nuk u drejtohet nocioneve tĂ« sĂ« mirĂ«s sĂ« pĂ«rbashkĂ«t, si nĂ« valĂ«t e mĂ«parshme tĂ« socializmit, por interesit tĂ« ngushtĂ« vetjak tĂ« njerĂ«zve.

Më ul qiranë! Më ul faturat! Më jep autobusë falas! Më mbro vendin e punës! Zgjidhjet janë naive dhe shpesh të pazbatueshme. Por mesazhi është kaq i thjeshtë dhe kaq tërheqës, sa ky socializëm i Brezit Z (personat e lindur afërsisht midis viteve 1997 dhe 2012) po fiton mbështetës në të gjithë botën demokratike.

Zohran Mamdani, kryebashkiaku relativisht i ri i Nju Jorkut, është një prej tyre. Katie Wilson, me të njëjtat prirje politike, drejton Seattle. Kandidatë të së majtës ekstreme, si Graham Platner në Maine dhe Abdul El-Sayed në Michigan, shpresojnë të bëhen senatorë në zgjedhjet e mesmandatit në nëntor. Në Wisconsin, një tjetër politikane e majtë, Francesca Hong, po ngjitet në sondazhe për postin e guvernatores.

Sipas parashikimeve të tregjeve të basteve, Alexandria Ocasio-Cortez, kongresmenia socialiste nga Nju Jorku, renditet e dyta pas Gavin Newsom si kandidatja më e mundshme demokrate për presidente në vitin 2028.

Në Kanada, Avi Lewis, bashkëshorti i Naomi Klein, autores së së majtës radikale, u bë së fundmi drejtues i Partisë së Re Demokratike, partia e tretë më e madhe kombëtare. Në Britani, Partia e Gjelbër, e drejtuar nga Zack Polanski, po fiton terren. Në Gjermani, Die Linke, një forcë e majtë, po shënon nivelin më të lartë në sondazhe prej vitesh. Në Francë, Jean-Luc Mélenchon, një i majtë i vjetër në moshë, por me tërheqje te të rinjtë, po synon garën presidenciale të vitit të ardhshëm.

Mamdani kërkon të ngrijë qiratë e apartamenteve me qira të kontrolluara në Nju Jork, të hapë dyqane ushqimore në pronësi të bashkisë që shesin produkte bazë me çmime të ulëta dhe të ofrojë kujdes falas universal për fëmijët deri në moshën pesë vjeç.

Para zgjedhjeve tĂ« fundit nĂ« njĂ« land gjerman, Die Linke premtoi heqjen e “tĂ« gjitha tarifave, nga kopshti deri nĂ« universitet”.

TĂ« Gjelbrit e Polanskit do tĂ« vendosnin kontroll mbi qiratĂ« dhe do t’i bĂ«nin autobusĂ«t falas pĂ«r tĂ« rinjtĂ«; tĂ« Gjelbrit australianĂ« duan ta bĂ«jnĂ« falas tĂ« gjithĂ« transportin publik. “Mendoni Costco-n, por tĂ« drejtuar si shĂ«rbim publik”, thotĂ« Lewis pĂ«r planin e tij pĂ«r tĂ« krijuar dyqane ushqimore publike nĂ« tĂ« gjithĂ« KanadanĂ«.

Votuesit e refuzuan socializmin e millenials (mijĂ«vjeçarĂ«ve – brezi i lindur afĂ«rsisht midis viteve 1981 dhe 1996). NĂ« vitin 2019, Jeremy Corbyn, njĂ« baby-boomer i dashur nga tĂ« rinjtĂ« britanikĂ«, e çoi PartinĂ« Laburiste nĂ« rezultatin mĂ« tĂ« dobĂ«t qĂ« nga viti 1935.

Bernie Sanders, fytyra edhe më e rrudhur amerikane e asaj lëvizjeje, humbi garën për nominimin presidencial demokrat në vitet 2016 dhe 2020. Në Francë, Mélenchon nuk arriti të kalonte në raundin e dytë presidencial. Socialistëve iu desh të kërkonin një qasje të re. Ekonomia pas pandemisë u dha mundësinë.

Në vitet 2020 është krijuar një hendek i paprecedentë mes ekonomisë në letër dhe ekonomisë siç përjetohet nga njerëzit në jetën e përditshme. Edhe pse vendet e pasura po gëzojnë papunësi të ulët, të ardhura reale rekord për familjet dhe tregje aksionesh në nivele shumë të larta, njerëzit rrallëherë kanë qenë kaq pesimistë.

Që nga viti 2022, besimi i konsumatorëve amerikanë ka qëndruar pranë nivelit më të ulët historik

 

 

Gjatë pandemisë, 20% e europianëve mendonin se kostoja e jetesës ose strehimi ishte një nga dy problemet më të mëdha me të cilat përballej vendi i tyre. Tani, 36% mendojnë kështu, ndërsa shqetësimet për ndryshimet klimatike, papunësinë dhe emigracionin po zbehen (shih grafikun 2).

 

 

James Meadway, njĂ« mendimtar socialist, pĂ«rmbledh bindjen e sĂ« majtĂ«s me fjalĂ«t se rritja ekonomike â€œĂ«shtĂ« shkĂ«putur nga pĂ«rmirĂ«simi i standardit tĂ« jetesĂ«s”.

 

Lakmia është e mirë, kur është imja

NjerĂ«zit fajĂ«sojnĂ« si bizneset, ashtu edhe shtetin pĂ«r situatĂ«n nĂ« tĂ« cilĂ«n ndodhen. NjĂ« sondazh i vitit 2024 nga Navigator, njĂ« kompani kĂ«rkimore, zbuloi se tre nĂ« pesĂ« amerikanĂ« besonin se “lakmia e korporatave” ishte njĂ« “shkak kryesor” i inflacionit. Kjo mund tĂ« shpjegojĂ« pse edhe vetĂ« ata duket se janĂ« bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« fokusuar tek interesi personal.

Pjesa e britanikĂ«ve qĂ« duan qĂ« qeveria tĂ« “rrisĂ« taksat dhe tĂ« shpenzojĂ« mĂ« shumĂ«â€ pĂ«r shĂ«rbimet publike ka rĂ«nĂ« ndjeshĂ«m (shih grafikun 3), ndĂ«rsa pjesa e atyre qĂ« e konsiderojnĂ« tatimin mbi tĂ« ardhurat “tĂ« padrejtĂ«â€ ose “shumĂ« tĂ« padrejtĂ«â€ Ă«shtĂ« dyfishuar qĂ« nga viti 2019.

NĂ« Shtetet e Bashkuara, pĂ«rqindja e qytetarĂ«ve qĂ« mendojnĂ« se tatimi federal mbi tĂ« ardhurat Ă«shtĂ« “shumĂ« i lartĂ«â€ po qĂ«ndron pranĂ« nivelit mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« dy dekadave tĂ« fundit. NĂ« FrancĂ«, pjesa e qytetarĂ«ve qĂ« besojnĂ« se qeveria qendrore i pĂ«rdor si duhet fondet publike ra nga 33% nĂ« vitin 2023 nĂ« 22% nĂ« vitin 2025.

 

 

NjerĂ«zit po fajĂ«sojnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« edhe teknologjinĂ«, veçanĂ«risht InteligjencĂ«n Artificiale. Ata druhen se qendrat e tĂ« dhĂ«nave qĂ« po shtohen me ritme tĂ« shpejta do tĂ« rrisin çmimet e energjisĂ« elektrike dhe se IA-ja, e mbĂ«shtetur nga kĂ«to qendra serverĂ«sh, do t’u marrĂ« vendet e punĂ«s.

MĂ« shumĂ« se 60% e amerikanĂ«ve, britanikĂ«ve dhe kanadezĂ«ve thonĂ« se produktet dhe shĂ«rbimet e IA-sĂ« i bĂ«jnĂ« tĂ« ndihen “nervozĂ«â€, krahasuar me njĂ« mesatare globale prej rreth 50%. NjĂ« sondazh i fundit mes tĂ« rinjve nĂ« SHBA tregoi se 59% e tyre e konsiderojnĂ« IA-nĂ« “njĂ« kĂ«rcĂ«nim pĂ«r perspektivat e tyre tĂ« punĂ«simit”.

Dhe nëse mendoni se ekonomia e sotme është e manipuluar në favor të pakicës, paralajmërojnë socialistët e Brezit Z, prisni të shihni ekonominë e së nesërmes të fuqizuar nga IA-ja. Një numër shumë i vogël miliarderësh dhe drejtuesish biznesi mund të përfitojnë pushtet dhe pasuri të papara më parë, në kurriz të të gjithë të tjerëve.

Në një ceremoni të fundit universitare, studentët fishkëllyen Eric Schmidt, ish-drejtorin ekzekutiv të Google, sa herë që ai përmendte dy shkronjat e shumëpërfolura.

Pra, çfarĂ« duan njerĂ«zit tĂ« bĂ«het pĂ«r gjithĂ« kĂ«tĂ«? NĂ« letĂ«r, votuesit janĂ« mĂ« pak socialistĂ« se disa vite mĂ« parĂ«. Pas rritjes nĂ« kulmin prej 5% gjatĂ« viteve 2018-2021, pĂ«rqindja e amerikanĂ«ve qĂ« e pĂ«rshkruajnĂ« veten si “jashtĂ«zakonisht liberalĂ«â€ ka rĂ«nĂ« nĂ« 3.4%.

Megjithatë, kjo nuk ndodh sepse njerëzit janë bërë më të djathtë politikisht, por sepse kanë humbur interesin për ideologjitë.

Një sondazh i Institutit të Politikës të Universitetit të Harvardit zbuloi se mes të rinjve amerikanë, mbështetja si për kapitalizmin ashtu edhe për socializmin, ra ndjeshëm midis viteve 2020 dhe 2025 (shih grafikun 4).

 

 

NĂ« vend tĂ« ideologjisĂ«, njerĂ«zit duan dikĂ« qĂ« t’u rrisĂ« tĂ« ardhurat dhe t’u ulĂ« kostot. Sipas General Social Survey, njĂ« sondazh afatgjatĂ«, qĂ« nga viti 1975 nuk ka pasur kaq shumĂ« amerikanĂ« qĂ« kĂ«rkojnĂ« ndĂ«rhyrje tĂ« qeverisĂ« pĂ«r tĂ« “pĂ«rmirĂ«suar standardin e jetesĂ«s” sĂ« tĂ« varfĂ«rve. Ata duan dikĂ« qĂ« ta ndalĂ« IA-nĂ« tĂ« dĂ«mtojĂ« shoqĂ«rinĂ«.

NjĂ« grup me ndikim akademikĂ«sh socialistĂ« u jep mbĂ«shtetje intelektuale kĂ«tyre pikĂ«pamjeve. Puna e Isabella Weber nga University of Massachusetts, Amherst, sugjeron se fuqia e bizneseve pĂ«r tĂ« vendosur çmime bĂ«n qĂ« ekonomia moderne t’u shĂ«rbejĂ« mĂ« mirĂ« drejtuesve dhe aksionerĂ«ve sesa njerĂ«zve tĂ« zakonshĂ«m.

NĂ« njĂ« studim tĂ« vitit tĂ« kaluar, Weber dhe kolegĂ«t e saj analizuan telefonatat e kompanive me investitorĂ«t pĂ«r rezultatet financiare, duke zbuluar se shumĂ« firma shfrytĂ«zuan inflacionin “pĂ«r tĂ« mbrojtur apo edhe pĂ«r tĂ« rritur fitimet”.

ShumĂ« ekonomistĂ« theksojnĂ« se rritja e pagave, dhe jo abuzimi me çmimet, ka qenĂ« shkaku kryesor i njĂ« pjese tĂ« madhe tĂ« inflacionit tĂ« viteve tĂ« fundit. MegjithatĂ«, idetĂ« e Weber, sĂ« bashku me teorinĂ« e “ekonomisĂ« nĂ« formĂ« K”, sipas sĂ« cilĂ«s tĂ« pasurit ecin pĂ«rpara, ndĂ«rsa shtresat e tjera ekonomike mbeten nĂ« vend ose pĂ«rkeqĂ«sojnĂ« gjendjen e tyre, kanĂ« fituar terren.

TĂ« tjerĂ« shkojnĂ« edhe mĂ« tej, duke argumentuar se rritja ekonomike nuk mund t’u japĂ« kurrĂ« njerĂ«zve atĂ« qĂ« u nevojitet vĂ«rtet. Jason Hickel, antropolog, dhe Kohei Saito, filozof, argumentojnĂ«, ndĂ«r tĂ« tjera, se rritja e PBB-sĂ« Ă«shtĂ« shoqĂ«risht shkatĂ«rruese, sepse i detyron njerĂ«zit tĂ« punojnĂ« tepĂ«r vetĂ«m pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar jetesĂ«n.

Libri i Saitos, “Slow Down: The Degrowth Manifesto” (“NgadalĂ«soju: Manifesti i Mosrritjes”), u bĂ« njĂ« sukses i madh nĂ« Japoni, me mĂ« shumĂ« se 500,000 kopje tĂ« shitura.

IdetĂ« e Hickel janĂ« mĂ« pak tĂ« qarta, por gĂ«zojnĂ« popullaritet mes politikanĂ«ve europianĂ«. NĂ« vitin 2023, Ursula von der Leyen, presidente e Komisionit Europian, mori pjesĂ« nĂ« njĂ« konferencĂ« tĂ« Parlamentit Europian kushtuar koncepteve “pĂ«rtej rritjes”.

Në përgjigje të këtyre zhvillimeve politike dhe intelektuale, politikanët socialistë të Brezit Z po testojnë një mesazh të ri. Së pari, ata po lënë mënjanë temat e lidhura me identitetin, diversitetin dhe drejtësinë sociale, në një botë të mbushur me zemërim për ekonominë dhe lodhje nga ideologjitë, duken më pak urgjente.

Nuk flitet mĂ« pĂ«r “racizĂ«m strukturor” apo pĂ«r diversitetin, barazinĂ« dhe pĂ«rfshirjen (DEI). Edhe “kriza klimatike”, problemi kolektiv par excellence, zĂ« relativisht pak vend nĂ« diskursin e tyre, madje edhe te tĂ« Gjelbrit e Polanskit.

DemokratĂ«t janĂ« bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« heshtur pĂ«r “Green New Deal”. Platner madje premton tĂ« heqĂ« taksat federale mbi karburantin, diçka e paimagjinueshme pĂ«r njĂ« politikan socialist mijĂ«vjeçar me prirje tĂ« forta mjedisore. Edhe modeli tradicional “rrit taksat dhe shto shpenzimet”, themeli i mendimit socialist klasik, Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ«.

Në vend të kësaj, socializmi i Brezit Z fokusohet te ulja e kostos së jetesës dhe garantimi i vendeve të punës, veçanërisht përballë kërcënimit të IA-së. Mbështetësit e tij favorizojnë pothuajse çdo masë që ofron lehtësim të menjëhershëm, në vend të projekteve afatgjata të investimeve me rezultate të pasigurta. Disa kërkojnë transport publik falas. Shumica mbështesin kontrollin e qirave. Pothuajse të gjithë premtojnë kujdes falas për fëmijët.

Deri nĂ« atĂ« qĂ« dukej si njĂ« humbje e ngushtĂ« nĂ« zgjedhjet paraprake tĂ« 2 qershorit, Tom Steyer kandidoi pĂ«r guvernator tĂ« KalifornisĂ« me premtimin pĂ«r “garanci pune nĂ« epokĂ«n e IA-sĂ«â€, duke ofruar “vende pune me paga tĂ« mira dhe pĂ«rfitime pĂ«r punĂ«torĂ«t e prekur nga IA-ja”. Lewis do tĂ« pezullonte ndĂ«rtimin e qendrave tĂ« tĂ« dhĂ«nave nĂ« Kanada dhe kundĂ«rshton “çdo pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« zĂ«vendĂ«suar nĂ«punĂ«sit publikĂ« me chatbot-e”.

Ndryshimi më i madh intelektual mes socialistëve të Brezit Z dhe paraardhësve të tyre lidhet me pyetjen se kush do të paguajë për të gjitha këto përfitime dhe mbrojtje sociale.

Socialistët e dikurshëm parashikonin rritje të gjera taksash. Në fund të viteve 2010, Sanders propozonte një taksë shtesë prej 4% për të ardhurat mbi 29,000 dollarë në vit, që do të prekte shumicën e familjeve amerikane.

Ndërsa socialistët e rinj, kur flasin për rritje taksash, i përqendrojnë ato pothuajse tërësisht te super të pasurit. Polanski propozon një taksë vjetore prej 1% për pasuritë mbi 10 milionë paund (13 milionë dollarë) dhe 2% për ato mbi 1 miliard paund.

Britania ka vetĂ«m rreth 100 miliarderĂ«. Mamdani po zbaton njĂ« taksĂ« shtesĂ« vjetore pĂ«r disa prona rezidenciale luksoze. Shteti i Uashingtonit po miraton njĂ« “taksĂ« milionerĂ«sh” prej 9.9% pĂ«r tĂ« ardhurat mbi 1 milion dollarĂ«.

Sipas kĂ«saj logjike, para shtesĂ« do tĂ« vijnĂ« edhe nga rritja e efikasitetit tĂ« qeverisĂ«. Verdant, instituti kĂ«rkimor i Meadway-t, i afĂ«rt me PartinĂ« e GjelbĂ«r, ka propozuar krijimin e njĂ« “DOGE tĂ« sĂ« majtĂ«s”, sipas modelit tĂ« pĂ«rpjekjes jetĂ«shkurtĂ«r tĂ« Elon Musk pĂ«r tĂ« eliminuar shpenzimet e panevojshme federale gjatĂ« presidencĂ«s sĂ« Donald Trump. MĂ« 28 maj, Mamdani premtoi krijimin e COGE, Komisionit pĂ«r Efikasitetin Qeveritar, pĂ«r qytetin e tij.

Shumica e këtyre ideve janë të gabuara, argumenton artikulli. Kontrolli i qirave nuk i bën banesat më të përballueshme, sepse dekurajon investimet në sektor, duke kufizuar ofertën dhe duke shtyrë qiratë më lart.

PĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« ndalur IA-nĂ« do tĂ« çonin investimet dhe vendet e punĂ«s drejt vendeve tĂ« tjera. Kursimet pĂ«rmes rritjes sĂ« efikasitetit tingĂ«llojnĂ« mirĂ« nĂ« teori, por janĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r t’u realizuar nĂ« praktikĂ«, siç e mĂ«soi edhe Musk.

Edhe mbështetja e tepruar te taksimi i plutokratëve mbart rreziqe: ata nuk janë aq të shumtë dhe mund të zhvendosen diku tjetër, siç kanë bërë disa nga Kalifornia përpara një takse të mundshme shtesë ndaj miliarderëve.

 

 

Dreka falas nuk është më vetëm për idealistët

Pavarësisht kësaj, shumë politikanë që nuk e konsiderojnë veten socialistë po shqyrtojnë politika që do ta bënin krenar Mamdanin. Laburistët më të moderuar në Britani po diskutojnë vendosjen e tavaneve për çmimet e ushqimeve.

Demokratët centristë në SHBA kanë propozuar ulje taksash për këdo jashtë grupit të disa përqindëshit më të pasur të popullsisë. Madje edhe republikanët e lëvizjes MAGA shohin me simpati idenë e pezullimit të ndërtimit të qendrave të të dhënave.

Pavarësisht nëse më shumë socialistë të Brezit Z do të arrijnë apo jo sukses elektoral, socializmi i Brezit Z nuk duket se do të zhduket.

 

The post Socializmi i GenZ, nga Zohran te Zack dhe më tej appeared first on Revista Monitor.

Ngritja e “kompleksit industrial tĂ« fjalĂ«ve”

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
19 June 2026 at 22:00

Çdo kompani tashmĂ« Ă«shtĂ« njĂ« kompani mediatike – dhe çdo drejtues njĂ« yll

 

OpenAI ka atë që industria e marrëdhënieve me publikun do ta quante një problem imazhi.

Krijuesi i ChatGPT duhet t’u provojĂ« investitorĂ«ve se mund tĂ« jetĂ« fitimprurĂ«s nĂ« tĂ« ardhmen dhe, njĂ«kohĂ«sisht, tĂ« bindĂ« publikun e gjerĂ«, atĂ« qĂ« punon, voton dhe proteston, pĂ«r anĂ«n e tij njerĂ«zore.

Të dyja këto janë të vështira. Aq të vështira, sa Sam Altman, drejtuesi i OpenAI, ka vendosur se nuk mjafton thjesht të punësojë specialistë të zakonshëm të komunikimit korporativ.

NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, ai ka blerĂ« një talk-show. Sipas Financial Times, OpenAI ka paguar “disa qindra milionĂ« dollarĂ«â€ pĂ«r TBPN, njĂ« videopodkast 18-mujor, me stil tĂ« çlirĂ«t, i drejtuar nga njĂ« dyshe simpatike djemsh tĂ« teknologjisĂ«, gjithmonĂ« me kostume.

Nga ana vizuale, emisioni Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rzierje mes CNBC dhe NASCAR. NjĂ« i ftuar i zakonshĂ«m mund tĂ« jetĂ« Alex Karp, drejtuesi i Palantir, duke folur pĂ«r regjimin e tij tĂ« stĂ«rvitjes “qĂ«ndrimi i varur Ă«shtĂ« thelbĂ«sor”. Ose vetĂ« Altman, duke diskutuar modelin mĂ« tĂ« fundit tĂ« kompanisĂ« sĂ« tij.

Për fatin e Altman, dy gazetarët që i pëlqenin më shumë janë tani edhe ndër punonjësit e tij më të paguar.

Altman nuk është i vetmi mes elitës së biznesit amerikan, as në dëshirën për të dalë para kamerës, as për të zotëruar vetë platformën.

Kanë ikur ditët kur drejtuesit kufizonin daljet publike në komente të shkurtra gjatë telefonatave për rezultatet financiare apo në ndonjë citim për gazetarë që, sipas tyre, nuk e kuptojnë plotësisht çfarë po ndodh. Sot, drejtuesi modern kalon orë të tëra në biseda të gjata me bashkëmoshatarët e tij.

Emisionet më të mëdha, si ato të Joe Rogan apo Lex Fridman, janë kthyer në ngjarje me audiencë masive, si finalja e Super Bowl. Ndërkohë, shumë të tjera kanë audienca të vogla, por besnike dhe kryesisht mashkullore, si ndeshjet e kategorive të ulëta të futbollit serb.

Kjo prirje pĂ«r tĂ« prodhuar vetĂ« “median” duket se ka lindur nĂ« Silicon Valley. David Sacks, sipĂ«rmarrĂ«s i kthyer nĂ« prezantues podkasti, Ă«shtĂ« bashkĂ«prezantues i “All In”, njĂ« emision shumĂ« i ndjekur nga komuniteti i teknologjisĂ«.

Ai është gjithashtu këshilltar i lartë i Shtëpisë së Bardhë për IA-në, një shembull tipik i ndërthurjes së biznesit, famës dhe politikës në Amerikë. Andreessen Horowitz, një nga firmat më të mëdha të kapitalit sipërmarrës, themeluesit e së cilës shpesh kanë kritikuar mënyrën si media tradicionale mbulon industrinë e tyre, po ndërton gjithashtu një biznes mediatik.

Më pak e zhurmshme, por shumë aktive, është Stripe, kompania e pagesave që ka ngritur një shtëpi botuese, një revistë të shtypur dhe një emision ku një nga themeluesit pi birra me figura të rëndësishme të biznesit amerikan.

Tani këto zakone po përhapen edhe përtej Silicon Valley. Wall Street është bërë shumë më aktiv online krahasuar me pak vite më parë. Menaxherë fondesh spekulative, që për dekada punuan në anonimatin e tyre, tani diskutojnë hapur strategjitë në podkaste.

Një nga më të spikaturit drejtohet nga Nicolai Tangen, kreu i fondit sovran të Norvegjisë. Jamie Dimon ka folur madje për mundësinë që të hyjë në biznesin e medias pasi të largohet nga drejtimi i JPMorgan Chase.

Shkrimi financiar më i diskutuar i këtij viti, një analizë pesimiste për efektet ekonomike të IA-së, nuk ishte artikull gazete apo raport bankar, por një postim në Substack nga Citrini, një firmë analistësh e ngritur nga e para, llogaria e së cilës në X është bërë një burim që tregtarët e ndjekin rregullisht.

Një kundërpërgjigje publike erdhi menjëherë nga Citadel Securities, një kompani tregtimi me profil të ulët dhe fitime të larta.

Megjithëse ndikimi i kësaj vale krijuesish korporativë ndihet më natyrshëm në zyrat më luksoze të kapitalizmit, ajo shtrihet edhe në ambiente më pak tërheqëse. Deloitte prodhon dhjetëra podkaste. KPMG, një konkurrent i saj, është po aq aktiv.

“MĂ« pĂ«lqen njĂ« bllok shĂ«nimesh vĂ«rtet cilĂ«sor, me letĂ«r tĂ« trashĂ«â€, tha Claudia Winkleman, prezantuese televizive, nĂ« njĂ« podcast pĂ«r industrinĂ« e artikujve tĂ« zyrĂ«s tĂ« prodhuar nga Vodafone, kompania britanike e telekomunikacionit.

Edhe mungesa relative e ekspozimit nga ana e drejtuesve tani duket e vjetruar. Cila është sot një kompani e rëndësishme për të cilën publiku nuk mund të gjejë, brenda sekondash, një video të drejtuesit të saj duke folur? Ndoshta Jane Street. Por edhe kjo firmë diskrete e tregtimit ka podkastin e vet, kryesisht të pakuptueshëm, mbi shkencën kompjuterike.

Si shpeshherë, drejtuesit po rizbulojnë diçka që ekzistonte më parë. Shembujt më të afërt janë revistat korporative, një shpikje e shekullit XIX që arriti kulmin në shekullin XX.

Sipas një historie të marrëdhënieve me publikun nga Roland Marchand, vetëm në vitin 1937 u botuan rreth 400 të tilla. Ronald Reagan u bë një promovues i bindur i kapitalizmit duke drejtuar një emision televiziv për GE në vitet 1950.

Kurt Vonnegut pati pĂ«rvojĂ«n e kundĂ«rt gjatĂ« punĂ«s nĂ« departamentin e publicitetit tĂ« kĂ«saj kompanie dhe u largua pĂ«r tĂ« shkruar “Player Piano”, njĂ« roman ku automatizimi e bĂ«n punĂ«n njerĂ«zore tĂ« tepĂ«rt. KĂ«tĂ« herĂ«, megjithatĂ«, marka personale e drejtuesve shpesh zĂ«vendĂ«son atĂ« tĂ« kompanive.

Një tjetër veçori e këtij realiteti kaotik është se gjithnjë e më shumë media tradicionale zotërohen nga njerëz që bien dakord me kritikat që këta aktorë të rinj i bëjnë medias tradicionale.

Jeff Bezos, themeluesi i Amazon dhe pronar i Washington Post, dhe David Ellison, djali i themeluesit tĂ« Oracle dhe pronar i njĂ« pjese tĂ« madhe tĂ« industrisĂ« sĂ« filmit nĂ« Hollywood, mund t’i shtohet sĂ« shpejti edhe Bill Ackman, njĂ« menaxher fondi shumĂ« aktiv online, i cili synon tĂ« blejĂ« Universal Music, shtĂ«pinĂ« mĂ« tĂ« madhe diskografike nĂ« botĂ«.

 

Video e zëvendësoi yllin e telefonatave për rezultatet financiare

Kompleksi industrial “sĂ« fjalĂ«ve” mund tĂ« jetĂ« ende nĂ« fazat e para. MegjithatĂ«, ai ka prodhuar tashmĂ« pĂ«rmbajtje qĂ« variojnĂ« nga shumĂ« informuese deri tek e çuditshmja.

Ka një vlerë të madhe në faktin që ekspertiza sot është e aksesueshme, shpesh falas, për këdo në botë. Por nëse synimi i drejtuesve të teknologjisë që u kthyen në figura publike ishte të bindnin publikun se janë në duar të sigurta, shpesh ka ndodhur e kundërta.

Fiksimi i Peter Thiel me “anti Krishtin” ka qenĂ« i pranishĂ«m pĂ«r mĂ« shumĂ« se njĂ« dekadĂ« nĂ« shkrimet e tij, pĂ«r ata qĂ« i kanĂ« lexuar, pĂ«rpara se ai ta artikulonte hapur nĂ« podkaste.

NjĂ« tjetĂ«r rast Ă«shtĂ« Marc Andreessen, themeluesi i firmĂ«s sĂ« kapitalit sipĂ«rmarrĂ«s, i cili ka pĂ«rhapur termin “retardmaxxing”, njĂ« ide e paqartĂ« qĂ« nĂ«nkupton mosmarrjen shumĂ« seriozisht tĂ« gjĂ«rave.

Nëse kjo është ajo që sjell liria nga filtrat e medias tradicionale, atëherë është një fitore mjaft sipërfaqësore.

The post Ngritja e “kompleksit industrial tĂ« fjalĂ«ve” appeared first on Revista Monitor.

“I kĂ«rkova Izraelit armĂ«pushim me Hezbollahun”, Trump: NdonjĂ«herĂ« duhet tĂ« logjikosh

✇Opinion.al
By: e xh
19 June 2026 at 22:10

Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, tha nĂ« njĂ« intervistĂ« telefonike me NBC News se foli sot “me Izraelin” dhe i kĂ«rkoi atij tĂ« binte dakord pĂ«r njĂ« armĂ«pushim me grupin shiit Hezbollah tĂ« mbĂ«shtetur nga Irani.

“NdonjĂ«herĂ« duhet tĂ« qetĂ«sohesh dhe tĂ« pĂ«rdorĂ«sh logjikĂ«n tĂ«nde”, tha Trump, sipas njĂ« postimi nga njĂ« gazetar i NBC nĂ« platformĂ«n X.

Presidenti i SHBA-së nuk pranoi të sqaronte nëse foli me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu.

Trump do tĂ« udhĂ«tojĂ« nĂ« Camp David kĂ«tĂ« fundjavĂ«, njĂ« veprim i pazakontĂ«. ËshtĂ« vetĂ«m hera e dytĂ« qĂ« kur u kthye nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« qĂ« ai ka vizituar rezidencĂ«n presidenciale.

NjĂ« zyrtar i ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« tha se ai do tĂ« ketĂ« disa “takime politike” ndĂ«rsa Ă«shtĂ« atje. Familja e tij do t’i bashkohet nĂ« Camp David pĂ«r udhĂ«timin dy-ditor, i cili pĂ«rfshin edhe DitĂ«n e Babait tĂ« dielĂ«n.

Trump vizitoi për herë të fundit Camp David, në Maryland, në qershor 2025, kur u takua me zyrtarë ushtarakë dhe këshilltarë të politikës së jashtme për të diskutuar situatën në Iran, luftën në Gaza dhe protestat kundër policisë së imigracionit në Kaliforni. Një mbledhje e planifikuar e kabinetit në Camp David në maj u mbajt përfundimisht në Shtëpinë e Bardhë sepse shërbimi meteorologjik parashikonte mot të keq në zonë.

22:59 Botërori 2026, çmimet e larta të biletave lënë bosh disa tribuna

✇Gazeta Fjala
By: Monika
19 June 2026 at 22:59

Përveç emocioneve në fushë, një tjetër çështje që ka tërhequr vëmendje gjatë Kupës së Botës 2026 janë çmimet e biletave, të cilat në disa raste kanë arritur shifra marramendëse.

Sipas të dhënave të FIFA-s, biletat për ndeshjet e fazës së grupeve kanë nisur nga rreth 60 dollarë, ndërsa ato për finalen e madhe kanë shkuar deri në 8 mijë dollarë. Në tregun sekondar, ku biletat rishiten nga tifozët dhe platformat e specializuara, çmimet kanë qenë edhe më të larta.

Për sfidat më të kërkuara, tifozët janë detyruar të paguajnë mbi 1 mijë dollarë për një vend në stadium, ndërsa për finalen që do të zhvillohet në New York-New Jersey, disa bileta janë rishitur për më shumë se 15 mijë dollarë.

Sipas Reuters, kostot e larta kanë shkaktuar reagime të shumta mes tifozëve dhe kanë ndikuar që në disa ndeshje të fazës së grupeve të shiheshin vende bosh në tribuna. Nga ana tjetër, FIFA ka mbrojtur politikën e saj të çmimeve, duke theksuar se interesi për turneun ka qenë jashtëzakonisht i madh.

Një rast i veçantë u regjistrua pas surprizës së Kepit të Gjelbër ndaj Spanjës. Interesi i menjëhershëm për ndeshjen ndaj Arabisë Saudite bëri që çmimet e biletave të rriteshin me mbi 150%, duke e kthyer atë takim nga një prej më të përballueshmëve në një nga më të kërkuarit e turneut./mxh

22:46 Kuba miraton reforma të thella ekonomike mes krizës së rëndë dhe presionit në rritje nga SHBA-të

✇Gazeta Fjala
By: Monika
19 June 2026 at 22:46

Kuba ka premtuar reforma “urgjente” nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si menaxhon ekonominĂ« e saj, mes njĂ« krize sociale nĂ« pĂ«rshkallĂ«zim dhe presionit nĂ« rritje nga Shtetet e Bashkuara, qĂ« pĂ«rfshin edhe kĂ«rcĂ«nime pĂ«r ndĂ«rhyrje tĂ« mundshme ushtarake.

Paketa e re e masave, e cila synon forcimin e sektorit privat dhe nxitjen e investimeve të huaja, mund të përbëjë ndryshimin më të madh të modelit ekonomik kuban që nga vitet e para të revolucionit në vitet 1960.

Reformat, të miratuara njëzëri nga parlamenti kuban, parashikojnë hapjen e rrugës për zhvillimin privat të pasurive të paluajtshme, lejimin e funksionimit të bankave private dhe shitjen e aksioneve në kompani shtetërore tek investitorë privatë, përfshirë edhe të huaj.

“NĂ«nshtetasve kubanĂ« qĂ« jetojnĂ« jashtĂ« vendit dhe duan tĂ« investojnĂ«, tĂ« dhurojnĂ«, tĂ« importojnĂ« teknologji, tĂ« hapin tregje apo tĂ« ndĂ«rtojnĂ« projekte nĂ« atdheun e tyre, do t’u ofrojmĂ« njĂ« kuadĂ«r tĂ« qartĂ«, tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m dhe respektues”, deklaroi presidenti kuban, Miguel DĂ­az-Canel, gjatĂ« njĂ« fjalimi televiziv.

Kuba po përballet me presion të fortë ekonomik dhe politik nga administrata e presidentit amerikan Donald Trump, e cila ka kërkuar hapjen e ekonomisë së ishullit dhe lirimin e të burgosurve politikë. Që nga fillimi i vitit, SHBA-të kanë kufizuar ndjeshëm importet e energjisë drejt Kubës dhe ka vendosur sanksione të reja ndaj sektorëve kyç të ekonomisë.

Megjithatë, Díaz-Canel theu dekada retorikë të udhëheqjes kubane duke pranuar se jo të gjitha problemet ekonomike të vendit shkaktohen nga sanksionet amerikane.

Në fjalën e tij para Komitetit Qendror të Partisë Komuniste, ai pranoi se një pjesë e vështirësive lidhen edhe me pengesa të brendshme, duke përmendur ngadalësinë, burokracinë dhe rregullat që pengojnë prodhimin dhe zhvillimin ekonomik.

“Situata kĂ«rkon ndryshime urgjente dhe tĂ« domosdoshme”, u shpreh ai.

Gjatë muajit të fundit, SHBA-të kanë lënë të kuptohet se mund të marrin masa më të ashpra ndaj Kubës nëse nuk zbatohen reforma të thella. Gjatë një vizite në bazën ushtarake amerikane në Guantånamo Bay, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, paralajmëroi Kubën të mos kërkojë raketa apo armë të tjera që mund të kërcënojnë territorin amerikan.

Presioni amerikan ka thelluar krizën ekonomike që nisi pas pandemisë së COVID-19, e cila goditi rëndë industrinë turistike të vendit. Në shumë zona të Kubës, qytetarët furnizohen me energji elektrike vetëm për disa orë në ditë, ndërsa spitalet dhe shkollat janë prekur seriozisht nga mungesat.

EkspertĂ«t e çështjeve kubane kujtojnĂ« se regjimi komunist ka premtuar edhe mĂ« parĂ« hapjen e ekonomisĂ«, por pa i zbatuar plotĂ«sisht kĂ«to plane. GjatĂ« administratĂ«s sĂ« Barack Obama dhe presidencĂ«s sĂ« RaĂșl Castro, Uashingtoni dhe Havana nisĂ«n njĂ« proces afrimi qĂ« pĂ«rfshinte edhe lehtĂ«simin e investimeve tĂ« huaja.

Megjithatë, sipas ish-zyrtarëve amerikanë, Fidel Castro ka punuar në prapaskenë për të penguar hapjen ekonomike, nga frika se reformat mund të çonin në humbjen e kontrollit politik.

DĂ­az-Canel, i cili mori drejtimin e vendit nĂ« vitin 2019 pas RaĂșl Castros, u konsiderua fillimisht si njĂ« reformator i mundshĂ«m. MegjithatĂ«, analistĂ«t vlerĂ«sojnĂ« se ai nuk ka pasur ndikimin politik tĂ« nevojshĂ«m pĂ«r tĂ« realizuar ndryshime tĂ« thella.

Presidenti kuban pranoi se disa nga reformat e propozuara “nuk do tĂ« gĂ«zojnĂ« konsensus tĂ« plotĂ«â€, por theksoi se ato nuk mund tĂ« shtyhen mĂ«./mxh

22:36 Merlini, rosa që po shndërrohet në yllin e Kupës së Botës

✇Gazeta Fjala
By: Monika
19 June 2026 at 22:36

Një personazh i pazakontë po tërheq vëmendjen e mijëra tifozëve gjatë Kupës së Botës 2026 në Meksikë.

Merlini, një rosë dyvjeçare e veshur me fanellën jeshile të kombëtares meksikane, është kthyer në një fenomen viral dhe një nga figurat më të dashura të turneut.

Gjithçka nisi kur pronarja e tij, Karla Ivette Gomez, u filmua duke ecur në rrugët e Meksiko Sitit me Merlinin pranë saj.

Videoja u shpërnda me shpejtësi në rrjetet sociale dhe brenda pak ditësh rosa fitoi famë kombëtare.

FIFA e ka quajtur madje ambasadoren e Meksikës, ndërsa kombëtarja publikoi një imazh simbolik ku Merlini fluturonte mbi stadiumin e Guadalajarës.

Fanella me numrin 12, simbol i tifozëve, është bërë marka e tij dalluese.

Popullariteti i Merlinit ka shkuar aq larg sa furra buke prodhojnĂ« Ă«mbĂ«lsira me figurĂ«n e saj, ndĂ«rsa televizione tĂ« ndryshme e ftojnĂ« pĂ«r ”analiza” tĂ« ndeshjeve.

PĂ«rgjigjja e saj ndaj pyetjeve sportive mbetet gjithmonĂ« e njĂ«jtĂ« ”kuak, kuak, kuak”.

NĂ« sheshin historik “Bellas Artes”, dhjetĂ«ra gazetarĂ« dhe qindra kalimtarĂ« mblidhen pĂ«r ta parĂ« nga afĂ«r.

Sapo mbërrin, njerëzit nxitojnë të bëjnë foto dhe video, duke e trajtuar si një yll të vërtetë.

“Nuk e imagjinuam kurrĂ« se do tĂ« bĂ«hej kaq e famshme”, thotĂ« Karla Gomez.

Merlini ushqehet me fruta, perime, peshk dhe insekte, por pronarja pranon me humor se herë pas here rosa shijon edhe ndonjë taco meksikane.

Veterineri i ka thënë së fundmi se është pak mbi peshë, por kjo nuk duket se e pengon të vazhdojë turneun e tij të famës.

Historia e Merlinit të kujton traditën e kafshëve që bëhen simbole të Kupës së Botës, si oktapodi i famshëm Paul në vitin 2010.

Megjithatë, këtë herë është një rosë me fanellën e Meksikës që po fiton zemrat e tifozëve dhe po sjell një dozë humori e gëzimi në festën më të madhe të futbollit./mxh

22:27 Agjencitë amerikane të inteligjencës alarmojnë Shtëpinë e Bardhë, Washington Post: Netanyahu do përpiqet të minojë marrëveshjen me Iranin

✇Gazeta Fjala
By: Monika
19 June 2026 at 22:27

Agjencitë amerikane të inteligjencës po e paralajmërojnë qeverinë amerikane se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu mund të ndërmarrë veprime që do të minonin përpjekjet e Uashingtonit për të arritur një marrëveshje afatgjatë paqeje me Iranin, sipas një raporti të Washington Post, i cili citon zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë amerikanë.

Bazuar nĂ« raportet nga agjencitĂ« amerikane tĂ« inteligjencĂ«s, zyrtarĂ«t vlerĂ«sojnĂ« se Izraeli duket i vendosur tĂ« vazhdojĂ« operacionet e tij ushtarake kundĂ«r Hezbollahut nĂ« Liban – pavarĂ«sisht njĂ« armĂ«pushimi tĂ« shpallur mĂ« herĂ«t sot nga tĂ« dyja palĂ«t. NjĂ« zhvillim i tillĂ«, sipas tĂ« njĂ«jtĂ«s analizĂ«, mund tĂ« tendosĂ« ndjeshĂ«m marrĂ«dhĂ«niet tashmĂ« tĂ« brishta SHBA-Iran, pasi Teherani kĂ«mbĂ«ngul nĂ« njĂ« ndĂ«rprerje tĂ« plotĂ« tĂ« armiqĂ«sive nĂ« tokĂ«n libaneze si njĂ« kusht kyç pĂ«r çdo pĂ«rparim diplomatik.

Sipas raportit, një përshkallëzim i mëtejshëm i fushatës ushtarake izraelite në Liban jo vetëm që do të kërcënonte kuadrin e marrëveshjes së nënshkruar midis SHBA-së dhe Iranit pardje, të mërkurën, por gjithashtu mund të shkaktojë një ndërprerje serioze në marrëdhëniet Netanyahu-Trump, të cilat kanë qenë vendimtare për karrierën politike të kryeministrit izraelit.

VetĂ« Donald Trump, nĂ« deklaratat nga Franca, ku ishte pĂ«r samitin e G7, kishte deklaruar se kishte njĂ« “mosmarrĂ«veshje tĂ« vogĂ«l pĂ«r Libanin” me Netanyahun, duke vĂ«nĂ« nĂ« dukje se ai i kishte kĂ«rkuar udhĂ«heqĂ«sit izraelit tĂ« mos “shembte njĂ« ndĂ«rtesĂ« sa herĂ« qĂ« dikush nga Hezbollahu hyn”.

Raporti i ri nga agjencitë amerikane vlerëson gjithashtu se, duke pasur parasysh zgjedhjet e vjeshtës në Izrael, mbijetesa politike e Netanyahut është e lidhur drejtpërdrejt me nevojën për të ruajtur një prani ushtarake në Liban dhe për të përshkallëzuar operacionet kundër Hezbollahut. Siç u tha, çdo tërheqje e forcave ose ndërprerja e operacioneve mund të perceptohet si një disfatë politike ose personale në vend.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, raporti pĂ«rqendrohet nĂ« pakĂ«naqĂ«sinĂ« e Izraelit me kushtet e memorandumit tĂ« mirĂ«kuptimit midis SHBA-sĂ« dhe Iranit, pasi zyrtarĂ«t izraelitĂ« besojnĂ« se ato dobĂ«sojnĂ« politikĂ«n e “presionit maksimal” ndaj Teheranit. Nga ana e Uashingtonit, zyrtarĂ«t qeveritarĂ« kĂ«mbĂ«ngulin se kushtet e marrĂ«veshjes nuk e kufizojnĂ« tĂ« drejtĂ«n e Izraelit pĂ«r t’iu pĂ«rgjigjur sulmeve tĂ« Hezbollahut, duke theksuar, megjithatĂ«, se pĂ«rparĂ«sia Ă«shtĂ« tĂ« pĂ«rfundojĂ« marrĂ«veshja dhe tĂ« parandalojĂ« njĂ« krizĂ« ekonomike globale duke rihapur NgushticĂ«n e Hormuzit.

Brenda Izraelit, opinioni publik është kryesisht në favor të përshkallëzimit të operacioneve kundër Hezbollahut. Në të njëjtën kohë, analistët vlerësojnë se çdo tërheqje ushtarake mund të interpretohet nga votuesit si një disfatë, duke forcuar presionin politik mbi qeverinë e Netanyahut.

SĂ« fundmi, raporti paralajmĂ«ron se edhe pa pĂ«rshkallĂ«zim tĂ« mĂ«tejshĂ«m, refuzimi i Izraelit pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr forcat e tij nga Libani jugor mund tĂ« minojĂ« marrĂ«veshjen SHBA-Iran. Siç vuri nĂ« dukje njĂ« zyrtar amerikan, prania e trupave Ă«shtĂ« njĂ« “recetĂ« pĂ«r destabilizim”, pasi rrit rrezikun e shpĂ«rthimeve tĂ« reja midis ushtrisĂ« izraelite dhe Hezbollahut./mxh

22:19 Bosnja sërish nën mbikëqyrje/ Kontrolle më të ashpra për paratë e qytetarëve, diasporës dhe ekonomisë

✇Gazeta Fjala
By: Monika
19 June 2026 at 22:19

Bosnje e Hercegovina është vendosur sërish nën mbikëqyrje të rritur financiare ndërkombëtare, pasi Grupi i Posaçëm për Masat Financiare (FATF) e përfshiu më 19 qershor në të ashtuquajturën listë gri të shteteve me mangësi në luftën kundër shpëlarjes së parave dhe financimit të terrorizmit.

Vendimi mund të çojë në transaksione më të ngadalta dhe më të shtrenjta ndërkombëtare, rritje të mbikëqyrjes së veprimtarisë bankare si dhe pasoja negative për investimet dhe renditjen kreditore të vendit.

Vendimi i FATF-it, i cili përbëhet nga më shumë se 40 shtete dhe organizata ndër të cilat janë Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, erdhi pas paralajmërimeve disavjeçare të Këshillit të Evropës.

Organi i tij, MONEYVAL, vlerësoi se Bosnja nuk ka përmbushur rekomandimet kyç, përfshirë krijimin e një regjistri nga i cili do të dihet kush janë pronarët e vërtetë të kompanive ose miratimin e ligjeve për menaxhimin e pasurisë së fituar në mënyrë të paligjshme.

Të gjitha bankat në botë dhe në vend tani do të duhet të kryejnë kontrolle të shtuara për të gjitha transaksionet drejt dhe prej Bosnjës.

Shoqatat ekonomike, sektori bankar dhe Banka Qendrore e BosnjĂ«s i thanĂ« Radios Evropa e LirĂ« se kjo do t’i ngadalĂ«sojĂ« pagesat ndĂ«rkufitare dhe do t’i rrisĂ« kostot e biznesit, si dhe do tĂ« sjellĂ« kosto tĂ« reja pĂ«r qytetarĂ«t brenda dhe jashtĂ« vendit, veçanĂ«risht pĂ«r ekonominĂ«.

Pasojat do t’i ndiejnĂ« eksportuesit, por edhe qytetarĂ«t tek tĂ« cilĂ«t nga diaspora, kryesisht si ndihmĂ«, çdo vit dĂ«rgohen rreth 2.2 miliardĂ« euro.

Ekziston gjithashtu rreziku që disa banka të huaja të kufizojnë ose të ndërpresin bashkëpunimin me bankat në Bosnje.

E gjithë kjo sjell edhe rënie të renditjen kreditore dhe norma më të larta interesi.

“Bosnja do tĂ« njihet si vend me rrezik tĂ« shtuar nga pastrimi i parave dhe financimi i aktiviteteve terroriste. Importuesit dhe eksportuesit e mĂ«dhenj do tĂ« jenĂ« tĂ« parĂ«t nĂ« shĂ«njestĂ«r. TĂ« gjitha transaksionet ndĂ«rkombĂ«tare nga dhe drejt BosnjĂ«s do tĂ« ngarkohen me kontrolle shtesĂ« administrative”, tha pĂ«r REL-in Edis Razhanica, drejtor i ShoqatĂ«s sĂ« Bankave nĂ« Bosnje.

Bosnja ishte nga viti 2015 deri nĂ« 2018 nĂ«n “regjim tĂ« mbikĂ«qyrjes sĂ« shtuar”, dhe u pĂ«rfshi sĂ«rish pĂ«r shkak tĂ« “sistemit tĂ« pamjaftueshĂ«m tĂ« zhvilluar pĂ«r zbulimin dhe parandalimin e abuzimeve financiare”.

Nga MONEYVAL nuk komentuan për REL-in mangësitë konkrete të Bosnjës, por iu referuan rekomandimeve dhe raporteve të mëhershme.

Cilat do të jenë pasojat për qytetarët?

Nga Banka Qendrore e BosnjĂ«s, pĂ«rmes sĂ« cilĂ«s realizohet i gjithĂ« qarkullimi i pagesave tĂ« brendshme dhe tĂ« jashtme, thanĂ« pĂ«r REL-in se MONEYVAL ka bĂ«rĂ« vlerĂ«sime tĂ« kushteve qĂ« Bosnja duhej t’i pĂ«rmbushte nĂ« vitin 2024 kur u publikua edhe raporti me prioritete tĂ« qarta tĂ« veprimit.

Nga Banka Qendrore theksojnĂ« se sektori financiar nuk Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«s, por do t’i ndiejĂ« pasojat pĂ«rmes kontrolleve tĂ« shtuara tĂ« bankave dhe partnerĂ«ve tĂ« huaj.

“Vendosja nĂ« kĂ«tĂ« listĂ« mund tĂ« çojĂ« nĂ« zbatim mĂ« tĂ« ngadalshĂ«m dhe mĂ« kompleks tĂ« transaksioneve ndĂ«rkufitare, rritje tĂ« kostove tĂ« biznesit dhe kĂ«rkesa shtesĂ« nĂ« qarkullimin ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« pagesave”, tha Banka Qendrore.

Në praktikë, çdo transaksion ndërkombëtar nga dhe drejt Bosnjës do të jetë nën mbikëqyrje shtesë të bankave, gjë që do të zgjasë kohën e përpunimit dhe do të rrisë kostot.

Barrën më të madhe, paralajmërojnë analistët, do ta mbajnë eksportuesit dhe importuesit, por edhe qytetarët që varen nga dërgesat e parave nga jashtë.

PĂ«rveç BosnjĂ«s, nĂ« “listĂ«n gri” nĂ« EvropĂ« janĂ« edhe Bullgaria dhe Monako.

Nga Dhoma e Tregtisë së Jashtme të Bosnjës paralajmërojnë se veçanërisht i ekspozuar është sektori eksportues, duke qenë se më shumë se 73 për qind e eksportit të përgjithshëm të Bosnjës shkon në tregun e Bashkimit Evropian.

Nga Këshilli i Investitorëve të Huaj në Bosnje paralajmërojnë se rreziku reputacional përkthehet shpejt në koston e kapitalit, që do të thotë se huamarrja e kompanive dhe e shtetit në tregjet ndërkombëtare mund të bëhet më e shtrenjtë.

“InvestitorĂ«t investojnĂ« atje ku rreziku Ă«shtĂ« mĂ« i vogĂ«l. Rreziku reputacional i BosnjĂ«s shumĂ« lehtĂ« shndĂ«rrohet nĂ« çmimin e kapitalit, kĂ«shtu qĂ« çdo huamarrje e bizneseve, por edhe e tĂ« gjitha niveleve tĂ« pushtetit nĂ« tregjet ndĂ«rkombĂ«tare do tĂ« jetĂ« mĂ« e shtrenjtĂ«â€, thanĂ« nga ai kĂ«shill, duke shtuar se vendimi i FATF-it mund tĂ« ndikojĂ« negativisht nĂ« nivelin e investimeve tĂ« huaja.

Rritja e kostove të transaksioneve financiare, sipas vlerësimeve të ekspertëve, mund të bartet edhe te përdoruesit fundorë.

“Nuk duhet tĂ« krijohet panik, por pasojat do tĂ« ndihen, veçanĂ«risht nĂ« sektorin financiar”, theksoi Razhanica.

QytetarĂ«t tashmĂ« paguajnĂ« tarifa tĂ« larta pĂ«r transferta ndĂ«rkombĂ«tare, ndĂ«rsa regjimi i ri i kontrolleve shtesĂ« mund t’i rrisĂ« ato edhe mĂ« tej.

Bosnja është vend me një nga diasporat më të mëdha në Evropë, dhe çdo vit nga jashtë dërgohen më shumë se 2.2 miliardë euro.

“Pensioni im nuk Ă«shtĂ« asgjĂ«. Djali im punon nĂ« Austri dhe çdo muaj mĂ« dĂ«rgon 300 euro. Banka e tij i merr 22 euro, ndĂ«rsa banka ime mĂ« merr edhe aq”, tha pĂ«r REL-in pensionistja Sanela Hamziç nga Sarajeva.

Kalimi i përgjegjësisë

Një nga kushtet kyç që Bosnja nuk e ka përmbushur lidhet me ligjin për menaxhimin e pasurisë së fituar në mënyrë të paligjshme në nivel shtetëror.

Për më tepër, autoritetet në entitetin Federata e Bosnjës nuk kanë krijuar regjistër funksional të pronarëve të vërtetë të kompanive, i cili konsiderohet standard në luftën kundër abuzimeve financiare.

Institucionet shtetërore në fillim të majit miratuan ligjin për kufizimin e disponimit të pasurisë me qëllim parandalimin e financimit të terrorizmit, por nga MONEYVAL u tha se ky hap erdhi shumë vonë për të ndikuar në vendimin e FATF-it.

Nga ministritë e Drejtësisë dhe Financave të Bosnjës, Federatës së Bosnjës dhe Republikës Sërpska nuk iu përgjigjën kërkesave të REL-it se cilat kushte nuk janë përmbushur dhe pse.

Nga Ministria e Sigurisë e Bosnjës më herët thanë për REL-in se MONEYVAL, ndër të tjera, kërkon sistem më të mirë mbikëqyrjeje, vendosjen e dënimeve më të rrepta dhe parandalimin e hyrjes së personave me rrezik në strukturat pronësore të kompanive.

Prokuroritë dhe gjykatat duhet të rrisin numrin e hetimeve dhe aktgjykimeve për pastrim parash, ndërsa shteti duhet të dëshmojë se menaxhon në mënyrë efikase pasurinë e konfiskuar.

Bosnja ka miratuar edhe Ligjin për parandalimin e shpëlarjes së parave, por ai parashikon që mbikëqyrjen e zbatimit të tij ta kryejnë 19 institucione të ndryshme nga dy entitetet dhe Qarku i Bërçkos, nga agjencitë për banka dhe sigurime, përmes komisioneve për letra me vlerë dhe odave të avokatëve, deri te inspektoratet.

PĂ«r t’u zbatuar ky ligj, duhet tĂ« ndryshohen ligjet nĂ« nivel entitetesh dhe, sipas propozimeve tĂ« ndryshimeve, tĂ« formohen sektorĂ« tĂ« posaçëm qĂ« do tĂ« merren me pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit, si dhe tĂ« punĂ«sohen kuadro tĂ« rinj ose tĂ« riorganizohen ato ekzistuese.

Në opinion, një pjesë e përfaqësuesve politikë nga Federata e Bosnjës pretendon se për vonesat janë përgjegjës deputetët dhe ministrat nga Republika Sërpska, ndërsa autoritetet e këtij entiteti serb ua kalojnë përgjegjësinë institucioneve në Federatën e Bosnjës.

Kryeministri i RepublikĂ«s SĂ«rpska, Savo Miniq, nga Aleanca e SocialdemokratĂ«ve tĂ« Pavarur (SNSD) nĂ« pushtet, deklaroi mĂ« 17 maj se “Ministria e DrejtĂ«sisĂ« dhe Qeveria e RepublikĂ«s SĂ«rpska kanĂ« pĂ«rfunduar gjithçka prej kohĂ«sh, ndĂ«rsa nĂ« FederatĂ«n e BosnjĂ«s nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« absolutisht asgjĂ«â€.

Nga ana tjetĂ«r, deputetĂ«t nga Federata e BosnjĂ«s, si deputeti i “Narod i Pravda” dhe anĂ«tar i udhĂ«heqjes sĂ« DhomĂ«s sĂ« PĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« Parlamentit tĂ« BosnjĂ«s, Denis Zvizdiç, akuzojnĂ« deputetĂ«t dhe ministrat e SNSD-sĂ« se “me vetĂ«dije po i shkaktojnĂ« dĂ«m tĂ« gjithĂ« qytetarĂ«ve”.

Ata kujtojnë ndërprerjet e seancave parlamentare për shkak të mungesës së kuorumit, pas largimit të delegatëve nga Republika Sërpska, të cilët në këtë mënyrë pengonin votimin për shkarkimin e kuadrove të tyre në pushtetin shtetëror.

Ministri i Drejtësisë i Federatës së Bosnjës, Vedran Shkobiç, në një komunikatë për media, për dështimin në krijimin e regjistrit të pronarëve të vërtetë në këtë entitet fajësoi softuerin e Bankës Botërore të blerë në kuadër të një projekti pilot ndërkombëtar.

“Zgjidhja softuerike e ofruar nĂ« kuadĂ«r tĂ« atij projekti ndĂ«rkombĂ«tar nuk i ka pĂ«rmbushur plotĂ«sisht kĂ«rkesat teknike tĂ« gjykatave vendore”, tha ai.

Shkobiç deklaroi se gjykatat pilot, pĂ«rkatĂ«sisht Gjykata Komunale nĂ« SarajevĂ« dhe Gjykata Komunale nĂ« Travnik, “kurrĂ« nuk kanĂ« pranuar apo miratuar zgjidhjet softuerike” pĂ«r tĂ« cilat tha se janĂ« “plot mangĂ«si dhe ngadalĂ«sojnĂ« regjistrimin e subjekteve afariste nĂ« FederatĂ«n e BosnjĂ«s”.

Ai njoftoi shpalljen e tenderit për blerjen e softuerit, me vlerë mbi 1.3 milion euro.

Gjykata Komunale nĂ« SarajevĂ«, nĂ« emĂ«r tĂ« saj dhe tĂ« GjykatĂ«s Komunale nĂ« Travnik, i hodhi poshtĂ« pretendimet e ministrit, duke theksuar se kĂ«to gjykata “nuk janĂ« kompetente pĂ«r krijimin e regjistrit tĂ« pronarĂ«ve tĂ« vĂ«rtetĂ«â€ dhe sqaruan se projekti qĂ« ata kanĂ« zbatuar lidhet “ekskluzivisht me digjitalizimin e regjistrimit tĂ« subjekteve afariste”.

“Nga gjykata nuk mund tĂ« pritet qĂ« pa autorizim tĂ« veçantĂ« ligjor dhe zgjidhje teknike pĂ«rkatĂ«se tĂ« mbajĂ« evidencĂ« tĂ« pronarĂ«ve tĂ« vĂ«rtetĂ«â€, tha gjykata pĂ«r REL-in, duke shtuar se softueri i pĂ«rdorur pĂ«r regjistrimin online tĂ« subjekteve afariste Ă«shtĂ« “i pĂ«rdorshĂ«m dhe i mjaftueshĂ«m”.

Ndërsa politikanët dhe institucionet fajësojnë njëri-tjetrin për vonesat, ekspertët, si Razhanica, thonë se vendosja e Bosnjës përsëri nën mbikëqyrje financiare ndërkombëtare nuk do të mbetet pa pasoja për ekonominë dhe qytetarët.

Razhanica vlerëson se, përveç miratimit të ligjeve për të cilat pritet që nga viti 2024, këtë herë do të jetë e domosdoshme edhe zbatimi i tyre i duhur, së bashku me mbikëqyrje të kujdesshme nga përfaqësuesit e MONEYVAL-it./mxh

22:10 Rindërtojnë të ardhmen me rrënojat e së shkuarës: Dy motra nga Gaza fitojnë 12,500 dollarë

✇Gazeta Fjala
By: Monika
19 June 2026 at 22:10

Mes shkatërrimit dhe pasojave të luftës në Gaza, dy motra 15-vjeçare kanë arritur të kthejnë një ide inovative në një simbol shprese për komunitetin e tyre.

Farah dhe Tala Mousa, nga Gaza, kanĂ« zhvilluar njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« transformuar rrĂ«nojat e ndĂ«rtesave tĂ« shkatĂ«rruara nĂ« tulla funksionale ndĂ«rtimi. PĂ«r kĂ«tĂ« iniciativĂ«, ato u bĂ«nĂ« palestinezet e para qĂ« fituan Çmimin e TokĂ«s, njĂ« vlerĂ«sim prestigjioz qĂ« kĂ«tĂ« vit shoqĂ«rohej me njĂ« shpĂ«rblim prej 12,500 dollarĂ«sh.

Motrat kanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« ditur se planifikojnĂ« tĂ« pĂ«rdorin fondet e fituara pĂ«r tĂ« organizuar trajnime, me synimin pĂ«r t’u mĂ«suar tĂ« rinjve dhe banorĂ«ve tĂ« tjerĂ« teknikĂ«n e prodhimit tĂ« tullave. Sipas tyre, kjo mund tĂ« ndihmojĂ« nĂ« pĂ«rpjekjet pĂ«r rindĂ«rtimin e vendit pa pritur vetĂ«m ndihmĂ« nga jashtĂ«.

“Ne duam qĂ« njerĂ«zit tĂ« bĂ«hen pjesĂ« e rindĂ«rtimit tĂ« komuniteteve tĂ« tyre, nĂ« vend qĂ« tĂ« presin pĂ«r ndihmĂ« nga jashtĂ«â€, ka deklaruar Farah pĂ«r BBC.
Historia e tyre vjen në një kohë kur Gaza vazhdon të përballet me pasoja të rënda humanitare dhe ekonomike. Sipas vlerësimeve, rreth 90% e popullsisë, ose afro 1.9 milionë njerëz, janë zhvendosur që nga fillimi i luftës në vitin 2023, ndërsa dëmet ekonomike janë llogaritur në rreth 70 miliardë dollarë./mxh

Arrestohet një burrë në Britani, 3-vjeçari në gjendje kritike pasi u gjet në kafazin e krokodilëve

✇Sinjali
By: Elvira Bekteshi
19 June 2026 at 23:44

Policia në Mbretërinë e Bashkuar ka arrestuar një burrë nën dyshimin për tentativë vrasjeje, pasi një djalë 3-vjeçar u gjet në gjendje kritike brenda kafazit të krokodilëve në një kopsht zoologjik.

Sipas policisë së Cambridgeshire, oficerët u thirrën në kopshtin zoologjik në orën 13:24 pas raportimeve për një incident që përfshinte një djalë trevjeçar, gjatë të cilit ai përfundoi në zonën ku mbahen krokodilët.

Fëmija është dërguar në spital me lëndime të rënda dhe ndodhet në gjendje kritike, por të qëndrueshme. Autoritetet kanë bërë të ditur se oficerë të trajnuar posaçërisht po ofrojnë mbështetje për djalin dhe familjen e tij.

Një burrë 30-vjeçar nga Norfolk është arrestuar në lidhje me rastin. Policia thotë se në këtë fazë nuk besohet se ai dhe fëmija njihen me njëri-tjetrin, ndërsa hetimet po vazhdojnë.

Inspektorja Detektive Verity McCann tha se policia po zhvillon intervista me personat që ndodheshin në kopshtin zoologjik në kohën e incidentit, për të sqaruar rrethanat.

Kopshti zoologjik “Johnsons of Old Hurst” ka njoftuar se ShtĂ«pia Tropikale, ku mbahen aligatorĂ«t dhe krokodilĂ«t, do tĂ« mbetet e mbyllur deri nĂ« njĂ« njoftim tĂ« ri, nĂ« shenjĂ« respekti pĂ«r familjen e fĂ«mijĂ«s.

NĂ« njĂ« deklaratĂ«, kopshti zoologjik tha se “mendimet dhe lutjet tona janĂ« me djalin dhe familjen e tij pas kĂ«tij incidenti”.

NdĂ«rkohĂ«, deputeti pĂ«r Huntington, Ben Obese-Jecty, tha se rasti po trajtohet si “kritik” dhe se Ă«shtĂ« duke u zhvilluar njĂ« hetim penal. Ai shtoi se mendimet e tij janĂ« me viktimĂ«n dhe familjen e tij gjatĂ« kĂ«saj kohe tĂ« vĂ«shtirĂ«.

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Arrestohet një burrë në Britani, 3-vjeçari në gjendje kritike pasi u gjet në kafazin e krokodilëve appeared first on Sinjali.

SHBA mposht edhe Australinë, e siguron kualifikimin tutje

✇Sinjali
By: Elvira Bekteshi
19 June 2026 at 23:26

Kombëtarja e SHBA-së vazhdon paraqitjet mbresëlënëse në Kupën e Botës 2026, duke mposhtur Australinë me rezultat 2-0 në ndeshjen e dytë të Grupit D.

Amerikanët kaluan në epërsi falë një autogoli të Burgess, i cili devijoi topin në rrjetën e skuadrës së tij, duke i dhënë avantazhin vendasve. Më pas ishte Freeman ai që vulosi fitoren me golin e dytë, duke siguruar tri pikë të tjera për ekipin e Mauricio Pochettinos.

Me këtë sukses, SHBA-ja regjistron fitoren e dytë radhazi në turne dhe mban bilanc perfekt me 6 pikë nga 6 të mundshme, duke u pozicionuar në krye të Grupit D dhe duke hedhur një hap të madh drejt kualifikimit në fazën eliminuese.

Në anën tjetër, Australia mbetet me 3 pikë dhe do të kërkojë reagimin në ndeshjen e fundit të grupit për të mbajtur gjallë shpresat e saj për avancim.

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post SHBA mposht edhe Australinë, e siguron kualifikimin tutje appeared first on Sinjali.

Si u zbulua krimi nĂ« TiranĂ«: Telefoni e “tradhtoi” Armand Shakajn pas zhdukjes sĂ« trupit

✇Sinjali
By: Elvira Bekteshi
19 June 2026 at 23:17

Pika më e lartë e është fshatit Cërrujë vendi ku Armand Shakaj finalizoi planin e tij kriminal, te zhdukjes së trupit të mikut të tij, Eglant Koçi.

Pasi mĂ« 4 qershor dhe ekzekutoi Eglant Koçin me plumb nĂ« kokĂ« nĂ« lokalin dhe zyrat e tij pranĂ« shkollĂ«s “Ismail Qemali” nĂ« TiranĂ«, Armand Shakaj tĂ« nesĂ«rmĂ«n mĂ« 5 qershor realizoi edhe zhdukjen e trupit, duke pĂ«rdorur njĂ« plan tĂ« mirĂ«menduar nĂ« detaje si njĂ« vrasĂ«s gjakftohtĂ«. Ai futi trupin e pajetĂ« tĂ« Koçit, nĂ« makinĂ« e tij tip “Porche”, tĂ« cilĂ«n e dĂ«rgoi me karrotrec deri nĂ« fshatin IbĂ«, me qĂ«llim humbjen e gjurmĂ«ve. Shakaj i tha drejtuesit tĂ« karrotrecit se makinĂ« po e dĂ«rgonte nĂ« servis.

Më pas ai ka udhëtuar nga Iba në drejtim të fshatit Cërrujë, zonë të cilën e njihte shumë mirë pasi e frekuentonte shpesh për të bërë relli me motora. Këtë e tregon edhe itinnerari i rrugës që ka ndjekur, pasi ka ecur nëpër rrugë që vetëm banorë të zonës e njohin. Shakaj ka përdorur rrugën për në fshatin Mollagjesh, pas ka vijuar në Funar dhe më tej është futur në pyll në një terren malor për të shkuar në Cërrojë.

Armand Shakajn nuk e ndaloi as terreni i vështirë malor, zona e pyllëzuar dhe e thepisur për të shkuar në destinacionin final, për të zhdukur trupin e mikut të tij Eglant Koçi. Shakaj ushëtoi për tre orë e 30 minuta në një zonë të vështirë malore për të shkuar në Majën e Korrës, raporton A2 CNN

Një rrugë e cila kërkon ta njohësh mirë për shkak të vështirësive që të krijon terreni i pyllëzuar, por Armand Shakaj e çoi planin e tij kriminal deri në fund, duke shkuar më makinë deri në pikën më të lartë, në Majën e Korrës.

Aty mĂ« pas ka nxjerrĂ« nga makina trupin e pajetĂ« tĂ« tĂ« riut duke e hedhur nĂ« pyll, nĂ« njĂ« zonĂ« ku ishte i bindur se nuk do tĂ« gjendej kurrĂ«. “Pas shpinĂ«s time ndodhet humnera, ku 41-vjeçari Armand Shakaj hodhi trupin e mikut tĂ« tij, Eglant Koçi.”

Ekspertët e kriminologjisë thonë se nuk ka krim perfekt dhe se një gjurmë do të mbesë gjithmonë vlen në këtë rast. Shakajn e tradhëtoi telefoni i tij celular, pasi edhe pse e kishte hedhur më pas, policia nëpërmjet IMSI Chatcher, arriti të zbulonte ku kishte pulsuar për herë të fundit. Po ashtu, hetuesit siguruan informacione në rrugë operative se makina e Shakajt ishte parë nga barinjtë e zonës të kalonte në fshatrat Mollagjesh, Funar dhe Cërrojë. Për këtë arsye kërkimet u fokusuan në këtë zonë. Për rreth 10 ditë policia ka qëndruar në këto fshatrat duke kryer kontrolle të shumta nga toka dhe ajri, deri në momentin kur droni pikasi një trup në Majën e Korrës, i cili i përkiste Eglant Koçit.

Pasi hodhi trupi e Koçit, Shakaj ka ndjekur njĂ« tjetĂ«r itinerar pĂ«r t’u larguar, ndryshe nga erdhi, ai u largua nĂ«pĂ«rmjet fshati Funar nĂ« drejtim tĂ« fshatrave BixĂ«lle, BalĂ«z dhe Bradashesh dhe mĂ« pas nĂ« TiranĂ«. Pasi mbĂ«rriti nĂ« TiranĂ«, pĂ«r ironi tĂ« fatit, ai u thirr tĂ« merrej nĂ« pyetje nga komisariati nr.2 pasi pas kqyrjes sĂ« tabulateve telefonike tĂ« numrit tĂ« Eglant Koçit, rezultonte se Shakaj ishte personi i fundit qĂ« kishte komunikuar. Kur u mor nĂ« pyetje Shakaj dha dĂ«shmi tĂ« rreme duke deklaruar se nuk kishte dijeni pĂ«r mikun e tij. Madje pasi ka dalĂ« nga policia ai Ă«shtĂ« ndeshur nĂ« rrugĂ« me shokĂ«t dhe familjarĂ«t e Eglant Koçit, tĂ« cilĂ«ve i ka thĂ«nĂ« se kishin pyetur nĂ«se kishte dijeni dhe se ishte shumĂ« i shqetĂ«suar dhe se kur Eglanti tĂ« kthehej nĂ« shtĂ«pi, t’i thonin qĂ« ta telefononte pasi ishte bĂ«rĂ« merak. Dy ditĂ« mĂ« vonĂ« policia pas hetimeve intensive zbuloi se Shakaj qĂ« “ishte bĂ«rĂ« merak” pĂ«r mikun e tij, ishte edhe autori i vrasjes dhe zhdukjes sĂ« trupit.

Ky ishte i gjithë skenari i kësaj ngjarje të rëndë që tronditi mbarë opinionin publik. Një histori krimi që i ngjan një skenari të plotë krimi. /A2 CNN

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Si u zbulua krimi nĂ« TiranĂ«: Telefoni e “tradhtoi” Armand Shakajn pas zhdukjes sĂ« trupit appeared first on Sinjali.

Vedat Muriqi hyn në histori, ndër transferimet më të shtrenjta për sulmues mbi 32 vjeç

✇Sinjali
By: Elvira Bekteshi
19 June 2026 at 23:08

Sulmuesi i Kosovës, Vedat Muriqi, ka shkruar një tjetër kapitull të rëndësishëm në karrierën e tij, duke u bërë transferimi i katërt më i shtrenjtë në historinë e futbollit për sulmuesit që kanë kaluar moshën 32-vjeçare.

Kalimi i Muriqit nga Mallorca te Fenerbahçe për shumën prej 15.5 milionë eurosh e vendos atë në një listë elitare të futbollistëve veteranë që kanë gjeneruar shifra të mëdha në tregun e transferimeve. Sipas të dhënave të publikuara nga Transfermarkt, vetëm Cristiano Ronaldo, Robert Lewandowski dhe një tjetër transferim i Ronaldos renditen përpara yllit kosovar në këtë kategori.

Në krye të listës qëndron transferimi i Cristiano Ronaldos nga Real Madridi te Juventusi për 117 milionë euro, ndërsa vendin e dytë e mban Robert Lewandowski me kalimin nga Bayern Munich te Barcelona për 45 milionë euro. Pozita e tretë i takon sërish Ronaldos me transferimin nga Juventusi te Manchester United për 17 milionë euro. Pas tyre vjen Muriqi me 15.5 milionë euro.

Ky transferim dĂ«shmon vlerĂ«simin e lartĂ« qĂ« vazhdon tĂ« ketĂ« “Pirati” nĂ« futbollin evropian, pavarĂ«sisht moshĂ«s. Sulmuesi prizrenas ka qenĂ« njĂ« nga figurat kryesore tĂ« MallorcĂ«s nĂ« sezonet e fundit, duke u shndĂ«rruar nĂ« lider tĂ« skuadrĂ«s spanjolle falĂ« golave dhe paraqitjeve tĂ« tij tĂ« qĂ«ndrueshme.

Muriqi rikthehet kështu te Fenerbahçe, klub ku kishte lënë gjurmë edhe në aventurën e tij të parë, para se të transferohej te Lazio. Rikthimi i tij është pritur me entuziazëm nga tifozët e skuadrës turke, të cilët shpresojnë që sulmuesi kosovar të vazhdojë formën e shkëlqyer që ka treguar në La Liga.

Për futbollin kosovar, ky është një tjetër moment krenarie, pasi Muriqi jo vetëm që mbetet një nga emrat më të rëndësishëm të Kombëtares së Kosovës, por tashmë ka hyrë edhe në historinë e merkatos botërore si një nga transferimet më të kushtueshme të një sulmuesi mbi 32 vjeç.

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Vedat Muriqi hyn në histori, ndër transferimet më të shtrenjta për sulmues mbi 32 vjeç appeared first on Sinjali.

Sulme të reja pas armëpushimit, të paktën dy të vrarë nga sulmi izraelit në jug të Libanit

✇Sinjali
By: Elvira Bekteshi
19 June 2026 at 23:00

Dy persona janë vrarë në një sulm me dron në jug të Libanit, pas armëpushimit të arritur sot mes Izraelit dhe Hezbollahut, ka thënë një burim mjekësor libanez për agjencinë e lajmeve Reuters.

Nuk është e qartë saktësisht se ku ka ndodhur sulmi vdekjeprurës izraelit.

Agjencia KombĂ«tare e Lajmeve e Libanit raportoi veçmas se ushtria izraelite ka goditur Nabatieh al Fouqa dhe Kfar Tebnit “me bombardime tĂ« ndĂ«rprera”.

Ajo shtoi gjithashtu se forcat izraelite “kanĂ« hedhur nĂ« erĂ« njĂ« numĂ«r shtĂ«pish” nĂ« Konin, nĂ« distriktin Bint Jbeil.

Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) nuk kanë komentuar mbi këto sulme specifike.

ZĂ«dhĂ«nĂ«si i tyre, BG Effie Defrin, ka deklaruar mĂ« herĂ«t pas shpalljes sĂ« armĂ«pushimit me Hezbollahun: “Ne do tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« eliminojmĂ« kĂ«rcĂ«nimet e menjĂ«hershme, t’u pĂ«rgjigjemi shkeljeve tĂ« Hezbollahut dhe tĂ« bĂ«jmĂ« gjithçka qĂ« Ă«shtĂ« e nevojshme pĂ«r tĂ« mbrojtur civilĂ«t tanĂ«.”

Sulme të tjera të raportuara pas armëpushimit

Dy burime të sigurisë në Liban thanë se Izraeli ka kryer rreth një duzinë sulmesh ajrore në orën e parë pas hyrjes në fuqi të armëpushimit, por asnjë nuk është regjistruar pas orës 17:00 me orën lokale, sipas Reuters.

Një zyrtar ushtarak izraelit konfirmoi se nuk ka pasur sulme që nga ora 17:00, por mohoi se Izraeli ka kryer një duzinë sulmesh pas orës 16:00. Një gazetar i Reuters në veri të Izraelit ka parë sulme ajrore brenda territorit të Libanit rreth orës 16:50.

Sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Libanit, sulmet ajrore izraelite kanë vrarë të paktën 47 persona në Liban që nga mesnata.

Izraeli ka thënë se po kundërpërgjigjet pas vrasjes së katër ushtarëve të tij në jug të Libanit, në një nga sulmet më vdekjeprurëse të Hezbollahut gjatë luftës.

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Sulme të reja pas armëpushimit, të paktën dy të vrarë nga sulmi izraelit në jug të Libanit appeared first on Sinjali.

Mot kryesisht me diell gjatë fundjavës, rriten temperaturat

✇Sinjali
By: Elvira Bekteshi
19 June 2026 at 22:54

Nën ndikimin e masave ajrore relativisht të qëndrueshme, fundjava do të karakterizohet me mot kryesisht të kthjellët, me intervale me diell dhe vranësira të pakta.

Të shtunën parashihet mot kryesisht me diell dhe vranësira të shpërndara.

Temperaturat minimale do të lëvizin ndërmjet 10 dhe 13°C, ndërsa ato maksimale gjatë ditës do të arrijnë nga 28 deri në 33°C.

Të dielën parashihet mot me diell dhe pjesërisht i vranët. Temperaturat minimale do të jenë ndërmjet 10 dhe 13°C, ndërsa maksimalet e ditës pritet të arrijnë nga 28 deri në 32°C.

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Mot kryesisht me diell gjatë fundjavës, rriten temperaturat appeared first on Sinjali.

❌
❌