❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Before yesterdayJava News

Për protestën kreative dhe disa çorbaxhinj

✇Java News
By: Enver Robelli
6 June 2026 at 13:42

Nga Enver Robelli

NjerĂ«zit qĂ« po vĂ«rshojnĂ« sheshet e ShqipĂ«risĂ« pĂ«r tĂ« shprehur pakĂ«naqĂ«si ndaj qeverisĂ« lidhur me mĂ«nyrĂ«n se si ajo synon t’i menaxhojĂ« resurset e vendit meritojnĂ« sĂ« paku tĂ« dĂ«gjohen. ShqetĂ«simet e tyre janĂ« legjitime!

Por tĂ« gjithĂ« kĂ«ta njerĂ«z duhet tĂ« kenĂ« kujdes dhe tĂ« distancohen nga disa huliganĂ«, tĂ« cilĂ«t me zell tĂ« madh janĂ« duke pĂ«rhapur teori komploti – sikur krejt ky investim i synuar nĂ« jug tĂ« ShqipĂ«risĂ« na qenkĂ«sh i kurdisur nga njĂ« “rrjet botĂ«ror hebraik”.

Gati krejt kapitali qĂ« synohet tĂ« investohet Ă«shtĂ« nga vendet myslimane – ndonĂ«se kapitali si i tillĂ« nuk ka as din, as iman. Fakti qĂ« me kaq lehtĂ«si depĂ«rtojnĂ« nĂ« sferĂ«n publike kĂ«so tregimtarish absurde mbi “komplote botĂ«rore”, dĂ«shmon dĂ«shpĂ«rimisht dĂ«shtimin e sistemit shkollor. Kjo duhet ta shqetĂ«sojĂ« çdo politikan, çdo qytetar, çdo institucion arsimor, shkencor e kulturor. Kjo flet shumĂ« dhe flet keq edhe pĂ«r cilĂ«sinĂ« e sistemit medial, i cili shpesh e komercializon edhe tĂ« vĂ«rtetĂ«n mĂ« tĂ« pakontestueshme nĂ« emĂ«r tĂ« klikimeve dhe pozave.

Po aq absurde mĂ« ngjan edhe njĂ«farĂ« retorike pseudorevolucionare e kuazi-antikolonialiste e ndonjĂ« aktivisteje (a aktivisti), e cila, pasi ka marrĂ« bursĂ« nga bota kapitaliste, ka pasur rastin tĂ« socializohet, arsimohet e rritet nĂ« PerĂ«ndim, kthehet nĂ« TiranĂ« a PrishtinĂ«, luan rolin e njĂ«farĂ« Rosa Luxemburgu dhe me njĂ« pipĂ«z prej kashte thekre synon jo mĂ« pak se pĂ«rmbysjen e rendit botĂ«ror, pĂ«rfshirĂ« edhe “çlirimin e PalestinĂ«s”. Resurset e ShqipĂ«risĂ« nuk mbrohen me kĂ«tĂ« retorikĂ«. JanĂ« çështje krejtĂ«sisht tĂ« ndryshme. Nuk mund tĂ« pĂ«rzihen.

Për fat të mirë, shumica që dalin në rrugë nuk janë të tillë dhe kjo është ana pozitive e këtyre protestave. Brenda pak ditësh këta njerëz kreativë ia kanë bërë të qartë një qeverie arrogante se të fitosh zgjedhjet nuk do të thotë të marrësh vendime mbi kokat e njerëzve dhe pa konsultuar askënd.

Ende pa u bĂ«rĂ« njĂ« javĂ« me protesta, kryeministri i ShqipĂ«risĂ« nisi tĂ« flasĂ« pĂ«rçart, pĂ«r shembull dje nĂ« Tivat: “Zoti, seksi dhe BE-ja janĂ« tĂ« paparashikueshme”. MirĂ«. SĂ« paku tĂ« parashikueshme janĂ« aferat korruptive tĂ« skuadrĂ«s, skandalet e njĂ«pasnjĂ«shme, nĂ«nçmimi e pĂ«rtallja e kritikĂ«ve.

Këto protesta ia hoqën maskën përfundimisht edhe një opozite të rrejshme, të cilën e mban peng një figurë politike e diskredituar. Kjo opozitë ende operon me gënjeshtrën se pas çdo shqetësimi qytetar qëndron Sorosi. E bën këtë nga vreri sepse nuk është padrone e protestës, por shkatërruese kauzash. Sepse në këtë fushë ka përvojë.

Arroganca e pushtetit me vite të tëra ka krijuar një hendek mes politikës dhe qytetarëve. Humbja e besimit ka ndikuar që dhjetëra-mijëra njerëz të emigrojnë (vlen edhe për vende të tjera të rajonit).

Demokracia jeton nga pjesĂ«marrja e qytetarĂ«ve nĂ« çështjet publike. Demokracia mbetet e gjallĂ« kur pĂ«rballet me kĂ«rkesa kritike nga qytetarĂ«t. Ajo funksionon vetĂ«m nĂ«se ka presion nga poshtĂ«. Demokracia nuk funksionon automatikisht. KĂ«rkon angazhim dhe pĂ«rgjegjĂ«si – kundĂ«r mendjemadhĂ«sisĂ«, snobizmit, delirit tĂ« madhĂ«shtisĂ« dhe hundĂ«pĂ«rpjetĂ«sisĂ«. TĂ« gjitha kĂ«to shpesh shfaqen tĂ« maskuara nĂ«n petkun e pushtetit. Por vjen njĂ« moment kur njerĂ«zve u vjen tĂ« hunda – hundĂ«pĂ«rpjetĂ«sia!

Kosova dhe Zvërneci

✇Java News
By: Enver Robelli
5 June 2026 at 08:52

Nga Enver Robelli

Kur u shemb Shqipëria më 1997 nën peshën e skemave piramidale, Ibrahim Rugova lëshoi një deklaratë të shkurtër ku, pak a shumë, tha: jemi të shqetësuar për zhvillimet në Shqipëri dhe apelojmë për dialog e qetësi në të mirën e vendit. Kaq!

KĂ«tĂ« qĂ«ndrim duhet ta mbajnĂ« tĂ« gjitha partitĂ« politike tĂ« KosovĂ«s pĂ«rballĂ« protestave tĂ« shkaktuara kundĂ«r “projekteve dhe investimeve” nĂ« Sazan dhe ZvĂ«rnec. Kjo nuk Ă«shtĂ« protestĂ« e shqiptarĂ«ve jashtĂ« ShqipĂ«risĂ«. Kjo Ă«shtĂ« protestĂ« e shqiptareve dhe shqiptarĂ«ve tĂ« ShqipĂ«risĂ«. ËshtĂ« vendi i tyre dhe kanĂ« tĂ« drejtĂ« tĂ« shprehin mospajtim pĂ«r vendime qĂ« atyre u duken tĂ« padrejta. MĂ« 2013 shqiptarĂ«t me tĂ« drejtĂ« u revoltuan pasi kryeministri i atĂ«hershĂ«m (dhe i tanishĂ«m) deshi ta helmonte ShqipĂ«rinĂ« me 1000 ton armĂ« kimike siriane.

Sot mijëra shqiptare e shqiptarë, nga jugu në veri të Shqipërisë, janë të revoltuar për shkak të arrogancës së pushtetit. Nuk janë as kundërshtarë të investimeve të mirëmenduara, aq më pak armiq të Shqipërisë, siç po pretendojnë disa pushtetarë qesharakë dhe borizanë të pushtetit.

Kjo që po ndodh është shprehje e mllefit ndaj arrogancës së paparë të një kryeministri, i cili, pa asnjë debat publik, pa asnjë konsultim me popullsinë lokale, pa asnjë llogaridhënie, pa asnjë sqarim të rrethanave juridike dhe pa asnjë zgjidhje të çështjeve të kontestuara territoriale, ngjitet në një jaht diku në Mesdhe dhe hyn në muhabete abrakadabra, thua se Shqipëria është çiflig i tij.

Edhe njĂ« qeveri qĂ« i fiton zgjedhjet nuk mund tĂ« thirret vetĂ«m nĂ« mandatin e fituar pa dĂ«gjuar edhe zĂ«rat kritikĂ«. E kjo vlen jo vetĂ«m pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« (vlen edhe pĂ«r KosovĂ«n). Nuk ka “kontratĂ« me popull” a “kontratĂ« me shqiptarĂ«â€, politikanĂ«t qĂ« thirren nĂ« popull janĂ« tĂ« rrezikshĂ«m. Ka kontrata me njĂ« pjesĂ« tĂ« elektoratit pĂ«r njĂ« mandat maksimum 4-vjeçar. Pastaj para çdo vendimi tĂ« madh duhet tĂ« zhvillohet beteja e bindjes sĂ« qytetarĂ«ve. QytetarĂ«t binden jo duke i ofenduar, por duke ua bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« projektin dhe anĂ«t e tij pozitive (nĂ«se ka, pa hyrĂ« nĂ« projektin konkret, por nĂ« pĂ«rgjithĂ«si). Nuk binden qytetarĂ«t duke i mashtruar: po fillojmĂ« punimet, por nuk ka projekt. Po mendojmĂ« tĂ« lĂ«shojmĂ« leje, jo nuk do tĂ« lĂ«shojmĂ«. Me kĂ«so marrĂ«zirash shqiptarĂ«t poshtĂ«rohen edhe mĂ« shumĂ«. ShqipĂ«risĂ« nuk i duhen qytetarĂ« tĂ« poshtĂ«ruar, por tĂ« ndĂ«rgjegjshĂ«m se pasuria kombĂ«tare nuk i pĂ«rket vetĂ«m njĂ« gjenerate.

Po të mos ishin zërat kritikë, Shqipëria do të ishte helmuar me ato 1000 ton armë kimike siriane.

Keqqeverisja dhe mosfunksionimi i drejtĂ«sisĂ« kanĂ« ndikuar qĂ« pronar i njĂ« toke tĂ« jetĂ« njĂ« mafioz, avokati i tij, vajza e avokatit dhe ndonjĂ« emigrant nĂ« lagje periferike tĂ« AthinĂ«s. PĂ«r kĂ«tĂ« s’ka faj Amerika.

Tendenca qĂ« protestuesit nĂ« ShqipĂ«ri tĂ« etiketohen si “shĂ«rbĂ«torĂ« tĂ« armikut” imagjinar vetĂ«m mund ta shtojĂ« mllefin e qytetarĂ«ve. KĂ«ta njerĂ«z janĂ« dĂ«shmitarĂ« se si nisin projekte dhe nuk pĂ«rfundojnĂ« dot pĂ«r shkak tĂ« ngatĂ«rresave mes tĂ« pĂ«rfshirĂ«ve nĂ« projekt (privatĂ«ve dhe qeveritarĂ«ve, tĂ« cilĂ«t pĂ«rfundojnĂ« duke e quajtur njĂ«ri-tjetrin “kriminel” dhe kĂ«rcĂ«nojnĂ« po ashtu njĂ«ri-tjetrin me beteja gjyqĂ«sore). Protestuesit janĂ« dĂ«shmitarĂ« se si mafiozĂ« e gjykatĂ«s, tĂ« pĂ«rkrahur nga politikanĂ« tĂ« tĂ« dy krahĂ«ve politikĂ«, falsifikojnĂ« dokumente, pĂ«rfitojnĂ« toka dhe ndĂ«rtojnĂ« resorte.

Kjo situatë mund të qetësohet vetëm me gatishmërinë e qeverisë për dialog dhe transparencë të plotë. Jo me arrogancë, jo me gënjeshtra, jo me fushata njollosëse e fabrikim akuzash.

MĂ« 1997 pati pĂ«rpjekje dashakeqĂ«se qĂ« protestat tĂ« barteshin nga ShqipĂ«ria nĂ« KosovĂ«. Pati edhe kĂ«rkesa qĂ« Kosova tĂ« mjaftohej me njĂ« autonomi “brenda JugosllavisĂ«â€. MĂ« vonĂ« kemi parĂ« kryeministra tĂ« ShqipĂ«risĂ« qĂ« thoshin pĂ«r mediat gjermane se “pavarĂ«sia e KosovĂ«s nuk Ă«shtĂ« ide e pĂ«rshtatshme pĂ«r kohĂ«ra moderne”. Ose tĂ« tjerĂ« qĂ« shkruanin plane pĂ«r rregullimin territorial tĂ« KosovĂ«s.

Ata qĂ« nga Kosova janĂ« pĂ«rzier nĂ« politikĂ«n e ShqipĂ«risĂ« e kanĂ« paguar çmimin, dhe ky Ă«shtĂ« zhvillim i mirĂ«. Por protestat e tanishme nĂ« TiranĂ« nuk janĂ« tĂ« KosovĂ«s. JanĂ« tuajat. Gjeni zgjidhje vetĂ«! Pa teori konspirative. Ky nuk Ă«shtĂ« komplot botĂ«ror kundĂ«r qeverisĂ« me duar tĂ« pastra tĂ« TiranĂ«s. Sepse po tĂ« ishte qeveri me duar tĂ« pastra dhe po tĂ« kishte opozitĂ« tĂ« pazhytyr nĂ« moçalin e korrupsionit, protestat s’do tĂ« ndodhnin. Kjo Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« revoltĂ« kundĂ«r arrogancĂ«s dhe keqpĂ«rdorimit brutal tĂ« pushtetit. Por qytetarĂ«t e ShqipĂ«risĂ« e kanĂ« toleruar kĂ«tĂ« gjendje dhe prapĂ« Ă«shtĂ« punĂ« e tyre se si do tĂ« veprojnĂ« mĂ« tutje.

ShqiptarĂ«t e KosovĂ«s, pĂ«r fat tĂ« mirĂ« shumĂ« mĂ« afĂ«r me njerĂ«zit nĂ« ShqipĂ«ri sesa mĂ« 1997 – edhe si investitorĂ«, edhe si vizitorĂ« qĂ« e mbajnĂ« gjallĂ« turizmin nĂ« ShqipĂ«ri – sidomos tani mund tĂ« pĂ«rsĂ«risin atĂ« qĂ« pati thĂ«nĂ« Ibrahim Rugova para gati 30 viteve: jemi tĂ« shqetĂ«suar pĂ«r zhvillimet nĂ« ShqipĂ«ri dhe apelojmĂ« pĂ«r dialog e qetĂ«si nĂ« tĂ« mirĂ«n e vendit.

Mbi gjuhën shqipe në Maqedoni, fantazmat e së kaluarës dhe një problem tjetër edhe më dramatik

✇Java News
By: Enver Robelli
19 May 2026 at 12:21

Nga Enver Robelli

1.

NĂ« krye tĂ« herĂ«s duhet theksuar atĂ« qĂ« duket haptas: qeveria aktuale e MaqedonisĂ« sĂ« Veriut, e dominuar nga partia VMRO, e ka ashpĂ«rsuar klimĂ«n politike nĂ« kĂ«tĂ« vend. Ka disa vite qĂ« tensionet ndĂ«retnike nuk kanĂ« qenĂ« kaq tĂ« larta. ËshtĂ« bĂ«rĂ« normale diçka qĂ« nuk Ă«shtĂ« normale, pra fushata kundĂ«r shqiptarĂ«ve, sidomos nĂ« rrjetet sociale. Thirrjet pĂ«r “vrasje tĂ« shqiptarĂ«ve” janĂ« shpeshtuar. Qeveria hesht ndaj kĂ«saj gjuhe. Heshtin edhe institucionet e tjera. Heshtin intelektualĂ«t. Heshtin, me ndonjĂ« pĂ«rjashtim, edhe aktivistĂ«t maqedonas tĂ« shoqĂ«risĂ« civile.

2.

NĂ« EuropĂ«n e sotme Ă«shtĂ« krejtĂ«sisht e paimagjinueshme qĂ« studentĂ«t tĂ« studiojnĂ« katĂ«r vjet nĂ« gjuhĂ«n e tyre – dhe nĂ« fund, pĂ«r provimin final (tĂ« jurisprudencĂ«s), t’u thuhet, pĂ«r shembull nga ministri i drejtĂ«sisĂ«, se tani kĂ«tĂ« provim duhet ta japin nĂ« njĂ« gjuhĂ« tjetĂ«r. NĂ« kĂ«tĂ« rast, nĂ« gjuhĂ«n maqedonase.

Ka dy vjet që studentët shqiptarë po luftojnë kundër kësaj padrejtësie, pa përkrahjen e duhur politike. Qeveria aktuale maqedonase po përpiqet ta zhvlerësojë atë që është arritur në çerekshekullin e fundit sa i përket avancimit të gjuhës shqipe. Pas protestës së djeshme, njëri nga krerët e grupacionit politik VLEN, Izet Mexhiti, e tha publikisht se provimi i jurisprudencës do të jepet në gjuhën shqipe. Ky është një premtim i madh dhe opinioni duhet ta mbajë përgjegjës në të ardhmen. Një politikan duhet të matet vetëm me nivelin e realizimit të premtimeve të tij. Ka disa kundërthënie në qëndrimet e këtij politikani shqiptar. Në të kaluarën e ka përshëndetur ligjin për gjuhët në Maqedoni. Tani thotë se ligji nuk i ka zgjidhur problemet, por prapë e përshëndet. Thelbësore është që opinioni së shpejti ta ketë të qartë: a do të përmirësohet apo përkeqësohet ky ligj? Cila është zgjidhja që propozon qeveria aktuale e Shkupit?

3.

Realiteti në Maqedoni është edhe ky: shqipja po hiqet nga tabelat e rrugëve nacionale. Ka përpjekje për ta hequr shqipen edhe nga vulat, ndonëse ligji për gjuhët, i cili ka hyrë në fuqi më 2019, e ka lejuar përdorimin e shqipes si gjuhë zyrtare në parlament, në qeveri, në gjykata, në ndërmarrje publike dhe në të gjitha komunat ku shqiptarët përbëjnë mbi 20 për qind të popullsisë.

Formulimi “20 pĂ«r qind” u bĂ« pĂ«r tĂ« shmangur pĂ«rmendjen e gjuhĂ«s shqipe – thua ti se gjuhĂ«s shqipe i paskĂ«sh rĂ«nĂ« zhuga dhe nuk qenkĂ«sh njĂ«ra nga gjuhĂ«t mĂ« tĂ« lashta europiane. Pse u pengon nacionalistĂ«ve maqedonas aq shumĂ« gjuha shqipe? Mund tĂ« bĂ«hen edhe pyetje tĂ« tjera: pse politikanĂ«t shqiptarĂ« e kanĂ« pranuar kĂ«tĂ« formulim? Pse çështja e provimit tĂ« jurisprudencĂ«s nuk Ă«shtĂ« zgjidhur deri mĂ« tani? Qeveria e tanishme dhe partnerĂ«t e saj shqiptarĂ« mund dhe duhet tĂ« kritikohen pĂ«r kĂ«tĂ« neglizhencĂ«, por, pĂ«r tĂ« qenĂ« korrekt, duhet nĂ«nvizuar se problemin me provimin e jurisprudencĂ«s nuk e ka zgjidhur as BDI-ja sa ishte nĂ« pushtet – dhe nuk ishte disa muaj apo disa vjet, por mbi dy dekada.

4.

Nëse qëllimi final i kësaj qeverie maqedonase është minimi i Marrëveshjes së Ohrit, atëherë ky vend mund të rrëshqasë drejt krizave më të thella. Në javët në vijim pritet që Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë të marrë vendim lidhur me disa pjesë të ligjit për gjuhët. Tashmë ky pushtet ka hequr mekanizmin që siguronte kuota punësimi për shqiptarët në institucionet shtetërore. Pra, kryeministri maqedonas dhe partia e tij VMRO duket se nuk janë të vetëdijshëm sa janë vetëm shqiptarët që nuk e mohojnë identitetin maqedonas. Një bullgar mund të ketë problem me gjuhën maqedonase, duke e quajtur dialekt bullgar. Ka serbë që Maqedoninë e shohin vetëm si zgjatim të Serbisë, një provincë serbe deri në Ohër. Nuk ka politikan serioz shqiptar që mohon identitetin nacional të maqedonasve. (Tipat folklorikë ndër shqiptarë, të veshur me kostume patriotike, që hiqen si skifterë studiosh televizive, nuk kanë ndikim të përfillshëm në opinionin shqiptar, fatmirësisht).

5.

E keqja e kĂ«saj situate nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut Ă«shtĂ« se moti gjeopolitik ka ndryshuar dhe as Bashkimi Europian, as SHBA-tĂ« nuk shqetĂ«sohen shumĂ«. Nuk ka protesta tĂ« qarqeve diplomatike kundĂ«r veprimeve tĂ« qeverisĂ« maqedonase. Nuk ka qortime. Nuk ka apele qĂ« t’i jepet fund kĂ«saj fushate. Mund tĂ« ketĂ« ndonjĂ« diplomat perĂ«ndimor nĂ« Shkup qĂ« privatisht thotĂ« se “studentĂ«t shqiptarĂ« kanĂ« tĂ« drejtĂ«â€, por publikisht dhe zĂ«shĂ«m ende nuk e ka bĂ«rĂ« askush kĂ«tĂ«. StudentĂ«t shqiptarĂ« bĂ«jnĂ« mirĂ« qĂ« protestojnĂ«, por ata duket se nuk janĂ« sa duhet tĂ« organizuar nĂ« njĂ« fushĂ« ku fitohet beteja: nĂ« shpalosjen e problemit nĂ« mediat ndĂ«rkombĂ«tare. Qindra-mijĂ«ra shqiptarĂ« nga Maqedonia qĂ« jetojnĂ« nĂ« diasporĂ«, pĂ«rkundĂ«r potencialit tĂ« madh ekonomik dhe intelektual, janĂ« tĂ« paorganizuar ose kanĂ« prioritete tĂ« tjera.

Qeveria në Shkup ndoshta mund ta ndryshojë kursin e gabuar vetëm me një reagim unik të shqiptarëve dhe me përkrahjen e Prishtinës dhe Tiranës. Por edhe në Maqedoni terreni është i ndarë: bajraktarët e Tiranës janë rreshtuar me një grup politik, bajraktarët e Prishtinës me grupin tjetër. Reagimi unik nuk duhet të nënkuptojë parulla folklorike. Shqiptarët janë dhe duhet të sillen si bashkëpronarë të shtetit maqedonas. Janë taksapagues. Maqedonia është anëtarësuar në NATO sidomos me përkrahjen e shqiptarëve. Edhe këto pak përparime që i ka bërë drejt BE-së janë meritë edhe e shqiptarëve.

6.

NĂ« gjithĂ« debatin e ngarkuar me emocione dhe nganjĂ«herĂ« edhe me retorikĂ« apokaliptike, po harrohen problemet evidente. Vendbanimet shqiptare nĂ« Maqedoni po boshatisen. Nataliteti, si gjithkund nĂ« Ballkan, po bie, e njĂ«kohĂ«sisht vendet nuk janĂ« sa duhet atraktive pĂ«r t’i mbajtur tĂ« rinjtĂ« nĂ« vend. Keqqeverisja shumĂ«vjeçare, korrupsioni dhe kriminaliteti po i prekin nĂ« palcĂ« shoqĂ«ritĂ«.

NĂ« njĂ« artikull tĂ« botuar vitin qĂ« shkoi nĂ« “Balkan Studies Foundation”, profesoresha e Universitetit tĂ« EuropĂ«s Juglindore nĂ« TetovĂ«, Merita Zulfiu Alili, shkruante: “Emigrimi nga Maqedonia e Veriut nuk Ă«shtĂ« njĂ« fenomen i ri, por pĂ«rmasat e tij tani janĂ« alarmante. Rreth 38 pĂ«r qind e popullsisĂ« ka emigruar globalisht, ku 18 pĂ«r qind Ă«shtĂ« drejtuar drejt vendeve tĂ« OECD-sĂ« (Organizata pĂ«r BashkĂ«punim dhe Zhvillim Ekonomik). Ky trend Ă«shtĂ« mĂ« i theksuar tek tĂ« rinjtĂ« dhe tĂ« arsimuarit: mbi 55 pĂ«r qind e studentĂ«ve dhe 38 pĂ«r qind e stafit universitar shprehin synimin pĂ«r t’u larguar. NjĂ« studim nga Fondacioni ‘Friedrich Ebert’ gjeti se 42.67 pĂ«r qind e tĂ« rinjve nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut duan tĂ« shpĂ«rngulen jashtĂ« vendit. QĂ« nga viti 2012, popullsia nĂ« moshĂ« pune Ă«shtĂ« tkurrur pĂ«r 6 pĂ«r qind, me parashikime pĂ«r njĂ« rĂ«nie prej 15 pĂ«r qind deri nĂ« vitin 2050. Kjo ‘ikje e trurit’ Ă«shtĂ« veçanĂ«risht akute nĂ« sektorĂ« si shĂ«ndetĂ«sia, teknologjia e informacionit dhe arsimi, ku humbja e talentit po gĂ«rryen kapacitetin e vendit pĂ«r inovacion dhe ofrimin e shĂ«rbimeve publike”.

Sa u pĂ«rket shkaqeve, profesoresha Merita Zulfiu Alili thekson: “Migrimi i punĂ«torĂ«ve nga Maqedonia e Veriut nxitet kryesisht nga kufizimet ekonomike. Hulumtimet tregojnĂ« qartĂ« se pagat e ulĂ«ta, mungesa e sigurisĂ« dhe kushtet e kĂ«qija tĂ« punĂ«s i detyrojnĂ« njerĂ«zit tĂ« largohen nga shteti nĂ« vend qĂ« tĂ« hyjnĂ« nĂ« tregun lokal tĂ« punĂ«s. QĂ« nga fillimi i vitit 2025, paga mesatare mujore neto Ă«shtĂ« 43’050 denarĂ« (afĂ«rsisht 700 euro), ndĂ«rsa paga minimale u ngrit sĂ« fundmi, nĂ« mars tĂ« vitit 2025, nĂ« rreth 400 euro (24’379 denarĂ«). KĂ«to shifra mbeten dukshĂ«m mĂ« tĂ« ulĂ«ta se mesataret europiane, ku pagat pĂ«r orĂ« pune nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut janĂ« afĂ«rsisht tetĂ« herĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«ta se mesatarja europiane”. Me kĂ«tĂ« trend, ekziston rreziku qĂ« nĂ« Maqedoni tĂ« mbesin vetĂ«m politikanĂ«t dhe klientela e tyre.

7.

Ngjashëm dramatike është situata edhe në Shqipëri e Kosovë. Pas viteve të përparimit drejt BE-së, qeveria në Tiranë ka zgjedhur të dalë nga vija hekurudhore drejt Brukselit në binarë të ndryshkur ballkanikë. Disa procese gjyqësore, në dukje spektakulare, kundër korrupsionit nuk e ndryshojnë faktin se sistemi është gërryer dhe ka filluar të kalbet nga aferat korruptive. Nuk ka rezistencë të duhur shoqërore ndaj kësaj stërkeqjeje, por as shumë zëra kritikë brenda partisë në pushtet.

Kosova ka një vit e gjysmë që ka mbetur e ngërthyer në një paralizë politike si pasojë e polarizimit ekstrem mes partive politike, ambicieve të shfrenuara për pushtet dhe dashakeqësisë patologjike që po shtrihet edhe në shoqëri. Pa një qeveri stabile, Kosova rrezikon të humbë 800 milionë euro ndihma nga BE-ja. Përballë kësaj situate, valëvitja e flamujve dhe recitimi i poezive patriotike nuk do të zgjidhin asnjë problem.

Dy mafiozë, një kufomë dhe vëllai i Aleksandër Vuçiçit në Serbi

✇Java News
By: Enver Robelli
18 May 2026 at 15:41

Nga Enver Robelli

Takohen dy mafiozë në një restorant në Beograd, mikpritës është drejtori i policisë, pastaj dëgjohen të shtëna dhe shumë serbë pyesin: ku është kufoma?

Ky do tĂ« ishte njĂ« titull i mirĂ« pĂ«r pĂ«rshkrimin e njĂ« filmi mafioz. Por e vĂ«rteta Ă«shtĂ« se çfarĂ« paralajmĂ«rohet nĂ« titull, ka ndodhur me tĂ« vĂ«rtetĂ« – nĂ« Beograd. TĂ« shkojmĂ« radhazhi.

Senjaku është një lagje në qendër të Beogradit. Aty ndodhen ambasada, rezidenca diplomatike dhe vila luksoze. Senjaku konsiderohet një nga pjesët më të pasura të Beogradit. Aty rrinë të pasurit, të bukurit, por edhe të shëmtuarit (me ndikim) dhe nganjëherë edhe mafiozët.

NĂ« Senjak, nĂ« rrugĂ«n Istarska 27, gjendet “Restoran 27”, pronarĂ«t e tĂ« cilit kĂ«shtu e lavdĂ«rojnĂ« lokalin e tyre: “‘Restoran 27’ Ă«shtĂ« njĂ« restorant papĂ«rmirĂ«sueshĂ«m i dashuruar pas mysafirĂ«ve; ne jemi kĂ«tu kur ju duhet qĂ« gjithçka tĂ« jetĂ« e pĂ«rkryer”. Me 16 nga 20 pikĂ« nĂ« udhĂ«rrĂ«fyesin gastronomik “Gault & Millau”, ky lokal renditet ndĂ«r mĂ« tĂ« mirĂ«t nĂ« kryeqytetin e SerbisĂ«.

TĂ« martĂ«n e kaluar nĂ« kĂ«tĂ« lokal u takuan dy kryemafiozĂ« kundĂ«rshtarĂ«. Ata erdhĂ«n me ftesĂ« tĂ« shefit tĂ« policisĂ« sĂ« Beogradit, Veselin Miliq. QĂ«llimi i Miliqit ishte qĂ« t’i pajtonte kryemafiozĂ«t. Dhe ku ka vend mĂ« tĂ« mirĂ« se “Restoran 27”, ushqimi i mirĂ«, atmosfera e mirĂ«, muzika e mirĂ«, emri i rrugĂ«s – Istarska 27 – ngjall nostalgji pĂ«r detin, ndonĂ«se gadishulli i IstrĂ«s Ă«shtĂ« larg, nĂ« Kroaci, nĂ« kufi me ItalinĂ«.

Pajtimi i synuar nuk u arrit. Pak pas takimit mafiozët Aleksandar Neshoviq dhe Sasha Vukotiq nisën të fjaloseshin ashpër.

Në përleshje e sipër Vukotiq dhe një vrasës tjetër dyshohet se ia shkrepën dy plumba Neshoviqit. Krejt kjo në prani të shefit të policisë së Beogradit, Veselin Miliq.

Tash rrëfimi bëhet edhe më interesat. Veselin Miliq ka qenë këshilltar i presidentit Aleksandar Vuçiq.

Para 5 viteve Miliq është dekoruar nga Vuçiqi. Ata që marrin dekorata supozohet se i marrin për shkak të meritave e sukseseve të arritura në punën e tyre.

A u nderua Miliqi pĂ«r shkak tĂ« shĂ«rbimeve ndaj mafias? Nuk dihet. Por Vuçiqi tha: “Kjo nuk do tĂ« jetĂ« mĂ« e mundshme”. QĂ« i bie: ka qenĂ« e mundshme qĂ« policĂ«t tĂ« punojnĂ« pĂ«r mafian. Titullin mĂ« interesant e botoi gazeta pĂ«rherĂ« proqeveritare “Politika”: NarkodilerĂ«t nuk do tĂ« lejohen mĂ« tĂ« bartin karta identifikimi tĂ« shĂ«rbimit sekret. A domethĂ«nĂ« kjo se deri mĂ« tani njĂ« gjĂ« e tillĂ« ka qenĂ« e mundur? Me gjasĂ« po.

TĂ« kthehemi te “Restoran 27”. Pas vrasjes sĂ« mafiozit Aleksandar Neshoviq, shefi i policisĂ« sĂ« Beogradit Veselin Miliq nuk alarmoi patrulla tĂ« policisĂ« pĂ«r tĂ« afruar ndihmĂ« nĂ« kapjen e vrasĂ«sve, por, sipas mediave serbe, bashkĂ« me dy truproje mori pjesĂ« nĂ« zhdukjen e kufomĂ«s. Vuçiq e ka konfirmuar kĂ«tĂ«. MegjithatĂ«, regjimi i tij thotĂ« se policia ka reaguar nĂ« mĂ«nyrĂ« profesionale.

Deri më tani janë arrestuar 10 persona, mes tyre edhe shefi i policisë së Beogradit Veselin Miliq. Shumë serbë pyesin: ku është kufoma e Aleksandar Neshoviqit? Policia ka nisur kërkimin. Vetura me të cilën është transportuar kufoma është gjetur: me gjurmë gjaku dhe dhjetëra dorëza kirurgjike.

Gazeta “Danas” shkruan se Neshoviq mund tĂ« jetĂ« spĂ«rkatur me benzinĂ« dhe djegur afĂ«r autostradĂ«s nĂ« perĂ«ndim tĂ« Beogradit. NjĂ« analist serb tha nĂ« televizionin N1: “Kjo as nĂ« Kolumbi nuk bĂ«n vaki”. NjĂ« mafioz tjetĂ«r tha se restoranti ku ndodhi vrasje Ă«shtĂ« pronĂ« e Andrej Vuçiqit, vĂ«llait tĂ« presidentit Vuçiq. Ky i fundit tha se kjo nuk Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«.

Një regjim në këmbë për një kriminel lufte

✇Java News
By: Enver Robelli
5 May 2026 at 11:00

Pushteti nĂ« Serbi dhe secesionistĂ«t serbĂ« nĂ« BosnjĂ«-HercegovinĂ« po luftojnĂ« qĂ« krimineli i luftĂ«s Ratko Mlladiq tĂ« lirohet nga burgu “pĂ«r tĂ« vdekur i qetĂ« nĂ« shtĂ«pi”. Kryetari i Beogradit e quan kasapin e Ballkanit “hero”. Presidenti i SerbisĂ« Ă«shtĂ« i shqetĂ«suar pĂ«r fatin e Mlladiqit. Ministri serb i drejtĂ«sisĂ« ka paraqitur nĂ« HagĂ« garanci pĂ«r lirimin e tij. Glorifikimi i Mlladiqit tregon se pushteti nĂ« Serbi s’ështĂ« penduar pĂ«r krimet e kryera gjatĂ« luftĂ«rave nĂ« Ballkan.

Enver Robelli

1.
Ratko Mlladiq Ă«shtĂ« kriminel lufte. Kur tĂ« pĂ«rmenden njerĂ«zit mĂ« barbarĂ« tĂ« shekullit tĂ« 20-tĂ« (si Stalini, Hitleri apo Osama Bin Laden), Mlladiq do tĂ« jetĂ« nĂ« kĂ«tĂ« listĂ«. Ai Ă«shtĂ« dĂ«nuar nga Tribunali i OKB-sĂ« nĂ« HagĂ« me burgim tĂ« pĂ«rjetshĂ«m pĂ«r gjenocidin ndaj popullsisĂ« boshnjake nĂ« SrebrenicĂ«, pĂ«r vrasjen e mbi dhjetĂ« mijĂ« njerĂ«zve gjatĂ« rrethimit tĂ« SarajevĂ«s, si dhe pĂ«r dhjetĂ«ra mijĂ«ra krime tĂ« tjera nĂ« BosnjĂ«-HercegovinĂ« – pĂ«rfshirĂ« edhe marrjen peng tĂ« helmetkaltĂ«rve paqeruajtĂ«s tĂ« OKB-sĂ«. Gjenocidi ndaj boshnjakĂ«ve ishte i pari nĂ« EuropĂ« qĂ« nga Lufta e DytĂ« BotĂ«rore. Ratko Mlladiq, ka qenĂ« komandant i forcave ushtarake tĂ« serbĂ«ve tĂ« BosnjĂ«s nĂ« periudhĂ«n 1992-1995.

2.
Prej disa ditësh, familjarët e Ratko Mlladiqit po alarmojnë opinionin në Serbi dhe në pjesën me shumicë serbe të Bosnjë-Hercegovinës, duke pretenduar se ai është rëndë i sëmurë dhe duhet të lirohet nga burgu në Hagë, ku po vuan dënimin. Institucioni pasues i Tribunalit të OKB-së për ish-Jugosllavi e ka refuzuar deri tani këtë kërkesë.

NdĂ«rkohĂ«, pĂ«r kryetarin e Beogradit Aleksandar Shapiq, anĂ«tar i partisĂ« nĂ« pushtet tĂ« presidentit autokratik Aleksandar Vuçiq, nuk ka dyshim: “Mlladiq Ă«shtĂ« hero”. Edhe vetĂ« Vuçiq Ă«shtĂ« shprehur nĂ« favor tĂ« lirimit tĂ« Mlladiqit, duke thĂ«nĂ« se nuk e kupton pse dikujt nuk i lejohet t’i kalojĂ« ditĂ«t e fundit jashtĂ« qelisĂ«. Ministri serb i drejtĂ«sisĂ« ka paraqitur nĂ« HagĂ« garanci pĂ«r lirimin e tij.

Iniciativa e tĂ« Rinjve pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut, njĂ« organizatĂ« joqeveritare nĂ« Serbi, ka njoftuar se ka paraqitur njĂ« ankesĂ« pranĂ« Komisionerit pĂ«r Mbrojtjen e BarazisĂ« nĂ« Serbi kundĂ«r kryetarit tĂ« Beogradit, Aleksandar Shapiq, duke theksuar se ai nĂ« rrjetet sociale ka publikuar njĂ« fotografi tĂ« Ratko Mlladiqit me mesazhin se bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« “hero serb”. Publikimi, sipas IniciativĂ«s sĂ« tĂ« Rinjve pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut, pĂ«rbĂ«n gjuhĂ« urrejtjeje dhe njĂ« formĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« diskriminimi ndaj popullit boshnjak dhe kroat. Iniciativa kĂ«rkon reagimin e institucioneve kompetente dhe dĂ«nimin nga tĂ« gjitha grupet e kĂ«shilltarĂ«ve nĂ« Kuvendin e qytetit tĂ« Beogradit. Si shumĂ« kĂ«rkesa tĂ« tjera, edhe kjo do tĂ« injorohet si nga kryetari i Beogradit, ashtu edhe nga institucione tĂ« tjera.

3.
Glorifikimi i Mlladiqit Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e pĂ«rditshmĂ«risĂ« nĂ« Serbi dhe nĂ« republikĂ«n serbe tĂ« kontrolluar nga serbĂ«t nĂ« BosnjĂ«-HercegovinĂ«. Ai quhet hero, madje hero i madh serb; nĂ« fasadat e shtĂ«pive shfaqen grafite me emrin e tij (“Ratko Mladić – Heroj”). Viktimat e tij nuk pĂ«rmenden. NĂ« emisione televizive shpesh ftohen kriminelĂ« lufte tĂ« dĂ«nuar. NjĂ« aktiviste qĂ« hodhi vezĂ« mbi njĂ« mural me portretin e Mlladiqit nĂ« Beograd u dĂ«nua me burg. KĂ«rkesat e aktivistĂ«ve tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut pĂ«r heqjen e muraleve tĂ« Mlladiqit nĂ« Serbi – mbi 300 sipas mediave tĂ« pavarura – shpĂ«rfillen nga autoritetet. Dy studente serbe nga Bosnja, qĂ« e lavdĂ«ruan Mlladiqin, u shpĂ«rblyen me vende studimi dhe bursa nĂ« Beograd.

4.
Sipas kryeprokurorit tĂ« Mekanizmit NdĂ«rkombĂ«tar Rezidual pĂ«r Tribunalet Penale, Serge Brammertz, nĂ« Serbi Ă«shtĂ« krijuar njĂ« atmosferĂ« e mohimit tĂ« krimeve tĂ« luftĂ«s. Shoqatat e viktimave tĂ« luftĂ«s nĂ« BosnjĂ« protestuan kundĂ«r lirimit tĂ« mundshĂ«m tĂ« Mlladiqit dhe paralajmĂ«ruan se kjo do tĂ« ishte njĂ« “padrejtĂ«si e madhe”. Kryeprokurori i KroacisĂ«, Ivan Turudiq, bĂ«ri tĂ« ditur se lirimi i Ratko Mlladiqit do tĂ« ishte mesazh shumĂ« i keq, pavarĂ«sisht gjendjes sĂ« tij shĂ«ndetĂ«sore. “UnĂ« nuk do ta liroja kurrĂ«, por e dimĂ« se ka pasur raste kur persona qĂ« ishin nĂ« gjendje shumĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« shĂ«ndetĂ«sore se Ratko Mlladiq janĂ« liruar nga burgu i HagĂ«s. Nuk do t’i pĂ«rmend me emra”, tha Turudiq pĂ«r mediat kroate. “Mendoj se do tĂ« ishte njĂ« mesazh shumĂ« i keq qĂ« njĂ« njeri, i cili nĂ« fakt nuk ka dhĂ«nĂ« llogari as pĂ«r tĂ« gjitha krimet, madje nuk e di nĂ«se ka dhĂ«nĂ« pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«r ndonjĂ« krim qĂ« ka kryer nĂ« Kroaci, tĂ« lirohet, sado i sĂ«murĂ« tĂ« jetĂ«. Jam i sigurt se nĂ« burg ai ka kujdesin e duhur mjekĂ«sor”, tha Turudiq.

Një shembull gjerman që politikanët qesharakë shqiptarë nuk e arrijnë dot

✇Java News
By: Enver Robelli
29 April 2026 at 09:52

Nga Enver Robelli

Kur Wolfgang SchÀuble, politikani i madh konservator gjerman, arriti një moshë të shtyrë, shumë njerëz në Gjermani filluan të ndihen keq që ai nuk ishte bërë kancelar. E meritonte për shkak të përvojës politike, për shkak të pjekurisë politike, për shkak të kontributit të tij politik.

Prej vitit 1972 deri nĂ« vdekjen e tij mĂ« 2023, SchĂ€uble ishte deputet nĂ« parlamentin gjerman. Ishte rival i Helmut Kohl, por s’u largua nga partia. Ishte rival i Angela Merkel, por s’u largua nga partia. Por as Kohl, as Merkel nuk e poshtĂ«ruan SchĂ€ublen. Merkel e emĂ«roi ministĂ«r financash. MĂ« 2012 e ftoi dhe shkuan bashkĂ« nĂ« kinema pĂ«r tĂ« parĂ« njĂ« film mbi njĂ« njeri invalid dhe nĂ« karrocĂ«. Edhe SchĂ€uble lĂ«vizte me karrocĂ« pĂ«r shkak tĂ« njĂ« sulmi me thikĂ« nga njĂ« i çmendur. MĂ« 2017 u zgjodh kryetar i parlamentit.

Pak para se tĂ« ndĂ«rronte jetĂ«, gazetarĂ«t gjermanĂ« e pyetĂ«n Wolfgang SchĂ€ublen nĂ«se ndihej keq qĂ« s’ishte bĂ«rĂ« kancelar, posti mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m politik nĂ« Gjermani. SchĂ€uble, njĂ« i krishter evangjelist, qĂ« etikĂ«n e punĂ«s dhe shĂ«rbimin ndaj atdheut i kishte parim e prioritet dhe jo ngarendjen pas posteve e luksit, u pĂ«rgjigj, pak a shumĂ«, kĂ«shtu: qĂ« nga viti 1945, nĂ« RepublikĂ«n Federale tĂ« GjermanisĂ« ka pasur vetĂ«m tetĂ« apo nĂ«ntĂ« kancelarĂ« federalĂ«. TĂ« besosh se jeta e njeriut Ă«shtĂ« e suksesshme vetĂ«m nĂ«se do tĂ« kishe qenĂ« njĂ«ri nga kĂ«ta tĂ« tetĂ«t apo tĂ« nĂ«ntĂ«t, kjo do tĂ« ishte njĂ« shkallĂ« mendjemadhĂ«sie qĂ« nuk mund t’i bĂ«nte mirĂ« askujt.

SchĂ€uble nuk e shihte postin si diçka qĂ« shoqĂ«ria, shteti, qytetarĂ«t, partitĂ« ia kanĂ« borxh. Nuk kĂ«rkonte tapi, siç ndodh nĂ« viset shqiptare me politikanĂ« e politikane qesharakĂ«. SchĂ€uble ishte i bindur se politikani i ka borxh vendit pĂ«r t’i shĂ«rbyer. Dhe jo e kundĂ«rta. I tillĂ« ndĂ«rroi jetĂ« mĂ« 26 dhjetor 2023.

****

Kultura politike shqiptare Ă«shtĂ« kulturĂ« e rrenĂ«s. E mashtrimit. E egove tĂ« mĂ«dha dhe trurĂ«ve tĂ« vegjĂ«l. ËshtĂ« kulturĂ« e luftĂ«s pĂ«r favore tĂ« vogla dhe jo pĂ«r ide tĂ« mĂ«dha. ËshtĂ« kulturĂ« e cinizmit dhe plaçkitjes sĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«s.

Një reklamë në televizionin CNN prezantohej kështu:

“Kjo Ă«shtĂ« njĂ« mollĂ«.

Disa njerĂ«z mbase do tĂ« duan t’ju thonĂ« se kjo Ă«shtĂ« njĂ« banane.

Mbase ata do tĂ« bĂ«rtasin pa pushim ‘banane, banane, banane’.

Ose do ta shkruajnë BANANE me shkronja të mëdha.

Me kalimin e kohës, mbase edhe ju do të filloni të besoni se është një banane.

Por nuk është e tillë.

ËshtĂ« njĂ« mollĂ«â€.

E vĂ«rteta matet vetĂ«m me gjuhĂ«n e qartĂ«. Kur s’ke mĂ« asnjĂ« ambicie pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«n, atĂ«herĂ« dĂ«shiron vetĂ«m tĂ« jesh “interesant”. Prandaj Kosova ka aq shumĂ« huliganĂ« digjitalĂ« qĂ« duan tĂ« jenĂ« “interesantĂ«â€. PĂ«r tĂ« kuptuar motivet e tyre, duhet shikuar shpĂ«rbĂ«rjen dhe rĂ«nien e tyre. Siç e thotĂ« aktori Heath Ledger (nĂ« rolin e Jokerit) nĂ« filmin “The Dark Knight”: “Fut pak anarki. Trazoje rendin e vendosur dhe atĂ«herĂ« çdo gjĂ« kthehet nĂ« kaos”.

Qytetarët e Kosovës përsëri do të duhet të japin një përgjigje ndaj agjentëve të kaosit. Këtë nuk ua kishin borxh askujt, por realiteti është ky që është. Kosova nuk ka Wolfgang SchÀuble, i cili i frenonte ambiciet e veta për të mirën e vendit.

Për ata që 24 orë shajnë çdo vlerë të kombit shqiptar dhe bëjnë thirrje për hakmarrje

✇Java News
By: Enver Robelli
10 April 2026 at 12:53

Nga Enver Robelli

24 orĂ« pandĂ«rprerĂ« shajnĂ« çdo vlerĂ« tĂ« kombit shqiptar, bĂ«jnĂ« thirrje pĂ«r hakmarrje ndaj popujve tĂ« tjerĂ«, i quajnĂ« tĂ« ndyra kombet mike tĂ« KosovĂ«s, vajtojnĂ« pse Perandoria Osmane nuk erdhi nĂ« viset shqiptare para vitit 1389, pĂ«shtyjnĂ« figurĂ«n e SkĂ«nderbeut, shkojnĂ« nĂ«pĂ«r xhami nĂ« ZvicĂ«r jo pĂ«r t’u falur me dinjitet, por pĂ«r t’u krekosur se pranuan dhuratĂ« njĂ« veturĂ« nĂ« vlerĂ« 100 mijĂ« euro dhe njĂ« orĂ« Rolex (gjoja pĂ«r ndĂ«rtimin e njĂ« xhamie), njĂ«kohĂ«sisht shtiren si modestĂ«, i quajnĂ« gjakpirĂ«s popuj tĂ« tĂ«rĂ« duke refuzuar tĂ« mĂ«sojnĂ« kompleksitetin e konflikteve etnike, paushallizojnĂ« pa asnjĂ« ngurrim a prag etik, frikĂ«sojnĂ« njerĂ«z labilĂ« se nĂ«se nuk bartin shami janĂ« “njerĂ«z mĂ«katarĂ«â€, kur populli zviceran ndalon burkĂ«n antinjerĂ«zore, thonĂ« “nuk jemi tĂ« kĂ«naqur”, postojnĂ« orĂ« e çast paçavura shkrimore duke lozur rolin e viktimĂ«s ose duke u hequr si tĂ« hapur, ftojnĂ« nĂ« ZvicĂ«r imamĂ« zhurmaxhinj tĂ« cilĂ«t keqpĂ«rdorin fenĂ« pĂ«r agjenda ideologjike, nĂ«pĂ«rmjet tĂ« cilave mallkojnĂ« civilizimin perĂ«ndimor, por s’pĂ«rtojnĂ« tĂ« shkojnĂ« edhe nĂ« fshatin e fundit zviceran a gjerman, ku shohin njĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« zhvatur ndonjĂ« frang a euro dhe mbajtur ligjĂ«rata ku predikohet izolimi, mbyllja, veçimi nga bota pĂ«rreth dhe identifikimi me ymetin abstrakt global mysliman. Brohoritjet pĂ«r marshin e madh tĂ« “islamit global” jehojnĂ« nĂ«pĂ«r salla zvicerane, kuptohet me fĂ«mijĂ« tĂ« mbuluar qĂ« ende nuk e kanĂ« mĂ«suar alfabetin.

Ka edhe shumë e shumë anomali të tjera, të cilat do të dalin në sipërfaqe në të ardhmen.

Kjo çfarë po ndodh në disa shtresa të mërgatës nuk ka të bëjë me besim. Ka të bëjë me agjenda politike që inspirohen nga qarqe jashtëshqiptare. Andaj imamët që po u vjen mërzi të jenë shqiptarë, kanë nisur ta ndryshojnë edhe gjuhën, sepse shqiptarinë e shohin si ngarkesë dhe Perëndimin vetëm si areal përfitimi.

I drejtohen njĂ«ri-tjetrit me “efendi” e “shejh”, toponimin Turqi nuk e pĂ«rdorin, por Turkije, se mendojnĂ« qĂ« ndokush nĂ« Turqi ua shkruan kĂ«tĂ« si vepĂ«r tĂ« madhe (e nuk e kuptojnĂ« qĂ« shumica e turqve vetĂ«m mund tĂ« tallen me kĂ«tĂ« servilizĂ«m tĂ« paparĂ«).

NdĂ«rkohĂ«, mes mĂ« tĂ« dobtĂ«ve, nxĂ«nĂ«sit shqiptarĂ« nĂ« ZvicĂ«r janĂ« mĂ« tĂ« dobĂ«tit. NĂ« pothuaj çdo gjimnaz mes 700 nxĂ«nĂ«sve s’i gjen as 7 shqiptarĂ«.

Ky Ă«shtĂ« rezultati i akulturimit shumĂ«vjeçar, i regresit mental, i papĂ«rgjegjĂ«sisĂ« sĂ« shumĂ« prindĂ«rve, i pavendosmĂ«risĂ« identitare dhe premtimeve pĂ«r parajsĂ«. Çdo premtim pĂ«rtej bote, kushton. Dhe paguhet: me injorancĂ«.

Ideologët që qëndrojmë pas injorancës nuk përfaqësojnë shumicën, fatmirësisht, por janë një pakicë e rrezikshme. Përveç ideologji fetare, ky është edhe biznes. Dhe kush shtron pyetje kritike për këtë biznes, do të goditet brutalisht nga milicia e sheriatit digjital.

Vuçiqi dhe vampirët e Muçibabës

✇Java News
By: Enver Robelli
15 February 2026 at 09:49

Nga Enver Robelli

1. E pyeta inteligjencĂ«n artificiale nĂ«se nĂ« fshatin MuçibabĂ« ka vampirĂ«. U pĂ«rgjigj se nuk ka dĂ«shmi shkencore se nĂ« MuçibabĂ« ka vampirĂ«. Sqaroi se nuk ka as lugetĂ«r, as kukudhĂ« (njĂ« fjalĂ« tjetĂ«r pĂ«r lugetĂ«r). E falĂ«nderova inteligjencĂ«n artificiale pĂ«r kĂ«tĂ« informacion me vlerĂ«. MenjĂ«herĂ« mĂ« dha edhe kĂ«tĂ« kĂ«shillĂ«: “NĂ«se ndonjĂ«herĂ« vendos tĂ« shkosh nĂ« MuçibabĂ« dhe dĂ«gjon ndonjĂ« zhurmĂ« tĂ« çuditshme natĂ«n, mos u shqetĂ«so. Me shumĂ« mundĂ«si Ă«shtĂ« thjesht era nĂ«pĂ«r male ose ndonjĂ« fqinj qĂ« po kthehet vonĂ« nĂ« shtĂ«pi”.

2. Presidenti i SerbisĂ« Aleksandar Vuçiq Ă«shtĂ« i shqetĂ«suar. Pse? Sepse Kosova, ShqipĂ«ria dhe Kroacia kanĂ« nĂ«nshkruar njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r bashkĂ«punim nĂ« fushĂ«n e mbrojtjes. Mediat e kontrolluara nga kryeredaktori Vuçiq janĂ« nĂ« gjendje tĂ« jashtĂ«zakonshme. E kanĂ« gjetur edhe njĂ« titull pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar bashkĂ«punimin mes PrishtinĂ«s, TiranĂ«s dhe Zagrebit: “trojni savez”, aleanca e treshes. Ky Ă«shtĂ« njĂ« aludim nĂ« aleancĂ«n mes PerandorisĂ« Gjermane, Austro-HungarisĂ« dhe MbretĂ«risĂ« sĂ« ItalisĂ« tĂ« vitit 1882. QĂ«llimi i kĂ«saj aleance ishte pĂ«rkrahja e ndĂ«rsjellĂ« pĂ«r t’iu kundĂ«rvĂ«nĂ« sulmeve nga vende tĂ« tjera, e sidomos nga Rusia. NĂ« propagandĂ«n serbe gjermanĂ«t dhe austriakĂ«t historikisht pĂ«rshkruhen si armiqĂ«sorĂ« ndaj serbĂ«ve. Nga ky kĂ«ndvĂ«shtrim Kroacia, ShqipĂ«ria dhe Kosova janĂ« tri vende pas tĂ« cilave qĂ«ndrojnĂ« shtetet e fuqishme perĂ«ndimore. “Dikush Ă«shtĂ« dashur tĂ« jap dritĂ« tĂ« gjelbĂ«r pĂ«r kĂ«tĂ«â€, tha Vuçiq, duke nĂ«nvizuar se “rreziku mĂ« i madh” SerbisĂ« i kanoset nga “kĂ«to tri entitete”. MeqĂ« s’donte ta quante KosovĂ«n shtet, i bĂ«ri edhe ShqipĂ«rinĂ« dhe KroacinĂ« entitete.

3. Nëse ka një shtet në Ballkan që është armatosur pandërprerë në dy dekadat e fundit, ajo është Serbia. Sipas të dhënave të SIPRI (Instituti Ndërkombëtar i Kërkimit të Paqes në Stokholm), Serbia mes viteve 2011-2017 ka harxhuar 700-900 milionë dollarë në vit për buxhetin ushtarak. Më 2018 filloi një kthesë e madhe. Buxheti u trefishua. Në vitin 2023, shpenzimet arritën në rreth 2,14 miliardë dollarë, ndërsa për vitin 2024/2025, Serbia ka ndarë rreth 2.32 miliardë dollarë. Faktet tregojnë se Serbia shpenzon aktualisht më shumë se të gjitha vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor së bashku, duke u bërë fuqia kryesore ushtarake në rajon sa i përket investimeve. Nga Kina ka blerë sistem raketor mbrojtës me rreze të gjatë veprimi (versioni kinez i atij rus S-300). Ka blerë po ashtu nga Kina dronë CH-92 dhe CH-95. Këta dronë luftarakë dhe vëzhgues i kanë dhënë Serbisë avantazh teknologjik në rajon. Nga Pekini ka blerë edhe sistemet HQ-17A (mbrojtje kundërajrore me rreze të shkurtër veprimi).

Nga Rusia ka marrĂ« si “dhuratĂ«â€ 6 avionĂ« MiG-29. Ka blerĂ« sistemet Pantsir-S1 (mbrojtje kundĂ«rajrore e lĂ«vizshme), helikopterĂ«t Mi-35M dhe Mi-17V-5 (tĂ« njohur si “fortesa fluturuese”), tanket T-72MS (sipas informatave zyrtare: donacion rus). Serbia po ashtu vazhdon tĂ« jetĂ« njĂ« eksportue si madh i armĂ«ve. Supozohet se ka eksportuar pĂ«r 800 milionĂ« dollarĂ« nĂ« UkrainĂ« (duke ia shitur armĂ«t shteteve perĂ«ndimore, tĂ« cilat i kanĂ« dĂ«rguar nĂ« UkrainĂ«. Rusia kĂ«tĂ« e ka kuptuar dhe e ka akuzuar SerbinĂ« se po ia fut thikĂ«n as shpine “vĂ«llezĂ«rve rusĂ«â€), Serbia ka eksportuar armĂ« edhe nĂ« Izrael (dhe kĂ«sisoj ia ka treguar gishtin e mesĂ«m diplomatĂ«ve palestinezĂ«, tĂ« cilĂ«t ende besojnĂ« se Ă«shtĂ« gjallĂ« Jugosllavia e shokut Tito, i cili pĂ«rkrahte çështjen palestineze pĂ«r tĂ« fituar prestigj nĂ« botĂ«n arabe; kjo iu shpagua: gati çdo digĂ« nĂ« Irak e Libi Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar nga firmat jugosllave).

4. E tepĂ«rt tĂ« shtrohet pyetja se kush po armatoset me tĂ« madhe nĂ« rajon. QĂ« fqinjtĂ« e SerbisĂ« mendojnĂ« tĂ« vetĂ«mbrohen – kjo nuk Ă«shtĂ« befasi. Fundja, Ă«shtĂ« hap i logjikshĂ«m pĂ«rballĂ« njĂ« shteti si Serbia, i cili vetĂ«m nĂ« vitet 1990-tĂ« ndezi katĂ«r luftĂ«ra nĂ« Ballkan – nga Sllovenia nĂ« KosovĂ«. Me propagandĂ«n e tij pĂ«r rrezikun qĂ« i kanoset nga Kosova, Kroacia dhe ShqipĂ«ria presidenti serb synon tĂ« mobilizojĂ« klientelĂ«n e tij radikale e nacionaliste para se kĂ«tĂ« vit tĂ« mbajĂ« zgjedhje nĂ« Serbi. SĂ« paku kĂ«shtu ka premtuar disa herĂ« si pĂ«rgjigje ndaj protestave masive kundĂ«r regjimit tĂ« tij. Vuçiqi Ă«shtĂ« duke parĂ« tani vampirĂ« nĂ« MuçibabĂ«.

Karremi i Putinit për Trump-in

✇Java News
By: Enver Robelli
23 January 2026 at 17:49

Nga Enver Robelli

Duke qenë agjent i KGB-së sovjetike, Vlladimir Putin është specialist për simulim, servilosje, lajkatime. Këtë e bën ndaj atyre që janë më të fuqishëm se ai. Ndaj liderit kinez, për shembull. Dhe sidomos ndaj Donald Trumpit. Ndaj tij diktatori rus sillet si një masazhist i egos së presidentit amerikan.

Shembulli mĂ« i ri, pĂ«r tĂ« cilin raporton gazeta konservatore gjermane “Frankfurter Allgemeine Zeitung” (FAZ) nĂ« numrin e sotĂ«m: Trump tha se Putini e ka pranuar ftesĂ«n pĂ«r tĂ« qenĂ« anĂ«tar i tĂ« ashtuquajturit “Bord i Paqes”. NĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« Putini nuk e pranoi ftesĂ«n, por vetĂ«m autorizoi vartĂ«sit e tij ta shqyrtojnĂ« atĂ«. Dhe e falĂ«nderoi Trumpin. Pas lĂ«vdatave Putin, si peshkatar i shkathtĂ«, ia hodhi Trumpit njĂ« karrem: i tha se po t’i dhurojĂ« 1 miliard dollarĂ« pĂ«r “Bordin e Paqes”. I propozoi qĂ« kĂ«to para t’i marrĂ« nga mjetet ruse tĂ« bllokuara nĂ« SHBA nga administrata e mĂ«pareshme, pra nga qeveria e Joe Biden.

FAZ shkruan: “Pas pushtimit tĂ« UkrainĂ«s nĂ« vitin 2022, nĂ« SHBA u ngrinĂ« katĂ«r deri nĂ« pesĂ« miliardĂ« dollarĂ« rezerva tĂ« BankĂ«s Qendrore ruse; kjo Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« pjesĂ« e vogĂ«l e totalit prej 280 miliardĂ« dollarĂ«sh qĂ« u ngrinĂ« nĂ« atĂ« kohĂ«, mĂ« shumĂ« se dy tĂ« tretat e tĂ« cilave nĂ« BelgjikĂ«. Sipas vendimit tĂ« G7, kjo gjendje duhet tĂ« mbetet e tillĂ« derisa Rusia t’i dĂ«mshpĂ«rblejĂ« Kievit dĂ«met e shkaktuara. Pra, Putin i propozon Trumpit njĂ« keqpĂ«rdorim tĂ« mjeteve. Mbi kĂ«to mjete Rusia, ndryshe nga çfarĂ« pretendoi Putin, aktualisht nuk mund tĂ« disponojĂ«. QĂ«llimi i tij Ă«shtĂ« ta tundojĂ« Trumpin qĂ« tĂ« shkĂ«putet nga partnerĂ«t (europianĂ«) nĂ« njĂ« tjetĂ«r çështje parimore”.

ZemĂ«rgjerĂ« u tregua Putini edhe sa i pĂ«rket GrenlandĂ«s. Tha se Danimarka Ă«shtĂ« sjellĂ« keq, madje brutalisht ndaj kĂ«tij ishulli dhe prezantoi njĂ« shifĂ«r pĂ«r tĂ« cilĂ«n SHBA mund tĂ« blinin GrenlandĂ«n (“diku afĂ«r njĂ« miliard dollarĂ«, ndonĂ«se SHBA-ja ndoshta do tĂ« paguante edhe mĂ« shumĂ«â€).

Kjo Ă«shtĂ« shkolla e sprovuar sovjetike e politikĂ«bĂ«rjes. NĂ« njĂ« botĂ« fiksioni do tĂ« mund tĂ« shkruhej njĂ« roman me titullin: “Masazhisti nga Kremlini”. NganjĂ«herĂ« romanet i shkruan realiteti.

‘Lufta e uiskit’

✇Java News
By: Enver Robelli
19 January 2026 at 20:26

Nga Enver Robelli

Konflikti mbi Grenlandën, i cili po i trazon marrëdhëniet transatlantike këto ditë, më kujtoi një konflikt tjetër, po në atë zonë, i cili prej vitesh zgjidhet në mënyrë mjaft kreative.

Bëhet fjalë për Ishullin Hans, sall 1,3 kilometra katrorë i madh, i pabanuar dhe pa vegjetacion në Ngushticën Nares, midis Grenlandës Veriore dhe Ishullit Ellesmere. Ngushtica Nares? Këtë me siguri e kanë mbajtur në mend vetëm ata që nuk i ka zënë gjumi në orën e gjeografisë.

Sidoqoftë, historia  e Ishullit Hans është kjo: më 1973 Grenlanda dhe Kanadaja negociuan mbi tërheqjen e vijës kufitare. Nuk u morën vesh. Më vonë ministri përgjegjës për Grenlandën nguli një flamur danez në Ishullin Hans.

Që nga atëherë zhvillohet një ritual gazmor: vijnë kanadezët në ishull dhe zëvendësojnë flamurin danez me të tyrin dhe lënë pranë tij një shishe uiski (Canadian Club). Pas tyre vijnë danezët, zëvendësojnë flamurin kanadez me të tyrin dhe lënë aty raki.

KĂ«shtu, qe disa dekada, zhvillohet lufta e uiskit. Nuk Ă«shtĂ« raportuar pĂ«r ndonjĂ« viktimĂ« – pĂ«rveç mĂ«lçisĂ« sĂ« ndonjĂ« oficeri. A mund tĂ« zgjidhet nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« tani edhe konflikti mes SHBA-ve dhe DanimarkĂ«s lidhur me GrenlandĂ«n? Zor. Donald Trumpi nuk pi as uiski, as raki, por nuk Ă«shtĂ« as haxhi.

7 shpjegime mbi trendet e politikës globale (dhe efektet lokale)

✇Java News
By: Enver Robelli
18 January 2026 at 15:57

Nga Enver Robelli

1. Pezullimi i vizave të emigrimit: pse Serbia nuk është në listë, ndërsa Shqipëria dhe Kosova po?

Për shkak se në krahasim me shtetet e tjera të Ballkanit nga Serbia emigrojnë më pak njerëz në SHBA. Arsyeja e dytë: ata që emigrojnë, janë kryesisht njerëz të kualifikuar, për shembull inxhinierë të sektorit të IT-së. Rrjedhimisht, ata janë të kërkuar nga tregu amerikan i punës dhe nuk ekziston rreziku të përfundojnë si shfrytëzues të ndihmave sociale. Së fundi Donald Trump publikoi një listë sipas të cilës një përqindje e lartë e shtetasve që janë shpërngulur në SHBA nuk punojnë dhe janë të varur nga ndihmat sociale amerikane.

NĂ« kĂ«tĂ« listĂ« shtetasit e KosovĂ«s figuronin me 46 pĂ«r qind. ShqipĂ«ria me 41 pĂ«r qind. Mali i Zi me 37 pĂ«r qind. NjohĂ«s tĂ« sistemeve sociale amerikane e kanĂ« shpjeguar tashmĂ« se nuk mund tĂ« thuhet nĂ« mĂ«nyrĂ« paushalle se tĂ« gjithĂ« kĂ«ta njerĂ«z qĂ« emigrojnĂ« nĂ« SHBA janĂ« keqpĂ«rdorues tĂ« ndihmave sociale. BĂ«het fjalĂ« pĂ«r pĂ«rkrahje nga shteti qĂ« vetĂ« ligjet amerikane i parashohin. PĂ«rndryshe – nga tĂ« njĂ«jtat benefite pĂ«rfitojnĂ« 39 pĂ«r qind e familjeve amerikane, pra joemigrante.

Por Trump nuk interesohet pĂ«r kĂ«to detaje. Prioritet i tij Ă«shtĂ«: Amerika dhe shtetasit e saj. E ka thĂ«nĂ«, po e zbaton. Por do tĂ« ishte tepĂ«r e thjeshtĂ« tĂ« thuhej: Trump nuk ka tĂ« drejtĂ« fare. NĂ« shtetin amerikan tĂ« Minnesotas persona me prejardhje somaleze grabitĂ«n nga viti 2020 mbi 1 miliard dollarĂ« – kĂ«tĂ« e bĂ«nĂ« duke mashtruar sistemet sociale. 86 mashtrues – 78 prej tĂ« cilĂ«ve janĂ« me origjinĂ« somaleze – janĂ« akuzuar deri mĂ« tani nĂ« kĂ«tĂ« çështje. 59 prej tyre janĂ« dĂ«nuar me burg. Prokurori i çështjes, Joseph Thompson tha: “GjatĂ« karrierĂ«s sime jam specializuar nĂ« çështjet e mashtrimit, por pĂ«rmasa e asaj qĂ« ka ndodhur kĂ«tu nĂ« Minnesota mĂ« lĂ« pa frymĂ«â€.

2. Bordi i Paqes për Gazën dhe ftesat e Trumpit

PikĂ«sĂ«pari mĂ« bĂ«ri pĂ«rshtypje gjuha e Donald Trumpit nĂ« letrĂ«n qĂ« u bĂ« publike nga disa politikanĂ«, tĂ« cilĂ«t u ftuan tĂ« bĂ«hen pjesĂ« e planit tĂ« presidentit amerikan pĂ«r GazĂ«n. ËshtĂ« njĂ« letĂ«r qĂ« Trump ua ka dĂ«rguar disa krerĂ«ve tĂ« shtetit anekĂ«nd globit, jo vetĂ«m kĂ«tij tĂ« TiranĂ«s. TĂ« kthehemi te gjuha e Trumpit: ËshtĂ« njĂ« gjuhĂ« e ndĂ«rtuar me superlativĂ« e me ekzagjerime. PĂ«r shembull: thotĂ« se ky Ă«shtĂ« “bordi mĂ« mbresĂ«lĂ«nĂ«s”, pastaj “bordi mĂ« me ndikim i krijuar ndonjĂ«herĂ«â€, mandej “aq i veçantĂ« sa kurrĂ« mĂ« parĂ« nuk ka ekzistuar diçka e ngjashme”.

Pse Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria nĂ« kĂ«tĂ« bord? Trump dĂ«shiron tĂ« krijojĂ« njĂ« koalicion shtetesh qĂ« do mbĂ«shtesin planin e tij pĂ«r GazĂ«n. Nuk Ă«shtĂ« sekret se kryeministri i ShqipĂ«risĂ«, i cili Ă«shtĂ« nĂ« pushtet tashmĂ« 13 vite, ka arritur tĂ« krijojĂ« njĂ« profil nĂ« arenĂ«n e politikĂ«s botĂ«rore. KĂ«tu njĂ« rol mund tĂ« ketĂ« luajtur edhe njohja e tij – madje afĂ«rsia – me dhĂ«ndrin e Trumpit, Jared Kushner. Nga ky raport do tĂ« thosha mĂ« shumĂ« tregtar se diplomatik natyrisht qĂ« pĂ«rfiton personalisht edhe kryeministri i ShqipĂ«risĂ«. Me vetĂ«m pak ironi mund tĂ« themi: ishulli i Sazanit e bĂ«n tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m kryeministrin e ShqipĂ«risĂ« edhe nĂ« bregdetin e GazĂ«s. Pyetja Ă«shtĂ«: a pĂ«rfiton ShqipĂ«ria? Mbetet pĂ«r t’u parĂ«. SĂ« paku pĂ«r disa orĂ« pushtetarĂ«t nĂ« TiranĂ« mund tĂ« buçkariten dhe kĂ«sisoj tĂ« shpresojnĂ« se njerĂ«zit do tĂ« harrojnĂ« serinĂ« e aferave korruptive qĂ« tejkalojnĂ« çdo imagjinatĂ«.

3. Borde, nënborde dhe prapaskena

Agjencia amerikane e lajmeve Bloomberg njoftoi se presidenti Donald Trump synon t’u kĂ«rkojĂ« shteteve njĂ« miliard dollarĂ« pĂ«r njĂ« vend nĂ« KĂ«shillin e Paqes tĂ« planifikuar prej tij. Kjo u demantua nga ShtĂ«pia e BardhĂ« – ndonĂ«se jo krejtĂ«sisht.

Nga shtete me buxhete modeste si puna e Shqipërisë, SHBA-të me siguri do të kërkojnë përkrahje në mënyra të tjera, jomonetare. Për shembull: mund të kërkohet dërgimi i ushtarëve shqiptarë në Gaza që do të shërbejnë në kuadër të forcës ndërkombëtare të sigurisë ose ndonjë kontribut tjetër më shumë teknik.

Duhet ditur njĂ« gjĂ«. Bordi i Paqes pĂ«r GazĂ«n i ka disa nivele. SĂ« pari: Bordi Ekzekutiv Themelues. Kryetar i kĂ«tij bordi Ă«shtĂ« Donald Trumpi (e ka emĂ«ruar veten), anĂ«tarĂ« janĂ« – dhĂ«ndri i tij Jared Kushner, pastaj ministri i JashtĂ«m amerikan Marco Rubio, dy kĂ«shilltarĂ« tĂ« Trumpit, njĂ« biznesmen miliarder, shefi i BankĂ«s BotĂ«rore – dhe Tony Blair, i cili prej shumĂ« vitesh (sipas disa raporteve nga viti 2013) punon si kĂ«shilltar i kryeministrit tĂ« ShqipĂ«risĂ«, Edi Rama. VĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohet se Blair e bĂ«n kĂ«tĂ« pa honorar. Blair nuk ka ndonjĂ« kriter moral apo etik sa i pĂ«rket klientĂ«ve tĂ« tij. MĂ« 2015 ai u bĂ« kĂ«shilltar edhe i AleksandĂ«r Vuçiqit, atĂ«herĂ« kryeministĂ«r i vendit. Me atĂ« rast firma konsulente e Blairit, “Tony Blair Associates” (TBA), njoftoi se ai do tĂ« ndihmojĂ« nĂ« ngritjen e njĂ« pike qendrore kontakti, e cila do tĂ« kĂ«shillojĂ« Vuçiçin pĂ«r reformat. 10 vjet mĂ« vonĂ« Serbia nuk Ă«shtĂ« mĂ« e reformuar, por mĂ« autoritare se ç’ka qenĂ«. Me apo pa kĂ«shilla tĂ« Tony Blairit, kjo Ă«shtĂ« e parĂ«ndĂ«sishme. Nga ky bashkĂ«punim me leverdi kanĂ« dalĂ« Blair dhe Vuçiqi, Serbia jo.

Sa i pĂ«ret planit tĂ« Trumpit pĂ«r GazĂ«n: NĂ«n Bordin Ekzekutiv Themelues ekziston Bordi Ekzekutiv i GazĂ«s. Aty pĂ«rveç disa emrave qĂ« u pĂ«rmendĂ«n mĂ« lart anĂ«tarĂ« janĂ« edhe ministri i JashtĂ«m turk, Hakan Fidan dhe njĂ« ministre nga Emiratet e Bashkuara Arabe. Bie nĂ« sy se nĂ« Bordin e Paqes tĂ« Trumpit nuk Ă«shtĂ« asnjĂ« palestinez. NjĂ« lloj drejtori – “PĂ«rfaqĂ«sues i LartĂ«â€ – qĂ« do koordinojĂ« punĂ«t e Bordit tĂ« Paqes nĂ« terren do tĂ« jetĂ« diplomati bullgar Nikollai Mlladenov, i cili ka njĂ« karrierĂ« interesante. Ai rrjedh nga njĂ« familje e privilegjuar e nomenklaturĂ«s komuniste bullgare. Babai i tij ka qenĂ« oficer i lartĂ« i shĂ«rbimit sekret bullgar. Mlladenov nĂ« vitet 90-tĂ«, pas studimeve nĂ« LondĂ«r, ka punuar pĂ«r Fondacionin Soros nĂ« Sofje. Mandej ka bĂ«rĂ« njĂ« karrierĂ« politike nĂ« Bullgari – si deputet i partisĂ« konservatore dhe deputet nĂ« Parlamentin Europian, pastaj ka qenĂ« emisar i OKB-sĂ« pĂ«r Irakun dhe pĂ«r konfliktin izraelito-palestinez.

4. Groenlanda

Grenlanda është pjesë e Danimarkës, e Danimarka anëtare e NATO-s. Rrjedhimisht, Grenlanda është territor i NATO-s. Në rast se ky territor sulmohet nga Kina apo Rusia, SHBA-të janë të obliguara ta mbrojnë. Që nga viti 1951 ekziston një marrëveshje mes SHBA-ve dhe Danimarkës sipas të cilës Washingtoni mund të hap sa të dojë baza ushtarake në Grenlandë. Në dekadat e fundit SHBA-të i kanë mbyllur gati të gjitha bazat në Grenlandë. Ka mbetur vetëm një. Dikur SHBA-të kishin 6000 ushtarë në Grenlandë, tani i kanë 150.

Edhe sa i përket pasurive nëntokësore të Grenlandës: SHBA-të kanë të drejtë të kërkojnë licenca përkatëse dhe i marrin pa problem nga Grenlanda dhe Danimarka.

Por kjo nuk i mjafton Trumpit. Ai dĂ«shiron ta ketĂ« pronĂ« tĂ« veten GrenlandĂ«n. A do t’ia dalĂ«? Nuk e dimĂ«. NjĂ« gjĂ« Ă«shtĂ« e sigurt: europianĂ«t janĂ« tĂ« alarmuar. Dhe nĂ« shumĂ« kryeqytete – nga Londra deri nĂ« Berlin – Trump po shihet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« si shantazhues dhe jo si partner. EuropianĂ«t mĂ« lĂ«nĂ« pĂ«rshtypjen e disa peshqve qĂ« pĂ«rpĂ«liten nĂ« breg tĂ« detit. Me dekada tĂ« tĂ«ra i kanĂ« injoruar rreziqet nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« dhe kanĂ« besuar nĂ« utopi si paqja e pĂ«rjetshme. KĂ«tu hyn edhe refuzimi shumĂ«vjeçar i DanimarkĂ«s pĂ«r t’u marrĂ« me sfidat e sigurisĂ« nĂ« GrenlandĂ«.

Problemi nuk është i ri. Thënë thjeshtë: sa më shumë që shkrihet akulli si pasojë e ndryshimeve klimatike, aq më shumë rrugë detare hapen rreth Grenlandës. Kjo domethënë: Nëse hapet rruga e re përmes veriut, udhëtimi i anijeve nga Europa në Azi do të shkurtohej nga 22 ditë në vetëm 10 ditë, duke u bërë shumë më i shpejtë sesa kalimi nga Kanali i Suezit. Brenda një dekade numri i anijeve që kalojnë Oqeanin e Arktikut është rritur për 37 për qind. Nuk është befasi që Kina synon të jetë e pranishme në këtë rajon. Nuk duhet të befasohemi që SHBA-të kundërpërgjigjen. Sa për krahasim Grenlanda është 55 herë më e madhe se Kosova e Shqipëria së bashku. Kaq sa i përket dimensionit gjeografik, gjeostrategjik dhe gjeopolitik.

Trump ka edhe arsye të brendshme për të shkaktuar tollovi në politikën botërore. Popullariteti i tij në SHBA po shënon rënie drastike. U premetoi amerikanëve ulje të kostos së jetesës dhe kjo nuk ndodhi. Sa i përket idesë së Trumpit për marrjen e Grenlandës, mendoj se rezistenca nga politikanët amerikanë të të dy partive nuk do të mungojë. Nëse Trump vërtet synon të nxisë një luftë tregtare me BE-në dhe Britaninë e Madhe për shkak se këto kundërshtojnë planet e tij për Grenlandën, do të përballet me rezistencë edhe nga amerikanët e thjeshtë.

5. Paralelet historike të krizave

Para gati një shekulli bota gjendej përballë një krize të madhe ekonomike, ndërkohë që rriteshin valët e nacionalizimit dhe popullizmit. Atëbotë politikani dhe publicisti italian Antonio Gramsci shkroi se kriza konsiston pikërisht në faktin se e vjetra po vdes dhe e reja nuk mund të lindë; në këtë ndërmjetkohë shfaqet një shumëllojshmëri simptomash morbide.

Ne jemi duke pĂ«rjetuar tani njĂ« kohĂ« tĂ« ngjashme. Por nuk e dimĂ« ende cili do tĂ« jetĂ« rezultati final i simptomave morbide. ËshtĂ« e qartĂ« se Trump nuk ka ndonjĂ« respekt pĂ«r OKB-nĂ«, dhe NATO-n shpesh e sheh vetĂ«m si instrument pĂ«r tĂ« disiplinuar partnerĂ«t europianĂ«.

6. Kontradiktat e Trumpit

Donald Trump Ă«shtĂ« babai i kontradiktave. KĂ«shtu funksionon metoda e tij politike. NĂ« mĂ«ngjes kĂ«rcĂ«non, nĂ« mbrĂ«mje dĂ«rgon sinjale pajtimi. TĂ« nesĂ«rmen pohon tĂ« kundĂ«rtĂ«n. NjĂ« lojĂ« permanente nervash. Shikoni qasjen e tij ndaj Iranit: njĂ«herĂ« ju tha protestuesve, dilni nĂ« rrugĂ«, merrni institucionet, pastaj iu falĂ«nderua sundimtarĂ«ve nĂ« Teheran sepse paskĂ«shin ndalur ekezekutimet, pastaj u kĂ«rcĂ«nua prapĂ« pasi e ofendoi kreu i diktaturĂ«s sĂ« mullahĂ«ve. NĂ« kĂ«tĂ« lojĂ« nervash ai e ka sosur edhe durimin e konservatorĂ«ve britanikĂ«. Shefja e tyre Kemi Badenoch tha: “Pajtohem me (kryeministrin) Keith Starmer”. Badenoch e pati fjalĂ«n pĂ«r kĂ«rcĂ«nimin e Trumpit me tarifa tĂ« reja doganore nĂ«se europianĂ«t nuk ia pĂ«rhajrojnĂ« GrenlandĂ«n. EuropianĂ«t nuk janĂ« pĂ«r t’u xhelozuar kĂ«to ditĂ«: nĂ«se konfrontohen me Trumpin pĂ«r shkak tĂ« GrenlandĂ«n, rrezikojnĂ« qĂ« shefi i ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« tĂ« ndalĂ« ndihmat ushtarake pĂ«r UkrainĂ«n. Kjo do tĂ« ishte njĂ« katastrofĂ« pĂ«r EuropĂ«n dhe njĂ« dhuratĂ« pĂ«r Vlladimir Putinin.

7. E ardhmja e Iranit dhe Venezuelës

Me optimizĂ«m mund tĂ« themi se ka filluar fundi i regjimit. Politologu amerikan Jack A. Goldstone pĂ«rmend pesĂ« kushtet specifike tĂ« nevojshme qĂ« njĂ« revolucion tĂ« jetĂ« i suksesshĂ«m: njĂ« krizĂ« fiskale, elita tĂ« pĂ«rçara, njĂ« koalicion opozitar i larmishĂ«m, njĂ« narrativĂ« bindĂ«se e rezistencĂ«s dhe njĂ« mjedis ndĂ«rkombĂ«tar i favorshĂ«m. KĂ«tĂ« dimĂ«r, pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« qĂ« nga viti 1979, Irani i plotĂ«son pothuajse tĂ« pesĂ« kĂ«to kushte. Profesori Reinhard Schulze nga Universiteti i Bernit nĂ« ZvicĂ«r dhe njĂ« nga eksperĂ«t mĂ« tĂ« njohur tĂ« botĂ«s arabe dhe Iranit tha tĂ« premten pĂ«r gazetĂ«n “Tages Anzeiger”: “NĂ« njĂ« çast agonia mbaron dhe regjimi shembet, ndoshta deri mĂ« 15 mars”.

Sa i pĂ«rket VenezuelĂ«s: diktatori Nicolas Maduro u rrĂ«mbye nga forcat amerikane dhe bota e tij u reduktua nĂ« njĂ« qeli burgu nĂ« New York. Por kush ka shpresuar se tani do nisĂ« njĂ« proces demokratik nĂ« VenezuelĂ«, duhet tĂ« pĂ«rballet me faktin se nĂ« Karakas vazhdon tĂ« qĂ«ndrojĂ« nĂ« pushtet diktatura socialiste, me tĂ« cilĂ«n Trump dĂ«shiron tĂ« vazhdojĂ« bashkĂ«punimin. Liderja e opozitĂ«s Maria Corina Machado ngarendi nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ«, i dhuroi Trumpit edhe medaljen e Nobelit pĂ«r Paqe, me tĂ« cilĂ«n u shpĂ«rblye nga Komiteti i Nobelit, por presidenti nuk ndĂ«rroi mendje. Nuk ka njĂ« plan kohor pĂ«r zgjedhje nĂ« VenezuelĂ«, tha zĂ«dhĂ«nĂ«sja e Trumpit. Maria Corina Machado doli duarthatĂ« nga ShtĂ«pia e BardhĂ«, ndĂ«rsa ish-zĂ«vendĂ«sen e Maduros dhe presidenten e pĂ«rkohshme Delcy Rodriguez Trump e quajti “njĂ« grua fantastike”.

PS. JavĂ«n qĂ« vjen Donald Trump do tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« Forumin Ekonomik tĂ« Davosit (WEF). Nga mesi i shkurtit mbahet Konferenca e SigurisĂ« nĂ« MĂŒnchen, forumi mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r çështje tĂ« sigurisĂ« globale (Trump nuk ka paralajmĂ«ruar pjesĂ«marrjen e tij, por do vijnĂ« politikanĂ« tĂ« tjerĂ« amerikanĂ«). Temat pĂ«r diskutim nuk do tĂ« mungojnë 

Deformim, paragjykim, propagandë, madje edhe racizëm: Mbi një film për Kosovën të shfaqur në televizionin publik gjerman ARD

✇Java News
By: Enver Robelli
17 January 2026 at 14:45

Nga Enver Robelli

Magazina pĂ«r kritikĂ« tĂ« filmit nĂ« Gjermani “Kino-Zeit” (“Koha pĂ«r kinema”) nĂ« njĂ« kritikĂ« pĂ«r filmin “Kill Me Today, Tomorrow I’m Sick!” (“MĂ« vrit sot, nesĂ«r jam i sĂ«murĂ«!”) qĂ« nĂ« hyrje shkruan: “Joachim Schroeder, i njohur pĂ«r filmat e tij dokumentarĂ«, tenton tĂ« realizojĂ« bashkĂ« me Tobias Streck njĂ« film artistik mbi KosovĂ«n dhe misionet paqeruajtĂ«se qĂ« erdhĂ«n nĂ« vend pas luftĂ«s – a ia dalin mbanĂ« ata?”

E shikova mbrĂ«mĂ« kĂ«tĂ« film nĂ« mediatekĂ«n e televizionit gjerman ARD dhe pĂ«rgjigjja Ă«shtĂ«: autorĂ«t e filmit jo vetĂ«m qĂ« nuk ia dalin, por kanĂ« arritur – nĂ« vitin 2018! – tĂ« prodhojnĂ« njĂ« film thellĂ«sisht paragjykues e propagandistik, i cili deformon historinĂ« e luftĂ«s nĂ« KosovĂ«. Me bollĂ«k pĂ«rdoren edhe klishetĂ« raciste. ShqiptarĂ«t e KosovĂ«s i trajtojnĂ« gratĂ« si shtazĂ«t. Edhe mĂ« keq: janĂ« myslimanĂ« dhe pothuaj tĂ« gjitha gratĂ« e tyre janĂ« tĂ« mbuluara. KryengritĂ«sit e dikurshĂ«m, tĂ« lavdĂ«ruar si çlirimtarĂ«, mbajnĂ« njĂ« kasaphanĂ« ku u heqin organet civilĂ«ve serbĂ« dhe i çojnĂ« nĂ« Budapest pĂ«r shitje. KĂ«shtu pretendon filmi.

Krimet e luftĂ«s tĂ« kryera me plan nga shteti serb ndaj popullsisĂ« civile shqiptare nuk pĂ«rmenden fare. Me tĂ« drejtĂ« magazina gjermane “Kino-Zeit” shkruan: “ËshtĂ« mĂ«kat, mbi tĂ« gjitha, qĂ« kĂ«sisoj lihet anash rrĂ«fimi fillimisht i rĂ«ndĂ«sishĂ«m mbi sulmet ndaj pakicave nĂ« KosovĂ«n e pasluftĂ«s, por edhe mizoritĂ« e mĂ«parshme tĂ« luftĂ«s dhe politika kolonialiste e SerbisĂ« ndaj banorĂ«ve tĂ« KosovĂ«s – tĂ« cilat nĂ« film pothuajse janĂ« injoruar plotĂ«sisht.”

Aktorët janë nga hapësira gjermane, serbë apo me origjinë sllave nga ish-Jugosllavia. Filmi është xhiruar në Novi Pazar dhe në Tirolin Jugor. Aktorët nuk dinë shqip. Andaj kur flasin shqip, ata tingëllojnë sikur mbajnë gurë në gojë.

Ngjarja vendoset nĂ« KosovĂ«n e vitit 1999, menjĂ«herĂ« pas pĂ«rfundimit tĂ« luftĂ«s, kur organizatat ndĂ«rkombĂ«tare zbarkojnĂ« nĂ« PrishtinĂ«. NĂ« qendĂ«r tĂ« filmit Ă«shtĂ« Anna Neubert, njĂ« punonjĂ«se e OSBE-sĂ«, e cila mbĂ«rrin me idealizmin e “shpĂ«timtares perĂ«ndimore”, e bindur se urrejtja ndĂ«retnike mund tĂ« zhduket shpejt.

Megjithatë, entuziazmi i saj zbehet sapo ballafaqohet me realitetin në terren. Ajo vëren se misioni nuk po funksionon sipas planeve: dhuna ndaj civilëve serbë vazhdon, ndërsa OSBE-ja duket e painteresuar për të hetuar këto raste apo për të mbajtur përgjegjës figurat e fuqishme lokale (si personazhi Rhaci, i cili i ngjan Hashim Thaçit; rolin e tij e luan aktori serb Boris Millivojeviq). Anna fillon të dyshojë thellësisht te misioni dhe te njerëzit që e rrethojnë, të cilët rezultojnë të jenë të korruptueshëm dhe larg idealeve që proklamojnë. Ata ose përfundojnë te ndonjë prostitutë, ose kalojnë kohën duke treguar barcoleta seksiste.

Gjermania Anna Neubert i ndihmon shoferit tĂ« saj Plaka (Carlo Ljubek, aktor gjerman me prindĂ«r kroatĂ«) tĂ« hap njĂ« radio multietnike, gazetarĂ«t e sĂ« cilĂ«s i sulmon me armĂ« njĂ« bashkĂ«punĂ«tor i afĂ«rt i “komandant Rhacit”. Kur nuk vret, bashkĂ«punĂ«tori bĂ«n seks nĂ« tualetin e njĂ« bari nĂ« PrishtinĂ« me njĂ« ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« OSBE-sĂ«, tĂ« cilin pastaj e vret me gjakftohtĂ«si – po nĂ« tualet.

Në këtë film aludohet se shqiptarët i kanë inskenuar viktimat e luftës dhe bartin fajin për shkatërrimin e Jugosllavisë. Një fotografi e Josip Broz Titos bartet nga skena në skenë si dëshmi e rrejshme e parajsës jugosllave.

Po e citoj nĂ« fund sĂ«rish magazinĂ«n gjermane “Kino-Zeit”, e cila kritikĂ«n e pĂ«rmbyll me kĂ«tĂ« konstatim tĂ« drejtĂ«: “Kill me today, Tomorrow I’m sick! pĂ«rfaqĂ«son mjerisht pikĂ«risht atĂ« sjellje hegjemoniste tĂ« PerĂ«ndimit ndaj Ballkanit, tĂ« cilĂ«n pĂ«rpiqet gjoja ta kritikojĂ«. KĂ«shtu, pĂ«r shembull, personazhet gjermanĂ« shfaqen me emĂ«r dhe mbiemĂ«r – ndĂ«rsa kjo gjĂ« u mohohet natyrshĂ«m figurave serbe dhe shqiptare, sikur tĂ« mos ishte asgjĂ« e veçantĂ«. Kjo vĂ«rehet njĂ«lloj te produksioni, te politika e imazhit dhe te shakatĂ« e personazhet shpesh tĂ« cekĂ«t, tĂ« cilĂ«t shĂ«rbejnĂ« mĂ« shumĂ« si shembuj pĂ«r etni apo fe tĂ« tĂ«ra, sesa si personazhe tĂ« vĂ«rteta filmi, veprimet e tĂ« cilĂ«ve motivohen nga karakteri i tyre”.

Filmi ka qĂ«ndruar me ditĂ« tĂ« tĂ«ra nĂ« mediatekĂ«n e ARD-sĂ«. MbrĂ«mĂ« ka pĂ«rfunduar afati i shfaqjes online. Ky film qĂ« pretendon tĂ« jetĂ« artistik, duket si zgjatim i filmit gjoja dokumentar tĂ« ARD-sĂ« nga viti 2001 “Filloi me njĂ« rrenĂ«â€ (“Es begann mit einer LĂŒge”), nĂ« tĂ« cilin deformohej historia e luftĂ«s sĂ« KosovĂ«s dhe politikanĂ«t gjermanĂ« akuzoheshin si gĂ«njeshtarĂ« qĂ« mashtruan opinionin pĂ«r tĂ« siguruar pĂ«rkrahjen e parlamentit pĂ«r sulmet e NATO-s kundĂ«r SerbisĂ«. Nuk Ă«shtĂ« befasi qĂ« Sllobodan Millosheviqi me kĂ«naqĂ«si e citoi kĂ«tĂ« dokumentar nĂ« procesin gjyqĂ«sor kundĂ«r tij nĂ« HagĂ«.

Kur partia ha veten: historia gjermane e armiqve brendapartiakë

✇Java News
By: Enver Robelli
11 January 2026 at 15:35

Nga Enver Robelli

Konrad Adenauer, kancelar legjendar gjerman, i cili pas horrorit nazist e integroi Gjermaninë Perëndimore në strukturat euro-atlantike, mendohet të ketë përshkruar me tri fjalë shkallët e armiqësisë në betejat politike. Sipas tij, ekzistojnë tre lloje armiqsh: armiku i thjeshtë, armiku i përbetuar dhe kolegu i partisë. Domethënë: më të rrezikshëm se armiqtë e jashtëm, janë ata të brendshmit, brendapartiakët. Këta janë të paparashikueshëm, ata të jashtmit kryesisht janë të parashikueshëm.

NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, m’u kujtua Kongresi i PartisĂ« Socialdemokrate tĂ« GjermanisĂ« (SPD) nĂ« Mannheim nĂ« vitin 1995. Kryetari i PartisĂ« Rudolf Scharping kandidonte edhe pĂ«r njĂ« mandat. Nuk ishte i popullarizuar. Partia kishte humbur zgjedhjet kundĂ«r Helmut Kohlit mĂ« 1994. Scharping shkoi nĂ« Kongres i bindur nĂ« fitore. KundĂ«rkandidat zyrtar nuk kishte. Por para se tĂ« fillonte Kongresi, kryeminstri i landit Saarland, Oskar Lafontaine, e njoftoi Scharpingun se e kishte ndĂ«rmend tĂ« kandidonte. Scharping doli nĂ« foltore, tregoi se kishte njĂ« kundĂ«rkandidat. Ai quhej Oskar Lafontaine. Pasoi njĂ« habi e madhe nĂ« sallĂ«, shoqĂ«ruar edhe me duatrokitje nga pĂ«rkrahĂ«sit e Lafontaine. Fjalimi i Scharpingut nuk pati efekt tĂ« madh. Lafontaine, njĂ« popullist i talentuar, ndezi sallĂ«n. Nisi votimi. Dhe siç ishte paralajmĂ«ruar nga duartrokitjet, fitoi Lafontaine. Scharping pranoi humbjen, u ankua se rivali i tij i kishte shkaktuar shumĂ« plagĂ«, por tha se tani duhet tĂ« punonin bashkĂ« sepse kishin njĂ« detyrĂ« mĂ« tĂ« madhe se ata vetĂ«.

Ish-kancelari Helmut Schmidt ishte duke shkuar me veturë në Kongresin e partisë së tij, kur dëgjoi në radio për zgjedhjen e Lafontaine, me të cilin ndante një përbuzje të dyanshme. Schmidt doli nga autostrada dhe u kthye në shtëpi.

Lafontaine e ngjalli partinĂ«, sidomos me premtimet e tij pĂ«r t’u kthyer te agjenda mĂ« e majtĂ«. MĂ« 1998 SPD (bashkĂ« me tĂ« Gjelbrit) e rrĂ«zoi Helmut Kohlin nga pushteti, pas 16 vitesh. Lafontaine u bĂ« ministĂ«r financash nĂ« qeverinĂ« e kancelarit Gerhard Schröder. Pak ditĂ« para se NATO tĂ« fillonte bombardimin e SerbisĂ«, Lafontaine tha dorĂ«heqje (edhe pĂ«r shkak se kundĂ«rshtonte ndĂ«rhyrjen, por s’pajtohej edhe me politikat ekonomike tĂ« qeverisĂ« tĂ« cilat, sipas tij, nuk ishin mjaft tĂ« majta). Lafontaine vazhdoi rrugĂ«timin nĂ« partinĂ« pasardhĂ«se tĂ« komunistĂ«ve gjermanolindorĂ« (Die Linke), nĂ« fund iku edhe nga aty dhe pĂ«rfundoi nĂ« njĂ« parti tĂ« themeluar nga gruaja e tij, e njohur pĂ«r qĂ«ndrime mirĂ«kuptuese ndaj Kremlinit. FatmirĂ«sisht, nĂ« zgjedhjet e fundit kjo parti (BSW) nuk arriti tĂ« hyjĂ« nĂ« parlamentin gjerman.

PS. Se për pak harrova: ish-kancelari Schröder përfundoi si argat i Putinit, i cili me miliardat e tij nga gazi e nafta arriti të fusë në xhep edhe politikanë konservatorë. Nën kancelaren Merkel u ndërtua gazsjellësi Nord Stream, përkundër protestave amerikane dhe të europiano-lindorëve.

Brenda banketit të Vuçiçit në Beograd me një kriminel lufte, me derrkuc në hell

✇Java News
By: Enver Robelli
10 January 2026 at 14:40

Nga Enver Robelli

Një banket me një kriminel lufte, me derrkuc në hell dhe në furrë, me një vrasës të dënuar (dhe diçka për gjyshen e Ivica Daçiqit dhe një masakër të vitit 1903 në Pallatin Mbretëror në Beograd)

Si çdo festĂ« fetare edhe Krishtlindjet konsiderohen festĂ« e dashurisĂ«, mirĂ«kuptimit e solidaritetit. SĂ« paku kĂ«shtu thuhet. Zakonisht festat fetare priten e kremtohen nĂ« rreth familjar. Gazeta serbe “Informer”, e cila drejtohet nga rrĂ«mujaxhiu Dragan Vuçiçeviq, e mblodhi sivjet “elitĂ«n” serbe pĂ«r tĂ« festuar Krishtlindjet Ortodokse. NĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« emisionit ishte edhe presidenti Aleksandar Vuçiq, i cili para disa vitesh ka treguar se çka mendon pĂ«r Vuçiçeviqin: “E kam mik personal qe 25 vjet”.

Pastaj, nĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« emisionit, Vuçiqi s’u pa mĂ«, por ai u pĂ«rfaqĂ«sua denjĂ«sisht nga “elita” serbe. PĂ«r shembull nga babai i tij politik Vojisllav Shesheli. Pra, nĂ« kĂ«tĂ« banket ishin tĂ« pranishĂ«m: Vojisllav Shesheli, i dĂ«nuar pĂ«r krime tĂ« luftĂ«s dhe kampion i gjuhĂ«s toksike nĂ« Serbi (ndonĂ«se konkurrenca Ă«shtĂ« e madhe), Ana BĂ«rnabiq, kryetare e parlamentit, Ivica Daçiq, ministĂ«r i brendshĂ«m dhe shumĂ« ministra tĂ« tjerĂ«. Daçiqi ishte ulur nga fundi i tavolinĂ«s, nĂ« anĂ«n e djathtĂ« tĂ« tij qĂ«ndronte njĂ« derrkuc i pjekur. Apo mos ishte i pkastikĂ«s?

Me mikrofon të pranishmit i argëtoi Dragan Ashanin, i dënuar për vrasje. Më 1992 ai vrau ish të dashurën e tij, 18-vjeçare. Për këtë qe dënuar me 11 vjet burg.

Siç e do rendi e kuvendi, i pari e mori fjalĂ«n mikpritĂ«si dhe i zoti i shtĂ«pisĂ« Dragan Vuçiçeviq. Ai tha: “Ja, ne kemi pĂ«rgatitur gjithçka ashtu siç i ka hije kĂ«saj feste tĂ« madhe. Kemi derrkuc nĂ« hell, derrkuc nĂ« furrĂ«, kush si ta dojĂ«. I lutem shokĂ«ve kamarierĂ« tĂ« shkojnĂ« te kĂ«ta mysafirĂ«, t’u ofrojnĂ«, t’i shĂ«rbejmĂ« mirĂ«â€.

Mandej Vuçiçeviq e pyeti Sheshelin se çfarĂ« dĂ«shironte tĂ« hante? Shesheli s’ishte nĂ« disponim tĂ« fliste menjĂ«herĂ« pĂ«r mishin, por pĂ«r Daçiqin. Tha se “gjyshja e tij iku nga gjyshi me nĂ«ntĂ« fĂ«mijĂ« dhe iku pĂ«r njĂ« shqiptar”. Dhe i kĂ«rkoi falje “shqiptarit tĂ« ndershĂ«m” Demo Berisha, i cili ishte po ashtu pjesĂ« e kĂ«tij banketi nĂ« cilĂ«sinĂ« e ministrit pĂ«r tĂ« drejtat e pakicave (“Izvni Demo, to je bila druga vrsta Ć iptara”).

Vuçiçeviq e gjeti shpejt rolin e vet dhe sillej si pronar kafejene duke porositur kĂ«ngĂ«. KĂ«shtu muzikantĂ«t i kĂ«nduan Sheshelit: “Shiko, nĂ«nĂ«, si t’ia bĂ«sh, pĂ«r njĂ« çetnik tĂ« mĂ« martosh”. Mandej festa rrĂ«shiqi drejt kĂ«ngĂ«ve raciste, shqĂ«ruar me alkool e ulĂ«rima. PĂ«r shembull me kĂ«tĂ« vrag fyes ndaj grave turke e myslimane nĂ« pĂ«rgjithĂ«si: “Turkesha para xhamisĂ« u betua, se vetĂ«m nĂ« njĂ« serb u dashurua”.

I vetmi politikan europian qĂ« deri mĂ« tani protestoi kundĂ«r kĂ«saj origjie nacionaliste ishte ish-ministri i JashtĂ«m kroat Tonino Picula, i cili Ă«shtĂ« raportues i Parlamentit Europian pĂ«r SerbinĂ«. Picula i tha revistĂ«s kroate “Nacional” se “me njerĂ«z tĂ« tillĂ« nuk mund tĂ« negociosh pĂ«r hyrjen nĂ« BE, ata janĂ« pĂ«r ‘SerbinĂ« e Madhe’”. Ai shtoi: “Do tĂ« dĂ«shiroja, natyrisht, tĂ« dĂ«gjoja edhe reagime mĂ« tĂ« ashpra nga adresat e Brukselit sepse 
 Serbia Ă«shtĂ« kandidate pĂ«r anĂ«tarĂ«sim nĂ« BE. Ajo, nĂ« fakt, ka plot katĂ«r vite qĂ« nuk hap kapituj, por mendoj se edhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«shmi pĂ«r ata nĂ« Bruksel qĂ« mbase kanĂ« ndonjĂ« pikĂ«pamje tjetĂ«r, apo konsiderojnĂ« se ky Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« incident i rastĂ«sishĂ«m, se realiteti nĂ« Serbi Ă«shtĂ« dukshĂ«m ndryshe, shumĂ« mĂ« i keq“.

PĂ«r Vuçiqin nuk ka dilemĂ«. Ai thotĂ« pĂ«r Dragan Vuçiçeviqin: “E konsideroj njeri tĂ« ndershĂ«m dhe tĂ« sjellshĂ«m”. Ashiqare nderi matet me vizore tĂ« ndryshkura nĂ« SerbinĂ« e Vuçiqit.

TĂ« kalojmĂ« pak tani nĂ« çështje jashtĂ« tavolinĂ«s sĂ« banketit. NĂ« fillim tĂ« shekullit tĂ« 20-tĂ« Mbreti AleksandĂ«r i SerbisĂ« vendosi tĂ« martohej me Draga Mashinin, e cila shĂ«rbente si shĂ«rbĂ«tore e nĂ«nĂ«s sĂ« tij nĂ« oborrin mbretĂ«ror nĂ« Beograd. Draga Mashin nuk gĂ«zonte imazh tĂ« mirĂ« nĂ« qytet. Ishte e ve, 10 vjet mĂ« e moshuar se mbreti dhe konsiderohej sterile (pĂ«r shtĂ«pinĂ« mbretĂ«rore ishte me rĂ«ndĂ«si tĂ« kishte pasardhĂ«s e trashĂ«gimtarĂ«). Qarkullonin edhe llafe tĂ« tjera mbi Draga Mashinin. NjĂ« ditĂ« u mblodh KĂ«shilli i KurorĂ«s pĂ«r ta bindur Mbretin tĂ« hiqte dorĂ« nga synimi pĂ«r tĂ« lidhur kurorĂ« me Draga Mashinin. Ministri i BrendshĂ«m, Gjorgje Gençiq, tha: “LartmadhĂ«ri, ju nuk mund tĂ« martoheni me tĂ«. Ajo ka qenĂ« dashnorja e tĂ« gjithĂ«ve – edhe e imja”. Mbreti u pĂ«rgjigj duke ia dhĂ«nĂ« njĂ« shuplakĂ« tĂ« fortĂ« Gençiqit nĂ« prani tĂ« ministrave tĂ« tjerĂ«. MĂ« vonĂ« Gençiq u bĂ« pjesĂ« e planit pĂ«r vrasjen e Mbretit AleksandĂ«r.

Kjo ndodhi mĂ« 11 qershor 1903. Rreth 30 oficerĂ« u futĂ«n me forcĂ« nĂ« Pallatin MbretĂ«ror. Trupat e Mbretit dhe tĂ« gruas sĂ« tij u masakruan. Ja si e ka pĂ«rshkruar kĂ«tĂ« skenĂ« historiani Christopher Clark nĂ« librin e tij mbi shkaqet e shpĂ«rthimit tĂ« LuftĂ«s sĂ« ParĂ« BotĂ«rore: “Kufomat, sipas dĂ«shmisĂ« sĂ« mĂ«vonshme tĂ« berberit italian tĂ« mbretit, i cili ishte i traumatizuar dhe kishte marrĂ« urdhrin pĂ«r t’i marrĂ« trupat e pĂ«r t’i veshur pĂ«r varrim, ishin shpuar me shpata, çarĂ« me bajoneta, pjesĂ«risht ishin nxjerrĂ« organet dhe ishin copĂ«tuar me sĂ«patĂ«, derisa u masakruan aq sa nuk njiheshin mĂ«. Kufoma e mbretĂ«reshĂ«s u soll deri te parmakĂ«t e dritares sĂ« dhomĂ«s sĂ« gjumit dhe, pothuajse nudo e krejtĂ«sisht e mbuluar me gjak, u hodh nĂ« kopsht. Kur vrasĂ«sit tentuan tĂ« bĂ«nin tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ« me Aleksandrin, thuhet se dora e mbretit u shtrĂ«ngua pĂ«r njĂ« çast pas parmakĂ«ve. NjĂ« oficer e preu grushtin e tij me njĂ« goditje tĂ« shpatĂ«s. Gishtat dhe trupi i monarkut ranĂ« nĂ« tokĂ«. NdĂ«rsa atentatorĂ«t ishin mbledhur nĂ« kopsht pĂ«r tĂ« pirĂ« njĂ« cigare dhe pĂ«r tĂ« inspektuar veprĂ«n e tyre shkatĂ«rruese, filloi tĂ« binte shi”.

Ka lloj-lloj banketesh nĂ« historinĂ« e Ballkanit. Disa mbahen nĂ« kopshte, disa nĂ« redaksinĂ« e televizionit “Informer”.

“Le Temps” e GjenevĂ«s: A do ta nxjerrin KosovĂ«n nga kriza zgjedhjet e reja parlamentare?

✇Java News
By: Enver Robelli
27 December 2025 at 15:47

Nga Enver Robelli

Kosova u drejtohet sĂ«rish kutive tĂ« votimit kĂ«tĂ« tĂ« diel nĂ« njĂ« klimĂ« pasigurie dhe tensionesh diplomatike. NdĂ«rsa kryeministri Albin Kurti luan kartĂ«n e “vullnetit tĂ« mirĂ«â€ duke pranuar emigrantĂ«t e refuzuar nga administrata Trump pĂ«r tĂ« shlyer borxhin historik tĂ« vitit 1999, vendi mbetet i mbĂ«rthyer nĂ« njĂ« paralizĂ« institucionale.

Albin Kurti krijoi befasi mĂ« 12 dhjetor, kur konfirmoi se Kosova ishte e gatshme tĂ« priste emigrantĂ« “tĂ« cilĂ«t Shtetet e Bashkuara nuk i duan nĂ« territorin e tyre”, madje duke shtuar se “njĂ« ose dy mund tĂ« kenĂ« mbĂ«rritur tashmĂ«â€, shkruan gazeta “Le Temps” e GjenevĂ«s nĂ« numrin e sĂ« shtunĂ«s. Kosova, sipas kĂ«tij mendimi, nĂ« pranverĂ« nĂ«nshkroi njĂ« marrĂ«veshje qĂ« parashikon pritjen e 50 emigrantĂ«ve tĂ« refuzuar nga SHBA-ja. Prishtina ka pĂ«rmendur “borxhin moral” qĂ« Kosova ndien qĂ« prej bombardimeve tĂ« pranverĂ«s 1999, tĂ« cilat i mundĂ«suan vendit tĂ« shkĂ«putej nga tutela e Beogradit.

Kryeministri Albin Kurti po pĂ«rpiqet gjithashtu tĂ« pĂ«rmirĂ«sojĂ« marrĂ«dhĂ«niet me Washingtonin, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ndodhet nĂ« shĂ«njestĂ«r tĂ« administratĂ«s Trump, e cila vazhdimisht pĂ«rsĂ«rit se nuk e konsideron atĂ« si “partner tĂ« besueshĂ«m”. “NĂ« fakt”, shpjegon Belgzim Kamberi, analist nĂ« Institutin Musine Kokalari pĂ«r Politika Sociale nĂ« PrishtinĂ«, “Albin Kurti do tĂ« donte ta bindte opinionin publik kosovar se Ă«shtĂ« ende nĂ« linjĂ« me Washingtonin, qoftĂ« pĂ«r çështjen e refugjatĂ«ve apo pĂ«r atĂ« tĂ« Izraelit: pĂ«r njĂ« politikan kosovar Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« paraqitet si armik i Shteteve tĂ« Bashkuara”.

Ndërkohë që partia e Kurtit, Vetëvendosje, e cila vetëpërkufizohet si e majtë sovraniste, ka mbështetur prej kohësh kauzën palestineze, Kosova është rreshtuar me qëndrimin amerikan dhe madje ka hapur ambasadën e saj në Jerusalem. Por asgjë nuk ka mjaftuar për ta qetësuar zemërimin e administratës Trump.

NĂ« zgjedhjet parlamentare tĂ« shkurtit tĂ« kaluar, VetĂ«vendosje doli forcĂ« e parĂ«, por me 48 deputetĂ« nga 120 gjithsej, andaj partia e kryeministrit nuk arriti tĂ« formojĂ« shumicĂ«, pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« marrĂ«veshjeve me forcat e tjera politike. Kosova u detyrua kĂ«shtu t’u rikthehet kutive tĂ« votimit kĂ«tĂ« 28 dhjetor, pas njĂ« viti tĂ« konsideruar “tĂ« humbur”, pa asnjĂ« pĂ«rparim real nĂ« fushat kryesore, sidomos nĂ« marrĂ«dhĂ«niet me Beogradin.

Skena politike mbetet po aq e fragmentuar sa mĂ« parĂ«: VetĂ«vendosje pritet tĂ« ruajĂ« vendin e parĂ«, por pa arritur shumicĂ«n absolute. Pas saj renditen Lidhja Demokratike e KosovĂ«s (LDK, e djathtĂ«) dhe Partia Demokratike e KosovĂ«s (PDK), formacioni i Hashim Thaçit, ish-kryeministĂ«r dhe ish-zĂ«dhĂ«nĂ«s i UshtrisĂ« Çlirimtare tĂ« KosovĂ«s (UÇK), i cili po pĂ«rballet me njĂ« proces gjyqĂ«sor nĂ« HagĂ« pĂ«r krime lufte dhe krime kundĂ«r njerĂ«zimit.

Albin Kurti po zhvillon njĂ« fushatĂ« tĂ« fortĂ« tĂ« personalizuar, me tone luftarake, duke bĂ«rĂ« thirrje “tĂ« mos lĂ«shohet pe” – njĂ« aludim i qartĂ« pĂ«r situatĂ«n gjithmonĂ« tĂ« tensionuar nĂ« veriun e vendit, tĂ« banuar kryesisht nga serbĂ«. “Ai po llogarit sĂ«rish nĂ« mobilizimin e diasporĂ«s. Ky Ă«shtĂ« i vetmi shans pĂ«r ta pĂ«rmbysur situatĂ«n. Brenda KosovĂ«s, po e ka gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« bindĂ« votuesit”, thotĂ« Kamberi.

Situata komplikohet edhe më tej, pasi parlamenti do të duhet të zgjedhë në muajin mars presidentin ose presidenten e re të shtetit, për çka kërkohet një shumicë prej dy të tretash. Presidentja aktuale, Vjosa Osmani, synon një mandat të dytë. Aleate e Albin Kurtit, ajo duhet të sigurojë mbështetjen e forcave të tjera politike, pa humbur atë të Vetëvendosjes. Ekuacioni është delikat dhe, nëse parlamenti dështon ta zgjedhë kreun e shtetit, ai do të shpërndahet: zgjedhjet e së dielës rrezikojnë kështu të çojnë shpejt drejt një bllokimi të ri institucional.

Ndërkohë, Vjosa Osmani ka intensifikuar udhëtimet ndërkombëtare. Këtë vjeshtë, ajo shënoi dy suksese simbolike me njohjen e Kosovës nga Siria dhe nga Bahamas. Pavarësia e shpallur në vitin 2008 njihet ende nga rreth 110 shtete, ndërsa Kosova nuk është anëtare as e Kombeve të Bashkuara, as e Këshillit të Europës. Gjatë dekadës së fundit, vetëm tre shtete të reja e kanë njohur Kosovën, ndërkohë që rreth dhjetë të tjera e kanë tërhequr njohjen nën presionin e lobimit intensiv serb dhe rus.

Megjithatë, dinamika rifilloi në vitin 2025, kur Kenia dhe Sudani hapën rrugën. Njohja nga Siria, e shpallur nga Vjosa Osmani nga Riadi, është rezultat i presioneve turke dhe amerikane mbi Damaskun dhe mund të paralajmërojë njohje të tjera në botën arabe, ku Arabia Saudite ka qenë për një kohë të gjatë aleati i vetëm i Prishtinës. Duke u rreshtuar me rendin e ri botëror që Shtëpia e Bardhë po përpiqet të formësojë, Vjosa Osmani shpreson të fitojë simpatinë e Washingtonit.

Vendi ka nënshkruar tashmë një marrëveshje për të pritur të burgosur të dënuar në Danimarkë, të cilët do të vuajnë dënimet e tyre në burgjet kosovare, nën regjimin juridik danez. Transferimet e para priten së shpejti, pavarësisht indinjatës së organizatave për të drejtat e njeriut. Një marrëveshje e ngjashme është në diskutim edhe me Belgjikën.

Sipas mediave britanike, Kosova së bashku me Maqedoninë e Veriut po negocion gjithashtu me Mbretërinë e Bashkuar për pritjen e emigrantëve, kërkesat e të cilëve për azil janë refuzuar. Dështimi praktik i qendrës së pritjes për azilkërkues në Itali, e cila ka selinë në Shqipëri, nuk i ka dekurajuar vendet europiane të vazhdojnë këtë qasje. Më 8 dhjetor, ministrat e Brendshëm të BE-së miratuan parimin e hapjes së qendrave të pritjes për azilkërkues jashtë kufijve të Bashkimit Europian dhe vendet e Ballkanit pritet të jenë ndër të parat që do ta ndiejnë këtë politikë.

Rusia hesht për tregtarin serb të armëve që vdiq në Moskë

✇Java News
By: Enver Robelli
22 December 2025 at 15:41

Nga Enver Robelli

NĂ« Rusi ka vdekur njĂ« pĂ«rfaqĂ«sues i industrisĂ« serbe tĂ« armatimit. Nga zyra e tij janĂ« zhdukur dokumente dhe pajisje pĂ«r ruajtjen e tĂ« dhĂ«nave, por autoritetet e MoskĂ«s heshtin. Beogradi kĂ«rkon sqarime – dhe supozimet mbi kĂ«tĂ« rast po vlojnĂ«, shkruan gazeta zvicerane “Tages Anzeiger”.

Pavarësisht nëse bëhet fjalë për helm në çaj, të shtëna në rrugë apo rënie nga dritarja: vdekja e menaxherëve dhe opozitarëve rusë ndjek një rutinë mizore. Vitet e fundit, karrierat e shumë kritikëve të Kremlinit përfunduan pas aksidenteve të supozuara ose vetëvrasjeve të papritura, prapaskenat e të cilave kryesisht mbetën në errësirë.

Tani, kjo kronikĂ« e zymtĂ« Ă«shtĂ« pasuruar me njĂ« episod tjetĂ«r. Radomir Kurtiq, tregtar serb armĂ«sh, vdiq nĂ« mes tĂ« nĂ«ntorit nĂ« mes tĂ« njĂ« rruge nĂ« MoskĂ«. Rasti u bĂ« i ditur javĂ«n qĂ« shkoi, njofton gazeta zvicerane “Tages Anzeiger”. Rrethanat e vdekjes sĂ« tij mbeten tĂ« pasqaruara deri mĂ« sot, ndĂ«rsa thashethemet po vlojnĂ«. Kurtiq drejtonte pĂ«rfaqĂ«sinĂ« nĂ« MoskĂ« tĂ« kompanisĂ« shtetĂ«rore serbe tĂ« armatimit, Jugoimport-SDPR. Bie nĂ« sy fakt se lajmi u pĂ«rhap fillimisht nga mediat e afĂ«rta me qeverinĂ« nĂ« Serbi. Ato flasin pĂ«r njĂ« rast vdekjeje tĂ« dyshimtĂ« dhe raportojnĂ« se shĂ«rbimet sekrete serbe kanĂ« informuar tashmĂ« presidentin Aleksandar Vuçiq. Vuçiq deklaroi pĂ«r televizionin shtetĂ«ror RTS se disponon mĂ« shumĂ« informacione sesa janĂ« bĂ«rĂ« publike deri mĂ« tani. NjĂ«kohĂ«sisht, autokrati serb theksoi se nuk dĂ«shiron tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« “pĂ«rhapjen e dyshimeve dhe teorive konspirative”.

Si Vuçiq, ashtu edhe mediat e Beogradit konfirmuan se një komision hetimor i Jugoimport-SDPR ka inspektuar zyrën e Kurtiqit në Moskë. Gjatë këtij inspektimi është konstatuar se mungonin dosje dhe pajisje për ruajtjen e të dhënave të kompujterit. Autoritetet serbe janë veçanërisht të irrituara nga heshtja e palës ruse; deri më tani nuk është dërguar asnjë raport mjeko-ligjor.

Kjo rezervĂ« alarmon jo vetĂ«m udhĂ«heqjen politike nĂ« Beograd. Eksperti serb i sigurisĂ«, Nikola Luniq, u shpreh pĂ«r gazetĂ«n “Blic” tĂ« Beogradit se bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« “mesazh brutal politik” tĂ« MoskĂ«s drejtuar SerbisĂ«. NĂ« pranverĂ«, shĂ«rbimi i inteligjencĂ«s sĂ« jashtme ruse (SVR) kishte akuzuar tĂ« paktĂ«n shtatĂ« kompani serbe tĂ« armatimit – pĂ«rfshirĂ« mbi tĂ« gjitha Jugoimport-SDPR – se kanĂ« furnizuar UkrainĂ«n me armĂ« dhe municione pĂ«rmes shteteve tĂ« treta nĂ« EvropĂ«n PerĂ«ndimore. Forcat e armatosura ukrainase duket se kanĂ« marrĂ« qindra mijĂ«ra predha dhe miliona fishekĂ« tĂ« prodhimit serb qĂ« nga sulmi i madh rus nĂ« vitin 2022.

UdhĂ«heqja e SVR-sĂ«, pasardhĂ«se e KGB-sĂ« sovjetike, e akuzoi SerbinĂ« pĂ«r njĂ« “goditje pas shpine”. DĂ«shira e prodhuesve serbĂ« tĂ« armĂ«ve pĂ«r t’u pasuruar me gjakun e “popujve vĂ«llezĂ«r sllavĂ«â€ i kishte bĂ«rĂ« ata tĂ« harronin se cilĂ«t ishin miqtĂ« e tyre tĂ« vĂ«rtetĂ« – ky ishte mesazhi nga Moska. Sipas njĂ« raporti tĂ« “Financial Times”, Serbia ka pĂ«rfituar rreth 800 milionĂ« euro vetĂ«m nga dĂ«rgesat e armĂ«ve pĂ«r UkrainĂ«n.

Pas kritikave tĂ« ashpra nga Moska, Vuçiq bĂ«ri njĂ« kthesĂ« mĂ« 23 qershor dhe deklaroi se Serbia kishte ndaluar tĂ« gjitha eksportet e armĂ«ve. Por hulumtimet e rrjetit investigativ ballkanik BIRN si dhe tĂ« gazetĂ«s izraelite “Haaretz” paraqesin njĂ« tablo tjetĂ«r. Sipas raporteve, po atĂ« ditĂ« njĂ« aeroplan transporti Boeing-747 u ul nĂ« Beograd, pĂ«r t’u nisur 24 orĂ« mĂ« vonĂ« drejt bazĂ«s ajrore izraelite Nevatim. I pyetur se çfarĂ« ngarkese kishte nĂ« bord, Vuçiq u pĂ«rgjigj: “As nĂ« Ă«ndĂ«rr nuk mĂ« shkon ndĂ«rmend tĂ« tregoj se çfarĂ« Ă«shtĂ« nisur apo çfarĂ« Ă«shtĂ« ulur atje”.

Vetëm në gjysmën e parë të këtij viti, Serbia dërgoi municione në vlerë prej 55,5 milionë eurosh në Izrael; vitin e kaluar vlera ishte 47,9 milionë euro. Që nga viti 2020, eksportet serbe të armëve janë katërfishuar. Ndër blerësit më të mëdhenj bëjnë pjesë Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite, Qiproja dhe SHBA-ja.

Paralelisht me kĂ«tĂ«, Serbia investon mĂ« shumĂ« nĂ« forcat e saj tĂ« armatosura se çdo vend tjetĂ«r i Ballkanit PerĂ«ndimor. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Institutit tĂ« Stokholmit pĂ«r KĂ«rkimin e Paqes (SIPRI), midis viteve 2020 dhe 2024 Serbia e bleu pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« armĂ«ve nga Kina, e ndjekur nga Rusia dhe Franca. Radomir Kurtiq, i cili vdiq nĂ« MoskĂ«, ishte ndĂ«r tĂ« tjerash pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r blerjen e armĂ«ve ruse pĂ«r forcat e armatosura serbe, shkruan gazeta zvicerane “Tages Anzeiger”.

Tri arrestimet që tronditën Brukselin

✇Java News
By: Enver Robelli
2 December 2025 at 22:25

Nga Enver Robelli

Kur nĂ« vitin 2014 nisi tĂ« qarkullojĂ« emri i Federica Mogherinit si kandidate pĂ«r postin e kryediplomates sĂ« BE-sĂ«, Polonia dhe vendet baltike kundĂ«rshtuan. E quajtĂ«n tĂ« papĂ«rvojĂ« dhe – edhe mĂ« keq – proruse qĂ« mirĂ«kupton Vlladimir Putinin.

Në atë kohë Putini sapo kishte pushtuar Krimenë ukrainase. Pas protestave të vakëta të liderëve europianë, diktatori rus u rehabilitua shpejt. Në fund të qershorit 2014 Putini u mirëprit me qilim të kuq dhe me krejt nderimet e mundshme në Vjenë. Edhe më 2018 ndodhi e njëjta.

Putini prapë erdhi në Vjenë. Mogherini nuk e pa të udhës të protestojë. Në atë kohë ajo akuzohej se kishte toleruar (në mos edhe përkrahur aktivisht, edhe me logjistikë) bisedimet sekrete për ndarjen e Kosovës.

Në vjeshtën e vitit 2018 gati 60 organizata të shoqërisë civile nga Kosova i dërguan një letër Mogherinit ku shprehnin shqetësimin e tyre mbi deklaratat e saj lidhur me Kosovën, të cilat përshkruheshin si të rrezikshme për shtetësinë kosovare.

Arrestimi i saj nĂ«n dyshimet pĂ«r keqpĂ«rdorime financiare nĂ« universitetin elitar College of Europe me seli nĂ« BrĂŒgge (Bruges), i cili pjesĂ«risht financohet nga BE, nuk Ă«shtĂ« ndonjĂ« befasi e madhe.

Afërsia e saj me politikanë autokratë dhe të dyshuar për korrupsion ka qenë e dukshme prej vitesh.

Bashkë me Mogherinin është arrestuar edhe Stefano Sannino, njëri nga diplomatët më me ndikim brenda strukturave të BE-së.

Ai ka qenë sekretar i përgjigjshëm në shërbimin e politikës së jashtme të BE-së. Njohës të politikës së BE-së në Bruksel e akuzojnë se si zyrtar i BE-së ka pasur më së shumti mirëkuptim për presidentin autokratik serb Aleksandar Vuçiq.

Sannino një pjesë të karrierës e ka kaluar në Serbi: në vitet 90-të ka qenë zevendësambasador i Italisë në Beograd, ndërsa pas rrëzimit të Sllobodan Millosheviqit drejtoi Misionin e OSBE-së në Serbi.

Në Bruksel ka qenë, mes tjerash, drejtor i përgjithshëm për politika të zgjerimit të BE-së. Nga shkurti Sannino është drejtor i përgjithshëm dhe përgjegjës për Lindjen e Afërt dhe Afrikën Veriore.

Personi i tretë i arrestuar në lidhje me hetimin është Cesare Zegretti, bashkëdrejtor i zyrës për arsimin ekzekutiv, trajnime dhe projekte të College of Europe.

Përveç në Belgjikë College of Europe ka degë edhe në Warshavë dhe Tiranë. Kampusi në Tiranë është hapur më 2024.

The post Tri arrestimet që tronditën Brukselin first appeared on JavaNews.al.

Trieste, Beograd, SarajevĂ« – dhe njĂ« dyshim pĂ«r krime makabre

✇Java News
By: Enver Robelli
25 November 2025 at 22:10

Nga Enver Robelli

Lufta në Bosnjë-Hercegovinë përfundoi saktësisht 30 vjet më parë, por plagët janë shumë larg shërimit. Ditët e fundit ato madje po rihapen: mediat italiane kanë raportuar vazhdimisht se prokuroria e Milanos ka nisur hetime për një kapitull të errët dhe pak të njohur të konfliktit të përgjakshëm. Sipas këtyre raportimeve, ekziston dyshimi se persona të pasur nga Italia dhe vende të tjera perëndimore, midis viteve 1992 dhe 1996, kanë udhëtuar në kryeqytetin e Bosnjës, Sarajevë, për të kryer krime të rënda. Mendohet se ata u kanë paguar para ushtarëve serbë të Bosnjës me qëllimin që, për pikë të qejfit, të qëllonin dhe të vrisnin civilë të pambrojtur.

Sarajeva qe e rrethuar pĂ«r 1.425 ditĂ« nga kodrat pĂ«rreth – rrethimi mĂ« i gjatĂ« i njĂ« qyteti nĂ« historinĂ« moderne tĂ« EvropĂ«s. Para syve tĂ« botĂ«s u vranĂ« mĂ« shumĂ« se 11 mijĂ« njerĂ«z nga ushtria e serbĂ«ve tĂ« BosnjĂ«s, mes tyre edhe qindra fĂ«mijĂ«. Rreth 14 mijĂ« tĂ« tjerĂ« u plagosĂ«n.

Drejtësia italiane u vu në lëvizje pas kërkimeve të gazetarit investigativ Ezio Gavazzeni, i cili në korrik, së bashku me një avokat dhe një ish-gjykatës, dorëzoi prova në prokurorinë e Milanos. Kjo u bë e ditur para gati dy javësh.

Gavazzeni shpjegoi pĂ«r gazetĂ«n “La Repubblica” se tĂ« ashtuquajturit turistĂ« tĂ« luftĂ«s niseshin nga Trieste pĂ«r tĂ« shtĂ«nĂ« mbi njerĂ«z tĂ« pafajshĂ«m. Nga qyteti verior italian supozohet se fluturonin me kompaninĂ« serbe Aviogenex pĂ«r nĂ« Beograd dhe prej andej vazhdonin drejt BosnjĂ«s – vetĂ«m pĂ«r t’iu dorĂ«zuar kĂ«tij hobi makabĂ«r. Sipas Gavazzenit, bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r njerĂ«z me pasion pĂ«r armĂ«t dhe me kontakte tĂ« duhura nĂ« Itali dhe Serbi. “ËshtĂ« indiferenca e sĂ« keqes: tĂ« bĂ«hesh si zot dhe tĂ« mbetesh i pandĂ«shkuar”.

Raportimet nga Italia po ndiqen me shumĂ« interes nga familjet nĂ« SarajevĂ« qĂ« kanĂ« humbur fĂ«mijĂ«t gjatĂ« luftĂ«s. Irina Qisiq u vra nga njĂ« snajperist mĂ« 12 tetor 1993, ndĂ«rsa po hidhte hapat e parĂ« nĂ« rrugĂ«, duke mbajtur dorĂ«n e nĂ«nĂ«s – vetĂ«m katĂ«r ditĂ« pas ditĂ«lindjes sĂ« saj tĂ« parĂ«. Edhe pas 32 vjetĂ«sh, prindĂ«rit i mundon pyetja se kush ia mori jetĂ«n fĂ«mijĂ«s sĂ« tyre dhe pse caku mĂ« i madh – nĂ«na – u kursye, ndĂ«rsa njĂ« fĂ«mijĂ« 75 centimetra i gjatĂ« u vra.

Fatima Popovac tregoi nĂ« mediat boshnjake se djali i saj Ă«shtĂ« vrarĂ« nga njĂ« snajper nga pozicionet e ushtrisĂ« serbe. 31 vjet pas krimit, kjo nĂ«nĂ« nga Sarajeva ende ka shumĂ« pyetje: “Si mund tĂ« vrasĂ«sh fĂ«mijĂ«n e dikujt tjetĂ«r? PĂ«r çfarĂ« mund tĂ« jetĂ« fajtor njĂ« fĂ«mijĂ« gjashtĂ«vjeçar? ËshtĂ« e pabesueshme pĂ«r mua qĂ« dikush e vret fĂ«mijĂ«n e njĂ« tjetri pĂ«r qejf”.

KĂ«tyre pyetjeve u Ă«shtĂ« pĂ«rkushtuar edhe ish-kryebashkiakja e SarajevĂ«s, Benjamina Kariq, prej vitesh. Ajo ishte vetĂ«m njĂ«vjeçare kur filloi agresioni serb ndaj BosnjĂ«s. NĂ« vitin 2022, Kariq pa dokumentarin “Sarajevo Safari” tĂ« regjisorit slloven Miran Zupaniq dhe u trondit aq shumĂ« sa menjĂ«herĂ« dorĂ«zoi padi nĂ« BosnjĂ« dhe Itali. Deri tani drejtĂ«sia boshnjake po hesht.

NĂ« film, dy agjentĂ« tĂ« shĂ«rbimeve sekrete, qĂ« donin tĂ« mbeteshin anonimĂ«, pĂ«rmendin qytetarĂ« tĂ« huaj qĂ« u bashkuan me snajperistĂ«t serbĂ« dhe qĂ«llonin ndaj banorĂ«ve tĂ« SarajevĂ«s. Ata ishin pĂ«rgatitur, u ishin dhĂ«nĂ« edhe dylbi dhe armĂ«. “PashĂ« si njĂ« prej tyre vrau njĂ« njeri”, tha njĂ« dĂ«shmitar. NĂ« turizmin e snajperistĂ«ve, me sa duket, nuk ishin tĂ« pĂ«rfshirĂ« vetĂ«m rreth njĂ«qind italianĂ«.

Gazetari Ezio Gavazzeni, autor i disa librave pĂ«r krimet nĂ« Itali, tha pĂ«r gazetĂ«n britanike “The Guardian” se midis snajperistĂ«ve kishte “gjermanĂ«, francezĂ«, anglezĂ« dhe njerĂ«z nga vende tĂ« tjera perĂ«ndimore”.

Edhe pse lajmet pĂ«r tĂ« ashtuquajturat “safari snajperistĂ«sh” po shkaktojnĂ« tronditje nĂ« Itali dhe gjetkĂ«, ato nuk janĂ« krejtĂ«sisht tĂ« reja. Shkrimtari italian dhe ish-aktivisti i majtĂ« Adriano Sofri, i cili raportoi nga Sarajeva e rrethuar nĂ« vitet 1990, shkroi nĂ« gazetĂ«n “Il Foglio” se ishte gjĂ« e ditur gjerĂ«sisht qĂ« snajperistĂ« tĂ« shumtĂ« vinin nga jashtĂ« pĂ«r tĂ« qĂ«lluar mbi civilĂ«.

NĂ« filmin “Sarajevo Safari”, njĂ« dĂ«shmitar tregon se ka ekzistuar njĂ« listĂ« çmimesh pĂ«r kĂ«to krime tĂ« tmerrshme. PĂ«r vrasjen e njĂ« burri tĂ« rritur paguheshin mbi 90 mijĂ« franga. PĂ«r gratĂ« tarifa ishte mĂ« e ulĂ«t. NdĂ«rsa vrasja e fĂ«mijĂ«ve ishte, me sa duket, mĂ« e shtrenjta. TĂ« moshuarit mund tĂ« vriteshin falas, sipas dĂ«shmitarit.

Tani i takon drejtĂ«sisĂ« italiane tĂ« hetojĂ« kĂ«to akuza tĂ« rĂ«nda – por nuk duhet pasur shumĂ« shpresĂ«. QĂ« nga fillimi i luftĂ«s nĂ« BosnjĂ« kanĂ« kaluar mbi 30 vjet, shumĂ« dĂ«shmitarĂ« ka tĂ« ngjarĂ« tĂ« kenĂ« vdekur, dhe provat mund tĂ« jenĂ« humbur ose shkatĂ«rruar.

QĂ« nĂ« vitin 2007, njĂ« zjarrfikĂ«s amerikan dĂ«shmoi para GjykatĂ«s sĂ« Kombeve tĂ« Bashkuara pĂ«r krimet e luftĂ«s nĂ« ish-Jugosllavi nĂ« HagĂ«, duke treguar pĂ«r snajperistĂ«t e ardhur nga jashtĂ«. Ai kishte ardhur vullnetarisht nĂ« SarajevĂ« gjatĂ« luftĂ«s pĂ«r tĂ« ndihmuar kolegĂ«t e tij. “Ata nuk mĂ« dukeshin vendas. Rrobat dhe armĂ«t e tyre mĂ« bĂ«nĂ« tĂ« dyshoja se ishin snajperistĂ«â€. Amerikani i pĂ«rshkroi ata si turistĂ« tĂ« armatosur dhe “mĂ« tĂ« pĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r gjuetinĂ« e derrave tĂ« egĂ«r nĂ« Schwarzwald (tĂ« GjermanisĂ«) sesa pĂ«r luftĂ«â€.

Sipas gazetarit Gavazzeni, autoritetet serbe refuzuan tĂ« merreshin me kĂ«tĂ« rast, duke e quajtur atĂ« “legjendĂ« urbane”, pra njĂ« shpikje apo teori konspirative. Italiani pretendon se Ă«shtĂ« i vetmi nĂ« EvropĂ« qĂ« ka sjellĂ« dritĂ« nĂ« kĂ«tĂ« çështje.

Por dyshimet e para datojnĂ« qĂ« nga viti 1995. AtĂ«herĂ«, gazeta “Corriere della Sera” raportoi pĂ«r turistĂ« tĂ« huaj qĂ« udhĂ«tonin nĂ« BosnjĂ« pĂ«r tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« luftĂ«. NjĂ« skenĂ« e famshme dhe e njohur Ă«shtĂ« ajo nĂ« tĂ« cilĂ«n Eduard Limonow – politikan dhe shkrimtar ultranacionalist rus – viziton sĂ« bashku me liderin serb tĂ« BosnjĂ«s, Radovan Karagjiq, ushtarĂ«t dhe paramilitarĂ«t nĂ« njĂ« kodĂ«r mbi SarajevĂ«. Videodokumenti Ă«shtĂ« ende nĂ« dispozicion deri sot.

Karagjiq, mjek dhe poet amator, reciton nga njĂ« nga vjershat e tij: “DĂ«gjoj hapat e shkatĂ«rrimit. / Qyteti digjet si temjani nĂ« kishĂ«â€. Pastaj ai hap zjarr ndaj qytetit, i pasuar nga disa breshĂ«ri tĂ« shkrepura nga Limonow. NĂ« luginĂ« shihet silueta e SarajevĂ«s: hoteli “Holiday Inn”, i ndĂ«rtuar pĂ«r LojĂ«rat Olimpike tĂ« vitit 1984, xhamitĂ«, sinagogat, kishat katolike dhe ortodokse, urat elegante mbi lumin Miljacka, biblioteka e njohur kombĂ«tare, Bashçarsija, qyteti i vjetĂ«r me ndikime osmane i SarajevĂ«s. Dhe njerĂ«z qĂ« vrapojnĂ« pĂ«r jetĂ«n e tyre, qĂ«ndrojnĂ« para furrave tĂ« bukĂ«s ose presin tĂ« marrin ujĂ« nga burimet. Kujtimet mbi kĂ«tĂ« kohĂ« tĂ« errĂ«t tĂ« rrethimit po kthehen kĂ«to ditĂ« furishĂ«m nĂ« SarajevĂ« pas raportimeve tĂ« fundit nĂ« mediat perĂ«ndimore dhe lokale.

The post Trieste, Beograd, SarajevĂ« – dhe njĂ« dyshim pĂ«r krime makabre first appeared on JavaNews.al.

Fishkëllimat ndaj Granit Xhakës, një turp që përsëritet në tribuna

✇Java News
By: Enver Robelli
19 November 2025 at 09:33

Nga Enver Robelli

Një tribunë që i pëlqen të fishkëllejë: dje himnit të Sllovenisë, një vend mik i Kosovës, sot Granit Xhakës, më të mirit futbollist me origjinë shqiptare ndonjëherë në histori. Turp i madh!

Albian Hajdari, i lindur nĂ« Binningen tĂ« ZvicrĂ«s, dhe Leon Avdullahu, i lindur nĂ« Solothurn tĂ« ZvicrĂ«s, tĂ« dy tĂ« pĂ«rgatitur si lojtarĂ« nĂ« kuadĂ«r tĂ« infrastrukturĂ«s sportive zvicerane, vendosĂ«n tĂ« luajnĂ« pĂ«r KosovĂ«n. Askush nĂ« ZvicĂ«r nuk i quajti tradhtar. Vendim i tyre. E drejtĂ« e tyre. Granit Xhaka dha njĂ« vlerĂ«sim nga aspekti sportiv. Tha qĂ« ata do tĂ« mund tĂ« luanin edhe pĂ«r ZvicrĂ«n po tĂ« kishin durim, por do t’u duheshin tri deri katĂ«r vite pĂ«r tĂ« siguruar njĂ« vend tĂ« pĂ«rhershĂ«m nĂ« fushĂ«n e lojĂ«s tĂ« kombĂ«tares zvicerane. A Ă«shtĂ« kjo arsye qĂ« t’i fishkĂ«llehet Granit XhakĂ«s 75 minuta? Jo, nuk Ă«shtĂ«.

Natyrisht nĂ« tribunĂ« vlejnĂ« do “rregulla” tĂ« tjera dhe komunikimi nuk Ă«shtĂ« i ngjashĂ«m si nĂ« ndonjĂ« klub anglez debati, por prapĂ«seprapĂ« kĂ«to britma Granit Xhaka as nuk i meriton, as nuk ua ka borxh. ËshtĂ« i njĂ«jti qĂ« i ka bĂ«rĂ« krenarĂ« miliona shqiptarĂ« me karrierĂ«n e tij brilante si futbollist – dhe kĂ«tĂ« e ka bĂ«rĂ« sidomos falĂ« ZvicrĂ«s.

NĂ«se ndokush qĂ« Ă«shtĂ« rritur nĂ« ZvicĂ«r mendon se, pas vendimit tĂ« tij pĂ«r tĂ« luajtur pĂ«r KosovĂ«n, bĂ«het patriot mĂ« i madh se tĂ« tjerĂ«t qĂ« luajnĂ« pĂ«r ZvicrĂ«n, atĂ«herĂ« kjo tregon infantilizĂ«m edhe pĂ«rtej fushĂ«s sĂ« futbollit. Para 12 viteve, mĂ« 13 tetor 2013, kur Kosova s’ishte fare anĂ«tare e UEFA dhe FIFA, nĂ« Luzern luajti Zvicra kundĂ«r ShqipĂ«risĂ«. “Trimat” shqiptarĂ« nga tribuna nuk patĂ«n ide mĂ« tĂ« mirĂ« se sa tĂ« brohorisnin: “Valon magjupi”.

Turp atëherë, turp sot kundër Granit Xhakës. Ah, Granit Xhaka para ndeshjes tha edhe këtë: Kosova po luan në nivel shumë të mirë. Por këto fjalë meraklitë e fishkëllimave nuk i kanë dëgjuar, as lexuar, as kuptuar.

The post Fishkëllimat ndaj Granit Xhakës, një turp që përsëritet në tribuna first appeared on JavaNews.al.

Para 60 vitesh shkrimtari kroat JoĆŸa Horvat lundroi anekĂ«nd botĂ«s me njĂ« anije me emĂ«r shqiptar – “Besa”

✇Java News
By: Enver Robelli
15 November 2025 at 10:15

Nga Enver Robelli 

NĂ« vitin e largĂ«t 1965, anijendĂ«rtuesit nga qyteti i PulĂ«s nĂ« Kroaci i dorĂ«zuan shkrimtarit JoĆŸa Horvat njĂ« anije, tĂ« cilĂ«n ai e pagĂ«zoi me njĂ« emĂ«r shqip – “Besa”. Emri ishte edhe pĂ«rbetim se Horvat dhe ekuipazhi katĂ«ranĂ«tarĂ«sh do t’ia dilnin t’i silleshin botĂ«s me anijen e tyre modeste, 15 metra tĂ« gjatĂ«. Siç shkruan gazeta kroate Novi List, anija “Besa” u bĂ« sinonim i zbulimit tĂ« kulturave tĂ« tjera dhe i ballafaqimit me rreziqe nĂ« det tĂ« hapur. NjĂ« aventurĂ« tĂ« tillĂ«, nĂ« JugosllavinĂ« e atĂ«hershme, nuk e kishte rrezikuar askush. 

Sipas njĂ« legjende, shumĂ« miq të Horvatit i kishin thĂ«nĂ« se nuk do tĂ« kishte kurrĂ« sukses tĂ« lundronte botĂ«n me anije. Thuhet se Horvat u pĂ«rgjigj duke thĂ«nĂ« se po ua jepte fjalĂ«n shqiptare tĂ« nderit – pra, besĂ«n – se do t’i sillej rreth e rrotull botĂ«s. 

Horvat ishte skenarist i filmit “Ciguli Miguli”, i cili u kritikua nga Lidhja e KomunistĂ«ve tĂ« KroacisĂ« pĂ«r shkak tĂ« gjoja opozitarizmit antisocialist. GjatĂ« lundrimit, Horvat mbajti ditar dhe botoi tekste nĂ« gazetĂ«n Vjesnik u Srijedu (VUS). KĂ«to tekste Horvat i zgjeroi dhe botoi nĂ« dy vĂ«llime: ditarĂ«t mbajnĂ« titullin “Besa 1” dhe “Besa 2”. 

Gazeta Vjesnik e mbĂ«shteti udhĂ«timin e tij me 1500 dollarĂ«, ndĂ«rsa diaspora kroate me 500 dollarĂ«. GjatĂ« lundrimit, Horvat dhe shoqĂ«ruesit e tij u pĂ«rballĂ«n me probleme tĂ« ndryshme – prej shtrĂ«ngatave deri te tensionet politike. Kanalin e Suezit e kaluan pak ditĂ« para se tĂ« shpĂ«rthente lufta e tretĂ« mes arabĂ«ve dhe Izraelit. Kanali i Suezit qĂ«ndroi i mbyllur deri mĂ« 1975. 

Pas dy vitesh lundrim nĂ«pĂ«r botĂ«, anija “Besa” mĂ« 4 korrik 1967 u shfaq nĂ« Gjirin e Kotorit nĂ« Mal tĂ« Zi, ku u prit nga politikanĂ« lokalĂ« tĂ« kohĂ«s dhe shumĂ« qytetarĂ«. Sipas ekspertĂ«ve kroatĂ« tĂ« nautikĂ«s, anija “Besa” lundron ende dhe Ă«shtĂ« e ankoruar nĂ« njĂ« port tĂ« vogĂ«l nĂ« Split. 

The post Para 60 vitesh shkrimtari kroat JoĆŸa Horvat lundroi anekĂ«nd botĂ«s me njĂ« anije me emĂ«r shqiptar – “Besa” first appeared on JavaNews.al.

❌
❌