❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Influencerët ia shitën botës një fantazi për Dubain - dhe tani ajo është zhdukur në një re tymi raketash

✇Telegrafi
By: Gaby Hinsliff


Qyteti u paraqit si një vend i dëshirueshëm për të jetuar, por ata që u shpërngulën atje tani po e kuptojnë pasigurinë që vjen me të qenët migrant ekonomik.

Burimi: The Guardian
PĂ«rkthimi: Telegrafi.com

PĂ«r t’u mashtruar nga njĂ« vegim, nuk Ă«shtĂ« e nevojshme tĂ« jesh i humbur nĂ« shkretĂ«tirĂ«. NdonjĂ«herĂ«, iluzioni Ă«shtĂ« mĂ« i fortĂ« pikĂ«risht atĂ«herĂ« kur mendon se je i sigurt nĂ« shtĂ«pi, duke postuar nga pishina pĂ«r festĂ«n e llastimit tĂ« vajzĂ«s sate adoleshente dhe pĂ«r jetĂ«n tĂ«nde vezulluese nĂ« njĂ« qytet ku “mundĂ«sitĂ« janĂ« tĂ« pafundme”, siç priren tĂ« jenĂ« pĂ«r vajzat e miliarderĂ«ve qĂ« jetojnĂ« nĂ« parajsa fiskale. Dhe, pikĂ«risht atĂ«herĂ« fantazia shpĂ«rthen nĂ« njĂ« re tymi raketash tĂ« kapura nga mbrojtja ajrore, duke lĂ«nĂ« pas vetĂ«m njĂ« grua tjetĂ«r me pizhame qĂ« i thotĂ« Instagrami-t (siç bĂ«ri Petra Ecclestone nĂ« fundjavĂ«) se ajo u shpĂ«rngul nĂ« Dubai “pĂ«r t’u ndier e sigurt” dhe se lufta nuk pĂ«rmendej askund nĂ« kushtet e kontratĂ«s.

Kush mund ta kishte menduar se tĂ« jetosh disa qindra milje larg Teheranit - nĂ« vijĂ« ajrore pĂ«r dronĂ«t - mund tĂ« kishte rreziqe? Me siguri jo ai menaxher spekulativ fondesh qĂ« u ankua nĂ« Financial Times se “marrĂ«veshja nuk ishte qĂ« tĂ« ekspozoheshe ndaj gjeopolitikĂ«s”.

Por, nĂ«se Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« kesh simpati pĂ«r super tĂ« pasurit, teksa zbulojnĂ« se ka disa gjĂ«ra qĂ« paratĂ« nuk mund t’i blejnĂ«, ata nuk janĂ« tĂ« vetmit britanikĂ« tĂ« bllokuar nĂ« Gjirin Persik. MarrĂ«veshja qĂ« Dubai u ofroi migrantĂ«ve ekonomikĂ« - dhe kjo Ă«shtĂ« ajo çfarĂ« janĂ« britanikĂ«t tĂ« cilĂ«t kĂ«rkojnĂ« njĂ« jetĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« nĂ« Gjirin Persik, sado qĂ« disa mund ta urrejnĂ« kĂ«tĂ« etiketĂ« - ishte njĂ« lloj i [filmit] Shou i Trumanit nĂ« jetĂ«n reale: njĂ« strehĂ« e ndritshme, me diell, e sterilizuar dhe me kriminalitet tĂ« ulĂ«t pĂ«r kĂ«do qĂ« dĂ«shironte tĂ« pasurohej ose tĂ« mbetej i pasur, e mbajtur nĂ« kĂ«mbĂ« nga ndĂ«shkimet e rrepta pĂ«r kĂ«do qĂ« do tĂ« guxonte t’i prishte publikisht iluzionet e saj.

Krahas menaxherĂ«ve tĂ« pasurisĂ«, agjentĂ«ve tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme dhe bashkĂ«shorteve tĂ« reja tĂ« bukura me lĂ«kurĂ« tĂ« lĂ«muar qĂ« zakonisht shoqĂ«rojnĂ« super tĂ« pasurit, Dubai tĂ«rhoqi edhe pjesĂ«n e vet tĂ« pĂ«rdoruesve tĂ« X-it me shenjĂ«n e kaltĂ«r qĂ« mbĂ«shtesin [partinĂ«] Reform-Ă«n, duke folur nga klubet e tyre tĂ« plazhit pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si Londra gjoja po shkatĂ«rrohej; influencerĂ« qĂ« kĂ«rkonin sfond luksi pĂ«r videot e tyre tĂ« hapjes sĂ« pakove; djem tĂ« kriptomonedhave, teknologĂ« dhe mashtrues tĂ« ndryshĂ«m. Por, shumĂ« hapa mĂ« poshtĂ« nĂ« shkallĂ«n financiare, pas tyre erdhi njĂ« ushtri punĂ«torĂ«sh tĂ« rinj tĂ« pĂ«rkohshĂ«m pĂ«r tĂ« pastruar pishinat e tyre, pĂ«r t’u kujdesur pĂ«r fĂ«mijĂ«t e tyre dhe pĂ«r t’u dhĂ«nĂ« atyre mĂ«sime pilatesi, shumĂ« prej tĂ« cilĂ«ve tani kanĂ« familje nĂ« vendet e tyre qĂ« janĂ« tĂ« shqetĂ«suara deri nĂ« ankth. Mburruni, po deshĂ«t, kur tani po zbulojnĂ« pse njerĂ«zit e tjerĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« shtĂ«pi kur bie shi, por kjo lloj kĂ«naqĂ«sie nga fatkeqĂ«sia e tĂ« tjerĂ«ve duket e shĂ«mtuar kur qeniet e tjera njerĂ«zore flenĂ« nĂ« bodrumet e veta ndĂ«rsa regjimi tiranik iranian pĂ«rpiqet t’i vrasĂ«.

Rreth 300 mijë britanikë vlerësohet se janë bllokuar në të gjithë rajonin e Gjirit për shkak të luftës: secili, nga çiftet në muaj mjalti që thjesht po ndërronin aeroplanët, te udhëtarët e biznesit, punonjës ndihme që po merrnin disa ditë pushim nga zonat e luftës dhe familje që po vizitonin të afërmit. Shumica prej tyre nuk e prisnin luftën, jo më shumë sesa ne që jemi në Britani ku ajo së shpejti do të mbërrijë në një formë më pak vdekjeprurëse përmes rritjes së çmimeve të gazit dhe karburantit, zinxhirëve të ndërprerë të furnizimit, komuniteteve të diasporës që presin me ankth lajme për të afërmit e tyre dhe gjithë zemërimin helmues që inflacioni në rritje mund të shkaktojë kundër një qeverie laburiste pikërisht në momentin kur rimëkëmbja ekonomike dukej se ishte në horizont.


A mund të shkaktojë lufta në Lindjen e Mesme një krizë ekonomike globale?

Kjo luftë po e shndërron në armë ndërlidhjen globale, apo mënyrat e panumërta në të cilat goditjet e largëta nëpër botë afrohen më pranë shtëpisë falë lëvizjes së njerëzve, parave dhe mallrave - si edhe përmes videove në TikTok të xhiruara nga dikush që të duket si shoqe, sepse e sheh çdo ditë duke biseduar ndërsa bën grimin.

Pse Irani, ndĂ«rsa Ă«shtĂ« nĂ«n sulm, po provokon zemĂ«rimin - dhe jo simpatinĂ« - e botĂ«s arabe duke hedhur dronĂ« mbi hotele nĂ« Dubai, rafineri nafte nĂ« ArabinĂ« Saudite dhe objekte tĂ« gazit tĂ« lĂ«ngshĂ«m natyror nĂ« Katar? Natyrisht, pĂ«r t’i shtyrĂ« fqinjĂ«t tĂ« ushtrojnĂ« presion mbi amerikanĂ«t, por edhe pĂ«r t’i treguar Uashingtonit se, nĂ«se ai bie, atĂ«herĂ« do ta tĂ«rheqĂ« me vete gjithĂ« lagjen. Strategjia e Iranit Ă«shtĂ« ta bĂ«jĂ« rajonin mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« Gjirit tĂ« duket njĂ« vend tepĂ«r i rrezikshĂ«m pĂ«r tĂ« investuar, pĂ«r tĂ« kaluar dimrin nĂ« diell apo pĂ«r t’u mbĂ«shtetur pĂ«r furnizime energjie: pra, tĂ« shkĂ«pusĂ« lidhjet e tij me botĂ«n e jashtme. NjĂ« regjim i pĂ«rjashtuar, qĂ« Ă«shtĂ« vetĂ« i mbyllur dhe i izoluar, po sulmon vendet prosperiteti i tĂ« cilĂ«ve varet nga tĂ« qenit tĂ« hapur, duke pĂ«rdorur lidhjet e tyre me PerĂ«ndimin si mjet presioni. Dhe, Dubai Ă«shtĂ« objektivi i tij mĂ« i afĂ«rt dhe mĂ« i qartĂ« qĂ« ngjan me PerĂ«ndimin, i cenueshĂ«m ndaj presionit sepse Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar mbi njerĂ«z mjaftueshĂ«m pragmatikĂ« sa tĂ« lĂ«vizin atje ku shkon paraja.

Po e shkruaj kĂ«tĂ« nga Franca, ku gazeta ime e mĂ«ngjesit thotĂ« se Bali Ă«shtĂ« Dubai i ri pĂ«r influencerĂ«t: i nxehtĂ«, pafundĂ«sisht i pĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r Instagram, por mĂ« i lirĂ« dhe - ç’ështĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja - jo fqinj me Iranin. Ndoshta ata thjesht do tĂ« mbledhin tripodĂ«t e kamerave dhe do tĂ« largohen, ndĂ«rsa ndiqen kot nga kĂ«rkesat e liderit tĂ« liberal-demokratĂ«ve, Ed Davey, qĂ« britanikĂ«t jashtĂ« vendit tĂ« detyrohen tĂ« paguajnĂ« taksa nĂ« rast se ushtria jonĂ« duhet t’i shpĂ«tojĂ« pĂ«rsĂ«ri. (Le tĂ« themi vetĂ«m se mund tĂ« kĂ«rkojnĂ« nĂ« Google pĂ«r “tensionet nĂ« Detin e KinĂ«s Jugore”.)

Por, personalisht, nĂ«se ka njĂ« gjĂ« qĂ« dua mĂ« shumĂ« nga djemtĂ« e palestrave dhe vajzat e mirĂ«qenies qĂ« krijojnĂ« pĂ«rmbajtje nga Dubai - mĂ« shumĂ« sesa paratĂ« e tyre - Ă«shtĂ« qĂ« ta pĂ«rdorin atĂ« ndikim. Tani kur ata e dinĂ« se cila Ă«shtĂ« ndjesia kur duhet tĂ« mbledhĂ«sh gjĂ«rat dhe tĂ« ikĂ«sh nga bombat qĂ« bien, do tĂ« doja qĂ« tĂ« ndĂ«rprisnin pĂ«r njĂ« moment pĂ«rmbajtjen me #sponsored vetĂ«m sa pĂ«r tĂ« reflektuar mbi mĂ«simet e nxjerra nga ky version luksoz i pĂ«rvojĂ«s sĂ« refugjatĂ«ve. Pse tĂ« mos pĂ«rdorin ato lidhje me botĂ«n e jashtme qĂ« Irani duket kaq i etur t’i shkatĂ«rrojĂ«, dhe t’u flasin miliona ndjekĂ«sve tĂ« tyre nĂ« TikTok, Instagram dhe YouTube pĂ«r pasigurinĂ« e rrugĂ«s sĂ« migrantit dhe pĂ«r faktin se tĂ« shpĂ«rngulesh jashtĂ« vendit pĂ«r njĂ« jetĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« - siç bĂ«jnĂ« çdo ditĂ« miliona njerĂ«z nĂ« rrethana shumĂ« mĂ« kĂ«rcĂ«nuese pĂ«r jetĂ«n - nuk Ă«shtĂ« aq komode sa pretendojnĂ« disa?

Nëse dëshiron të pasurohesh në Dubai ose të vdesësh duke u përpjekur, jam e gatshme ta pranoj se kjo është puna jote. Por, vetëm nëse ndihesh njësoj për çdo migrant tjetër ekonomik: sepse, të pëlqejë apo jo, edhe ti je një prej tyre. /Telegrafi/

↗

Pse Trumpi është i interesuar për Grenlandën?

✇Telegrafi
By: Gaby Hinsliff


Parashikimet sugjerojnë se ngrohja globale mund të krijojë një rrugë të shkurtër nga Azia në Amerikën e Veriut dhe rrugë të reja për tregti, transport detar - dhe sulm.

Burimi: The Guardian
PĂ«rkthimi: Telegrafi.com

NjĂ« javĂ« tjetĂ«r, njĂ« fenomen tjetĂ«r i çuditshĂ«m moti pĂ«r tĂ« cilin ndoshta nuk keni dĂ«gjuar kurrĂ«. NĂ«se nuk Ă«shtĂ« “bomba e motit” me erĂ«ra dhe borĂ« ekstreme qĂ« Britania po pĂ«rpiqet tĂ« pĂ«rballojĂ« teksa po shkruaj, janĂ« raportet nĂ« The Guardian pĂ«r drerĂ«t nĂ« Arktik qĂ« po pĂ«rballen me tĂ« kundĂ«rtĂ«n: moti jashtĂ«zakonisht i ngrohtĂ« qĂ« sjell mĂ« shumĂ« shi, i cili ngrin dhe krijon njĂ« lloj dĂ«bore tĂ« cilĂ«n ata nuk mund ta gĂ«rmojnĂ« lehtĂ«sisht me thundrat e tyre pĂ«r tĂ« arritur tek ushqimi. NĂ« njĂ« habitat aq tĂ« ashpĂ«r sa Arktiku, ku mbijetesa varet nga pĂ«rshtatja e duhur, edhe ndryshimet mĂ« tĂ« vogla tĂ« motit kanĂ« pasoja qĂ« pĂ«rhapen pafundĂ«sisht - dhe jo vetĂ«m pĂ«r drerĂ«t.

PĂ«r dekada tĂ« tĂ«ra, politikanĂ«t kanĂ« paralajmĂ«ruar pĂ«r luftĂ«rat klimatike qĂ« po vijnĂ« - konflikte tĂ« shkaktuara nga thatĂ«sira, pĂ«rmbytjet, zjarret dhe stuhitĂ« qĂ« detyrojnĂ« njerĂ«zit tĂ« zhvendosen, ose i shtyjnĂ« tĂ« konkurrojnĂ« me fqinjĂ«t pĂ«r burime tĂ« pakĂ«suara natyrore. PĂ«r kĂ«do qĂ« e ka paramenduar kĂ«tĂ« si diçka qĂ« do tĂ« ndodhte larg pragut tĂ« EvropĂ«s, nĂ« shkretĂ«tira tĂ« goditura nga thatĂ«sira ose nĂ« ishujt e PaqĂ«sorit qĂ« po zhyten ngadalĂ« nĂ« det, diskutimet e kĂ«saj jave nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« - pĂ«r marrjen nĂ« pronĂ«si tĂ« GrenlandĂ«s - janĂ« njĂ« alarm i zĂ«shĂ«m pĂ«r t’u zgjuar. Siç e ka thĂ«nĂ« komandanti i parĂ« i MarinĂ«s britanike, gjenerali Gwyn Jenkins - pĂ«r kĂ«do qĂ« ka qenĂ« i gatshĂ«m ta dĂ«gjojĂ« - shkrirja e Veriut, pĂ«r shkak tĂ« krizĂ«s klimatike, ka shkaktuar prej kohĂ«sh njĂ« garĂ« tĂ« egĂ«r nĂ« Arktikun qĂ« po shkrihet: pĂ«r burime, territore dhe qasje strategjike nĂ« Atlantik. PĂ«r tĂ« kuptuar se si kjo e kĂ«rcĂ«non EvropĂ«n Veriore, shikoni globin nga sipĂ«r, jo hartĂ«n.

Deri nĂ« fillim tĂ« viteve 2040, parashikimet sugjerojnĂ« se ngrohja globale mund t’i bĂ«jĂ« ujĂ«rat e ngrira rreth Polit tĂ« Veriut - oqeanin qĂ« ndan RusinĂ« nga Kanadaja dhe Grenlanda - pothuajse pa akull gjatĂ« verĂ«s. Kjo mund tĂ« hapĂ« njĂ« rrugĂ« tĂ« re tĂ« shkurtĂ«r nga Azia pĂ«r nĂ« AmerikĂ«n e Veriut, jo pĂ«rmes mesit tĂ« planetit, por nga sipĂ«r, duke krijuar rrugĂ« tĂ« reja pĂ«r tregti, transport detar, peshkim - dhe, gjĂ«ja mĂ« shqetĂ«suese - pĂ«r sulm.

Një teatër i ri lufte po shfaqet si pasojë e akullit që po shkrihet, dhe Kina, Rusia dhe ShBA-ja janë gjithnjë e më të përfshira në një betejë për dominim. Ndërkohë, teksa temperaturat në rritje e kthejnë Veriun e largët në një tabelë shahu për autokratët, territoret që kanë fatin e keq të jenë në rrugë - nga Grenlanda te Kanadaja e deri te arkipelagu norvegjez i Svalbardit, të cilin Rusia e ka dëshiruar prej kohësh - rrezikojnë të bëhen pionë.

Pothuajse po aq të rrezikshme për këto vende, sa kërcënimet që sjell Poli që po shkrihet, janë edhe mundësitë që hapen. Përse mendon ShBA-ja se duhet të aneksojë Grenlandën miqësore për të mbrojtur këtë kufi kritik arktik? Në fund të fundit, ata kanë pasur trupa të vendosura në këtë territor autonom danez që nga Lufta e Dytë Botërore, dhe Danimarka e ka bërë të qartë gatishmërinë se janë të mirëpritur të sjellin më shumë. Interesant, përfitimi i vetëm që vjen ekskluzivisht me pronësinë, është e drejta mbi pasuritë nëntokësore që mund të zbulohen ndërsa ky vend i ngrirë nxehet!

Grenlanda Ă«shtĂ« njĂ« burim i rrallĂ« dhe i pashfrytĂ«zuar jo vetĂ«m pĂ«r naftĂ« dhe gaz, por edhe pĂ«r mineralet e rralla qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« prodhuar gjithçka - nga bateritĂ« e makinave elektrike te procesorĂ«t e qendrave tĂ« tĂ« dhĂ«nave, tĂ« cilat janĂ« shpresa e ShBA-sĂ« pĂ«r tĂ« fituar garĂ«n teknologjike me KinĂ«n - siç ishte goma nga Malajzia apo pambuku nga India pĂ«r ekonomitĂ« e dikurshme koloniale. Edhe pse shpesh Ă«shtĂ« gabim tĂ« kĂ«rkosh sĂ« tepĂ«rmi metodĂ«n logjike nĂ« çmendurinĂ« e dukshme presidenciale, nuk mungojnĂ« ideologĂ«t dhe krerĂ«t e teknologjisĂ« nĂ« orbitĂ«n e Trumpit tĂ« cilĂ«t janĂ« nĂ« gjendje t’i lidhin tĂ« gjitha kĂ«to dhe t’ia shesin atij. Dhe, edhe nĂ«se shfrytĂ«zimi i Arktikut nuk Ă«shtĂ« ekonomikisht i vlefshĂ«m pĂ«r shumĂ« vite, ankesat e Trumpit kĂ«tĂ« javĂ« pĂ«r “plot anije kineze dhe ruse kudo” bĂ«jnĂ« me dije se dikush e ka bindur se nuk mund t’i lejojĂ« rivalĂ«t ta mposhtin atĂ« nĂ« njĂ« mundĂ«si tĂ« vlefshme zhvillimi - njĂ« koncept qĂ« çdo ish-manjat pasurish tĂ« paluajtshme mund ta kuptojĂ«. NĂ« fund tĂ« fundit, nĂ« UkrainĂ«, Trumpi kĂ«rkoi tĂ« drejta pĂ«r nxjerrjen e mineraleve tĂ« rralla nĂ« kĂ«mbim tĂ« garancive tĂ« sigurisĂ«, dhe nĂ« GazĂ« mendoi pĂ«r ndĂ«rtimin e hoteleve mbi rrĂ«nojat e bombarduara: pse tĂ« mos pĂ«rpiqet tĂ« pĂ«rfitojĂ« shpejt nga njĂ« katastrofĂ« mjedisore?

Dhe, teksa pĂ«r britanikĂ«t e gjithĂ« kjo duket si njĂ« epokĂ« e re e perandorisĂ«, pĂ«r besnikĂ«t e MAGA-s ndoshta ka njĂ« jehonĂ« tĂ« njĂ« historie shumĂ« mĂ« amerikane - atĂ« tĂ« kolonĂ«ve qĂ« krijonin pasurinĂ« e tyre duke iu bashkuar karvanĂ«ve drejt PerĂ«ndimit, duke shtyrĂ« kufijtĂ« e kombit pafundĂ«sisht pĂ«rpara, duke shpallur pretendime mbi tokat e popujve autoktonĂ« dhe duke i mbajtur ato pĂ«rmes njĂ« pĂ«rzierjeje brutale tĂ« tregtisĂ« dhe dhunĂ«s. QĂ«llimi nuk Ă«shtĂ« tĂ« pushtohet Grenlanda, shpjegon sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, por tĂ« blihet - ose tĂ« paktĂ«n tĂ« merret me qira pĂ«r qasje ekskluzive ushtarake. ËshtĂ« tregues i asaj se sa shpejt Ă«shtĂ« shembur marrĂ«dhĂ«nia midis ShBA-sĂ« dhe ish-aleatĂ«ve tĂ« saj - nĂ« pak mĂ« shumĂ« se njĂ« vit - saqĂ« kjo thuhet pĂ«r tĂ« qetĂ«suar: ej, miq, duam vetĂ«m t’ju shfrytĂ«zojmĂ«, jo t’ju vrasim!

Duke pasur parasysh hapĂ«sirĂ«n legjendare tĂ« shkurtĂ«r tĂ« vĂ«mendjes sĂ« presidentit, Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« thuhet se çfarĂ« fati e pret GrenlandĂ«n. Ndoshta thjesht do tĂ« mĂ«rzitet dhe do tĂ« vazhdojĂ« diku tjetĂ«r, sidomos pasi tĂ« kenĂ« kaluar zgjedhjet afatmesme dhe tĂ« mos ketĂ« mĂ« nevojĂ« pĂ«r dramĂ« jashtĂ« vendit pĂ«r tĂ« larguar vĂ«mendjen nga dĂ«shtimet e brendshme. Ose, pĂ«rkundrazi, ndoshta ShtĂ«pia e BardhĂ« do tĂ« huazojĂ« manualin e Putinit, duke shfrytĂ«zuar dĂ«shirĂ«n e grenlandezĂ«ve pĂ«r pavarĂ«si nga Danimarka pĂ«r tĂ« nxitur lloj-lloj trazirash tĂ« brendshme - tĂ« cilat lehtĂ« ndizen nĂ« epokĂ«n e rrjeteve sociale - pĂ«rpara se ta paraqesĂ« ShBA-nĂ« si njĂ« shpĂ«timtar dashamirĂ«s qĂ« vjen pĂ«r t’i mbrojtur dhe pĂ«r t’i pasuruar.

Por, sido që të jetë, më mirë të mësohemi me idenë se ky është fillimi, jo fundi i konflikteve që mund të vijnë teksa ngrohja globale rishkruan hartat tona, zhbën aleancat e vjetra dhe krijon rivalitete të reja vdekjeprurëse për tokë, ujë dhe burime natyrore.

Sigurisht që do të jetë më keq për ata që tashmë jetojnë në kufijtë e mbijetesës - në shkretëtira tepër të thata që të rritet diçka, ose në qytete bregdetare që tashmë po luftojnë me ngritjen e niveleve të detit, ose në vendet tepër të varfra për të mbrojtur veten nga stuhitë gjithnjë e më të dhunshme - sesa për Evropën me klimë të butë dhe me fat. Dhe, sigurisht që këto rreziqe mund të menaxhoheshin më mirë nga qeveritë bashkëpunuese që i trajtojnë ngjarjet, si shkrirja e Veriut, si një sfidë kolektive për njerëzimin që duhen përballuar së bashku, dhe jo si një garë vdekjeprurëse për përparësi kombëtare.

Por, nĂ« javĂ«n kur Trumpi njoftoi se do ta tĂ«rhiqte ShBA-nĂ« nga njĂ« sĂ«rĂ« nismash ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r klimĂ«n, Ă«shtĂ« e qartĂ« se kjo nuk Ă«shtĂ« bota nĂ« tĂ« cilĂ«n jetojmĂ«. Prandaj, tĂ« paktĂ«n, le tĂ« shĂ«rbejĂ« Grenlanda e varfĂ«r dhe e sfilitur si njĂ« kujtesĂ« se kriza klimatike do tĂ« ketĂ« pasoja gjeopolitike tĂ« cilat mezi kemi filluar t’i kuptojmĂ«, dhe se çdo gjĂ« qĂ« mund tĂ« bĂ«jmĂ« pĂ«r tĂ« kufizuar temperaturĂ«n nĂ« rritje ose pĂ«r tĂ« zbutur efektet e saj, ka ende rĂ«ndĂ«si. Madje, ose ndoshta, pikĂ«risht sepse nuk mund ta zhbĂ«jmĂ« ende dĂ«min qĂ« tashmĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« me qĂ«llim. /Telegrafi/

↗

Njihuni me brezin X: Në moshë të mesme, të tërbuar dhe të radikalizuar nga vreri i internetit

✇Telegrafi
By: Gaby Hinsliff


Kush po e shtyn përpara rebelimin populist? Nuk janë pensionistët e acaruar apo adoleshentët e ndjeshëm - është brezi im.

Burimi: The Guardian
PĂ«rkthimi: Telegrafi.com

Kur kishim dyshime, flisnim për motin. Ose, nëse jo për këtë, atëherë për atë se përse trenat përsëri vonohen, apo sa e bukur ishte foshnja e dikujt: ai lloji i rutinës monotone që shkëmben me të huajt në rrugë. Por, diçka po ndryshon në mënyrën se si flasim në publik.

Disa ditĂ« mĂ« parĂ« isha nĂ« [supermarketin] Aldi, duke bĂ«rĂ« bisedĂ«n e zakonshme nĂ« arkĂ«. Kur arkĂ«tarja tha se ishte e lodhur nga puna me turne shtesĂ« pĂ«r tĂ« fituar ca para pĂ«r Krishtlindje, burri pas meje ndĂ«rhyri duke thĂ«nĂ« se do tĂ« jetĂ« edhe mĂ« keq pasi “ajo do tĂ« na marrĂ« tĂ« gjitha paratĂ«â€ (nĂ«se Rachel Reeves ishte nĂ« hamendje, deklaratat e saj pĂ«r buxhetin po ndikojnĂ«). Deri kĂ«tu rutinĂ«, po tĂ« mos kishte vazhduar tĂ« shtonte se ajo dhe pjesa tjetĂ«r e qeverisĂ« duhej tĂ« hiqeshin qafe dhe se ka mjaft ish-ushtarakĂ« pĂ«rreth qĂ« dinĂ« se çfarĂ« duhet bĂ«rĂ« - pĂ«rpara se tĂ« vazhdonte nĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« grafike, derisa radha ra nĂ« heshtje dhe njerĂ«zit nisĂ«n tĂ« lĂ«viznin. Por, gjĂ«ja mĂ« e çuditshme ishte se ai i tha tĂ« gjitha kĂ«to me mjaft qetĂ«si, sikur vrasja politike tĂ« ishte temĂ« e pranueshme bisede me tĂ« huajt, si futbolli apo sa gjatĂ« kanĂ« zgjatur punimet nĂ« rrugĂ«. VetĂ«m mĂ« vonĂ« mĂ« ra nĂ« mend: ishte lloji i bisedĂ«s nga Facebook-u qĂ« ka marrĂ« jetĂ«. Ai e thoshte me zĂ« tĂ« lartĂ«, edhe nĂ« publik, llojin e gjĂ«rave qĂ« njerĂ«zit i thonĂ« shpesh nĂ« internet, pa e kuptuar se nĂ« botĂ«n reale ato janĂ« ende tronditĂ«se - tĂ« paktĂ«n pĂ«r tani.

Mendova pĂ«r tĂ« kur ministri i ShĂ«ndetĂ«sisĂ«, Wes Streeting, shprehu shqetĂ«sim kĂ«tĂ« javĂ« se po bĂ«hej “e pranueshme, nĂ« aspektin social, tĂ« jesh racist” sĂ«rish, me punonjĂ«s tĂ« NHS-it [ShĂ«rbimi ShĂ«ndetĂ«sor KombĂ«tar] nga pakicat etnike qĂ« luftojnĂ« me njĂ« valĂ« demoralizuese gjĂ«rash tĂ« cilat njerĂ«zit, me sa duket, tani ndihen tĂ« guximshĂ«m t’ua thonĂ« atyre. Ajo qĂ« pĂ«rshkroi Streetingu - jo vetĂ«m racizĂ«m i paepur, por njĂ« ndjesi e pĂ«rgjithshme se frenimet po zhduken - shtrihet shumĂ« pĂ«rtej dhomave tĂ« pritjes nĂ« spitale. Mund ta ndjesh nĂ« stacione autobusi, ku pyetjet e sjellshme se pĂ«rse 44-shi nuk ndalon mĂ« kĂ«tu pĂ«rfundojnĂ« papritur nĂ« tangjente tĂ« egra pĂ«r gjurmĂ« kimike ose pĂ«r qeverinĂ« qĂ« tĂ« pĂ«rgjon; ose nĂ« biseda rastĂ«sore nĂ« derĂ«n e shkollĂ«s, ku prindĂ«rit qĂ« pĂ«rndryshe duken krejtĂ«sisht normalĂ« dalin tĂ« kenĂ« disa ide shumĂ« tĂ« çuditshme pĂ«r vaksinat.

NjĂ« mike e quan kĂ«tĂ« “sauna politike”, pas bisedave tĂ« mbushura me teori konspirative qĂ« ajo dĂ«gjon nĂ« saunĂ«n e qendrĂ«s lokale tĂ« rekreacionit. Por, sido qĂ« ta quani, Ă«shtĂ« sikur njerĂ«zit po shprehin me zĂ« tĂ« lartĂ« monologĂ«t e tyre tĂ« brendshĂ«m - gjĂ«rat qĂ« deri vonĂ« do tĂ« kishin pasur turp t’i thoshin nĂ« publik, apo ndoshta edhe t’ia pranonin vetes se i mendojnĂ« - me zĂ« tĂ« lartĂ«. Sepse, nĂ« fund tĂ« fundit, ata i thonĂ« kĂ«to gjĂ«ra nĂ« internet dhe askush nuk befasohet. Pse jo nĂ« njĂ« dhomĂ« pritjeje nĂ« spital? ËshtĂ« ekuivalenti i bisedĂ«s sĂ« djemve tĂ« rinj qĂ« pĂ«rpiqen tĂ« provojnĂ« nĂ« jetĂ«n reale gjĂ«rat qĂ« kanĂ« parĂ« nĂ« pornografinĂ« e internetit dhe çuditen kur pĂ«rfundojnĂ« keq - pĂ«rveçse kĂ«tĂ« herĂ« fajtorĂ«t nuk janĂ« adoleshentĂ« e hutuar, por prindĂ«rit e tyre, tĂ« shkĂ«putur nga shembja marramendĂ«se dhe e shpejtĂ« e normave sociale nĂ« internet dhe kthimi i sharjeve qĂ« nuk i kanĂ« dĂ«gjuar me zĂ« tĂ« lartĂ« qĂ« nga fĂ«mijĂ«ria.

Radikalizimi i moshĂ«s sĂ« mesme tingĂ«llon pothuajse si njĂ« kontradiktĂ«, njĂ« reagim ndaj gjithĂ« stereotipave rreth rehatisĂ« nĂ« rutinĂ«. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, nĂ« mendjen tonĂ«, nĂ«se jo diku tjetĂ«r, brezi X [tĂ« lindur mes viteve 1965-1960] ka qenĂ« gjithmonĂ« paqeruajtĂ«si i butĂ« i luftĂ«rave kulturore: as aq i vjetĂ«r pĂ«r tĂ« qenĂ« reaksionar dhe as aq i ri pĂ«r tĂ« qenĂ« me zgjimin [woke], por duke zĂ«nĂ« njĂ« zonĂ« tĂ« artĂ« tĂ« moderuar diku nĂ« mes. Por, diçka duket se na ka ndodhur ndĂ«rsa hymĂ« nĂ« vitet e krizĂ«s sĂ« mesme. Tani brezi X Ă«shtĂ« mjaftueshĂ«m i vjetĂ«r pĂ«r t’u shqetĂ«suar se bota po ndryshon dhe po na lĂ« pas: se nĂ«se pushohemi nga puna mund tĂ« mos na punĂ«sojnĂ« mĂ«, se martesat tona mund tĂ« mos mbijetojnĂ« largimin e fĂ«mijĂ«ve, se pikĂ«pamjet tona janĂ« tĂ« vjetruara dhe dikush po vjen pĂ«r tĂ« na kurthuar, se njerĂ«zit po tallen me ne pas shpinĂ«s tonĂ«. MegjithĂ«se shumica kalojnĂ« pa ndonjĂ« shpĂ«rthim politik, kjo kohĂ« e jetĂ«s ka padyshim viktimat e saj qĂ« kĂ«rkojnĂ« njĂ« dalje pĂ«r zemĂ«rimin dhe zhgĂ«njimin e mbajtur nĂ« shishe se pse jeta nuk doli ashtu siç ishte planifikuar.

JanĂ« brezi X, jo pensionistĂ«t e acaruar apo djemtĂ« adoleshentĂ« tĂ« joshur nga influencuesit e djathtĂ«, ata qĂ« po fuqizojnĂ« tani rebelimin populist. VetĂ«m 19 pĂ«rqind e britanikĂ«ve rreth tĂ« pesĂ«dhjetave votuan Reform UK-nĂ« nĂ« zgjedhjet e fundit tĂ« pĂ«rgjithshme, por njĂ« e treta e atyre midis moshĂ«s 50 dhe 64 do ta votonin tani, sipas YouGov-it, qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« kthesĂ« jashtĂ«zakonisht e shpejtĂ« pĂ«r brezin e “BritanisĂ« atraktive” [Cool Britannia] qĂ« solli Tony Blairin nĂ« Kryeministri - dhe ky fakt Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r kalimin e partisĂ« nga periferia nĂ« kryeqendĂ«r. NĂ« ShBA, brezi X Ă«shtĂ« quajtur “brezi mĂ« pro-Trump”, sepse kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa se çdo tjetĂ«r tĂ« identifikohen si republikanĂ«.

Megjithatë, me përjashtime të rralla, si projekti Smidge - një studim ndërkombëtar trevjeçar në zhvillim mbi mënyrën se si përhapen teoritë konspirative dhe dezinformimi midis moshave 45-65-vjeçare dhe si mund të funksionojë deradikalizimi për këtë grupmoshë - ne tregojmë çuditërisht pak kureshtje mbi mënyrën se si mendjet e moshës së mesme janë formuar nga jetesa gjatë këtij eksperimenti të madh të lirive të pakontrolluara të fjalës.

Brezi im pĂ«lqen tĂ« mendojĂ« se jemi mbi ndikimin qĂ« shohim nĂ« internet: se jemi mĂ« tĂ« zotĂ«t me teknologjinĂ« se prindĂ«rit tanĂ«, mĂ« pak tĂ« prekur nga TikTok-u se fĂ«mijĂ«t tanĂ«, dhe mjaft tĂ« pjekur pĂ«r ta ndarĂ« atĂ« nga jeta reale. Por, dĂ«shmitĂ« sugjerojnĂ« se nuk jemi aq tĂ« aftĂ« pĂ«r ta ndarĂ« sa mendojmĂ«. Ndoshta befasia e vetme, duke marrĂ« parasysh sa i hollĂ« ka qenĂ« gjithmonĂ« muri i katĂ«rt qĂ« ndan diskursin nĂ« linjĂ« [online] dhe jashtĂ« linje [offline], Ă«shtĂ« se kjo ka marrĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r t’u thyer. /Telegrafi/

↗

Baballarët milenialë po përjetojnë diçka që nënat e kanë ditur prej kohësh

✇Telegrafi
By: Gaby Hinsliff


Burimi: The Guardian
PĂ«rkthimi: Telegrafi.com

A mund tĂ« kenĂ« burrat me tĂ« vĂ«rtetĂ« gjithçka? ËshtĂ« njĂ« pyetje qesharake, natyrisht; njĂ« supozim kontrovers nga i cili gratĂ« kanĂ« kaluat vite tĂ« tĂ«ra duke u pĂ«rpjekur qĂ« tĂ« çliroheshin. NĂ«nat kanĂ« punuar gjatĂ« dhe shumĂ« pĂ«r tĂ« hedhur poshtĂ« mitin se dikush duhet tĂ« jetĂ« nĂ« gjendje tĂ« menaxhojĂ« e vetme njĂ« punĂ«, fĂ«mijĂ«n, njĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« lumtur dhe njĂ« jetĂ« me kuptim pa u djersitur kurrĂ« ose (mĂ« me rĂ«ndĂ«si) pa pasur nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ«.

Dhe, deri në një farë mase kemi pasur sukses, gjykuar nga një sondazh me pesë mijë baballarë në Mbretërinë e Bashkuar, publikuar këtë javë nga organizata bamirëse Working Families që zbuloi se tri të katërtat tani thonë se me të vërtetë duan të ndajnë barrën e prindërimit në mënyrë të barabartë me partneret e tyre. Por, duket se bota e jashtme nuk ka arritur ende të na ndjekë.

Një në pesë burra tha se ishte pyetur - kur kërkoi pushim nga puna për arsye familjare - se ku ishte gruaja ose partnerja e tij. Përkthim: a nuk është ajo puna e saj? Dhe, ndoshta, me zë të ulët: nëse në shtëpinë tënde nuk është puna e saj, çfarë lloj burri je ti? Shumica e pengesave të tjera që burrat raportuan - si ato për sfidën nëse kriza familjare ishte me të vërtetë kaq urgjente, ose të shqetësoheshin se shefi i tyre do të mendonte më pak për ta për shkak të kërkesës - do të jenë të njohura në mënyrë për shumicën e nënave që punojnë. Por, mua kurrë nuk më kanë pyetur pse nuk mund ta shtyjë burrin të bëjë gjithçka, në një mënyrë që nënkupton se duhet të ketë diçka që nuk shkon me mua ose jo.

Betejat e baballarĂ«ve qĂ« punojnĂ« janĂ« si tĂ« njĂ«jta ashtu edhe tĂ« ndryshme nga ato tĂ« nĂ«nave qĂ« punojnĂ«, dhe kĂ«tu qĂ«ndron ndjesia e lehtĂ« e dyshimit mes dy kampeve qĂ« nĂ« thelb po luftojnĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n luftĂ«. (Supozimi se nĂ«nat janĂ« prindĂ«r tĂ« paracaktuar, se thjesht duhet tĂ« lĂ«nĂ« gjithçka nĂ«se njĂ« fĂ«mijĂ« Ă«shtĂ« i sĂ«murĂ« ose nĂ«se telefonon shkolla, Ă«shtĂ« toksik pĂ«r tĂ« dy gjinitĂ« sepse minon karrierat e grave dhe gjithashtu pĂ«rpjekjet e burrave pĂ«r tĂ« qenĂ« baballarĂ« tĂ« mirĂ«.) MegjithatĂ«, mund tĂ« jetĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« shihen ngjashmĂ«ritĂ« nĂ« punĂ« kur luftoni me njĂ«ri-tjetrin nĂ« shtĂ«pi, tĂ« kyçur nĂ« konkurrencĂ« pĂ«r tĂ« treguar kush Ă«shtĂ« mĂ« i lodhur ose kujt i takon tĂ« shkojĂ« nĂ« kĂ«ndin e lojĂ«rave pĂ«r fĂ«mijĂ«. Ku ishe ti kur ne po bĂ«nim punĂ«n mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ«?, mendojnĂ« gratĂ« pĂ«r vete, kur dĂ«gjojnĂ« njĂ« lloj burri qĂ« flet me zĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«r faktin se Ă«shtĂ« krenar qĂ« Ă«shtĂ« me tĂ« vĂ«rtetĂ« i pranishĂ«m pĂ«r fĂ«mijĂ«t. Ah, tani burrat janĂ« tĂ« interesuar pĂ«r punĂ«n fleksibile: tani qĂ« pandemia e ka normalizuar plotĂ«sisht punĂ«n mjaft tĂ« kĂ«ndshme nga shtĂ«pia, Ă«shtĂ« thjesht çështje e pĂ«rdorimit tĂ« tĂ« drejtave ligjore qĂ« gratĂ« dikur luftuan si luanesha pĂ«r t’i fituar? Kur disa nga deputetĂ«t e rinj meshkuj tĂ« PartisĂ« Laburiste filluan tĂ« bĂ«nin fushatĂ« pĂ«r pushim atĂ«sie mĂ« tĂ« paguar dhe tĂ« ishin tĂ« hapur pĂ«r ta marrĂ« vetĂ« atĂ«, ata nuk u bĂ«nĂ« gjithmonĂ« tĂ« dashur pĂ«r koleget e tyre gra qĂ« kishin qenĂ« nĂ« ato barrikada pĂ«r vite me radhĂ«, megjithĂ«se baballarĂ«t qĂ« angazhohen kanĂ« qenĂ« gjithmonĂ« pjesa e fundit e enigmĂ«s sĂ« barazisĂ«.

Por, dikush duhet t’u tregojĂ« burrave se kjo mund tĂ« bĂ«het. MĂ«simi nga futja e pushimit tĂ« pĂ«rbashkĂ«t prindĂ«ror - qĂ« nĂ«nkupton se çiftet munden, nĂ« teori, tĂ« ndajnĂ« deri nĂ« 50 javĂ« pushim mes vete gjatĂ« vitit tĂ« parĂ« tĂ« fĂ«mijĂ«s - Ă«shtĂ« se shumĂ« baballarĂ« nuk ndihen rehat tĂ« shfrytĂ«zojnĂ« tĂ« drejtat e reja qĂ« u jepen, sepse ende e ndiejnĂ« presionin pĂ«r tĂ« qenĂ« siguruesit kryesorĂ« tĂ« tĂ« ardhurave. Qeveria tashmĂ« Ă«shtĂ« zotuar tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« rishikim mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« lejes prindĂ«rore, dhe kĂ«tĂ« verĂ« komiteti ndĂ«rpartiak pĂ«r barazi nĂ« DhomĂ«n e Komunave argumentoi, nĂ« njĂ« raport, se pushimi atĂ«sor mĂ« bujar dhe i paguar duhet tĂ« jetĂ« njĂ« pĂ«rparĂ«si (aktualisht shumĂ« burra mbeten me minimumin ligjor, i ngrirĂ« nĂ« kohĂ« nĂ« mĂ« pak se gjysma e pagĂ«s minimale kombĂ«tare). Por, as kjo nuk do tĂ« sjellĂ« ndryshim rrĂ«njĂ«sor nĂ«se burrat nuk ndihen tĂ« lirĂ« ta marrin atĂ« pa u ndĂ«shkuar.

NjĂ« zgjidhje e ofruar nĂ« konferencĂ«n e kĂ«saj jave pĂ«r PrindĂ«rimin e BarabartĂ« nĂ« LondĂ«r, ku u diskutua edhe kĂ«rkimi i Working Families, ishte njĂ« fushatĂ« qĂ« burrat tĂ« “jenĂ« prindĂ«r tĂ« zĂ«shĂ«m” duke marrĂ« gjithĂ« pushimin qĂ« u takon dhe duke vendosur haptazi marrjen e fĂ«mijĂ«ve nga çerdhja, nĂ« kalendarĂ«t e zyrĂ«s, nĂ« vend qĂ« tĂ« shtiren se po largohen mĂ« herĂ«t pĂ«r ndonjĂ« takim shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m. NĂ«se jo pĂ«r diçka tjetĂ«r, kjo mund tĂ« hapĂ« njĂ« bisedĂ« pĂ«r stresin qĂ« disa burra duket se po e mbajnĂ« brenda vetes.

Sepse, baballarët, siç duket, nuk janë tamam në rregull. Një anketë e thelluar mbi qëndrimet e burrave britanikë ndaj maskulinitetit, e publikuar këtë javë nga YouGov, paraqet një tablo inkurajuese në shumë aspekte, duke vënë re se - në kundërshtim me besimin e zakonshëm - të rinjtë nuk janë të gjithë mizogjenë të zemëruar të radikalizuar në internet. (Vetëm 13 përqind e brezit Z kanë një mendim pozitiv për ndikuesin famëkeq Andrew Tate, megjithëse mund të argumentohet se kjo është 13 përqind më shumë seç duhet.) Por, sugjeron një prirje të çuditshme hidhërimi te burrat milenialë, te grupi që tani është në të 30-at dhe 40-at, tek ata që janë në vitet e lodhshme të përkujdesjes për fëmijë të vegjël. Ata janë grupmosha më e prirë të thotë se gratë e kanë më të lehtë në shoqëri sesa burrat, ose se përfitimet e grave në dekadat e fundit kanë ardhur në kurriz të burrave. Megjithëse këto mbeten pikëpamje të pakicës, të përqafuara nga më pak se një e katërta e milenialëve, YouGov gjen një besim të përhapur te të gjithë brezat se jeta ka qenë më e mirë për burrat 25 vjet më parë.

Ndoshta këta janë thjesht zërat e atyre që kanë mbetur pas në dashuri, të lënduar nga vite të tëra refuzimesh në aplikacionet e takimeve. (Milenialët ishin gjithashtu grupmosha më e prirë të thotë se gratë janë të interesuara vetëm për burra me status të lartë.) Por, a mund të jenë të paktën disa prej tyre burra të kapur në mes të partnereve të zemëruara, sepse nuk po japin kontributin e tyre - gjë që, për të qenë të drejtë, disa ende nuk e bëjnë, gjykuar nga statistikat që tregojnë se burrat ende kalojnë vetëm dy të tretat e kohës që gratë kalojnë në kujdes të papaguar për fëmijët - dhe frikës nga dështimi profesional?

Anketa e Working Families me siguri sugjeron se shumë baballarë të rinj ndihen të dërrmuar, ndoshta më shumë sesa etërit e tyre. Ata shqetësohen se po humbin momente të rëndësishme në jetën e fëmijëve të tyre, por edhe se mund të jenë barrë për kolegët nëse marrin pushim. Një e treta nuk kishin marrë pushim atësie sa do të kishin dashur, dhe pothuajse dy të tretat ndiheshin rregullisht të gjykuar në punë për vendosjen e angazhimeve familjare në radhë të parë. Gati tetë në dhjetë mendonin se tensionet që rezultonin po krijonin stres tek ata, partnerja apo mirëqenia e fëmijës së tyre.

Dhe, po, natyrisht që nuk është asgjë që nënat punëtore nuk e kanë përjetuar këtë prej dekadash: në këtë kuptim, mirë se vini në klub. Por, është pikërisht kështu sepse e dimë se si ishte - sa të zemëruara, të lodhura, fajtore dhe të pakënaqura ndiheshim ndonjëherë - që gratë të jenë të afta të ndiejnë solidaritet. Kjo është ajo gjëja me të pasurit fëmijë: pas kësaj, me të vërtetë jeni në të njëjtin front së bashku. /Telegrafi/

❌