❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Goxha më shumë se në protestat e Berishës, por


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Krahasova njĂ« foto nga lart tĂ« protestĂ«s sĂ« mbrĂ«mshme me foton e protestĂ«s sĂ« fundit tĂ« thirrur nga Berisha mĂ« 9 maj. Dhe nga krahsimi i fotove duket qartĂ« se aktualisht ka goxha mĂ« shumĂ« pjesĂ«marrĂ«s se nĂ« protestat e BerishĂ«s (SHIHNI FOTOT E MËPOSHTME).

Po le ta lĂ«mĂ« pĂ«r njĂ« çast mĂ«njanĂ« BerishĂ«n (qĂ« nuk mledh mĂ« dot protestues si dikur), dhe tĂ« fokusohemi te protestuesit aktualĂ«. Ka aty antisemitistĂ« (qĂ« e portretizojnĂ« RamĂ«n si çifut me gĂ«rsheta kaçurrela), si armik tĂ« ambjetit (qĂ« don tĂ« zhdukĂ« pelikanin kaçurrel), si lakĂ© tĂ« familjes Trump, si dashnor tĂ« BerishĂ«s etj, etj, por nuk ka molotovĂ«. SidoqoftĂ«, turma fillon te shkallĂ«t e KryeministrisĂ« dhe mbaron te Kullat Binjake – nuk fillon tek Universiteti dhe mbaron te Monumenti i SkĂ«nderbeut


Po çfarë na tregon historia botërore për protestat paqësore të suksesshme?

NĂ« vitin 1986, miliona filipinas dolĂ«n nĂ« rrugĂ«t e ManilĂ«s, duke protestuar nĂ« mĂ«nyrĂ« paqĂ«sore ditĂ« e natĂ« (nĂ« atĂ« qĂ« u quajt “LĂ«vizja e Pushtetit tĂ« Popullit”). Dhe nĂ« ditĂ«n e katĂ«rt tĂ« protestave paqĂ«sore tĂ« vazhdueshme, regjimi i Markosit u rrĂ«zua


NĂ« vitin 2003, qindra mijra gjeorgjianĂ« rrĂ«zuan Shevardnadzen me revolucionin e tyre “tĂ« trĂ«ndafilave”, gjatĂ« tĂ« cilit protestuesit pushtuan parlamentin me lule nĂ« duar.

Pas disa vitesh, presidentët e Sudanit dhe Algjerisë deklaruan dorëheqjen e tyre, falë protestave të përditshme paqësore qindra-mijëshe.

Në secilin rast, fushatat e përditshme të qindra mijrave qytetarëve arritën të rrëzojnë elitat politike, dhe të sillin ndryshime të rëndësishme.

Ka shumĂ« arsye etike e morale pĂ«r tĂ« zgjedhur strategjinĂ« paqĂ«sore pĂ«r ndryshim. Dhe rezultat e njĂ« studimi shkencor tĂ« Profesores Erica Chenoweth, tĂ« Universitetit tĂ« Harvardit, tregojnĂ« se protestat jo tĂ« dhunĂ«shme s’janĂ« vetĂ«m njĂ« zgjedhje e mirĂ« morale, por edhe shumĂ« mĂ« efikase pĂ«r ndryshimin e gjendjes politike.

Duke analizuar qindra lëvizje (si të dhunshme, edhe paqësore), qysh nga viti 1900 e deri në ditët tona, Profesorja Chenoweth arriti në përfundimin se lëvizjet paqësore kanë gjasa dyfish më të mëdha të jenë të suksesshme, krahasuar me ato të dhunshme. E megjithëse dinamikat e çdo lëvizje varen nga shumë faktorë, ajo ka gjetur se pjesëmarrja aktive ditë e natë në lëvizjen paqësore e të paktën 3.5% të popullsisë garanton suksesin e saj.

Kur filloi studimin e saj mbi këtë temë, Profesorja Chenoweth nuk besonte se lëvizjet paqësore mund të ishin më të fuqishme se ato të dhunshme. Gjatë punës për mbrojtjen e doktoraturës në Universitetin e Kolorados, ajo kishte studiuar për vite faktorët që kontribuonin në lindjen e terrorizmit dhe të lëvizjeve të dhunshme. Por në një konferencë shkencore në Uashington, ajo u ngacmua nga disa kumtesa mbi lëvizjet paqësore.

E ndihmuar nga studiuesja Maria Stephan, ajo mblodhi të dhëna dhe studime për qindra lëvizje që kishin synuar ndryshime politike në vende nga më të ndryshme të botës. (Në analizën e saj të gjerë, ajo përjashtoi rastet kur ndryshimet politike kishin ardhur si rezultat i ndërhyrjeve direkte ushtarake të huaja.) Profesorja Chenoweth i klasifikoi të dhunshme lëvizjet, kur ishin përdorur bomba, kur kishin ndodhur dëmtime të infrastrukturës etj., ose thjesht, kur ishin shkaktuar dëme materiale ose lëndime njerzore.

NĂ« pĂ«rfundim, ajo gjeti se probabiliteti i suksesit tĂ« njĂ« lĂ«vizje paqĂ«sore ishte 93%. NdĂ«rsa probabiliteti i suksesit tĂ« njĂ« lĂ«vizje tĂ« dhunshme ishte sa gjysma – vetĂ«m 46%.

Kufiri 3.5%, kyçi i suksesit

Siç duket qartë nga probabilitetet e mësipërme, jo të gjitha lëvizjet paqësore janë të suksesshme. Sipas Profesores Chenoweth, numri i pjesëmërrsve në lëvizjen paqësore është një faktor kritik për suksesin. Në qoftë se të paktën 3.5% e popullsisë, konkludoi ajo, merr pjesë aktive ditë e natë në lëvizjen paqësore, suksesi është i pashmangshëm.

Studimi i Profesores Chenoweth tregon se asnjë lëvizje paqësore nuk ka dështuar, kur e ka arritur këtë kufi.
SHËNIM I RËNDËSISHËM: 3.5% e popullsisĂ« nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« rreth 82 mijĂ« banorĂ«. Po tĂ« dilnin kaq nĂ« bulevard, ai do tĂ« mbushej plot nga Universiteti deri te Monumenti i SkĂ«nderbeut


Screenshot
Screenshot
↗

Të rinjtë, më në qendër ideologjikisht dhe elektoralisht

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në prill drejtova një vrojtim statistikor në terren mbi vetidentifikimin ideologjik dhe bindjet/vlerat e banorëve të rritur të Shqipërisë. Studimi u financua nga fondacioni gjerman Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS)* dhe u bazua në një kampion të rastësishëm dhe të shtresëzuar gjeografikisht prej 1119 të rriturish në të 12 qarqet, duke siguruar përfaqësim demografik, gjeografik dhe politik me një marzh gabimi statistikor nën 2.9%.

Ndër pyetjet e shumta në pyetësor, kishte edhe pyetje për moshën, mënyrën e votimit vjet dhe vetidentifikimit ideologjik (pavarësisht mënyrës së votimit). Duke kryqëzuar përgjigjet për këto pyetje, llogarita se sa të anketuar të çdo grupmoshe votuan ose nuk votuan vjet, apo për kë votuan ata që morën pjesë në zgjedhje. Gjithashtu llogarita edhe vetidentifikimin ideologjik sipas çdo grupmoshe.

Dhe meqë kampioni i vrojtimit përfaqësonte statistikisht të gjithë popullsinë e rritur të vendit, rezultatet japin një pasqyrë të përafërt të elektoratit në Shqipëri.
Nga ekstrapolimi i pĂ«rafĂ«rt statistikor, rezultoi se rreth 48% e tĂ« rinjve 18-34 vjeç nuk votuan fare vjet, ose votuan pĂ«r parti tĂ« vogla. Nga ana tjetĂ«r, vetĂ«m 24% e moshave 65 vjeç e sipĂ«r s’votuan fare ose votuan pĂ«r parti tĂ« vogla. Siç duket qartĂ« nĂ« TabelĂ«n 1, sa mĂ« e madhe mosha, aq mĂ« i vogĂ«l ka qenĂ« vjet numri i mosvotuesve apo votuesve tĂ« partive tĂ« vogla.

Screenshot

Pyetjes sesi e konsiderojnĂ« veten ideologjikisht (pavarsisht mĂ«nyrĂ«s sĂ« votimit), 40% e tĂ« rinjve iu pĂ«rgjigjĂ«n ‘tĂ« qendrĂ«s’. Nga ana tjetĂ«r, vetĂ«m 19% e moshave 65 vjeç e sipĂ«r e konsiderojnĂ« veten tĂ« qendrĂ«s ideologjikisht. Siç duket qartĂ« nĂ« TabelĂ«n 2, sa mĂ« e madhe mosha, aq mĂ« i vogĂ«l Ă«shtĂ« numri i atyre qĂ« e konsiderojnĂ« veten tĂ« qendrĂ«s ideologjikisht.

Screenshot

*Studimin mund ta lexoni të plotë në faqen e KAS: https://www.kas.de/en/web/albanien/single-title/-/content/statistische-studie-zur-ideologischen-identitaet-in-albanien

↗

Rrumpalla e pronësisë së tokës: Ligji 7501 apo Berisha-92?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Deri nĂ« fund tĂ« vitit 1990, e gjithĂ« toka e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« ishte pronĂ« e shtetit – fakt juridik i konsakruar nĂ« kushtetutĂ«n komuniste tĂ« 1976-Ă«s. Por kur lindi Pratia Demokratike (mĂ« dhjetor 1990), njĂ« nga pikat kryesore tĂ« programit tĂ« saj ishte pikĂ«risht privatizimi i tokĂ«s.

Dhe kur Partia Demokratike u pĂ«rball me PartinĂ« e PunĂ«s (komuniste) nĂ« zgjedhjet e para pluraliste (31 mars 1991), çështja e pronĂ«sisĂ« sĂ« tokĂ«s ishte nga mĂ« tĂ« debatuarat. Dhe atĂ« debat e “fitoi” Partia e PunĂ«s (komuniste), qĂ« kishte si kandidatĂ« pĂ«r deputetĂ« kryetarĂ« komunistĂ« kooperativash bujqĂ«sore (tĂ« cilĂ«t ishin tĂ« intersuar personalisht tĂ« ruhej pronĂ«sia shtetĂ«rore e tokave dhe kryetarllĂ«ku i tyre).

Përballë kandidatëve të tillë, ne kandidatët demokratë nuk kishin asnjë shans të fitonim. Si rrjedhojë, në zgjedhjet e1991-shit, Partia e Punës (Komuniste) mori 170 mandate (pothuaj të gjitha rurale), ndërsa ne të opozitës morëm vetëm 80 mandate (të gjitha urbane).

Dhe kur analizuam humbjen e zgjedhjeve, arritëm në përfundimin se pa shpërndarë tokat e koperativave bujqësore tek antëtarët e tyre, ne nuk kishim shans të vinim ndonjëherë në pushtet (2/3 e popullsisë banonte në fshatra atëherë). Dhe u përbetuam unanimisht se kur të vinim në pushtet, ligji i parë që do të kalonim në Kuvend do të ishte ai i kompensimit të pronarëve të shpronësuar nga regjimi komunist.

Qeveria e Partisë së Punës (komuniste) dha shpejt dorëheqjen dhe u krijua Qeveria e Stabilitetit, me përfaqësues të të gjitha partive. Një nga pikat kryesore të programit të asaj qeverie (imponuar nga PD-ja) ishte shpërbërja e kooperativave bujqësore. Dhe kjo pikë e programit u realizua më 19 korrik 1991, me miratimin në Kuvend të Ligjit 7501, sipas të cilit toka e kooperativave bujqësore iu shpërnda anëtarëve të tyre.

Pas shpërbërjes së kooperativave bujqësore, ne i fituam në mënyrë plebishitare zgjedhjet e parakohëshme të 1992-shit (si në qytete, edhe në fshatra). Koalicioni i PD-së siguroi 2/3 e votave në parlament, mëse të mjaftueshme për të kaluar ligjin e shumëpritur për kompensimin e pronarëve të shpronësuar nga regjimi komunist!

Rasti e solli që profesori im në Virginia Tech (ku kisha shkuar për studime pasuniversitare) dhe një koleg i tij të ishin ekspertë të ligjeve për kompensimin e pronarëve të shpronësuar nga shtete të ndryshme në botë. Dhe kur u tregova për zhvillimet e mësipërme, ata shprehën interes dhe erdhën me mua në Tiranë për të takuar Berishën, që sapo ishte zgjedhur President i Republikës.

Në atë takim ata i prezantuan Berishës një skicë-projekt që konsistonte në këto pika kryesore:

‱ Nga 700 mijĂ« hektarĂ« tokĂ« bujqĂ«sore, vetĂ«m 350 mijĂ« hektarĂ« kishin patur pronarĂ« privatĂ« nĂ« vitin 1944. KĂ«shtu, 350 mijĂ« hektarĂ«t e tjerĂ« (nĂ« pronĂ«si tĂ« shtetit) mund tĂ« pĂ«rdoreshin pĂ«r kompensim fizik tĂ« pronarĂ«ve tĂ« shpronĂ«suar nga regjimi komunist nĂ« bazĂ« tĂ« disa koeficientĂ«ve konvertimi.

‱ PronarĂ«ve tĂ« truajve urbanĂ« duhej t’u ktheheshin ato, kur nuk ishin tĂ« zĂ«na nga ndĂ«rtime tĂ« kryera pas vitit 1944. NdĂ«rsa pĂ«r truajt e zĂ«nĂ«, duheshin kompensuar fizikisht pronarĂ«t e shpronĂ«suar nga regjimi komunist nĂ« bazĂ« tĂ« disa koeficientĂ«ve konvertimi.

‱ I gjithĂ« procesi i kompensimit fizik duhej tĂ« mbyllej brenda dy vjetĂ«sh me konsulencĂ« dhe financim tĂ« fuqishĂ«m nga USAID-i, dhe nĂ« pĂ«rfundim tĂ« tij, çdo metĂ«r tokĂ« nĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ« duhet tĂ« kishte njĂ« titull pronĂ«sie (privat apo shtetĂ«ror).

‱ Deri sa tĂ« pĂ«rfundohej procesi i kompensimit, duhej vendosur njĂ« moratorium pĂ«r mosdhĂ«nien e lejeve tĂ« ndĂ«rtimit, tĂ« cilat duhej tĂ« jepeshin mĂ« pas vetĂ«m nĂ« bazĂ« tĂ« planeve tĂ« zhvillimit nĂ« secilĂ«n bashki e komunĂ« tĂ« vendit.

Pasi dĂ«gjoi prezantimin e mysafirĂ«ve amerikanĂ«, Berisha tha me njĂ« ton solemn: “Tokat shtetĂ«rore janĂ« tĂ« pĂ«rqendruara nĂ« bregdet, por malsorĂ«t shqiptarĂ« e kanĂ« patur Ă«ndĂ«rr shekullore tĂ« zbresin nĂ« bregdet. KĂ«tĂ« Ă«ndĂ«rr ua pengoi regjimi i Enver HoxhĂ«s, dhe ne tani nuk mund t’u bĂ«hemi pengesĂ«â€. Dhe pas disa fjalive tĂ« pĂ«rgjithshme kortezie, ai na pĂ«rcolli.

Kur dolĂ«m nga zyra, profesori im mĂ« pyeti pĂ«r origjinĂ«n e BerishĂ«s dhe unĂ« iu pĂ«rgjigja se Ă«shtĂ« nga malĂ«sia. “Kot na solle deri nĂ« TiranĂ«, sepse ai do qĂ« pĂ«rkrahĂ«sit e tij tĂ« vijnĂ« nĂ« bregdet,” mĂ« tha profesori i zhgĂ«njyer nga takimi


Sesi janĂ« zhvilluar ngjarjet rreth pronĂ«sisĂ« sĂ« tokĂ«s dhe ndĂ«rtimet mbi tĂ« i di i madh e i vogĂ«l nĂ« ShqipĂ«ri. Vlen tĂ« theksohet se vetĂ«m dy vjet pas atij takimi me BerishĂ«n, pronarĂ«t e shpronĂ«suar nga regjimi komunist u futĂ«n nĂ« grevĂ« urie, nga e cila ai i nxorri me forcat speciale tĂ« policisĂ«. Dhe e gjithĂ« UltĂ«sira PerĂ«ndimore u mbush me ndĂ«rtime kaotike sipas parimit “tokĂ« e xanun”.

Rama ka deklaruar se (mĂ« sĂ« fundi) mĂ« 2028, çdo metĂ«r tokĂ« nĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ« do tĂ« ketĂ« njĂ« titull pronĂ«sie (privat apo shtetĂ«ror). Por duhej tĂ« ishte bĂ«rĂ« qysh nĂ« vitin 1994 kjo gjĂ« kaq e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r zhvillimin normal tĂ« vendit (me konsulencĂ« dhe financim tĂ« fuqishĂ«m nga USAID-i). Siç i propozuam atĂ«herĂ« BerishĂ«s


↗

“Leku i RamĂ«s”, “Leku i Enverit”, “Leku i Zogut”

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Vjet u futĂ«n nĂ« ShqipĂ«ri rreth 12.5 milionĂ« vizitorĂ« me pasaporta tĂ« huaja. KĂ«tĂ« vit priten rreth 13 milionĂ«. Ç’heqin tĂ« shkretĂ«t me çmimet, qĂ« diku kuotohen me “lekĂ« tĂ« rinj”, e diku me “lekĂ« tĂ« vjetĂ«r”


Nga Eduard Zaloshnja

Më 1926, kur në krye të vendit ishe Ahmet Zogu, doli në qarkullim monedha e parë shqiptare, e quajtur Lek. Atëherë, 100 lekë shkëmbeheshin me 1 napolon flori.
Më 1964, kur në krye të vendit ishe Enver Hoxha, doli në qarkullim leku i ri, në raport 1:10 me lekun e vjetër.

Tani qĂ« kanĂ« kaluar 62 vjet nga koha kur leku i ri zĂ«vendĂ«soi tĂ« vjetrin (dhe nĂ« krye tĂ« vendit Ă«shtĂ« 62-vjeçari Rama), ndoshta ka ardhur dita qĂ« tĂ« dalĂ« nĂ« qarkullim njĂ« lek fringo i ri. Dhe kjo jo thjesht pĂ«r tĂ« eliminuar konfuzionin e tĂ« huajve/diasporĂ«s me dyzimin e çuditshĂ«m tĂ« lekĂ«ve tĂ« rinj e tĂ« vjetĂ«r – arsyeja kryesore pĂ«r nxjerjen nĂ« qarkullim tĂ« njĂ« leku fringo tĂ« ri do tĂ« ishte futja e lekĂ«ve jashtĂ«bankarĂ« brenda sistemit bankar.

Sipas të dhënave në faqen e internetit të Bankës së Shqipërisë, rreth 40% e të gjithë lekëve që qarkullojnë në ekonominë tonë ndodheshin në fund të vitit 2025 jashtë sistemit bankar. Në këto kushte, emetimi i lekëve fringo të rinj do të ishte një mjet efikas për të futur në banka pjesën dërrmuese të kartmonedhave shqiptare që qarkullojnë jashtë tyre.

PĂ«r t’u realizuar ky synim, mund tĂ« caktohet njĂ« datĂ«, brenda sĂ« cilĂ«s tĂ« gjithĂ« lekĂ«t qĂ« janĂ« nĂ« qarkullim duhet tĂ« paraqiten pĂ«r kĂ«mbim me lekĂ«t fringo tĂ« rinj, sipas njĂ« kursi zyrtar – le te themi 1 me 95 (sa ç’ështĂ« kursi aktual i Euros me Lekun).

PĂ«r shuma mbi njĂ« kufi tĂ« caktuar, bankat mund tĂ« detyrohen me ligj qĂ« tĂ« hapin depozita pĂ«r klientĂ«t qĂ« sjellin lekĂ«t aktualĂ« pĂ«r shkĂ«mbim. NdĂ«rsa pĂ«r shuma nĂ«n atĂ« kufi, mund tĂ« japin lekĂ« fringo tĂ« rinj (nĂ« qoftĂ« se klienti i do nĂ« dorĂ«). NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, tĂ« gjitha lekĂ«t, tĂ« pastĂ«r e tĂ« pistĂ«, nga janĂ« e nga s’janĂ«, do tĂ« detyrohen tĂ« kalojnĂ« nĂ«pĂ«r sistemin bankar. Dhe njĂ« pjesĂ« e mirĂ« e tyre patjetĂ« qĂ« do tĂ« mbesin nĂ« tĂ«.

A do tĂ« justifikohej kostoja e prodhimit tĂ« kartomonedhave dhe monedhave tĂ« reja? KĂ«saj pyetje vlen t’i pĂ«rgjigjen specialistĂ«t e MinistrisĂ« sĂ« Financave dhe tĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«.

A do tĂ« ishte njĂ« hap i ndĂ«rmjetĂ«m i kalimit gradual drejt adoptimit tĂ« Euros si monedhĂ« kombetare nĂ« prag tĂ« antarĂ«simit nĂ« BE? PatjetĂ«r, sepse shkĂ«mbimi i “LekĂ«ve tĂ« Enverit” me “LekĂ«t e RamĂ«s” do tĂ« bazohej nĂ« kursin aktual tĂ« Euros.

A do të shërbente si një masë për zbutjen e inflacionit? Patjetër, sepse kursi i ndërrimit do të jetë 1:95 dhe jo 1:100.

Sa pĂ«r shqiptatarĂ«t e thjeshtĂ«, dhe sidomos pĂ«r turistĂ«t e huaj dhe vizitorĂ«t nga diaspora, varrosja pĂ«rfundimtare e fjalĂ«ve “lekĂ« tĂ« rinj” e “lekĂ« tĂ« vjetĂ«r” do tĂ« ishte mĂ«se e mirĂ«pritur


↗

Mbi 70% me origjinë famijare myslimane, por vetëm 12% parktikantë të kësaj feje

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në bashkëpunim me shkrimtarin/studiuesin e mirënjohur Bashkim Shehu kryem vjet  studimin më të thellë për nivelin e besimit fetar në Shqipëri, mbështetur nga fondacioni gjerman Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS). Studimi u bazua në anketimin e 820 banorëve 18 vjeç e sipër, të intervistuar nga 30 anketues profesionistë të shpërndarë proporcionalisht në të gjithë vendin (studimin mund ta lexoni të plotë duke klikuar këtë link: https://www.kas.de/sq/web/albanien/titujt/-/content/studim-statistikor-mbi-besimin-fetar-ne-shqiperi-1)

Rezultatet kryesore të studimit:

  • 59% e tĂ« anketuarve deklaruan se, bazuar nĂ« bindjet personale (pavarĂ«sisht nga prejardhja familjare), besojnĂ« plotĂ«sisht nĂ« ndonjĂ« fe tĂ« caktuar. NdĂ«rkaq, 56% e tĂ« anketuarve besojnĂ« nĂ« fenĂ« e origjinĂ«s familjare (shihni nĂ« tabelĂ«n mĂ« poshtĂ« pĂ«rqindjet pĂ«r secilĂ«n fe).
  • 21.7% e tĂ« anketuarve deklaruan se shkojnĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« muaj nĂ« kishĂ«/xhami/teqe/etj.
  • VetĂ«m 6.8% e tĂ« anketuarve mund tĂ« konsiderohen thellĂ«sisht besimtarĂ« tĂ« fesĂ« qĂ« deklarojnĂ« se besojnĂ«, pĂ«rcaktuar nga pĂ«rgjigjet pozitive pĂ«r tĂ« gjitha pyetjet nĂ« vijim: shkojnĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« javĂ« nĂ« kishĂ«/xhami/teqe/etj.; mendojnĂ« se gjĂ«rat nĂ« botĂ« ndodhin nga vullneti i Zotit; mendojnĂ« se njeriu Ă«shtĂ« krijesĂ« e Zotit; mendojnĂ« se, me vdekjen e njeriut, shpirti i tij vazhdon tĂ« jetojĂ« nĂ« botĂ«n e pĂ«rtejme; mendojnĂ« se, nĂ« varĂ«si tĂ« tĂ« mirave apo tĂ« kĂ«qijave qĂ« bĂ«n njeriu nĂ« jetĂ«, shpirti i tij mund tĂ« shkojĂ« nĂ« ParajsĂ« ose nĂ« Ferr.
  • TĂ« anketuarit qĂ« rregullisht agjĂ«rojnĂ«/mbajnĂ« kreshmĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« 22.2% tĂ« numrit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m.
  • Brezi i vjetĂ«r (65 vjeç e sipĂ«r), i cili e ka pĂ«rjetuar periudhĂ«n para se tĂ« ndalohej feja, ka pĂ«rqindjen mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« atyre qĂ« shkojnĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« muaj nĂ« kishĂ«/xhami/teqe/etj (23.5%), ndĂ«rsa brezi i mesĂ«m (40-64 vjeç), i cili u formua gjatĂ« asaj periudhe, ka pĂ«rqindjen mĂ« tĂ« ulĂ«t (19%).
  • Pothuaj gjysma e atyre qĂ« nuk besojnĂ« nĂ« asnjĂ« fe tĂ« caktuar shkojnĂ«, megjithatĂ«, nĂ« kishĂ«/xhami/teqe/etj. me shpresĂ«n se njĂ« gjĂ« e tillĂ« mund t’i ndihmojĂ« pĂ«r problemet e tyre jetĂ«sore/shĂ«ndetĂ«sore, dhe mbi gjysma e jofetarĂ«ve qĂ« shkojnĂ« nĂ« kishĂ«/xhami/teqe/etj. deklarojnĂ« se ekzistojnĂ« raste kur kjo i ka ndihmuar ata ose tĂ« njohur tĂ« tyre.
  • Pothuaj 40% e tĂ« anktetuarve kanĂ« kryer ose dinĂ« qĂ« prindĂ«rit apo gjyshĂ«rit e tyre kanĂ« vazhduar tĂ« kryejnĂ« fshehurazi rite fetare nĂ« periudhĂ«n kur kjo dĂ«nohej penalisht.
  • 79% e tĂ« anketuarve deklaruan se nuk e kanĂ« problem qĂ« njĂ« pjesĂ«tar i familjes (pĂ«rfshirĂ« dhe veten) tĂ« martohet apo tĂ« bashkĂ«jetojĂ« me dikĂ« nga njĂ« familje me prejardhje fetare tĂ« ndryshme; njĂ« martesĂ«/bashkĂ«jetesĂ« tĂ« tillĂ« kanĂ« realisht 21.6% e tĂ« anketuarve tĂ« martuar/bashkĂ«jetues.
  • VetĂ«m 75% e tĂ« anketuarve besojnĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n fe (ose, pĂ«rkatĂ«asisht, nuk besojnĂ« nĂ« asnjĂ« fe) sikurse baballarĂ«t e tyre dhe 72% sikurse nĂ«nat e tyre. NdĂ«r tĂ« martuarit/bashkĂ«jetuesit, vetĂ«m 69% besojnĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n fe (ose, pĂ«rkatĂ«asisht, nuk besojnĂ« nĂ« asnjĂ« fe) sikurse bashkĂ«shortĂ«t/bashkĂ«jetuesit e tyre.
  • Gjasat e dikujt me nĂ«nĂ« qĂ« beson/te nĂ« ndonjĂ« fe tĂ« caktuar janĂ« 6.27 herĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha se tĂ« dikujt me nĂ«nĂ« qĂ« nuk beson/te nĂ« asnjĂ« fe tĂ« caktuar, kur tĂ« gjitha karakteristikat e tjera i kanĂ« tĂ« njĂ«jta. NĂ« rastin e babait, ky koeficient Ă«shtĂ« mĂ« i ulĂ«t: 4.2.

Konkluzionet kryesore të studimit:

  • Besimi fetar vazhdon tĂ« jetĂ« mjaft i pĂ«rhapur nĂ« ShqipĂ«ri, me njĂ« pĂ«rqindje besimtarĂ«sh pĂ«rafĂ«rsisht sa ajo e EuropĂ«s PerĂ«ndimore.
  • Numri i atyre qĂ« mund tĂ« konsiderohen thellĂ«sisht besimtarĂ« Ă«shtĂ« relativisht i vogĂ«l, krahasuar me numrin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« besimtarĂ«ve, gjĂ« qĂ« vĂ«rehet sot edhe nĂ« ndonjĂ« vend europian me histori diametralisht tĂ« kundĂ«rt nĂ« raportin e shtetit me fenĂ«.
  • Ateizmi shtetĂ«ror jo vetĂ«m qĂ« nuk e arriti qĂ«llimin e çrrĂ«njosjes sĂ« fesĂ«, po edhe nuk solli ndonjĂ« ndryshim tĂ« madh nĂ« kĂ«tĂ« drejtim. Besimi fetar, me sa duket, Ă«shtĂ« njĂ« nga shtresat mĂ« refraktare tĂ« botĂ«s sĂ« brendshme tĂ« njeriut pĂ«rballĂ« dhunĂ«s politike.

Krahasimi i përgjigjeve për dy nga pyetjet më të rëndësishme ndër 60 që ishin gjithsej në pyetësor:

↗

Mandatet parlamentare, nëse do të votohej sot

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« sondazhin tim tĂ« fundit pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’, 1195 banorĂ« tĂ« rritur tĂ« vendit e plotĂ«suan pyetĂ«sorin e shpĂ«rndarĂ« pĂ«rmes njĂ« linku me SMS krejt tĂ« rastĂ«sishme nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ«. Kampioni u kolaudua statistikisht, qĂ« t’i pĂ«rfaqĂ«sonte sa mĂ« afĂ«rsisht 1.9 milionĂ« banorĂ«t e rritur tĂ« vendit gjeografikisht, demografikisht dhe politikisht (me marzh gabimi statistikor +/-2.8%).

Nga përgjigjet e të anketuarve, mund të ekstrapolohet me përafërsi se sa dhe si do të votonin në Shqipëri, nëse do të ishin zhvilluar zgjedhje parlamentare (meqë kampioni përfaqëson statitistikisht popullsinë e rritur të vendit).

Kështu, nga rreth 1.9 milionë banorë të rritur që ka vendi, rreth 0.89 milion nuk do të votonin fare sot. Rreth 1/9 e mos-votuesve të sotëm votuan vjet për PS-në, rreth 2/9 votuan për PD-ASHM, rreth 2/9 votuan për partitë e tjera të vogla, dhe 4/9 nuk votuan as vjet.

Po 1 milion e ca banorët e rritur që janë gati të votojnë sot, kujt ia japin votën? Rreth 673 mijë do të votonin për PS-në, rreth 325 mijë për PD-ASHM, dhe rreth 14 mijë për partitë e tjera të vogla (shihni grafikun e mëposhtëm).

NĂ« qoftĂ« se do tĂ« kishim njĂ« sistem zgjedhor proporcional kombĂ«tar, do tĂ« ishte relativisht e lehtĂ« tĂ« llogaritej shpĂ«rndarja e mandateve parlamentare bazuar nĂ« votat e mĂ«sipĂ«rme. PĂ«r kĂ«tĂ« do tĂ« mjaftonte tĂ« shtoheshin votat nga emigracioni (duke presupozuar tĂ« njĂ«jtĂ«n shpĂ«rndarje tĂ« tyre si vjet), dhe 140 mandatet e Kuvendit mund t’u shpĂ«rndaheshin pĂ«rpjestimisht dy subjekteve kryesore elektorale (partitĂ« e vogla nuk do tĂ« arrinin tĂ« merrnin mandat nĂ« nivel kombĂ«tar). Konkretisht, PS do tĂ« merrte 94 mandate dhe PD-ASHM 46mandate. Duke faktorizuar marzhin e gabimit statistikor tĂ« sondazhit, do tĂ« kishim 94 +/- 2 mandate pĂ«r PS-nĂ«, dhe 46 +/- 2 mandate pĂ«r PD-ASHM.

Por në fakt ne kemi në fuqi një sistem zgjedhor proporcional rajonal, ku në secilin qark kemi një garë më vete mes partive. Për të llogaritur mandatet në çdo qark, në fakt, duhet nga një sondazh më vete për secilin prej tyre. Sidoqoftë, duke përcaktuar qarkun e secilit të anketuar në sondazhin tonë (përmes adresave IP të tyre), mundëm të llogarisnim me afërsi se në cilat qarqe njëra apo tjetra parti ka përqendrim më të madh votash.

Nga kjo analizë, na rezultoi se epërsinë e saj PS-ja e ka më të madhe në qarqet poshtë lumit Shkumbin, se sa mbi lumin Shkumbin. Duke faktorizuar këtë gjetje, arritëm në shifrën e përafërt 96 +/-3 mandate për PS-në, 43 +/-3 mandate për PD-ASHM, dhe 1 mandat për PSD (kjo e fundit del në radar në qarkun Shkodër, ku kishte një përqendrim të të anketuarve që ishin gati të votonin sot për një parti të vogël, dhe ne presupozuam se ata ishin votues të PSD-së).

↗

Pas vitit 2030


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Deri në vitin 2030, sipas Edi Ramës dhe sipas Marta Kos (Komisionere për Zgjerimin e BE-së), Shqipëria do të antarësohet në BE. Në qoftë se ky parashikim materializohet, Rama do të jetë atëherë 66 vjeç dhe kryeministër, sipas të gjitha gjasave. Ndërkohë, Berisha do të jetë 86 vjeç dhe përsëri kryeopozitar, sipas të gjitha gjasave.

Po si mund të vijojnë zhvillimet politike në Shqipëri pas antarësimit të shumëpritur në BE?

Në qoftë se do, Rama mund ta vazhdojë dominimin e PS-së dhe të qeverisë pa probleme edhe në vitet pas antarësimit në BE. Ai ka demonstruar se mund të largojë/afrojë këdo në parti/qeveri, pa asnjë trazirë në popullin socialist.

NĂ« kampin e BerishĂ«s, gjĂ«rat duken tĂ« stabilizuara aktualisht – ai po “rizgjidhet” kryetar pa garĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« rivalĂ«t i ka shpallur “tĂ« vetpĂ«rjashtuar”. Por nĂ« vitin 2030, ai do tĂ« jetĂ« 86 vjeç. Dhe sipas tĂ« gjitha gjasave, pĂ«rsĂ«ri njĂ« humbĂ«s elektoral.

Nga disa sondazhe që kam parë, rezulton se Alimehmeti, Tabaku, ose Salianji shihen si politikanë të së ardhmes në elektoratin e gjerë opozitar. Por pyetja e madhe është nëse ata do të vazhdojnë të mbeten relevantë, kur Berisha të mbushë 86 vjeç (si një humbës serial elektoral).

NdĂ«rkohĂ«, “liderĂ«t” e partive tĂ« vogla nuk mund tĂ« merren nĂ« konsideratĂ« pĂ«r vitin 2030, sepse kuotat e tyre janĂ« fikur qysh sot nĂ« sondazhet qĂ« kam zhvilluar pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’


↗

VetĂ«m 950 mijĂ« do tĂ« votonin sot nĂ« ShqipĂ«ri – mbi 2/3 e tyre pĂ«r PS-nĂ«

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Nga sondazhi im i fundit pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’, rezultoi se vetĂ«m gjysma e gjithĂ« tĂ« anketuarve (pavarĂ«sisht nĂ«se votuan apo nuk votuan vjet) do tĂ« votonin sot pĂ«r partitĂ« ekzistuese (nqs zhvillohen zgjedhje tĂ« parakohĂ«shme parlamentare). Kurse gjysma tjetĂ«r nuk do tĂ« votonte pĂ«r asnjĂ« nga to.

Dhe meqënëse kampioni i sondazhit i përfaqësonte statistikisht rreth 1.9 milionë banorët e rritur të vendit nga pikpamja demografike, gjeografike, arsimore dhe politike, mund të ekstrapolohet përafërsisht se rreth 950 mijë do të votonin sot në Shqipëri, kurse rreth 950 mijë nuk do të votnin fare.

Po kujt ia japin votën ata që janë gati të votojnë sot, dhe që përbëjnë gjysmën më të vendorur të elektoratit në Shqipëri?

NdĂ«r rreth 950 mijĂ«t qĂ« do tĂ« votonin sot kĂ«tu, rreth 645 mijĂ« do t’ia jepnin votĂ«n PS-sĂ«, rreth 290 mijĂ« PD-ASHM-sĂ«, dhe vetĂ«m 15 mijĂ« partive tĂ« tjera tĂ« vogla. Pra, mbi 2/3 do tĂ« votnin PS-nĂ« (shihni Grafikun 1).

Dhe si votuan vjet ata që nuk janë gati të votojnë sot për asnjë nga partitë ekzistuese?

Ndër rreth 950 mijët që nuk do të votonin sot në Shqipëri, rreth 120 mijë votuan vjet për PS-në, rreth 210 mijë votuan për PD-ASHM, rreth 185 mijë votuan për parti të tjera të vogla, dhe rreth 435 nuk votuan fare (shihni Grafikun 2).

Konkluzion

Janë pakësuar ndjeshëm ata që votojnë për partitë ekzistuese (vjet votuan për to mbi 1.46 milionë në Shqipëri, ndërsa sot do të votonin vetëm 0.95 milion). Por firoja tek elektorati josocialist është 3.3 herë më e madhe se tek elektorati socialist. Për rrjedhojë, PS-ja do ta rriste sot ndjeshëm epërsinë krahasuar me vjet, thjesht prej dobësisë së theksuar të partive ekzistuese në mejdanin elektoral.

VetĂ«m 950 mijĂ« do tĂ« votonin sot nĂ« ShqipĂ«ri –

VetĂ«m 950 mijĂ« do tĂ« votonin sot nĂ« ShqipĂ«ri –

↗

A ka më kuptim?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Nga 500 mijĂ« qĂ« e votuan brenda vendit AleancĂ«n pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« MadhĂ«shtore tĂ« PD-sĂ«, as 2% e “madhĂ«shtorĂ«ve” nuk erdhĂ«n nĂ« protestĂ«n e 8-tĂ« kombĂ«tare tĂ« saj. U thanĂ« ca fjalĂ« para KryeministrisĂ«, u tentua tĂ« shkohej pastaj drejt MinistrisĂ« sĂ« Brendshme, por u pengua nga shiu i policisĂ«. Dhe pasi u hodhĂ«n ca molotovĂ«, Berisha deklaroi se nĂ« protestĂ«n tjetĂ«r policia dhe qeveria nuk do gjejnĂ« dot vrimĂ« ku tĂ« futen.

Një refren që po bëhet më i vjetër se vetë Berisha


Protesta tĂ« tilla mund t’u shkojnĂ« pĂ«r shtat OJQ-ve radikale ose partive tĂ« vogla tĂ« ngjashme me to. Por njĂ« parti qĂ« arriti tĂ« marrĂ« 500 mijĂ« vota pĂ«r aleancĂ«n e udhĂ«hequr prej saj, kur nuk mbledh dot nĂ« shesh as 2% tĂ« tyre, nuk ka mĂ« kuptim ta vazhdojĂ« kĂ«tĂ« ritual. Thjesht u dĂ«shmon votuesve tĂ« saj dhe gjithĂ« publikut shqiptar se nuk ka mĂ« fuqi tĂ«rheqĂ«se elektorale


 

↗

SPAK, kryefjala e Reformës në Drejtësi

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Qysh nga fillimi i ReformĂ«s nĂ« DrejtĂ«si njĂ« dekadĂ« mĂ« parĂ«, disa pyetje tĂ« shkĂ«putura rreth sistemit tĂ« ri tĂ« drejtĂ«sisĂ« janĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« sondazhe kombĂ«tare. Anketa KombĂ«tare e IDRA-s (financuar nga IRI) pĂ«rfshinte njĂ« pyetje pĂ«r SPAK; Barometri i SigurisĂ« Shqiptare i CSDG-sĂ« (financuar nga FES) pĂ«rfshinte tre pyetje pĂ«r SPAK; Barometri i Data Centrum (financuar nga Euronews Albania) pĂ«rfshinte njĂ« pyetje pĂ«r SPAK; ‘Termometri Politik’ (financuar nga Report TV) pĂ«rfshinte dy pyetje pĂ«r SPAK dhe GjykatĂ«n Kushtetuese; dhe sĂ« fundmi, ‘ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’ (financuar nga ABC News Albania) pĂ«rfshinte tre pyetje pĂ«r SPAK.

Me pak fjalë, SPAK është kryefjala e Reformës në Drejtësi në sondazhet e kryera deri më sot. Dhe opinioni pozitiv për SPAK-un luhatet rrotull 67-përqindëshit.

Po disa pyetje mbeten me pikëpyetje të pambyllura për SPAK-un. Të renditura në rend kronologjik pyetjet janë:

‱ A do t’i shkohet deri nĂ« fund ndĂ«shkimit tĂ« zaptimit tĂ« institucioneve shtetĂ«rore mĂ« 14 shtator 1998?

‱ A do t’i shkohet deri nĂ« fund ndĂ«shkimit tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« qĂ« urdhĂ«ruan vrasjen e 4 protestuesve me duar nĂ« xhepa (dhe plagosjen e disa tĂ« tjerĂ«ve) mĂ« 21 janar 2011?

‱ A do t’i shkohet deri nĂ« fund ndĂ«shkimit tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« qĂ« lejuan tragjedinĂ« e GĂ«rdecit (ku humbĂ«n jetĂ«n 26 shqiptarĂ« dhe u plagosĂ«n qindra tĂ« tjerĂ«)?

‱ A do t’i shkohet deri nĂ« fund ndĂ«shkimit tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« qĂ« i mundĂ«suan kompanisĂ« energjetike çeke Çez tĂ« zhvaste qytetarĂ«t shqiptarĂ«?

‱ A do t’i shkohet deri nĂ« fund ndĂ«shkimit tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« qĂ« lejuan kompaninĂ« e naftĂ«s Bankers Petrolium t’i shmangej pagimit tĂ« qindra milionĂ« eurove shtetit shqiptar?

‱ A do t’i shkohet deri nĂ« fund ndĂ«shkimit tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« qĂ« mundĂ«suan skemĂ«n mashtruese tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« inceneratorĂ«ve nĂ« Elbasan, Fier dhe TiranĂ«?

‱ A do t’i shkohet deri nĂ« fund ndĂ«shkimit tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« qĂ« mundĂ«suan projekte rrugore mbi koston normale tĂ« tyre?

↗

Kritike ndaj Ramës mbi treçereku i portaleve dhe faqeve të mediave në Shqipëri

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

I kërkova specialistit tim IT (nuk është shqiptar dhe di shumë pak se çfarë ka ndodhur e ndodh në Shqipëri), që të bënte një kërkim të zgjeruar në internet se çfarë është shkruar pas zgjedhjeve të majit të vjetshëm nëpër portalet e Shqipërisë dhe faqet e internetit të mediave të këtushme.

Duke e ndihmuar me disa fjalĂ« kyçe shqip (qĂ« s’kishte nga t’i dinte), ai prodhoi njĂ« analizĂ« koncize fare tĂ« ftohtĂ«, qĂ« vijon mĂ« poshtĂ«.

Mbi 75% e përmendjeve të Ramës apo të qeverisë së tij në titujt e portaleve të Shqipërisë dhe faqet e internetit të mediave të këtushme ishin negative.

Analiza e teksteve poshtë këtyre titujve do të ishte shumë e vështirë për një specialist të huaj IT (si specialisti im turk), por vetëm fakti i mësipërm tregon qartazi se kushdo që ka kritika ndaj Ramës dhe qeverisë së tij e ka dritaren të hapur pothuaj kudo në portalet/faqet e internetit të mediave në Shqipëri.

↗

Një radiografi e thelluar e elektoratit të Shqipërisë

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« sondazhin tim tĂ« fundit brenda vendit, qĂ« e zhvillova pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’, pyetjet kryesore drejtuar tĂ« anketuarve ishte nĂ«se votuan mĂ« 11 maj 2025 dhe pĂ«r kĂ« votuan (nĂ«se kishin votuar). SidoqoftĂ«, nĂ« sondazh ishin edhe njĂ« sĂ«rĂ« pyetjesh tĂ« tjera, qĂ« mĂ« dhanĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« bĂ«ja radiografinĂ« e tre segmenteve tĂ« elektoratit tĂ« ShqipĂ«risĂ«: 1.Votuesit e PS-sĂ«; 2.Votuesit e “AleancĂ«s pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« MadhĂ«shtore” tĂ« PD-sĂ«; 3.Mosvotouesit/votuesit e partive tĂ« tjera.

NĂ« sondazh morĂ«n pjesĂ« 1460 banorĂ« tĂ« rritur tĂ« vendit dhe kampioni u ripeshua statistikisht pĂ«r t’i pĂ«rfaqĂ«suar sa mĂ« mirĂ« 1.9 milionĂ« banorĂ«t e rritur tĂ« ShqipĂ«risĂ« nga pikĂ«pamja gjeografike, demografike, arsimore, dhe politike. Maksimumi i marzhit tĂ« gabimit statistikor: +/- 2.6%.

Nga pĂ«rgjigjet e tĂ« anketuarve, tĂ« kolauduara edhe me tĂ« dhĂ«nat zyrtare tĂ« KQZ dhe INSTAT-it, rezulton se pĂ«rqindjet e tri segmenteve tĂ« popullsisĂ« sĂ« rritur tĂ« vendit janĂ« si vijon: 40.2% votuan PS-nĂ« nĂ« 11 majin e vjetshĂ«m, 26.4% votuan “AleancĂ«n pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« MadhĂ«shtore” (PD-ASHM), dhe 33.3% nuk votuan fare ose votuan pĂ«r partitĂ« e tjera (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Pa surprizë, 91.5% e të anketuarve që votuan PS-në më 11 maj 2025 e konsiderojnë veten të majtë ideologjikisht, 91.5% e atyre që votuan për PD-ASHM e konsiderojnë veten të djathtë, dhe 62.6% e mosvotuesve apo votuesve të partive të tjera e konsiderojnë veten të qendrës (shihni grafikun e mëposhtëm).

Pothuaj 38% e socialistĂ«ve tĂ« majit tĂ« vjetshĂ«m kanĂ« prejardhje nga familje komuniste, mbi 44% e  “madhĂ«shtorĂ«ve” kanĂ« prejardhje nga familje tĂ« pĂ«rndjekura drejtpĂ«rdrejt nga regjimi komunist, dhe 53% e mosvotuesve/votuesve tĂ« partive tĂ« tjera kanĂ« prejardhje nga familje qĂ« s’ishin as komuniste e as tĂ« pĂ«rndjekura nga regjimi komunist (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Pothuaj 55% e socialistĂ«ve tĂ« majit tĂ« vjetshĂ«m nuk kanĂ« pasur prona pĂ«r t’u kompensuar apo rikthyer. Kjo pĂ«rqindje ndĂ«r “madhĂ«shtorĂ«t” Ă«shtĂ« 50% dhe ndĂ«r mosvotuesit/votuesit e partive tĂ« tjera mbi 42% (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Pa surprizĂ«, 91.5% e socialistĂ«ve tĂ« majit tĂ« vjetshĂ«m mendojnĂ« se partia e tyre ka punuar mĂ« shumĂ« pĂ«r shtresĂ«n e varfĂ«r dhe tĂ« mesme, dhe anasjelltas “madhĂ«shtorĂ«t”. NdĂ«rsa mosvotuesit/votuesit e partive tĂ« tjera i kanĂ« opinionet tĂ« ndara pothuaj pĂ«rgjysmĂ« (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Të trija segmentet elektorale janë të ndara pothuaj më dysh tek opinionet e tyre rreth punës që kanë bërë partitë kryesore për të ndihmuar shtresën e pasur (shihni grafikun e mëposhtëm).

Rreth 55% e socialistĂ«ve dhe “madhĂ«shtorĂ«ve” tĂ« majit tĂ« vjetshĂ«m deklarojnĂ« nivel tĂ« ulĂ«t tĂ« ardhurash familjare. NdĂ«rsa mĂ« pak se gjysma e mosvotuesve/votuesve tĂ« partive tĂ« tjera deklarojnĂ« nivel tĂ« ulĂ«t tĂ« ardhurash familjare (shihni grafikun mĂ« poshtĂ«).

Siç shihet nĂ« grafikun e mĂ«poshtĂ«m, socialistĂ«t e majit tĂ« vjetshĂ«m kanĂ« nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« arsimor nĂ« elektoratin e ShqipĂ«risĂ« (33.8% me arsim tĂ« lartĂ«), tĂ« ndjekur nga mosvotuesit/votuesit e partive tĂ« tjera (31.4%), dhe nĂ« fund “madhĂ«shtorĂ«t” (20.5%).

SocialistĂ«t e majit tĂ« vjetshĂ«m dhe mosvotuesit/votuesit e partive tĂ« tjera janĂ« mĂ« urbanĂ« se “madhĂ«shtorĂ«t” (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m)

Nga grafiku i mĂ«poshtĂ«m, mund tĂ« kuptohet lehtĂ« se mosvotuesit/ votuesit e partive tĂ« majit tĂ« vjetshĂ«m kanĂ« pĂ«rbĂ«rjen moshore mĂ« tĂ« re, ndjekur nga socialistĂ«t dhe “madhĂ«shtorĂ«t”.

 

Pothuaj 55% e elektoratit socialist tĂ« majit tĂ« vjetshĂ«m pĂ«rbĂ«het nga femrat. Nga ana tjetĂ«r, rreth 55% e “madhĂ«shtorĂ«ve” dhe mosvotuesve/votuesve tĂ« partive tĂ« tjera janĂ« meshkuj (shihni grafikun mĂ« poshtĂ«).

↗

Postblloqet policore për kontrollin e alkoolit të shoferëve

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

ShĂ«nim paraprak: Studimi i prezantuar mĂ« poshtĂ« nuk ka lidhje me parandalimin e vrasjes sĂ« dy vogĂ«lushĂ«ve durrsakĂ« nga njĂ« shofer krejt i dehur – atij ia kishte pezulluar dy herĂ« patentĂ«n policia rrugore dhe i kishte vĂ«nĂ« disa gjoba


Në fillim të mijëvjeçarit, 37 nga 50 shtetet në Shtetet e Bashkuara të Amerikës filluan të përdornin strategjinë e postblloqeve të rastësishme policore për kontrollin e nivelit tëalkoolit te drejtuesit e automjeteve (në 13 shtete nuk zbatohej kjo strategji për arsye ligjore ose politike).

Tre kolegĂ« tĂ« mi tĂ« Pacific Institute for Research and Evaluation – Jim Fell, John Lacey, dhe Bob Voas – kryen njĂ« studim atĂ«herĂ« me titull: “Postblloqet e kontrollit pĂ«r alkoolin: Efektiviteti i lartĂ«, por pĂ«rdorimi i ulĂ«t”.*

MĂ« poshtĂ« Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rmbledhje e studimit tĂ« tyre, qĂ« mund t’i vlejĂ« publikut shqiptar.

Ka prova thelbësore dhe të qëndrueshme nga kërkimet shkencore se postblloqet e dukshme dhe të shpeshta policore për kontrollin e alkoolit në Shtetet e Bashkuara reduktojnë aksidentet fatale rrugorenga 18% deri në 24%. Megjithëse postblloqe të tilla  nuk përdoren në 13 shtete për arsye ligjore ose politike, ka prova të forta statistikore se nëse kryhen siç duhet, postblloqet do të shpëtonin jetë në 37 shtetet e tjera.

Megjithatë, një sondazh i fundit rreth përdorimit të postblloqeve ka treguar se, pavarësisht përpjekjeve të Departamentit Amerikan të Transportit për të inkurajuar përdorimin e tyre përmes publikimeve të ndryshme, sigurimit të fondeve për pajisje, dhe për shpenzimet jashtë orarit të policëve, vetëm rreth një duzinë nga 37 shtetet që përdorin këto postblloqe e bëjnë këtë çdo javë. Sondazhi zbuloi se mungesa e burimeve dhe fondeve të policisë lokale, mungesa e mbështetjes nga task-forcat dhe aktivistët qytetarë dhe perceptimi se pikat e kontrollit nuk janë produktive ose me kosto efektive janë arsyet kryesore për përdorimin e tyre të rrallë.

Studimi diskuton secilin prej këtyre problemeve dhe sugjeron një metodë për policitë lokale për të zbatuar postblloqet pa u varur nga fondet shtetërore ose federale. Postblloqe me pak staf (tre deri në pesë policë)kanë qenë po aq efektive sa ato të kryera nga 15 ose më shumë policë.

NjĂ« program i modifikuar i postbllokut tĂ« kontrollit,  duke pĂ«rdorur sensorĂ« pasivĂ« tĂ« alkoolit (“PASpoints”) mund tĂ« zbatohet nga bashkitĂ« e vogla deri nĂ« mesatare nĂ« Shtetet e Bashkuara pĂ«r tĂ« parandaluar drejtimin nĂ«n ndikimin e alkoolit. NĂ«se zbatohet nĂ« shumicĂ«n e bashkive, kjo strategji ka njĂ« potencial efektiviteti tĂ« ngjashĂ«m me nivelin e lartĂ« tĂ« arritur nga disa shtete australiane nĂ« programet e tyre tĂ« testit tĂ« rastĂ«sishĂ«m tĂ« frymĂ«marrjes.

Sistemi PASpoint kërkon që një grup i vogël prej tre deri në pesë policë në detyrë të patrullës së trafikut të konvergojnë në një vend të paracaktuar dhe të kryejnë një mini-postbllok, duke u kthyer më pas në detyrat e tyre standarde të patrullës brenda dy orëve. Në këtë kuadër, operacioni PASpoint do të bëhej një teknikë standarde e zbulimit të drejtimit të automjeteve nën ndikimin e alkoolit. Si një aktivitet standard i zbatimit të rregullave të trafikut, kostoja do të mbulohej nga buxheti normal i zbatimit.

*https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15276922/#full-view-affiliation-1

↗

Sa votues të këtushëm të 11 majit do të votonin sot?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ«se do tĂ« zhvilloheshin sot zgjedhje parlamentare nĂ« ShqipĂ«ri, vetĂ«m 2/3 e pjesĂ«marrĂ«sve tĂ« kĂ«tushĂ«m tĂ« zgjedhjeve tĂ« 11 majit do tĂ« votonin. KĂ«shtu rezultoi nga sondazhi im i fundit pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’. Po nĂ« cilin segment politik ishte firoja mĂ« e madhe?

Analiza që u bëra përgjigjeve të të anketuarve (paraqitur në grafikun e mëposhtëm) tregoi se firoja elektotrale ishte goxha e ndryshme në segmente të ndryshme.

KĂ«shtu, nĂ« segmentin socialist tĂ« votuesve tĂ« kĂ«tushĂ«m tĂ« 11 majit, firoja ishte e vogĂ«l, krahasuar me firon nĂ« segmentet e tjera elektorale – plot 85.2% e atyre qĂ« votuan mĂ« 11 maj pĂ«r PS-nĂ« do ta votonin pĂ«rsĂ«ri pĂ«r PS-nĂ«.  Kurse vetĂ«m 62.4% e atyre qĂ« votuan mĂ« 11 maj pĂ«r PD-ASHM do tĂ« votonin sot pĂ«r tĂ«. PĂ«r tĂ« mos folur pĂ«r firon dramatike tĂ« partive tĂ« vogla, tĂ« cilat sot do t’i rivotonin vetĂ«m 7.6% e votuesve tĂ« tyre tĂ« 11 majit


↗

Trajektorja elektorale PD – nga urbane nĂ« rurale


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në përpjekjen e saj të parë elektorale (31 mars 1991), PD-ja i humbi të gjitha garat mazhoritare në zonat rurale. Unë e provova në kurrizin tim atëherë një garë elektorale rurale, kur kandidova për PD-në përballë një kryetareje kooperative bujqësore të PPSH.

Po ama, kandidatĂ«t e PD-sĂ« fituan nĂ« çdo zonĂ« urbane. Madje njĂ« kandidat demokrat mundi edhe Ramiz AlinĂ« e PPSH-sĂ«, bash nĂ« zonĂ«n ku ishte themeluar Partia Komuniste. SidoqoftĂ«, ngaqĂ« 67% e popullsisĂ« sĂ« atĂ«hershme banonte nĂ« fshat, 67% e Kuvendit u mbush me kryetarĂ« kooperativash bujqĂ«sore


Në garën e dytë elektorale të PD-së (22 mars 1992), kur kooperativat bujqësore komuniste ishin shpërndarë, ajo dhe aleatet e saj të vogla morën plot 67% të votave, në një fitore plebishitare si në qytet edhe në fshat. PD-ja nuk ishte më një parti vetëm urbane, ajo dominoi edhe në zonat rurale.

NĂ« zgjedhjet e vitit tĂ« vĂ«shtirĂ« 1997 (zgjedhjet e vitit 1996 nuk po i llogarisim, sepse kutitĂ« u mbushĂ«n 90% nga kaçatorĂ«t “demokratĂ«â€ tĂ« terrenit), PD-ja arriti tĂ« ruante njĂ« pĂ«rkrahje tĂ« mirĂ« vetĂ«m nĂ« zonat urbane sipĂ«r Shkumbinit (sepse poshtĂ« Shkumbinit nuk shkonte dot pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« fushatĂ«).

NĂ« zgjedhjet e vitit 2001, PD-ja e balancoi disi raportin rural-urban. Po sidoqoftĂ«, “formula e Dushkut” pĂ«r shtimin artificial tĂ« mandateve parlamentare proporcionale, e la atĂ«herĂ« PD-nĂ« nĂ« njĂ« minorancĂ« 2/5 nĂ« Kuvend.

NĂ« zgjedhjet e vitit 2005, PD-ja e balancoi mirĂ« pĂ«rkrahjen urbane-rurale. Dhe falĂ« pĂ«rçarjes sĂ« tĂ« majtĂ«s, si dhe motos “Me duar tĂ« pastra” apo KOP-it, arriti tĂ« kthehej nĂ« pushtet.

Dhe mĂ« 2007, PD-ja filloi kthesĂ«n rurale tĂ« saj. PS-ja, me RamĂ«n e sapoardhur nĂ« krye tĂ« partisĂ«, i fitoi zgjedhjet lokale nĂ« tĂ« gjitha qendrat e mĂ«dha urbane, pĂ«rveç ShkodrĂ«s. NdĂ«rsa PD-ja fitoi pothuaj nĂ« tĂ« gjitha komunat rurale (Berisha atĂ«herĂ« mburrej me hartĂ«n e ShqipĂ«risĂ« blue, ku komunat demokrate mbizotĂ«ronin nĂ« sipĂ«rfaqe, por nuk kishin shumĂ« banorë )

E njĂ«jta histori u pĂ«rsĂ«rit mĂ« 2009, kur koalicioni i PS-sĂ« ishte superior nĂ« zonat urbane, por PD-ja e risiguroi pushtetin falĂ« epĂ«rsisĂ« rurale dhe ndihmĂ«s sĂ« LSI-së  Dhe qysh atĂ«herĂ«, dallimet urbane-rurale mes dy partive kryesore janĂ« thelluar nga njĂ« palĂ« zgjedhje nĂ« tjetrĂ«n.

Kështu, në zgjedhjet e fundit parlamentare (11 maj 2025), pothuaj 40% e votave të këtushme të PD-së ishin në zona rurale, ndërkohë që as 35% e votave të PS-së nuk ishin në ato zona. Nga ana tjetër, mbi 65% e votave të këtushme të PS-së ishin në zona urbane. Dhe jo si dikur, zonat urbane kanë tani pothuaj dyfishin e popullsisë së zonave rurale


Dhe situata elektorale është rënduar edhe më tej për PD-në nga 11 maji e këtej.

NĂ« sondazhin tim tĂ« fundit pĂ«r “ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’ (shihni mĂ« poshtĂ« grafikun), rezultoi se nĂ« zonat urbane, vetĂ«m 28.1% e atyre qĂ« janĂ« gati tĂ« votojnĂ« sot, ia japin votĂ«n PD-ASHM. Dhe e vetmja reze e vogĂ«l shprese pĂ«r tĂ« mbetet elektorati rural. Por problemi Ă«shtĂ« se nĂ« zonat rurale, popullsia Ă«shtĂ« pothuaj sa gjysma e popullsisĂ« urbane


↗

E keqja më e madhe: Berisha etj.

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Pas zgjedhjeve të 2013-ës (kur 1 milion votues tw kwtushwm votuan për Ramën kryeministër dhe për Berishën vetëm 680 mijë), rezultatet e zgjedhjeve (si dhe sondazhet që kam zhvilluar) tregojnë se shqiptarët kryesisht votojnë për të keqen më të vogël. Domethënë, jo për të keqen më të madhe
.

Kështu, në zgjedhjet parlamentare të 2017-ës, vetëm 37% e banorëve të rritur të vendit votuan për PS-në. Po ama, nga ana tjetër, për PD-në (partinë kryesore të opozitës) votuan vetëm 22%. Ndërsa 41% ose votuan për parti sekondare ose nuk votuan fare. Domethënë u votua për të keqen më të vogël


Në zgjedhjet parlamentare të 2021-shit, vetëm 40% e banorëve të rritur të vendit votuan për PS-në. Po ama, nga ana tjetër, për PD-në (partinë kryesore të opozitës) votuan vetëm 32.5%. Ndërsa 27.5% ose votuan për parti sekondare ose nuk votuan fare. Domethënë u votua për të keqen më të vogël


Në zgjedhjet parlamentare të 2025-ës, vetëm 40.2% e banorëve të rritur të vendit votuan për PS-në në pushtet. Po ama, nga ana tjetër, për PD-në dhe bishtat e saj votuan vetëm 26.4%. Ndërsa 33.4% ose votuan për parti sekondare ose nuk votuan fare. Domethënë u votua për të keqen më të vogël


Në të gjitha sondazhet që kam zhvilluar nga 2013-ta e këtej, asnjëherë nuk ka rezultuar që të paktën gjysma e popullsisë së rritur të vendit të jetë e kënaqur me punën e qeverisë. Po ama, nga ana tjetër, pakënaqësia ndaj opozitës ka qenë shumë më e madhe.

Nga njĂ« ekstrapolim i pĂ«rafĂ«rt statistikor i sondazhit tim tĂ« fundit pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’, rezultoi se vetĂ«m 16.6% e gjithĂ« banorĂ«ve tĂ« rritur tĂ« vendit votojnĂ« sot PD-nĂ« e BerishĂ«s dhe mĂ« pak se 1% e tyre votojnĂ« partitĂ« “e reja” parlamentare tĂ« Shehajt, Lapajt dhe Qorit. DomethĂ«nĂ«, Berisha etj shihen si e keqja mĂ« e madhe nga popullsia nĂ« moshĂ« pĂ«r votim.  NdĂ«rkohĂ«, PS-ja e ruan pak a shumĂ« elektoratin e saj besnik


↗

Ksi protestash s’ia vlen tĂ« thirren më 

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Para protestës së fundit të thirrur nga Berisha, si zakonisht, ai deklaroi se do të jetë kryengritja më madhështore paqësore që ka njohur ndonjë herë Shqipëria. Po sa e madhe ishte në fakt ajo protestë?

Le t’i referohemi CalcMaps (shihni hartĂ«n e mĂ«poshtme), pĂ«r tĂ« llogaritur se sa Ă«shtĂ« sipĂ«rfaqja ku ishin shpĂ«rndarĂ« kokrra-kokrra protestuesit e thirrur nga Berisha. Nga tribuna e BerishĂ«s deri tek Lana (duke pĂ«rfshirĂ« edhe trotuaret), sipĂ«rfaqja e pĂ«rgjithshme rezulton 8670 m2.

NĂ« qoftĂ« se nĂ« kĂ«tĂ« sipĂ«rfaqe do tĂ« ishin ngjeshur 4 protestues pĂ«r metĂ«r katror (si nĂ« njĂ« ashensor tĂ« vogĂ«l me pĂ«rmasa 1×1 m), nĂ« total do tĂ« ishin rreth 35 mijĂ« pjesĂ«marrĂ«s nĂ« protestĂ«. POR NË FAKT, dendĂ«sia MESATARE ishte diku te 1 protestues pĂ«r 5 metra katror (shihni me poshtĂ« pamjen me dron, qĂ« tregon se pranĂ« tribunĂ«s dhe Kullave Binjake kishte njĂ« farĂ« dendĂ«sie, kurse kudo tjetĂ«r kishte vetĂ«m rrallĂ«si).

Pra, me përafërsi, mund të llogoritet një pjesëmarrje prej rreth 1800 protestuesish. Teksa vjet, për Aleancën Madhështore votuan plot 500 mijë banorë të vendit

Dikush duhet t’i thotĂ« BerishĂ«s se, kur as 0.4% e votuesve tĂ« tu nuk tĂ« dalin nĂ« shesh, nuk vlen t’i thirrĂ«sh mĂ« pĂ«r ksi protestash!

↗

Kuotat e Presidentit Trump ndër pjesëmarrësit e zgjedhjeve të fundit presidenciale

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Rasmussen Reports Ă«shtĂ« e vetmja kompani sondazhesh amerikane qĂ« kryen hulumtim TË PËRDITSHËM nĂ« nivel kombĂ«tar tĂ« politikĂ«s, ngjarjeve aktuale, besimit tĂ« konsumatorit, temave tĂ« biznesit dhe vlerĂ«simeve pĂ«r punĂ«n e Presidentit tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara (kompanitĂ« e tjera bĂ«jnĂ« hulumtime javore ose mujore). Sondazhet nga kjo kompani kryhen duke pĂ«rdorur njĂ« ndĂ«rthurje tĂ« sondazheve tĂ« automatizuara tĂ« opinionit publik me pyetje telefonike tĂ« regjistruara paraprakisht, si edhe njĂ« sondazh elektronik.
Në zgjedhjet presidenciale, nga 2016 deri më 2024, Rasmussen Reports ka qenë kompania që i është afruar më pranë rezultatit elektoral të regjistruar zyrtarisht në nivel kombëtar për Presidentin Trump. Dhe çdo ditë ajo zhvillon sondazhe me 1500 pjesëmarrës në zgjedhjet e fundit presidenciale, për të matur nivelin e miratimit të punës së presidentit.
Sondazhet Rasmussen tregojnë se nga data 27 shkurt (para fillimit të luftës në Iran) dhe deri sot, kuotat pozitive kanë qenë poshtë kuotës 49.8%, që u regjistrua për kandidatin Trump në votën popullore kombëtare të zgjedhjeve të nëntorit 2024 (shihni grafikun e mëposhtëm).
Kështu, më 27 shkurt, vetëm 45% e pjesëmarrësve të zgjedhjeve të nëntorit 2024 kishin vlerësim pozitiv ose shumë pozitiv për punën e Presidentit Trump. Më 11 mars Trump u ngjit në 47%, ra në 43% më 30 mars, u ringjit në 47% më 7 prill, duke përfunduar në 44% më 16 prill. Pra, nga 49.8% që e votuan atë në zgjedhje, vetëm 44% e vlerësojnë punënë e tij pozitivisht


*Në zgjedhjet presidenciale të nëntorit 2024, plot 49.8% e pjesëmarrësve votuan për Presidentin Trump

↗

Optimizëm për paqen ndër investitorët në bursat e aksioneve

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Indeksi S&P 500 është një mesatare e ponderuar e aksioneve të 500 kompanive më të mëdha në botë. Luhatjet e tij shërbejnë si barometër i humorit të investitorëve në bursat e aksioneve të kompanive. Kur ka më shumë investitorë optimistë sesa pesimistë për të ardhmen e këtyre kompanive, ky indeks rritet. Dhe anasjelltas


NĂ« fund tĂ« ditĂ«s sĂ« djeshme, indeksi S&P 500 arriti kuotĂ«n 6967.38, ose 1.59% mĂ« lart se mĂ« 1 janar tĂ« kĂ«tij viti (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m). NdĂ«rkohĂ«, krahasuar me “gropĂ«n” e thellĂ« tĂ« 30 marsit (kur indeksi zbriti nĂ« kuotĂ«n e ulĂ«t 6369.2), rritja aktuale Ă«shtĂ« 9.4%!

NjĂ« rritje e tillĂ« tregon se miliarda dollarĂ« janĂ« hedhur nga investitorĂ«t nĂ« bursat e aksioneve, pĂ«r tĂ« blerĂ« aksione tĂ« 500 kompanive mĂ« tĂ« mĂ«dha. GjĂ« qĂ« dĂ«shmon se ata besojnĂ« se paqja do tĂ« rikthehet nĂ« zonĂ«n e nxehtĂ« pĂ«rrreth Iranit, dhe kĂ«shtu biznesi i madh do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« lulĂ«zojĂ« siç po lulĂ«zonte nĂ« fillim tĂ« vitit


↗

Në 5 vjet: 22.1% rritja e çmimeve, 51.4% rritja e pagave, 24% rritja e pensioneve

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Duke filluar nga 1 janari i vitit 2021, INSTAT-i ka pĂ«rdorur njĂ« metodologji tĂ« re pĂ«r llogaritjen e Indeksit tĂ« Çmimeve tĂ« Konsumit, tĂ« harmonizuar me metodologjinĂ« e Eurostat-it (Institutit statistikor tĂ« BE-sĂ«). Sipas kĂ«tij indeksi tĂ« harmonizuar me BE-nĂ«, çmimet e konsumit janĂ« rritur mesatarisht 22.1% nga 1 janari 2021 deri mĂ« 1 janar 2026 (shihni tabelĂ«n e mĂ«poshtme). NdĂ«rkohĂ«, paga mesatare e raportuar Ă«shtĂ« rritur 51.4% nĂ« kĂ«to 5 vjet, dhe pensionet 24%.

Duke qĂ«mtuar nĂ« zĂ«rat e ndryshme tĂ« konsumit tĂ« popullsisĂ«, bie nĂ« sy rritja e ndjeshme 36.1% e zĂ«rit ‘Ushqime dhe pije joalkolike’. Dhe ky zĂ« pĂ«rbĂ«n plot 34.6% tĂ« buxhetit mesatar familjar tĂ« shqiptarĂ«ve (pĂ«r shumĂ« familje, kjo pĂ«rqindje Ă«shtĂ« goxha mĂ« e lartĂ« nĂ« buxhetin e tyre, qĂ« ka pak vend pĂ«r shpenzime tĂ« tjera). Brenda kĂ«tij zĂ«ri, spikasin zarzavatet pĂ«rfshirĂ« patatet, çmimi i tĂ« cilave Ă«shtĂ« rritur plot 60.4%, si edhe qumĂ«shti, djathi dhe vezĂ«t, çmimi i tĂ« cilave Ă«shtĂ« rritur plot 49.9%.

Çmimi mesatar i pijeve alkolike dhe i duhanit Ă«shtĂ« rritur 18.3%, por kjo rritje mund tĂ« jetĂ« e mirĂ«pritur nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i shĂ«ndetit publik, sepse mund tĂ« dekurajojĂ« sadopak konsumimin e kĂ«tyre produkteve tĂ« dĂ«mshme pĂ«r shĂ«ndetin e shqiptarĂ«ve.

NdĂ«rkohĂ«, rritja 10% nĂ« zĂ«rin ‘Qira, ujĂ«, lĂ«ndĂ« djegĂ«se dhe energji’ ka goditur mijĂ«ra e mijĂ«ra shqiptarĂ«, sidomos nĂ« tre komponentĂ«t e fundit.

Duhet pritur nxjerrja e Indeksit tĂ« Harmonizuar tĂ« Çmimeve tĂ« Konsumit pĂ«r tremujorin e parĂ« tĂ« vitit 2026, pĂ«r tĂ« ekzaminuar efektin e luftĂ«s nĂ« Iran te çmimet e tregut shqiptar. Dhe mĂ« pas, duhen pritur masat e qeverisĂ« shqiptare pĂ«r zbutjen e atyre efekteve tek shtresat mĂ« tĂ« prekura


❌