❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Nga 61 bashki në 41?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Qysh para se tĂ« krijohej Komisioni i Posaçëm Parlamentar pĂ«r ReformĂ«n Administrativo-Territoriale e deri mĂ« sot, kam shkruar disa artikuj rreth ndarjes sĂ« re territoriale. Kjo, nisur nga fakti se nĂ« dy dekadat e fundit kam drejtuar dhjetra sondazhe nĂ« terren, qĂ« mĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« t’i analizoj me hollĂ«si tĂ« gjitha krahinat e vendit nga pikpamja demografike, gjeografike, ekonomike, arsimore dhe politike (nĂ« funksion tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« kampionĂ«ve statistikorĂ« sa mĂ« pĂ«rfaqĂ«sues).

NĂ« kĂ«tĂ« shkrim do tĂ« bĂ«j njĂ« pĂ«rmbledhje tĂ« gjithĂ« shkrimeve tĂ« mĂ«parshme, duke dalĂ« me sugjerime konkrete pĂ«r bashkitĂ« e vogla qĂ« mendoj se duhet t’u pĂ«rngjiten tĂ« mĂ«dhave (hartĂ«n e tyre kuptohet qĂ« do ta vendosĂ« Kuvendi nĂ« vjeshtĂ«, pavarsisht se çfarĂ« mendoj unĂ« apo tĂ« tjerĂ« qĂ« mendojnĂ« ndryshe nga unĂ«).

Le ta fillojmë nga Veriu.

Bashkia e vogĂ«l e FushĂ«-ArrĂ«zit duhet t’i pĂ«rngjitet PukĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e Hasit duhet t’i pĂ«rngjitet KukĂ«sit, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e Klosit duhet t’i pĂ«rngjitet Matit, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e BulqizĂ«s duhet t’i pĂ«rngjitet DibrĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Duke zbritur nĂ« ShqipĂ«rinĂ« e Mesme, bashkia e vogĂ«l e VorĂ«s duhet t’i pĂ«rngjitet KamzĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e RogozhinĂ«s duhet t’i pĂ«rngjitet KavajĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Duke zbritur poshtĂ« Shkumbinit, bashkia e vogĂ«l e Belshit duhet t’i pĂ«rngjitet CĂ«rrikut, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e Prrenjasit duhet t’i pĂ«rngjitet Librazhdit, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete. Sa i pĂ«rket gjeografisĂ«, pĂ«rkohĂ«sisht, pĂ«rngjitja pĂ«rbĂ«n problem, sepse duhet njĂ« orĂ« tĂ« udhĂ«tosh nga Prrenjasi nĂ« Librazh. SidoqoftĂ«, me pĂ«rfundimin e autostradĂ«s, distanca mund tĂ« pĂ«rshkohet pĂ«r 15-20 minuta.

Bashkia e vogĂ«l e DivjakĂ«s duhet t’i pĂ«rngjitet LushnjĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

BashkitĂ« e vogla tĂ« Patosit dhe Roskovecit duhet t’u pĂ«rngjiten Fierit, sepse nuk pĂ«rmbushin kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbeten si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e Dimalit duhet t’i pĂ«rngjitet KuçovĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e Poliçanit duhet t’i pĂ«rngjitet Skraparit, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e Maliqit duhet t’i pĂ«rngjitet Korçës, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e Memaliajt duhet t’i pĂ«rngjitet TepelenĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e KĂ«lcyrĂ«s duhet t’i pĂ«rngjitet PĂ«rmetit, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e LibohovĂ«s duhet t’i pĂ«rngjitet GjirokastrĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

Bashkia e vogĂ«l e SelenicĂ«s duhet t’i pĂ«rngjitet VlorĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbush kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbetet si bashki mĂ« vete.

BashkitĂ« e vogla tĂ« DelvinĂ«s dhe Finiqit duhet t’u pĂ«rngjiten SarandĂ«s, sepse nuk pĂ«rmbushin kritere si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. Edhe nga pikpamja historike apo gjeografike nuk ka ndonjĂ« arsye pse tĂ« mbeten si bashki mĂ« vete.

SarandĂ«s mund t’i pĂ«rngjitet edhe bashkia e vogĂ«l e Konispolit, por distanca e qendrĂ«s sĂ« saj nga Saranda pĂ«rbĂ«n njĂ« problem gjeografik. Gjithashtu, ekzistencĂ«n si bashki mĂ« vete nuk e justifikojnĂ« bashkitĂ« nĂ« miniaturĂ« Dropull dhe Pustec, por duke qenĂ« bashki puro minoritare, mund tĂ« justifikohet vazhdimĂ«sia e tyre.

Në qoftë se realizohen të gjitha përngjitjet e mësipërme, do të mbeten 41 bashki nga 61 që janë aktualisht. Edhe kuptohet që përngjitjet do të krijojnë bashki me sipërfaqe më të mëdha. Për këtë arsye, duhen fuqizuar dhe zgjeruar shërbimet që ofrojnë njësitë administrative brenda bashkive, në mënyrë që banorët e tyre të shërbehen sa më afër vendbanimit.

↗

Sondazhi i IRI-t: Vetëm 33% nuk shohin asnjë arritje të qeverisë

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në periudhën prill-maj, Instituti Ndërkombëtar Republikan (IRI), me qendër në Uashington, zhvilloi një sondazh në Shqipëri me 1200 të anketuar në të gjithë territorin e vendit. Kampioni u kolaudua statistikisht që të përfaqësonte të gjithë popullsinë e rritur të vendit, me maksimum të gabimit statistikor +/- 3.1% (https://www.iri.org/resources/albania-survey-of-public-opinion-april-may-2026/).

NdĂ«r pyetjet e shumta nĂ« sondazhin e IRI-t, ishte edhe kjo pyetje pĂ«r qeverinĂ«: “Cila Ă«shtĂ« arritja mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e qeverisĂ« aktuale?”, pĂ«r tĂ« cilĂ«n tĂ« anketuarit ishin tĂ« lirĂ« tĂ« jepnin pĂ«rgjigje krejt spontane. VetĂ«m 33% u pĂ«rgjigjĂ«n “AsnjĂ«â€. NdĂ«rkohĂ«, 10% as nuk pĂ«rmendĂ«n ndonjĂ« arritje dhe as nuk i mohuan arritjet. Nga ana tjetĂ«r, plot 57% pĂ«rmendĂ«n arritje tĂ« qeverisĂ« (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Kur të anketuarve iu kërkua të jepnin një vlerësim të përgjithshëm për punën e qeverisë, 49% anonin nga vlerësimi pozitiv dhe 49% nga vlerësimi negativ. Që do të thotë se tek 49-përqindëshi negativ mund të përmblidhen 33% që nuk shohin asnjë arritje të qeverisë, 10% që janë të dyzuar për arritjet e saj, dhe 6% që shohin ndonjë arritje, por sidoqoftë anojnë nga vlerësimi negativ për të.

Meqë kampioni statistikor i IRI-t e përfaqëson statistikisht popullsinë e rritur të vendit, mund të ekstrapolohet me afërsi se rreth 930 mijë banorë të rritur këtu anojnë nga vlerësimi pozitiv për qeverinë, rreth 625 mijë nuk shohin asnjë arritje të qeverisë, rreth 190 mijë janë të dyzuar për arritjet e saj, dhe rreth 115 mijë shohin ndonjë arritje, por sidoqoftë anojnë nga vlerësimi negativ për të.

↗

Ekskluzive/Sondazh: 60% e shqiptarëve duan më pak bashki se sa janë sot

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja
JAVANEWS komisionoi sondazhistin e mirĂ«njohur Eduard Zaloshnja, pĂ«r tĂ« zhvilluar njĂ« sondazh nĂ« tĂ« gjithĂ« territorin e vendit, ku pyetja kryesore ishte: “Sa bashki duhet tĂ« ketĂ« ShqipĂ«ria, krahasuar me ato qĂ« ka sot?”.
Pyetësorin e shpërndarë me një link përmes SMS-ve krejt të rastësishme nga Vermoshi në Konispol e plotësuan 1360 banorë të rritur, duke garantuar një maksimum marzhi gabimi statistikor +/- 2.8% për kampionin e plotë, si dhe një përfaqësim të përafërt statistikor të popullsisë së rritur, nga pikpamja gjeografike, demografike, arsimore dhe politike.
Nga sondazhi rezultoi se plot 60% e të anketuarve mendojnë se duhen më pak bashki se sa janë aktualisht, 34.5% mendojnë se duhen më shumë, dhe 5.5% janë të dyzuar (shihni grafikun e mëposhtëm). Këto rezultate ishin të ngjashme edhe për shtresa të ndryshme gjeografike, demografike dhe arsimore të kampionit.
Teksa rezultatet ishin të ngjashme në shtresat e ndryshme gjeografike, demografike dhe arsimore të kampionit, te shtresëzimi politik ndryshon puna.
MeqĂ« nĂ« pyetĂ«sor ishte edhe njĂ« pyetje sesi kishin votuar tĂ« anketuarit nĂ« zgjedhjet e vjetshme parlamentare, mund tĂ« analizohet votimi i vjetshĂ«m i atyre qĂ« kanĂ« zgjedhur opsionet “MĂ« shumĂ«â€, “MĂ« pak”, ose “I/e dyzuar”.
Nga kjo analizë rezulton se te 60-përqindëshi që mendon se duhen më pak bashki, 2/3 kanë votuar vjet për PS-në.
Nga ana tjetër, te 34.5-përqindëshi që mendon se duhen më shumë bashki, 3/4 kanë votuar vjet për PD-ASHM. Kurse pothuajse i gjithë 5.5-përqindëshi i të dyzuarve, vjet ose nuk votoi fare, ose votoi për parti të vogla (shihni tabelën e mëposhtme).
Sa bashki duhet të ketë Shqipëria, krahasuar me ato që ka sot? Gjithsej Për kë votuan vjet:
↗

36 bashki apo më shumë?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Dita e miratimit të një ndarjeje të re territoriale të vendit po afron. Sepse vetëm pas 10 muajsh do të zgjvillohen zgjedhjet bashkiake, dhe po nuk u miratua tani ndarja e re territoriale, mbetet të kryhet pas 4 vjetësh.

Një nga pyetjet më të rëndësishme rreth ndarjes së re territoriale është ajo për numrin e bashkive. Por që të arrihet tek ky numër, duhet bërë një shikim historik i ndarjes territoriale së Shqipërisë, qysh nga pavarësia e saj.

Nga shpallja e pavarësisë deri në Luftën e Dytë botërore, vendi ishte i ndarë në prefektura, nënprefektura, bashki dhe komuna (sipas kësaj hierarkie). Ajo ndarje bazohej në kritere gjeografike, historike dhe ekonomike (e ngjyrosur me ndikim franko-italian). Prefektët sidomos, ishin asokohe personalitete me fuqi të madhe politike.

Me ardhjen e Partisë Komuniste në fuqi, ndarja e mëparshme teritoriale u ndryshua gradualisht dhe u krijuan eventualisht 26 rrethe, komitetet ekzekutive të të cilave administronin qytetet dhe fshatrat brenda secilt rreth.

Me ardhjen e Partisë Demokratike në pushtet, u rikthye një version i ndarjes territoriale të dikurshme, me qarqe, rrethe, bashki dhe komuna. Por prefektët e qarqeve nuk e kishin më fuqinë politike që kishin patur paraardhësit e tyre. Vendi u nda në 12 qarqe, që përfshin në to 36 rrethe. Brenda çdo rrethi kishte bashki dhe komuna, drejtuesit e të cilave zgjidheshin drejtpërdrej nga banorët.

NĂ« vitin 2014, Partia Socialiste propozoi qĂ« komunat dhe bashkitĂ« e vogla tĂ« suprimoheshin dhe vendi tĂ« kishte vetĂ«m 36 bashki – njĂ« pĂ«r secilin rreth. Por pĂ«r t’u miratuar ajo ndarje duheshin nĂ« Kuvend edhe votat e LS-sĂ« dhe PDIU-sĂ«. Dhe negociatat me to prodhuan njĂ« hartĂ« me 61 bashki, e jo me 36


Dekada e shkuar ka treguar se jo pak bashki tĂ« vogla (ndĂ«r 61) nuk kanĂ« funksionuar siç duhet. Prandaj ka lindur nevoja qĂ« disa t’u pĂ«rngjiten bashkive me tĂ« mĂ«dha. Dhe pyetja Ă«shtĂ« a do tĂ« shkohet tek versioni fillestar i PS-sĂ« me 36 bashki?

Po të ndiqen vetëm kriteret historike, gjeografike dhe ekonomike, është më se e arsyeshme që të kemi vetëm 36 bashki. Por sidoqoftë, duhen mbajtur parasysh edhe kritere të tjera si ato të funksionalitetit, të dendësisë së popullsisë, të aftësisë fiskale, aftësisë së thithjes së fondeve për investime, etj.

Fjala vjen, nisur vetĂ«m nga kriteret historike, gjeografike dhe ekonomike, Kamza e Vora do tĂ« duhej t’i pĂ«rngjiteshin BashkisĂ« TiranĂ«. Por kritere tĂ« tjera si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. mund ta justifikojnĂ« vazhdimin e tyre si bashki mĂ« vete. E njĂ«jta gjĂ« mund tĂ« thuhet edhe pĂ«r MalsinĂ« e Madhe dhe Vaun e DejĂ«s nĂ« Qarkun ShkodĂ«r.

Nga ana tjetër, një bashki si Mirdita mund të mos i përmbushë dot kritere si ato të funksionalitetit, të dendësisë së popullsisë, të aftësisë fiskale, aftësisë së thithjes së fondeve për investime, etj., por ajo përmbush një kriter të fortë historik. Ka qënë e vetmja krahinë autonome në Shqipëri përgjatë 500 vjetëve të sundimit otoman!

Nisur nga sa më sipër, duhet që ndarja e re territoriale të rezultojë me më shumë se 36 bashki.

Ndarja në rajone (që do të bëhet për herë të parë në Shqipëri), do të realizohet në një fazë të dytë, ngaqë nuk lidhet me zgjedhjet lokale të pranverës 2027. Për atë ndarje, kriteret historike, gjeografike dhe ekonomike janë mëse të mjaftueshme. Bazuar në to, vendi mund të ndahet në 4 rajone: Rajoni Verior (qarqet Shkodër, Kukës, Lezhë e Dibër), Rajoni Qendror (qarqet Tiranë e Durrës), Rajoni Juglindor (qarqet Elbasan e Korçë), dhe Rajoni Jugperëndimor (qarqet Fier, Berat, Vlorë e Gjirokastër).

↗

Përballueshmëria e jetesës

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Qysh pas tronditjes ekonomike qĂ« shkaktoi pandemia Covid-19, dhe duke vijuar me krizat e tjera botĂ«rore, fjala angleze affordability (qĂ« pĂ«rmbledh aftĂ«sinĂ« financiare tĂ« familjeve pĂ«r tĂ« paguar ushqime, shĂ«rbime e strehim, pa mbetur pa para pĂ«r nevoja tĂ« tjera bazike) ka qenĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« debateve politike dhe ekonomike nĂ« shumĂ« vende. NĂ« shqip, kjo fjalĂ« mund tĂ« pĂ«rmblidhet me togĂ«fjalĂ«shin “pĂ«rballueshmĂ«ria e jetesĂ«s”.

Vitet e fundit, edhe qeveria shqiptare, si shumë të tjera të botës, është munduar ta adresojë problemin e përballueshmërisë së jetesës. Kështu, pagat në Shqipëri janë rritur mesatarisht 51.6% nga 1 janari 2021, ndërsa pensionet 24.7%. Nga ana tjetër, çmimi i shportës mesatare të konsumit është rritur 22.5% gjatë së njëjtës periudhë.

Sidoqoftë, mosha dhe shtresa të ndryshme të popullsisë kanë probleme të ndryshme.

KĂ«shtu, pensionistĂ«ve ka shumĂ« vite qĂ« u Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« shpĂ«rblim ekstra, pĂ«r t’i ndihmuar me shpenzimet e festave tĂ« fundvitit.  NdĂ«rsa vitet e fundit u Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« shpĂ«rblim ekstra edhe nĂ« mes tĂ« vitit. SidoqoftĂ« shumica e tyre kanĂ« nevojĂ« pĂ«r njĂ« rritje progressive tĂ« pensioneve, ku shtetasit me pensione mĂ« tĂ« ulta tĂ« kenĂ« rritje mĂ« tĂ« madhe tĂ« tyre. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, ushqimet dhe ilaçet, pĂ«r tĂ« cilat shpenzojnĂ« pjesĂ«n dĂ«rrmuese tĂ« buxhetit modest familjar, mund tĂ« bĂ«hen mĂ« tĂ« pĂ«rballueshme.

Të rinjtë që duan të hapin biznese të reja (start-ups quhen në anglisht) kanë nevojë për mbështetje financiare, dhe qeveria ka dhënë deri më sot 16.5 milionë euro grante falas për ta. Ndërkohë, parashikohen edhe 18 milionë euro të tjera deri më 2029.

Bizneset e vogla, ku mbizotëron brezi i mesëm moshor, kanë nevojë për kredi të buta. Dhe qeveria u ka premtuar garanci sovrane deri në 1 miliard euro, për kredira deri 2 milionë euro me interes 2-3%.

Çiftet e reja nĂ« qendrat e mĂ«dha urbane, nĂ« shumĂ« raste, nuk e pĂ«rballojnĂ« dot blerjen e njĂ« apartamenti modest. Dhe qeveria po pĂ«rgatit njĂ« program pĂ«r t’i ndihmuar ata.

Qeveria po stimulon edhe arsimin profesional, në mënyrë që të rinjtë të mësojnë zanate dhe të punojnë këtu (ku tregu ka shumë nevojë për zanatçij).

Ndërkohë, bujqësia, me të cilën mbahet 1/3 e popullsisë, parashikohet të mbështetet me rreth 900 milionë euro deri më 2029, duke përfshirë edhe financimet e huaja.

Se sa efekt do të kenë këto përpjekje të qevrisë, mbetet të shihet në vitet në vijim.

↗

Dita e Euros po vjen – lekĂ«t jashtĂ« bankave duhen shkĂ«mbyer me euro


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« projektligjin e ri “PĂ«r BankĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€, Ă«shtĂ« pĂ«rfshirĂ« njĂ« kapitull ku pĂ«rcaktohet se, me antarĂ«simin tonĂ« nĂ« BE, Euro do tĂ« pĂ«rdoret si para zyrtare e vendit. MĂ« tej, theksohet edhe se Banka e ShqipĂ«risĂ« do t’i pĂ«rshtatet rregullave tĂ« BankĂ«s Qendrore Evropiane.

I gjithë kapitulli XV i këtij projektligji të hedhur për konsultim publik sqaron sesi do të funksionojë qarkullimi i Euros në Shqipëri dhe sesi do të mbahet rezerva valutore shtetërore.

Në 100 vjetët e fundit, Leku ka qenë paraja zyrtare e Shqipërisë, pavarsisht se ndër qytetarët dhe tregtarët mund të kenë qarkulluar florinjtë, frangat, liretat, stërlinat, dollarët, dhramitë, markat, dhe, së fundmi, eurot.

Aktualisht, nga gjithĂ« lekĂ«t qĂ« ka emetuar deri mĂ« sot Banka e ShqipĂ«risĂ«, rreth 40% janĂ« jashtĂ« sistemit bankar (nĂ« kuletat e qytetarĂ«ve dhe nĂ«n dyshekĂ«t e tregĂ«tarĂ«ve). Por deri nĂ« ditĂ«n kur Leku do tĂ« dalĂ« nga qarkullimi, kushdo qĂ« ka lekĂ« (nĂ« kuleta apo nĂ«n dyshekĂ«) do duhet t’i shkĂ«mbejĂ« me euro – sepse lekĂ«t pastaj do tĂ« kenĂ« vetĂ«m vlerĂ« muzeale.

Një faktor që duket se e ka mbajtur në nivel të lartë sasinë e lekëve jashtë sistemit bankar ka qenë rënia e kursit të euros pas bumit turistik të viteve të fundit.

Kush kishte euro nĂ«n dyshek mund t’i ketĂ« shkĂ«mbyer me lekĂ« nĂ« tregun jobankar valutor, duke parĂ« se vlera e eurove tĂ« tyre po binte nga muaji nĂ« muaj. Dhe kĂ«to shkĂ«mbime duket se e kanĂ« pĂ«rforcuar edhe mĂ« tej kurbĂ«n rĂ«nĂ«se tĂ« Euros (pĂ«rmirĂ«simi i bilancit tĂ« pagesave tĂ« vendit nuk e shpjegon dot i vetĂ«m rĂ«nien e Euros me 22% nĂ« 5 vjetĂ«t e fundit).

SidoqoftĂ«, ata qĂ« kanĂ« akumuluar lekĂ« nĂ«n dyshekĂ« kanĂ« 3-4 vjet kohĂ« qĂ« t’i shkĂ«mbejnĂ« lekĂ«t me euro, se mĂ« pas do t’u myken poshtĂ« dyshekut


↗

Garat nĂ« TiranĂ« dhe ShkodĂ«r – analizĂ« paraprake

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Pas dhjetë muajsh do të zhvillohen zgjedhje bashkiake, në të cilat votojnë vetëm zgjedhës që banojnë në Shqipëri (jo ata jashtë saj). Në zgjedhjet bashkiake, gara më interesante elektoralisht pritet të jetë ajo e Tiranës, si edhe ajo e Shkodrës (të tjërave u dihet fundi pa filluar fillimi, përveç ndonjë bashkie të parëndësishme statistikisht).

Gara e Tiranës

Më 2023, garën e fitoi thellë kandidati socialist, për të cilin votuan rreth 165 mijë kryeqytetas (disa mijërave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan me fletëvotimet disa-emërore). Nga ana tjetër, për kandidadin demokrat votuan rreth 104 mijë kryeqytetas (disa mijërave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan me fletëvotimet disa-emërore). Ndërkohë, për katër kandidatët e tjerë votuan vetëm 33 mijë kryeqytetas.

Në garën e ardhshme kryeqytetase, kandidatja socialiste (që dihet se do të jetë Ogerta Manastirliu) mund të përballet me dy kandidatë domethënës statistikisht, e jo më me pesë liliputë statistikorë. Dhe ja pse:

  • SĂ« pari, Berisha duket se nuk do ta bĂ«jĂ« mĂ« gabimin e vitit 2023, kur caktoi njĂ« kandidat besnik tĂ« tij, i cili i humbi zgjedhjet me 60 mijĂ« vota diferencĂ«. KĂ«saj here mund tĂ« caktojĂ« njĂ« kandidat jo aq besnik, por qĂ« mund tĂ« thithĂ« mĂ« shumĂ« vota kryeqytetase.
  • SĂ« dyti, kjo dallga protestore bulevardore mund tĂ« prodhojĂ« njĂ« kandidat serioz pĂ«r BashkinĂ« TiranĂ«. Dhe nĂ«se kjo gjĂ« ndodh, gara elektorale kryeqytetase mund tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« garĂ« treshe.

Nga sa kam sonduar deri më sot, një kandidat hipitotetik i protestës bulevardore mund të dalë në vend të dytë (afër Manastriliut), duke e lënë në vend të tretë një kandidat potencial të Berishës. Por këto janë sondazhe paraprake


Gara e Shkodrës

Më 2023, garën e fitoi thellë kandidati socialist, për të cilin votuan pothuaj rreth 36 mijë shkodranë (disa qindrave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan në plotësimin e fletëvotimeve). Nga ana tjetër, për kandidadin demokrat votuan rreth 24 mijë shkodranë (disa qindrave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan në plotësimin e fletëvotimeve).

Aktualisht nuk kam zhvilluar ndonjë sondazh në Shkodër, por rezultatet e 2023-shit tregojnë se plot 13 mijë shkodranë votuan për PSD-në atëherë. Dhe PSD-ja e përkrahu fort në terren asokohe kandidatin socialist për kryebashkiak.

Domethënë, në qoftë se socialdemokratët shkodranë përkrahin përsëri kandidatin socialist (që duket se do të jetë edhe këtë herë Benet Beci), gjasat janë për një fitore prapë të thellë (pavarësisht se kush do të jetë kandidati opozitar).

↗

Nga 1 janari 2021: 22.5% rritja e çmimeve, 51.6% rritja e pagave, 24.7% rritja e pensioneve

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja
Duke filluar nga 1 janari i vitit 2021, INSTAT-i ka pĂ«rdorur njĂ« metodologji tĂ« re pĂ«r llogaritjen e Indeksit tĂ« Çmimeve tĂ« Konsumit, tĂ« harmonizuar me metodologjinĂ« e Eurostat-it (Institutit statistikor tĂ« BE-sĂ«). Sipas kĂ«tij indeksi tĂ« harmonizuar me BE-nĂ«, çmimet e konsumit janĂ« rritur mesatarisht 22.5% nga 1 janari 2021 deri mĂ« 1 qershor 2026 (shihni tabelĂ«n e mĂ«poshtme). NdĂ«rkohĂ«, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ«, paga mesatare e raportuar Ă«shtĂ« rritur 51.6% dhe pensionet 24.7%.
Duke qĂ«mtuar nĂ« zĂ«rat e ndryshme tĂ« konsumit tĂ« popullsisĂ«, bie nĂ« sy rritja e ndjeshme 36.8% e zĂ«rit ‘Ushqime dhe pije joalkolike’. Dhe ky zĂ« pĂ«rbĂ«n 34.6% tĂ« buxhetit mesatar familjar tĂ« shqiptarĂ«ve. Brenda kĂ«tij zĂ«ri, spikasin zarzavatet pĂ«rfshirĂ« patatet, çmimi i tĂ« cilave Ă«shtĂ« rritur plot 61.9%, si edhe qumĂ«shti, djathi dhe vezĂ«t, çmimi i tĂ« cilave Ă«shtĂ« rritur plot 50.9%.
PĂ«r njĂ« familje mesatare qĂ« shpenzon vetĂ«m 34.6% tĂ« buxhetit mujor pĂ«r ushqime dhe pije joalkolike, rritja e çmimit tĂ« tyre mund tĂ« mos jetĂ« problematike, pasi mbulohet nga rritja e pagave dhe pensioneve. Por pĂ«r jo pak familje, kjo pĂ«rqindje Ă«shtĂ« goxha mĂ« e lartĂ« se 34.6% nĂ« buxhetin e tyre, i cili ka pak vend pĂ«r shpenzime tĂ« tjera

Çmimi mesatar i pijeve alkolike dhe i duhanit Ă«shtĂ« rritur 18.7%, por kjo rritje Ă«shtĂ« e mirĂ«pritur nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i shĂ«ndetit publik, sepse mund tĂ« dekurajojĂ« sadopak konsumimin e kĂ«tyre produkteve tĂ« dĂ«mshme pĂ«r shĂ«ndetin e shqiptarĂ«ve.
NdĂ«rkohĂ«, rritja 10.2% nĂ« zĂ«rin ‘Qira, ujĂ«, lĂ«ndĂ« djegĂ«se dhe energji’ ka goditur mijĂ«ra e mijĂ«ra shqiptarĂ«, sidomos nĂ« dy komponentĂ«t e fundit.
Ndryshimi (%) i Indeksit tĂ« Harmonizuar tĂ« Çmimeve tĂ« Konsumit nga 1 janari 2021 deri mĂ« 1 qershor 2026 PĂ«rqindja nĂ« buxhetin familjar
Gjithsej 22.5 100
Ushqime dhe pije joalkolike 36.8 34.6
Ushqime 37.6 33.8
Bukë dhe drithra 26.9 5.4
Mish 33.0 6.6
Peshk 26.1 1.5
Qumësht, djathë dhe vezë 50.9 3.9
Vajra dhe yndyrna 32.3 1.9
Fruta 27.8 6.9
Zarzavate përfshirë patatet 61.9 6.4
Sheqer, recel, mjaltë, çokollata, dhe ëmbëlsira. 27.5 1.0
Ushqime të tjera 26.0 0.3
Pije joalkolike 14.7 0.8
Kafe, çaj dhe kakao 21.9 0.2
Ujë mineral, pije të buta dhe lëngje 12.3 0.6
Pije alkolike dhe duhan 18.7 5.2
Pije alkolike 18.1 3.7
Duhan 20.3 1.5
Veshje dhe këpucë 13.8 3.7
Veshje 15.6 2.9
Veshje për burra 15.6 0.7
Veshje për gra 16.4 1.1
Veshje për fëmije 13.0 0.4
Këpucë 8.3 0.8
Këpucë për burra 7.7 0.4
Këpucë për gra 12.6 0.3
Këpucë për fëmijë 5.1 0.1
Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji 10.2 5.6
Qira 17.7 1.2
Mirëmbajtje 21.9 0.6
Furnizim me ujë 6.3 0.4
Lëndë djegëse dhe energji 5.9 3.4
Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë 19.1 5.7
Mobilje,tapete dhe mbulesa dyshem, dhe riparim 23.2 2.2
Mobilje dhe mobilime 23.5 2.0
Tapete dhe mbulesa të tjera dyshemeje 21.7 0.1
Tekstile shtëpie 24.3 0.6
Pajisje shtepie 5.5 1.0
Makine larje e tharje rrobash dhe makinë larëse enesh. 6.0 0.4
Pajisje gatimi. 5.3 0.1
Ngrohës dhe kondicionerë 5.8 0.2
Qelqurina, mbulesa tavolinë dhe enë shtëpie 12.3 0.2
Mallra dhe shërbime për mirëmbajtje shtëpie 23.1 1.2
Shëndeti 7.9 5.4
Medikamentet dhe produkte të tjera farmaceutike 3.4 2.2
Shërbime mjeksore, paramjeksore dhe dentare 12.3 2.3
Shërbime spitalore 8.9 1.0
Transporti 8.1 7.9
Blerje mjetesh transporti -13.0 2.4
Shërbime ndaj mjeteve personale të transportit 15.6 2.7
Shërbime transporti 16.0 2.8
Komunikimi 6.8 1.9
Shërbimi postar 0.1 0.2
Argëtim dhe kulturë 27.9 6.7
Pajisje audio-vizuale, fotografike, dhe riparimi i tyre. -3.9 0.3
Shërbime argëtimi dhe kulturë 8.3 0.4
Gazeta, libra dhe mjete shkollore 16.1 0.3
Shërbimi arsimor 11.9 4.7
Hotele, kafene dhe restorante 17.3 14.9
Kafe – restorante(catering). 16.8 8.9
Shërbime akomodimi 18.0 6.0
Mallra dhe shërbime të ndryshme 12.1 3.6
Kujdes personal 15.5 2.7

↗

Tre dallgët e emigracionit

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga 3.21 milionë shtetas të regjistruar në Gjendjen Civile në fund të 1989-ës, vetëm 1% banonin jashtë Shqipërisë; nga 4.7 milionë shtetas të regjistruar sot në Gjendjen Civile, rreth 50% banojnë jashtë Shqipërisë.

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« fund tĂ« vitit 1989 – para se tĂ« hiqeshin telat me gjemba nga kufijtĂ« e ShqipĂ«risĂ« – nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin 3.21 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«.  Nga kĂ«ta, sipas regjistrimit tĂ« popullsisĂ« qĂ« u krye atĂ«herĂ«, 99% jetonin brenda vendit – vetĂ«m 32 mijĂ« shtetas rezultonin emigrantĂ« (politikĂ« apo ekonomikĂ«).

Aktualisht, në regjistrin e Gjendjes Civile figurojnë plot 4.7 milionë shtetas shqiptarë.  Nga këta, sipas një vlerësimi të përafërt statistikor të INSTAT-it, rreth 2.35 milionë jetojnë brenda vendit. Pra, gjysma rezultojnë jashtë vendit.

Po cilat janë etapat e rritjes së numrit të shtetasve jashtw vendit nga 0.03 milion më 1989, në 2.35 milionë sot?

Vitet ’90 shĂ«nuan njĂ« eksod biblik tĂ« shqiptarĂ«ve drejt ItalisĂ«, GreqisĂ«, etj, etj. Si rezultat, nĂ« vitin 2001 kishim pothuaj 1 milion shtetas shqiptarĂ« jashtĂ« vendit – nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin pothuaj 4 milion shtetas shqiptarĂ«, ndĂ«rsa nga regjistrimi i popullsisĂ« nĂ« fund tĂ« vitit 2001, numri total i banorĂ«ve rezultoi 3 milionĂ«.

NĂ« etapĂ«n e dytĂ« tĂ« emigracionit, eksodi i shqiptarĂ«ve vazhdoi, por jo mĂ« me pĂ«rmasa biblike – numri i shtetasve shqiptarĂ« jashtĂ« vendit u rrit nga 1 milion qĂ« ishte mĂ« 2001, nĂ« 1.5 milion mĂ« 2011 (u shtuan 500 mijĂ« nĂ« njĂ« periudhĂ« 10-vjeçare). Konkretisht, nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin 4.3 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«, ndĂ«rsa nga regjistrimi i popullsisĂ« nĂ« fund tĂ« vitit 2011, numri total i banorĂ«ve rezultoi 2.8 milionĂ«.

Edhe nĂ« etapĂ«n mĂ« tĂ« fundit tĂ« emigracionit, eksodi i shqiptarĂ«ve vazhdoi me ritme tĂ« ngjashme – numri i shtetasve shqiptarĂ« jashtĂ« vendit u rrit nga 1.5 milionĂ« qĂ« ishte mĂ« 2011, nĂ« 2.35 milionĂ« sot (nĂ« njĂ« periudhĂ« 15-vjeçare). Konkretisht, nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figurojnĂ« 4.7 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«. NdĂ«rsa nga njĂ« vlerĂ«sim i pĂ«rafĂ«rt statistikor i INSTAT-it, rezulton se banojnĂ« nĂ« vend rreth 2.35 milionĂ« nga kĂ«ta shtetas.

Prej kurbës së emigracionit nga viti 1989 e këtej, mund të konstatohet se ritmi i emigracionit është ngadalësuar në krahasim me etapën e parë të eksodit të madh (1990-2001), por mbetet përsëri shqetësues për zbrazjen e vendit nga popullsia. Nëse emigracioni vazhdon me ritmin aktual, pas disa vjetësh, do të kemi me siguri më shumë shtetas shqiptarë jashtë Shqipërisë se sa brenda saj


↗

100 mijë në bulevard, ose 800 mijë në kutitë e votimit

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në mënyrë fare të vendosur, Edi Rama e ka bërë mëse të qartë se nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen prej procesionit të përnatshëm protestor, që fillon me disa qindra qytetarë në Sheshin Skënderbej dhe përfundon me disa mijëra që marshojnë nëpër rrugët e Tiranës.

SidoqoftĂ«, vendosmĂ«ria e RamĂ«s mund tĂ« tronditet nĂ«se 100 mijĂ« protestues pushtojnĂ« bulevardin dhe nuk e lĂ«shojnĂ« atĂ« ditĂ« e natĂ«. Por 100 mijĂ« nĂ« bulevard mund tĂ« jenĂ« vetĂ«m kur ai tĂ« mbushet plot, nga Universiteti deri te monumenti i SkĂ«ndĂ«rbeut – mesatarisht me 2 protestues pĂ«r çdo metĂ«r katror (imagjinoni 2 persona tĂ« ngujuar ditĂ« e natĂ« nĂ« njĂ« ashensor tĂ« vogĂ«l nga ata njĂ«-metĂ«r-katrorĂ«shit!)

Ky skenari i 100-mijĂ«shit nĂ« bulevard duket i parealizueshĂ«m nga ç’kemi parĂ« deri mĂ« sot. Po skenari i mundjes sĂ« RamĂ«s nĂ« zgjedhje, si duket?

Nga ekstrapolimi i përafërt statistikor i një sondazhi që zhvillova për JAVANEWS (https://javanews.al/ekskluzive-sondazhi-cfare-rezultatesh-zgjedhore-do-te-kishim-nese-do-te-votohej-se-afermi/), rezultoi se rreth 755 mijë zgjedhës në Shqipëri do të votonin për një parti të re (nëse krijohet). Ky numër tregon se ekziston një rezervuar gjigand elektoral për një parti të re që do të sfidonte PS-në në zgjedhje.

Por po të gërmojmë pak më thellë në të dhënat e sondazhit, vërejmë se 4/5 e këtyre përkrahësve votuan vjet për partitë ekzistuese opozitare, kryesisht për PD-ASHM. Dhe në qoftë se në krye të partisë së re hipotetike del një grup neomarksist, ata nuk do ta votonin.

Nga ana tjetër, në qoftë se në krye të partisë së re hipotetike del një grup i ekstremit të djathtë, 1/10 e përkrahësve që votuan vjet për PS-në nuk do ta votonin partinë e re. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për një pjesë të 5/10 që nuk votuan fare vjet.

Me pak fjalë, si teorikisht edhe praktikisht, është e pamundur që një parti e re të thithë gjithë ujin elektoral të rezervuarit të sipërpërmendur. Ndërkohë, për të mundur PS-në në zgjedhje, një partie apo një koalicioni partish i duhen të paktën 800 mijë vota brenda vendit


SkenarĂ«t e tjerĂ« qĂ« qarkullojnĂ«, me futje tĂ« dhunshme nĂ« katin e parĂ« tĂ« KryeministrisĂ«, apo me byzylykĂ«t e SPAK-ut nĂ« zyrĂ«n e RamĂ«s, janĂ« thjesht fantazmagorikë 

 

 

 

↗

‘Orteku Murinjo’ nĂ« turizmin shqiptar po ngadalĂ«sohet


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

MĂ« 2022 u regjistruan nĂ« ShqipĂ«ri 7.5 milionĂ« hyrje me pasaporta tĂ« huaja (https://www.instat.gov.al/al/temat/industria-tregtia-dhe-sh%C3%ABrbimet/turizmi/#tab2 ) – njĂ« rritje prej 17.7%, krahasuar me vitin para pandemisĂ« Covid-19. NĂ« vitet nĂ« vijim, kjo rritje ka qenĂ« galopante, duke arritur vjet rekordin 11.7 milionĂ« hyrje me pasaporta tĂ« huaja, ose 82.6% mĂ« shumĂ« se mĂ« 2019.

Po nga erdhi kjo rritje galopante e hyrjes me pasaporta të huaja në Shqipëri?

Qeveria shqiptare nuk ka financuar ndonjĂ« fushatĂ« publicitare nĂ« rrjetet televizive e internetore ndĂ«rkombĂ«tare. As ka financuar reklama nĂ« stadiumet e famshme sportive (si pĂ«r shembull reklama ‘Visit Rwanda’, qĂ« shfaqet nĂ« stadiumet e Premier League, etj.).

Për të kuptuar rritjen e popullaritet të Shqipërisë si destinacion turistik, duhet bërë një zhytje në internet, në kërkim të luahtjeve të shfaqjes së emrit Albania në të. Këtë lloj kërkimi më ndihmoi ta bëj specialist IT që më ndihmon për zhvillimin e sondazheve të mia.

Nga kërkimi i të gjitha faqeve në internet dhe i të gjitha rrjeteve sociale kudo në botë, na rezultoi se deri më 25 maj 2022, shfaqja e emrit Albania ishte minimale në sferën digjitale botërore. Por me fitoren e finales së Conference League në Tiranë nga Roma e Murinjos, shfaqja e emrit Albania pësoi një kërcim statistikor të habitshëm në sferën digjitale botërore.

Dy fjalĂ« pĂ«r “efektin Murinjo”

KurrĂ« nuk mund t’i shkonte ndĂ«r mend FSHF-sĂ« dhe qeverisĂ« shqiptare (kur vendosĂ«n tĂ« ndĂ«rtonin ArenĂ«n KombĂ«tare “Air Albania”) se njĂ« ditĂ« do tĂ« vinte nĂ« TiranĂ« tĂ« luante finalen e 5-tĂ« europiane traineri mĂ« i suksesshĂ«m i finaleve, “The special One” Murinjo. E aq mĂ« tepĂ«r, qĂ« ai edhe do ta fitonte kĂ«tĂ« finale. NjĂ« lajm ky qĂ« u shfaq nĂ« titujt e mediave (jo vetĂ«m sportive) nĂ« mbi 150 vende tĂ« botĂ«s. Murinjo Ă«shtĂ« njĂ« emĂ«r i njohur (brand name) botĂ«ror qĂ« e shumĂ«fishoi vlerĂ«n promovuese tĂ« lajmeve mbi zhvillimin e finales sĂ« UEFA Conference League nĂ« TiranĂ«. NjĂ« bonus ekstra (falas) pĂ«r punĂ«n e bĂ«rĂ« nga FSHF-ja dhe qeveria shqiptare pĂ«r sjelljen dhe organizimin e pĂ«rsosur tĂ« asaj finaleje.

‘Orteku Murinjo’ po ngadalĂ«sohet


Qysh kur filloi ‘Orteku Murinjo’, emri Albania nĂ« sferĂ«n digjitale botĂ«rore ka ruajtur njĂ« prezencĂ« tĂ« kĂ«naqshme pĂ«r njĂ« vend tĂ« vogĂ«l, qĂ« ishte poshtĂ« radarit ndĂ«rkombĂ«tar digjital para pandemisĂ«. Por ka shenja se ky ortek po ngadalĂ«sohet


Në plazhin Durrës-Golem, më i gjati në vend (10 km) dhe me kapacitetet më të mëdha akomoduese për turistë, kanë filluar të mbizotërojnë ndjeshëm dialektet e gjuhës shqipe. Vjet mbizotëronin gjuhët e huaja


Vjet operatorĂ«t turistikĂ« raportonin se ishte shumĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« pronotoheshin dhoma nĂ« hotelet e plazhit DurrĂ«s-Golem. Kurse sivjet Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e lehtë 

Edhe nëpër lokalet e plazhit Durrës-Golem, pronarët raportojnë se nuk ka gjasa ta kapin rekordin e xhiros së vjetshme


ǒduhet bërë në vijim?

NĂ« njĂ« botĂ« ku informacioni (pozitiv dhe negativ) lĂ«viz me shpejtĂ«sinĂ« e elektroneve, orteqet digjitale mund tĂ« mbarojnĂ« aq shpejt sa fillojnĂ«,. QĂ« ‘Orteku Murinjo’ tĂ« vazhdojĂ« gjatĂ«, duhet qĂ« qeveria shqiptare dhe operatorĂ«t turistikĂ« tĂ« bashkpunojnĂ« pĂ«r njĂ« strategji afatgjatĂ« tĂ« zhvillimit tĂ« turizmit, ku tĂ« ndĂ«rthuret promovimi dhe pĂ«rmirĂ«simi i ofertĂ«s turistike tĂ« ShqipĂ«risĂ«.

 

 

 

↗

Rutina e “Kilometrit tĂ« fundit”

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« janar Berisha filloi ciklin e N-tĂ« tĂ« protestave bulevardore tĂ« PD-sĂ«, me premtimin se ato do ta detyronin RamĂ«n tĂ« jepte dorĂ«heqjen, pĂ«r t’i hapur rrugĂ«n krijimit tĂ« njĂ« qeverie teknike dhe zgjedhjeve tĂ« parakohĂ«shme.

Cdo 10 ditĂ« Berisha i thĂ«rriste pĂ«rkrahĂ«sit e tij nĂ« bulevard, duke u dhĂ«nĂ« shpresĂ« se kishte mbetur vetĂ«m “kilometri i fundit” nĂ« marshimin drejt rrĂ«zimit tĂ« qeverisĂ« Rama. Por pas cdo 10 ditĂ«sh, protesta tkurrej nĂ« numra dhe rritej nĂ« dhunĂ« (nĂ« formĂ«n e molotovĂ«ve dhe flakadanĂ«ve).

RutinĂ«n e “Kilometrit tĂ« fundit” Berisha e vazhdoi deri nĂ« mes tĂ« majit, kur u bĂ« qesharak vazhdimi i mĂ«tejshĂ«m – po dukej mĂ« shumĂ« si kilometri i fundit i vetĂ« BerishĂ«s, se sa RamĂ«s qĂ« e pĂ«rqeshte atĂ« nga Kryeministria.

Një rutinë të ngjashme, por me përmasa më të mëdha, po përsërisin organizatorët e protestave bulevardore aktuale. Cdo javë ata bëjnë thirrje për grumbullim masiv të protestuesve të shtunave (nga brenda e jashtë vendit), duke krijuar shpresën se të shtunën e rradhës turma protestuese do të jetë aq e madhe sa do ta detyrojë Ramën të japë dorëheqjen. Por turmat nga e shtuna në të shtunë vetëm zvoglohen


Për më tepër, organizatorët e protestave nuk e kanë bërë të qartë publikisht se cdo të ndodhë, edhe sikur Rama të japë dorëheqjen. Deri tani ata kanë demonstruar se dinë të organizojnë rradhën e dhënies së mikrofonit protestuesve që duan të flasin apo itenerarin e marshimit pas përfundimit të protestës, por jo një rrugë kushtetuese për kurorëzimin e objektivit të tyre final.

Nikol Pashinijan, fjala vjen, e nisi nĂ« Armeni “Revolucionin e KadifenjtĂ«â€ me 100 protestues pas tij, dhe eventualisht nĂ« shesh u mblodhĂ«n mbi 100 mijĂ«. E gjithĂ« kjo zgjati nga 31 marsi 2018 deri mĂ« 8 maj 2018, kur Nikol Pashinijan u zgjodh kryeministĂ«r me pothuaj 60% tĂ« votave nĂ« parlament, megjithĂ«se partia e tij kishte vetĂ«m 10% tĂ« mandateve.

Kurse protestuesit bulevardorĂ« nĂ« TiranĂ« nuk kanĂ« as lider dhe as numrat nĂ« shesh pĂ«r tĂ« realizuar atĂ« qĂ« protestuesit armenĂ« realizuan para gjashtĂ« vjetĂ«sh. KĂ«ta tanĂ«t thjesht po vazhdojnĂ« rutinĂ«n e “Kilometrit tĂ« Fundit”


 

↗

Deti i tërë mes së thënës e së bërës


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Kam bërë disa sondazhe qysh kur filloi cikli i protestave të shkaktuara nga përplasja e dhunshme e disa protestuesve me disa roje private në Zvërnec. Dhe jo të paktë kanë qenë në sondazhe përkrahësit e protestave, sidomos ata që banojnë në Tiranë.

Por sa nga përkrahësit në sondazhe kanë marrë pjesë fizikisht në protesta?

Në Korçë, Durrës, Shkodër, Fier etj., protestuan pak qindra në ditët e para pas përplasjes së Zvërnecit. Kurse në Tiranë protestat kanë vazhduar çdo mbrëmje në bulevard me pak mijë pjesmarrës, teksa vetëm më 20 qershor pati një pjesëmarrje vërtet të madhe (pjesëmarrje e fryrë edhe nga të ardhurit e diasporës dhe të trojeve shqiptare përrreth, të cilët nuk kanë qenë pjesë e sondazheve që kam zhvilluar këtu).

Ndërkohë, herë pas here, kam shëtitur mbrëmjeve në rrugët e Tiranës, për të kuptuar pse shumë nga ata që në sondazhe thonë se i përkrahin protestat, në fakt, nuk shkojnë në protestat bulevardore.

Nëpër kafene kam parë shumë të rinj, që ose ndjekin ndeshjet e kampionatit botëror, ose thjesht vazhdojnë muhabetet e tyre të përnatshme. Ndërkohë njerëz më të moshuar i kam parë duke vazhduar rutinën e tyre të zakonshme.

Gjatë kësaj periudhe, më ka rastisur të shkoj dy herë edhe në Fier. Situatë edhe më e qetë atje. Por besoj se njësoj ka qenë situata edhe në qytete të tjera.

Me pak fjalĂ«, teksa jo pak i pĂ«rkrahin protestat nĂ« sondazhe, fare pak dalin tĂ« protestojnĂ«. ThĂ«nĂ« ndryshe, Ă«shtĂ« e lehtĂ« tĂ« pĂ«rgjigjesh nĂ« njĂ« sondazh se i pĂ«rkrah protestat, por Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« ngrihesh nga kafeneja pĂ«r tĂ« protestuar. Ose siç thotĂ« populli, nga e thĂ«na nĂ« tĂ« bĂ«rĂ«, ndan njĂ« det i tĂ«rë 

↗

Një produkt politik që mund të prodhojë protesta

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Programi utopik i protestës së përnatshme bulevardore, herë i paraqitur në formë kërkesash nga lexues të ndryshëm në mikrofon dhe herë i paraqitur si platformë në rrjete sociale, nuk ka asnjë shans realizimi për sa kohë i gjithë bulevardi nuk mbushet plot me protestues 24 orë çdo ditë.

Po sa protestues mund ta mbushin të gjithë bulevardin nga kreu në fund?

Ja ç’na tregon aplikacioni CalcMaps (shihni mĂ« poshtĂ« foton gjeodezike) pĂ«r sipĂ«rfaqen e gjithĂ« bulevardit (megjithĂ« trotuaret), duke filluar nga Universiteti e deri tek fillimi i lulishtes sĂ« Monumentit tĂ« SkĂ«nderbeut: ËshtĂ« gjithsej 41,237 metra katrorĂ«.

Sikur ajo sipërfaqe të mbushet (që nuk po mbushet) me protestues në dendësi mesatare normale protestash prej 2 personash për metër katror, i bie që të mblidhen rreth 83 mijë protestues, e të mos shkulen prej andej. (Imagjinoni 2 persona të ngujuar për orë të tëra në një ashensor të vogël nga ata një-metër-katrorëshit)

Por nĂ« realitet, turma protestuese mĂ« e madhe deri mĂ« sot (ajo e datĂ«s 20 qershor) shtrihej vetĂ«m nga Kryeministria deri te Galeria e Arteve – e jo nga Universiteti deri tek fillimi i lulishtes sĂ« Monumentit tĂ« SkĂ«nderbeut. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, ajo turmĂ« u shpĂ«rnda kur ra nata, dhe nĂ« mbrĂ«mjet pasardhĂ«se ka ardhur duke u zvogĂ«luar, e jo duke u rritur


Sidoqoftë, edhe pse programi utopik i protestës së përditshme bulevardore nuk ka gjasa të realizohet, një objektiv politik organiztorët e saj mund ta arrijnë: Mund të nxjerrin një kandidat konkurrues përballë kandidatëve për kryebashkiakë të dy partive të mëdha.

Më 2023, vetëm 302 mijë zgjedhës tiranas morën pjesë në zgjedhjet bashkiake, nga rreth 500 mijë me banim këtu. Në ato zgjedhje, Qori, që u fut në garë si kandidat që do tërhiqte votuesit e zhgënjyer nga dy partitë e mëdha, mori vetëm 14 mijë vota


NdĂ«rsa njĂ« kadidat i dalĂ« nga protesta aktuale mund tĂ« tĂ«rheqĂ« vota nga ata tiranas qĂ« nuk kanĂ« votuar fare. Duke e kthyer kĂ«shtu pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« garĂ«n pĂ«r bashkinĂ« e TiranĂ«s nĂ« njĂ« garĂ« treshe – mes dy kanditĂ«ve tĂ« partive tĂ« mĂ«dha dhe kandidatit tĂ« protestĂ«s.

41,237 square meters

↗

Ndërlikimet e kualifikimit në grupet e Kampionatit Botëror

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« karrierĂ«n time tĂ« gjatĂ«, kam ndĂ«rtuar modele statistikore parashikuese nĂ« fusha tĂ« ndryshme. NdĂ«rsa modelet statistikore parashikuese nĂ« futboll i ndĂ«rtoj pĂ«r hobi, ngaqĂ« e kam ndjekur sportin mĂ« tĂ« ndjekur nĂ« botĂ« qysh nĂ« fĂ«mini, dhe e studioj nĂ« vazhdimĂ«si. Por kĂ«to modele statistikore janĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirat qĂ« kam ndĂ«rtuar deri mĂ« sot – njĂ« miriadĂ« e pafundme probabilitetesh


Kampionati aktual botëror ka shtuar edhe një shkallë vështirësie statistikore në modelim. Përveç dy ekipeve të para në çdo grup, kualifikohen për më tej edhe disa ekipe të treta në grupe në bazë të pikaverazhit dhe golaverazhit. Dhe kjo nuk është një bezdi vetëm për statisticienët që llogarisin probabilitetet e kualifikimit, por edhe për miliarda ndjekësit në botë. Për të mos thënë se llogaritë që bëjnë trajnerët dhe lojtarët e ekipeve në garë, mund të prishin konkurrencën e pastër për kualifikim.

Kampionati BotĂ«ror i Futbollit, absolutisht evenimenti mĂ« i ndjekur jo vetĂ«m nĂ« sport, do ishte mirē tĂ« kishte njĂ« formulĂ« tĂ« qartĂ« pĂ«r kualifikimin nĂ« grupe: Dy ekipet e para nĂ« çdo grup (sipas pikaverazhit dhe golaverazhit) tĂ« kalonin grupin.

Se sa grupe duhet të jenë le ta vendosë FIFA sipas politikave të saj të përfshirjes sa më të gjerë të kontinenteve në Kampionatin Botëror!

↗

“Partia e re” ka votues, por jo udhĂ«heqĂ«s


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« sondazhet e mija tĂ« pĂ«rjavshme pĂ«r ‘ZĂ«rin e ShqiptarĂ«ve’, konstatova qysh nĂ« fillim se votuesit e vjetshĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri po zhgĂ«njeheshin nga partitĂ« pĂ«r tĂ« cilat votuan. Dhe duke filluar nga 30 nĂ«ntori, ndĂ«r pĂ«rgjigjet pĂ«r pyetjen “PĂ«r cilĂ«n parti do tĂ« votonin, po tĂ« zhvilloheshin sot zgjedhjet?”, shtova opsionin “NjĂ« parti tĂ« re, nĂ«se krijohet”.

Përmes këtij opsioni, mund të veçoheshin ata që ishin zhgënjyer nga partitë ekzistuese, por që ishin gati të votonin për një parti të re. Ndërsa ata që nuk do të votonin fare, çfarëdo partie të krijohej, nuk përbënin interes studimi statistikor.

Më 30 nëntor, kur e shtova për herë të parë në sondazh opsionin e sipërcituar, 22.5% e të anketuarve që kishin votuar vjet në Shqipëri ishin gati të votonin për një parti të re, nëse krijohej (shihni grafikun e mëposhtëm, ku janë përfshirë datat më domethënëse statistikisht).

MĂ« 12 janar, kuota e “partisĂ« sĂ« re” u ngjit nĂ« 25.6%, dhe pastaj zbriti nĂ« 20% mĂ« 26 janar (kuota mĂ« e ulĂ«t nĂ« grafik). MĂ« pas, kuotat e “partisĂ« sĂ« re” ndoqĂ«n njĂ« trajektore ngjitĂ«se qĂ« kulmoi me 35.1% mĂ« 11 maj. Por meqĂ« njĂ« parti e re nuk po dukej nĂ« horizont, e hoqa opsionin pĂ«r tĂ« nĂ« sondazh.

Me fillimin e protestave mĂ« 31 maj, duket se ka gjasa tĂ« krijohet njĂ« parti e re, por do ta shtoj atĂ« nĂ« sondazh kur tĂ« krijohet (nĂ«se krijohet). AtĂ«herĂ« opsioni nuk do tĂ« jetĂ« mĂ« hipotetik – do tĂ« jetĂ« njĂ« opsion konkret pĂ«r njĂ« parti konkrete.

SidoqoftĂ«, nga 31 maji deri mĂ« sot, “partia e re” ka mbetur hipotetike. NĂ« ditĂ«t e para dukej se aktivistĂ«t e partisĂ« sĂ« Qorit ishin strumbullari organizues i protestĂ«s, por me shtimin e numrit tĂ« protestuesve dhe me ndryshimin e fokusit tĂ« saj (nga flamingot e ZvĂ«rnecit, te turlilloj temash tĂ« tjera), Qori & co. duken se kanĂ« mbetĂ«ur thjesht pjesĂ« e njĂ« amalgame tĂ« gjerĂ« organizuesish dhe financuesish tĂ« protestĂ«s.

Para ca ditĂ«sh, nĂ« emĂ«r tĂ« grupit kordinues tĂ« protestĂ«s (pjestarĂ«t e tĂ« cilit nuk janĂ« shpallur publikisht), Dritan Goxhaj lexoi njĂ« listĂ« kĂ«rkesash, qĂ« tĂ« krijonte idenĂ« e njĂ« programi konciz politik tĂ« asaj partisĂ« sĂ« re qĂ« po pritet. Por pasi qarkulluan video ku Goxhaj kishte deklaruar publikisht se rotacioni politik zgjidhet me “plumbin e Avni Rustemit”, si dhe disa shkrime pĂ«rkrahĂ«se pĂ«r Hezbollahun dhe RepublikĂ«n Islamike tĂ« Iranit, leximin e listĂ«s me kĂ«rkesat e grupit kordinues e ka lexuar çdo ditĂ« dikush tjetĂ«r. Goxhaj nuk Ă«shtĂ« parĂ« mĂ« afĂ«r mikrofonit tĂ« protestĂ«s.

Në fakt kërkesat që lexohen tani përnatë, ngjasojnë shumë me idetë që Qori i ka bërë publike me kohë. Po siç duket ai nuk do të dalë në krye të partisë së re, ngaqë është stigmatizuar gjerësisht si neomarksist. Për më tepër ai e provoi të garonte në zgjedhje në krye të një partie, dhe mori vetëm 1.5% të votave gjithsej (brenda e jashtë vendit).

Nejse, kur të krijohet partia e re (nëse krijohet), me udhëheqës dhe grup drejtues të shpallur publikisht, unë me kërshëri do ta shtoj atë në sondazhet e mia. Dhe atëherë, do të shohim se sa vota konkretisht mund të marrë ajo


↗

Premtimet pĂ«r “qumĂ«shtin me rubinet”

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

DitĂ«t e fundit, janĂ« lexuar disa deklarata nĂ« protestat e pĂ«rnatshme bulevardore, ku renditen njĂ« sĂ«rĂ« kĂ«rkesash pĂ«r ndryshime rrĂ«njĂ«sore. Dhe premtohet se protestat do t’i vazhdojnĂ« deri sa kĂ«rkesat t’i realizojnĂ«.

Kjo situatë më rikthen edhe një herë në mendje një rrëfim të një ish-partizani me origjinë nga familje bejlerësh, që e kujtoj sa herë dëgjoj premtime politike në këtë atdheun tonë.

NĂ« dimrin e egĂ«r tĂ« vitit 1943, pasi i shpĂ«toi njĂ« operacioni tĂ« rreptĂ« tĂ« forcave naziste, partizani i sipĂ«rpĂ«rmendur (pa mbushur 20 vjeç atĂ«herĂ«) shkoi nĂ« shtĂ«pi i drobitur e i mbĂ«rdhihur. E Ă«ma e pyeti se pse i ishte futur asaj rruge plot rreziqe e vujatje, ndĂ«rkohĂ« qĂ« familja e tij i kishte tĂ« gjitha tĂ« mirat. Ai iu pĂ«rgjigj: “Kur tĂ« fitojmĂ« ne, do tĂ« jenĂ« tĂ« gjithĂ« mĂ« mirĂ« – madje edhe qumĂ«shti do t’u vijĂ« tĂ« gjithĂ«ve me rubinet nĂ« shtĂ«pi”

Dy dekada mĂ« vonĂ«, pasi ish-shokĂ«t e luftĂ«s e kishin degĂ«disur ish-partizanin nĂ« Burgun e Burrelit dhe ai mezi ia dilte tĂ« ushqente familjen pas daljes nga burgu, e Ă«ma i tha njĂ« ditĂ«: “Jo vetĂ«m qĂ« ai qumĂ«shti yt nuk na erdhi nĂ« shtĂ«pi me rubinet, por duke pritur sot nĂ« rradhĂ« pĂ«r qumĂ«sht, njĂ« mistrec i vogĂ«l mĂ« grabiti edhe njĂ«qind-lekĂ«shin qĂ« po mbaja nĂ« dorĂ«â€Šâ€

Vetëm dy dekada e gjysmë pas atij episodi, në treg nuk kishte më as rubineta e as qumësht


Episodi i mĂ«sipĂ«rm mĂ« Ă«shtĂ« kujtuar nĂ« mars 1991, kur Gramoz Pashko nxori nga xhepi njĂ« copĂ« letĂ«r nĂ« njĂ« meting nĂ« Berat, dhe tha se ajo copĂ« letĂ«r ishte çeku i bardhĂ« qĂ« ia kishte dhĂ«nĂ« Amerika, pĂ«r tĂ« sjellĂ« mirĂ«qenie pas ardhjes sĂ« PD-sĂ« nĂ« pushtet. Thjesht fjalĂ«t “qumĂ«sht me rubinet” u zĂ«vendĂ«suan me fjalĂ«t “çek i bardhĂ«â€â€Š

Pas episodit tĂ« “çekut tĂ« bardhĂ«â€, pothuaj tĂ« gjitha ndĂ«rmarrjet industriale e bujqĂ«sore u mbylllĂ«n, kooperativat u shpĂ«rbĂ«nĂ«, e pĂ«r rrjedhojĂ«, papunĂ«sia dhe emigracioni u rritĂ«n nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« tejskajshme. Ata qĂ« mbetĂ«n nĂ« ShqipĂ«ri mbijetuan falĂ« ndihmave humanitare tĂ« operacionit italian “Pelikan” dhe falĂ« valutĂ«s e pakove qĂ« filluan tĂ« dĂ«rgonin emigrantĂ«t e rinj.

Pasi Berisha mori frenat e pushtetit, “qumĂ«shti me rubinet” mori formĂ«n e “modelit tajvanez”, qĂ« sipas BerishĂ«s do tĂ« sillte prosperitet pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« do tĂ« merrnin inisiativĂ«n pĂ«r tĂ« hapur biznese tĂ« vogla. NĂ« praktikĂ«, ky model pĂ«rkthehej nĂ« zaptimin e çfardolloj trualli nga mĂ« tĂ« fortĂ«t, pĂ«r ndĂ«rtimin pa leje tĂ« kioskave, kafeneve, restoranteve etj. etj. Simboli mĂ« domethĂ«nĂ«s i “modelit tajvanez” ishte nĂ« atĂ« kohĂ« grumbulli i rrĂ«mujshĂ«m i lokaleve pa leje pĂ«rrreth atij qĂ« njihej gjerĂ«sisht si “Tajvani” (nĂ« Parkun Rinia tĂ« TiranĂ«s).

MĂ« tej, “qumĂ«shti me rubinet” mori formĂ«n e garancisĂ« publike se firmat e fuqishme private tĂ« asaj kohe qarkullonin vetĂ«m “para tĂ« pastra” (eventualisht, ato firma rezultuan thjesht skema piramidale). Teksa Berisha pĂ«rbetohej publikisht pĂ«r pastĂ«rtinĂ« e parave tĂ« atyre firmave, shqiptarĂ«t e thjeshtĂ« shisnin shtĂ«pi e katandi pĂ«r tĂ« investuar nĂ« to, ndĂ«rkohĂ« qĂ« kafenetĂ« e restorantet ishin tĂ« mbushura plot me njerĂ«z qĂ« rronin e gĂ«zonin me interesat e larta tĂ« firmave piramidale.

Dhe kur “qumĂ«shti” i firmave piramidale shteroi, shqiptarĂ«t e zhgĂ«njyer iu turrĂ«n institucioneve shtetĂ«rore dhe depove ushtarake, duke shkaktuar njĂ« katrahurĂ« me rreth 3 mijĂ« viktima. Pas katrahurĂ«s, Berisha u detyrua ta dorzojĂ« pushtetin, dhe nĂ« krye tĂ« tij erdhi Fatos Nano.

Ky i fundit pati njĂ« tjetĂ«r version tĂ« “qumĂ«shtit me rubinet” – do t’u kthejmĂ« shqiptarĂ«ve 100% tĂ« parave qĂ« investuan nĂ« firmat piramidale, premtoi Nano. NĂ« fakt, me kalimin e viteve, edhe ato pak prona qĂ« iu konfiskuan firmave piramidale u shitĂ«n andej-kĂ«ndej, ndĂ«rsa shqiptarĂ«t e thjeshtĂ« morĂ«n pothuaj 0% tĂ« parave qĂ« investuan nĂ« firmat piramidale


Kur Berisha u rikthye nĂ« pushtet, u tregua mĂ« i matur nĂ« premtimet e tij. Po sidoqoftĂ«, nja dy “qumĂ«shta me rubinet” i premtoi – autostradĂ«n moderne DurrĂ«s-MorinĂ« dhe portin gjigand tĂ« VlorĂ«s, qĂ« sipas tij, do tĂ« ishte mĂ« i madhi nĂ« Ballkan dhe nĂ« gjithĂ« EuropĂ«n Lindore


Nga autostrada moderne e premtuar atëherë, edhe sot vetëm dy segmente mund të quhen segmente moderne: Kashar-Thumanë (ndërtuar rishtazi) dhe Rrëshen-Kalimash (pwrfunduar më 2009). Nga Miloti në Rrëshen kemi edhe sot vetëm një superstradë (pra, jo autostradë). Nga Durrësi në Kashar kemi një autostradë me arrna, ndërsa nga Kalimashi në Morinë kemi një autostradë ku edhe sot punohet vende-vende.

Ndërsa premtimi i Berishës për portin gjigand të Vlorës thjesht u harrua. (Sa për premtimin e tij të qeverisjes me duar të pastra, gjëmën ia kemi dëgjuar dikur në Gërdec dhe tymin po ia shohim tani nëpër letrat e privatizimit të Klubit Partizani.)

Ndryshe nga paraardhĂ«sit, Edi Rama nuk ka pĂ«rdorur versionin e rubinetit nĂ« premtimet e tij – ai pĂ«rdor musllukun digjital. Nga ky muslluk lĂ«shon çdo ditĂ« pika “qumĂ«shti”, qĂ« marrin formĂ«n e videove 3D – pĂ«r rrugĂ« qĂ« po ndĂ«rtohen, por qĂ« mezi po mbarohen; pĂ«r aeroporte qĂ« ndĂ«rtohen, por qĂ« nuk frekuentohen (KukĂ«si); pĂ«r aeroporte qĂ« po ndĂ«rtohen, por qĂ« nuk po mbarohen (Vlora); pĂ«r inceneratorĂ« qĂ« ndĂ«rtohen, por qĂ« me to vartĂ«sit korruptohen; etj., etj


Pas 36 vjetësh premtimesh të politikanëve tanë, rezultatet janë këto:

  • 2 milionĂ« shtetas shqiptarĂ« janĂ« sot nĂ« emigracion (1.5 milionĂ« ishin nĂ« emigracion qysh mĂ« 2011).
  • 60% e familjeve nĂ« ShqipĂ«ri nuk kanĂ« mundĂ«si financiare qĂ« tĂ« shkojnĂ« me pushime tĂ« paktĂ«n 1 javĂ« nĂ« vit.
  • 40% e popullsisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ« jeton me mĂ« pak se 5 dollarĂ« tĂ« ardhura pĂ«r frymĂ« nĂ« ditĂ«.
  • 23% e popullsisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ« jeton me mĂ« pak se 2 dollarĂ« tĂ« ardhura pĂ«r frymĂ« nĂ« ditĂ«.
  • 70% e tĂ« rinjve shqiptarĂ« duan tĂ« emigrojnĂ«.
  • Lideri i partisĂ« mĂ« tĂ« madhe opozitare (prejt tĂ« cilĂ«s gjoja pritet ndryshim) Ă«shtĂ« njĂ« plak 82-vjeçar, i cili i ka zhgĂ«njyer shqiptarĂ«t disa herĂ« nĂ« kĂ«to 36 vjet

  • LiderĂ«t “nĂ« hije” tĂ« protestave aktuale nxjerrin dikĂ« tĂ« lexojĂ« programin politik pĂ«r ndryshimin e sistemit aktual dhe tĂ« nesĂ«rmen pĂ«rhapin “nĂ« hije” fjalĂ«n se ai kishte vetĂ«m mikrofonin, teksa truri jemi ne

↗

Disi afër protestës së 11 Dhjetorit 1990, por


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

ËshtĂ« e pamundur tĂ« konkurosh me precizionin kirurgjikal tĂ« Doktor BerishĂ«s nĂ« llogaritjen e pjesĂ«marrĂ«sve nĂ« protesta – plot gjysĂ«m milion shqiptarĂ« ishin nĂ« protestĂ«n e sĂ« shtunĂ«s, deklaroi ai! Dhe kur Doktori deklaron numra kaq precizĂ«, mua mĂ« mbetet tĂ« bĂ«j vetĂ«m krahasime relative


Qysh nga protesta e 11 Dhjetorit 1990, s’kisha parĂ« nĂ« TiranĂ« ndonjĂ« qĂ« t’i afrohej asaj pĂ«r nga pjesĂ«marrja – njĂ« lumĂ« prej dhjetra mijĂ« kryeqytetasish u derdhĂ«n atĂ« natĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« spontane nĂ« sheshin e Qytetit Studenti, me dĂ«shirĂ«n e shpresĂ«n se sistemi do tĂ« ndryshonte – si kudo nĂ« EuropĂ«n Lindore.

Të shtunën në darkë (20 qershor) pashë në bulevard një protestë që i afrohej disi asaj të 11 Dhjetorit 1990 për nga pjesëmarrja, por jo nga përbërja. Te kjo e tanishmja kishte qytetarë të Tiranës, por edhe shumë nga trojet e tjera shqiptare dhe nga diaspora. Ata ishin grumbulluar me dëshirën e shpresën se do të rrëzonin qeverinë Rama.

Në fund të protestës së 11 dhjetorit 1990, një grup nismëtar themeloi Partinë Demokratike, me në krye studentin Azem Hajdari. Dhe të nesërmen, partia e sapokrijuar prezantoi një program politik me 14 pika në një meting madhështor në sheshin e Qytetit Studenti.

Nga ana tjetër, protesta e së shtunës përfundoi me një grup qëndrestar para kryeministrisë, që e gëdhiu natën me premtimin se protestat do të vazhdojnë (shihni foton e mëposhtme). Dhe në fakt, të djelën u rikthye protesta e përnatshme rutinore bulevardore


SHËNIM: Turma mĂ« e madhe qĂ« kam parĂ« nĂ« TiranĂ« Ă«shtĂ« mbledhur mĂ« 1991, pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar fjalimin e Sekretarit tĂ« Shtetit, James Baker. Absolutisht e paarritshme pĂ«r nga madhĂ«sia!

↗

Votimi ndan shapin nga sheqeri

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

ËshtĂ« praktikisht e pamundur tĂ« anketohen protestuesit bulevardorĂ«, kur protesta zjen nĂ« bulevard. SidoqoftĂ«, nga pankartat dhe fjalimet 3-minutshe tĂ« tyre, duket se janĂ« tĂ« turlillojta arsyet pse ata protetstojnĂ«. Dhe pĂ«r turlilloj arsyesh, ndoshta disa qindra mijĂ« tĂ« tjerĂ« i pĂ«rkrahin protestat, pa marrĂ« pjesĂ« nĂ« to.

SidoqoftĂ«, ka njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« pĂ«r ta matur nivelin e pĂ«rkrhajes ndaj protestave – votimi nĂ« zgjedhje.

Në qoftë se organizatorët e protestave bulevardore zyrtarizojnë një subjekt elektoral me një listë kandidatësh për zgjedhjet lokale të rradhës, mund të matet konkretisht pesha e tyre elektotrale.

Kurse nĂ«se zhvillohen zgjedhje tĂ« parakohshme parlamentare (siç bulevardorĂ«t shpresojnĂ«), aq mĂ« mirĂ« do tĂ« ishte – sepse do tĂ« votonin edhe zgjedhĂ«sit e diasporĂ«s nĂ« zgjedhje parlamentare.

Dhe kĂ«shtu do tĂ« mĂ«sonim se sa zgjedhĂ«s janĂ« realisht edhe kundĂ«r RamĂ«s, edhe kundĂ«r BerishĂ«s – siç deklamohet rĂ«ndom nga bulevardorĂ«t


↗

Elektorati violet, blu etj, dhe gri

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« qoftĂ« se do tĂ« ishin zhvilluar zgjedhje tĂ« djelĂ«n, vetĂ«m 1 milion banorĂ« tĂ« rritur tĂ« vendit do tĂ« kishin votuar, nga 1.9 milionĂ« gjithsej – kĂ«shtu rezultoi nga sondazhi qĂ« zhvillova nĂ« fundjavĂ«. Dhe nga 1 milion qĂ« do tĂ« votonin, rreth 670 mijĂ« do t’ia jepnin votat PS-sĂ«, pĂ«rkundĂ«r rreth 330 mijĂ«ve qĂ« do t’ia jepnin partive tĂ« tjera ekzistuese (PD, PL, PR, PDIU, PAA, PBDNJ, PSD, BashkĂ«, MundĂ«sia, Nisma BĂ«het, etj, etj.). Kurse rreth 900 mijĂ« nuk do tĂ« votonin fare (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Segmenti violet në grafikun e mësipërm përfaqësohet aktualisht në Kuvend nga 82 deputetë (se 1 i iku te kecat). Segmenti blu etj. përfaqësohet nga 54 deputetë. Ndërsa 3 deputetë përfaqësojnë segmentin autonom socialdemokrat (i papërfshirë në grafikun e mësipërm).

Po segmenti gri ku përfaqësohet?

PĂ«r sa kohĂ« parrulla kryesore e protestave nĂ« bulevardin e TiranĂ«s Ă«shtĂ« “Rama n’burg – Berisha n’burg!”, segementi gri mund ta ndjejĂ« veten tĂ« pĂ«rfaqĂ«suar nga to. Por ky Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rfaqĂ«sim shumĂ« kaotik


NĂ« podiumin e protestave (tĂ« improvizuar me njĂ« shkallĂ« bojaxhinjsh), dikush me borsalino nĂ« kokĂ« deklaron se “lufta do gjak”. Dikush tjetĂ«r deklaron se duhet tĂ« ringjallim Lidhjen e DytĂ« tĂ« Prizerenit (qĂ« funksionoi vetĂ«m gjatĂ« LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore). Dikush tjetĂ«r qan hallin e kecave tĂ« tij qĂ« kanĂ« mbetur pa ujĂ« nĂ« njĂ« fshat tĂ« largĂ«t malor, etj. etj. etj. etj.

NdĂ«rkohĂ«, pĂ«rrreth protestĂ«s, njĂ« listĂ« personazhesh tĂ« njohur e tĂ« panjohur pĂ«r publikun ka shpallur njĂ« peticion politik. NjĂ« listĂ« “akademikĂ«sh” nĂ« emigracion ka shpallur njĂ« thirrje mbarĂ«kombĂ«tare. NjĂ« listĂ« OJQ-istash kanĂ« bĂ«rĂ« kĂ«rkesĂ« nĂ« KQZ pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor.
Dhe protestat vazhdojnë të organizohen nga një treshe me origjinë nga Rrjolli, Kukësi e Lezha, të cilët marrin leje zyrtare në polici.

Me pak fjalë, nuk duken shenja tymi të bardhë përfaqësimi konkret për 900 mijët që nuk duan të votojnë asnjë nga partitë ekzistuese


❌