❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Sondazhi i IRI-t: Vetëm 33% nuk shohin asnjë arritje të qeverisë

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në periudhën prill-maj, Instituti Ndërkombëtar Republikan (IRI), me qendër në Uashington, zhvilloi një sondazh në Shqipëri me 1200 të anketuar në të gjithë territorin e vendit. Kampioni u kolaudua statistikisht që të përfaqësonte të gjithë popullsinë e rritur të vendit, me maksimum të gabimit statistikor +/- 3.1% (https://www.iri.org/resources/albania-survey-of-public-opinion-april-may-2026/).

NdĂ«r pyetjet e shumta nĂ« sondazhin e IRI-t, ishte edhe kjo pyetje pĂ«r qeverinĂ«: “Cila Ă«shtĂ« arritja mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e qeverisĂ« aktuale?”, pĂ«r tĂ« cilĂ«n tĂ« anketuarit ishin tĂ« lirĂ« tĂ« jepnin pĂ«rgjigje krejt spontane. VetĂ«m 33% u pĂ«rgjigjĂ«n “AsnjĂ«â€. NdĂ«rkohĂ«, 10% as nuk pĂ«rmendĂ«n ndonjĂ« arritje dhe as nuk i mohuan arritjet. Nga ana tjetĂ«r, plot 57% pĂ«rmendĂ«n arritje tĂ« qeverisĂ« (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m).

Kur të anketuarve iu kërkua të jepnin një vlerësim të përgjithshëm për punën e qeverisë, 49% anonin nga vlerësimi pozitiv dhe 49% nga vlerësimi negativ. Që do të thotë se tek 49-përqindëshi negativ mund të përmblidhen 33% që nuk shohin asnjë arritje të qeverisë, 10% që janë të dyzuar për arritjet e saj, dhe 6% që shohin ndonjë arritje, por sidoqoftë anojnë nga vlerësimi negativ për të.

Meqë kampioni statistikor i IRI-t e përfaqëson statistikisht popullsinë e rritur të vendit, mund të ekstrapolohet me afërsi se rreth 930 mijë banorë të rritur këtu anojnë nga vlerësimi pozitiv për qeverinë, rreth 625 mijë nuk shohin asnjë arritje të qeverisë, rreth 190 mijë janë të dyzuar për arritjet e saj, dhe rreth 115 mijë shohin ndonjë arritje, por sidoqoftë anojnë nga vlerësimi negativ për të.

↗

Ekskluzive/Sondazh: 60% e shqiptarëve duan më pak bashki se sa janë sot

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja
JAVANEWS komisionoi sondazhistin e mirĂ«njohur Eduard Zaloshnja, pĂ«r tĂ« zhvilluar njĂ« sondazh nĂ« tĂ« gjithĂ« territorin e vendit, ku pyetja kryesore ishte: “Sa bashki duhet tĂ« ketĂ« ShqipĂ«ria, krahasuar me ato qĂ« ka sot?”.
Pyetësorin e shpërndarë me një link përmes SMS-ve krejt të rastësishme nga Vermoshi në Konispol e plotësuan 1360 banorë të rritur, duke garantuar një maksimum marzhi gabimi statistikor +/- 2.8% për kampionin e plotë, si dhe një përfaqësim të përafërt statistikor të popullsisë së rritur, nga pikpamja gjeografike, demografike, arsimore dhe politike.
Nga sondazhi rezultoi se plot 60% e të anketuarve mendojnë se duhen më pak bashki se sa janë aktualisht, 34.5% mendojnë se duhen më shumë, dhe 5.5% janë të dyzuar (shihni grafikun e mëposhtëm). Këto rezultate ishin të ngjashme edhe për shtresa të ndryshme gjeografike, demografike dhe arsimore të kampionit.
Teksa rezultatet ishin të ngjashme në shtresat e ndryshme gjeografike, demografike dhe arsimore të kampionit, te shtresëzimi politik ndryshon puna.
MeqĂ« nĂ« pyetĂ«sor ishte edhe njĂ« pyetje sesi kishin votuar tĂ« anketuarit nĂ« zgjedhjet e vjetshme parlamentare, mund tĂ« analizohet votimi i vjetshĂ«m i atyre qĂ« kanĂ« zgjedhur opsionet “MĂ« shumĂ«â€, “MĂ« pak”, ose “I/e dyzuar”.
Nga kjo analizë rezulton se te 60-përqindëshi që mendon se duhen më pak bashki, 2/3 kanë votuar vjet për PS-në.
Nga ana tjetër, te 34.5-përqindëshi që mendon se duhen më shumë bashki, 3/4 kanë votuar vjet për PD-ASHM. Kurse pothuajse i gjithë 5.5-përqindëshi i të dyzuarve, vjet ose nuk votoi fare, ose votoi për parti të vogla (shihni tabelën e mëposhtme).
Sa bashki duhet të ketë Shqipëria, krahasuar me ato që ka sot? Gjithsej Për kë votuan vjet:
↗

36 bashki apo më shumë?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Dita e miratimit të një ndarjeje të re territoriale të vendit po afron. Sepse vetëm pas 10 muajsh do të zgjvillohen zgjedhjet bashkiake, dhe po nuk u miratua tani ndarja e re territoriale, mbetet të kryhet pas 4 vjetësh.

Një nga pyetjet më të rëndësishme rreth ndarjes së re territoriale është ajo për numrin e bashkive. Por që të arrihet tek ky numër, duhet bërë një shikim historik i ndarjes territoriale së Shqipërisë, qysh nga pavarësia e saj.

Nga shpallja e pavarësisë deri në Luftën e Dytë botërore, vendi ishte i ndarë në prefektura, nënprefektura, bashki dhe komuna (sipas kësaj hierarkie). Ajo ndarje bazohej në kritere gjeografike, historike dhe ekonomike (e ngjyrosur me ndikim franko-italian). Prefektët sidomos, ishin asokohe personalitete me fuqi të madhe politike.

Me ardhjen e Partisë Komuniste në fuqi, ndarja e mëparshme teritoriale u ndryshua gradualisht dhe u krijuan eventualisht 26 rrethe, komitetet ekzekutive të të cilave administronin qytetet dhe fshatrat brenda secilt rreth.

Me ardhjen e Partisë Demokratike në pushtet, u rikthye një version i ndarjes territoriale të dikurshme, me qarqe, rrethe, bashki dhe komuna. Por prefektët e qarqeve nuk e kishin më fuqinë politike që kishin patur paraardhësit e tyre. Vendi u nda në 12 qarqe, që përfshin në to 36 rrethe. Brenda çdo rrethi kishte bashki dhe komuna, drejtuesit e të cilave zgjidheshin drejtpërdrej nga banorët.

NĂ« vitin 2014, Partia Socialiste propozoi qĂ« komunat dhe bashkitĂ« e vogla tĂ« suprimoheshin dhe vendi tĂ« kishte vetĂ«m 36 bashki – njĂ« pĂ«r secilin rreth. Por pĂ«r t’u miratuar ajo ndarje duheshin nĂ« Kuvend edhe votat e LS-sĂ« dhe PDIU-sĂ«. Dhe negociatat me to prodhuan njĂ« hartĂ« me 61 bashki, e jo me 36


Dekada e shkuar ka treguar se jo pak bashki tĂ« vogla (ndĂ«r 61) nuk kanĂ« funksionuar siç duhet. Prandaj ka lindur nevoja qĂ« disa t’u pĂ«rngjiten bashkive me tĂ« mĂ«dha. Dhe pyetja Ă«shtĂ« a do tĂ« shkohet tek versioni fillestar i PS-sĂ« me 36 bashki?

Po të ndiqen vetëm kriteret historike, gjeografike dhe ekonomike, është më se e arsyeshme që të kemi vetëm 36 bashki. Por sidoqoftë, duhen mbajtur parasysh edhe kritere të tjera si ato të funksionalitetit, të dendësisë së popullsisë, të aftësisë fiskale, aftësisë së thithjes së fondeve për investime, etj.

Fjala vjen, nisur vetĂ«m nga kriteret historike, gjeografike dhe ekonomike, Kamza e Vora do tĂ« duhej t’i pĂ«rngjiteshin BashkisĂ« TiranĂ«. Por kritere tĂ« tjera si ato tĂ« funksionalitetit, tĂ« dendĂ«sisĂ« sĂ« popullsisĂ«, tĂ« aftĂ«sisĂ« fiskale, aftĂ«sisĂ« sĂ« thithjes sĂ« fondeve pĂ«r investime, etj. mund ta justifikojnĂ« vazhdimin e tyre si bashki mĂ« vete. E njĂ«jta gjĂ« mund tĂ« thuhet edhe pĂ«r MalsinĂ« e Madhe dhe Vaun e DejĂ«s nĂ« Qarkun ShkodĂ«r.

Nga ana tjetër, një bashki si Mirdita mund të mos i përmbushë dot kritere si ato të funksionalitetit, të dendësisë së popullsisë, të aftësisë fiskale, aftësisë së thithjes së fondeve për investime, etj., por ajo përmbush një kriter të fortë historik. Ka qënë e vetmja krahinë autonome në Shqipëri përgjatë 500 vjetëve të sundimit otoman!

Nisur nga sa më sipër, duhet që ndarja e re territoriale të rezultojë me më shumë se 36 bashki.

Ndarja në rajone (që do të bëhet për herë të parë në Shqipëri), do të realizohet në një fazë të dytë, ngaqë nuk lidhet me zgjedhjet lokale të pranverës 2027. Për atë ndarje, kriteret historike, gjeografike dhe ekonomike janë mëse të mjaftueshme. Bazuar në to, vendi mund të ndahet në 4 rajone: Rajoni Verior (qarqet Shkodër, Kukës, Lezhë e Dibër), Rajoni Qendror (qarqet Tiranë e Durrës), Rajoni Juglindor (qarqet Elbasan e Korçë), dhe Rajoni Jugperëndimor (qarqet Fier, Berat, Vlorë e Gjirokastër).

↗

A janë shqiptarët nga Kosova bukuria e turizmit shqiptar?

✇Java News
By: Kreshnik Spahiu

Nga Kreshnik Spahiu

Dje po pija kafe te Toni, miku im në Golem, i cili ka një hotel me 50 dhoma.

Temperaturat shënonin 34 gradë dhe po qëndronim në holl, ku hynin e dilnin turistët e huaj. Kryesisht ishin nga Polonia dhe Rumania.

Ajo që më bëri përshtypje ishte se të gjithë hynin me qese të mëdha me ushqime dhe ngjiteshin në dhoma. Ushqimet ishin të ndryshme, fruta dhe perime, por edhe ushqime të gatshme, ku kundërmonte era e qofteve dhe byrekëve.

E pyeta mikun tim: “Ore, ç’bĂ«het kĂ«shtu? Lart ke dhoma hoteli apo apartamente me kuzhina?”

Toni ngrysi vetullat dhe, i tërbuar, ma ktheu:

“LĂ«re, lĂ«re, vĂ«lla, se ankoheshim kot nga kosovarĂ«t kur thoshim qĂ« vijnĂ« me bukĂ« me vete nĂ« plazh. Ata sĂ« paku e hanin njĂ« vakt nĂ« restorant dhe, maksimumi, nĂ« dhomĂ« merrnin fruta. NdĂ«rsa me kĂ«ta polakĂ«t dhe rumunĂ«t kam tre muaj qĂ« paguaj kuzhinierĂ«t kot, se nuk hyn askush nĂ« restorant.”
Pasi e dĂ«gjova, e ripyeta Tonin: “Sa nga kĂ«ta turistĂ«t e huaj rikthehen sĂ«rish nĂ« ShqipĂ«ri?”

PĂ«rgjigjja ishte e prerĂ«: “AsnjĂ«.”

Kjo histori na bën të reflektojmë dhe rivlerësojmë vëllezërit dhe motrat tona nga Kosova, që me dekada i qëndruan besnikë bregdetit shqiptar:

* Ata nuk na braktisën kur ne i nënçmuam.
* Ata nuk u larguan edhe kur ne i mashtruam për çmimet.
* Ata u rikthyen edhe kur ne nuk i ofronim shërbimet e duhura.
* Ata vazhduan të vinin edhe kur i injoronim.

Ata na qëndruan besnikë edhe kur Mali i Zi apo Kroacia ofronin cilësi, shërbim dhe çmim më të mirë se Shqipëria.

Kosova i qëndroi Shqipërisë por kurrë nuk mori dashurinë që meriton.

Sot asnjë turist i huaj nuk rikthehet për herë të dytë në Shqipëri, ndërsa qindra mijëra shqiptarë nga Kosova dhe Maqedonia kanë blerë shtëpitë e tyre në plazh, madje kanë hapur edhe biznese në bregdet.

Pas tre dekadash, ShqipĂ«ria duhet t’i kĂ«rkojĂ« falje KosovĂ«s pĂ«r keqpritjen nĂ« bregdet.

Ata ishin klientĂ«t e parĂ« dhe ata do tĂ« mbeten tĂ« fundit. Ata na mĂ«suan si duhet tĂ« ndryshojmĂ« dhe tĂ« pĂ«rmirĂ«sohemi, me parimin qĂ« nĂ« turizĂ«m: “Klienti dhe turisti janĂ« mbret dhe pronar tĂ« biznesit.”

Qartazi, djemtë dhe vajzat nga Kosova e njohin biznesin, shërbimin dhe turizmin më shumë se shqiptarët e Shqipërisë. Dikur, kur ata shëtisnin turistë pa viza deri në Amerikë, ne shqiptarëve të Shqipërisë na duhej vizë të hynim në Drilon apo Butrint. Ne vriteshim në kufi, kur ata bënin turizëm evropian.

Pas tre dekadash, ne duhet të na vijë turp që nuk i kemi vlerësuar dhe nuk i kemi dhuruar dashurinë që ata meritonin.

Ne nuk e meritojmë turizmin elitar, por duhet të shpallim prioritet kombëtar turizmin patriotik.

10 milionë shqiptarë nga diaspora, Kosova, Maqedonia dhe çdo trevë shqiptare duhet të kenë kartë jeshile për lehtësira në turizmin shqiptar, kudo në bregdet.

Shqipëria është e bukur, por lulet dhe magjia e saj janë shqiptarët e Kosovës.

Ndoshta njĂ« ditĂ« tĂ« gjithĂ« do tĂ« na braktisin gjermanĂ«t, francezĂ«t, polakĂ«t, holandezĂ«t, por ne kurrĂ« s’do tĂ« ngelim vetĂ«m, sepse edhe nĂ« ditĂ«t mĂ« tĂ« zeza tĂ« turizmit shqiptar do tĂ« kemi patriotĂ«t kosovarĂ«.

Shqipëria i ka shumë borxhe turistëve nga Kosova.

↗

Përballueshmëria e jetesës

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Qysh pas tronditjes ekonomike qĂ« shkaktoi pandemia Covid-19, dhe duke vijuar me krizat e tjera botĂ«rore, fjala angleze affordability (qĂ« pĂ«rmbledh aftĂ«sinĂ« financiare tĂ« familjeve pĂ«r tĂ« paguar ushqime, shĂ«rbime e strehim, pa mbetur pa para pĂ«r nevoja tĂ« tjera bazike) ka qenĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« debateve politike dhe ekonomike nĂ« shumĂ« vende. NĂ« shqip, kjo fjalĂ« mund tĂ« pĂ«rmblidhet me togĂ«fjalĂ«shin “pĂ«rballueshmĂ«ria e jetesĂ«s”.

Vitet e fundit, edhe qeveria shqiptare, si shumë të tjera të botës, është munduar ta adresojë problemin e përballueshmërisë së jetesës. Kështu, pagat në Shqipëri janë rritur mesatarisht 51.6% nga 1 janari 2021, ndërsa pensionet 24.7%. Nga ana tjetër, çmimi i shportës mesatare të konsumit është rritur 22.5% gjatë së njëjtës periudhë.

Sidoqoftë, mosha dhe shtresa të ndryshme të popullsisë kanë probleme të ndryshme.

KĂ«shtu, pensionistĂ«ve ka shumĂ« vite qĂ« u Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« shpĂ«rblim ekstra, pĂ«r t’i ndihmuar me shpenzimet e festave tĂ« fundvitit.  NdĂ«rsa vitet e fundit u Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« shpĂ«rblim ekstra edhe nĂ« mes tĂ« vitit. SidoqoftĂ« shumica e tyre kanĂ« nevojĂ« pĂ«r njĂ« rritje progressive tĂ« pensioneve, ku shtetasit me pensione mĂ« tĂ« ulta tĂ« kenĂ« rritje mĂ« tĂ« madhe tĂ« tyre. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, ushqimet dhe ilaçet, pĂ«r tĂ« cilat shpenzojnĂ« pjesĂ«n dĂ«rrmuese tĂ« buxhetit modest familjar, mund tĂ« bĂ«hen mĂ« tĂ« pĂ«rballueshme.

Të rinjtë që duan të hapin biznese të reja (start-ups quhen në anglisht) kanë nevojë për mbështetje financiare, dhe qeveria ka dhënë deri më sot 16.5 milionë euro grante falas për ta. Ndërkohë, parashikohen edhe 18 milionë euro të tjera deri më 2029.

Bizneset e vogla, ku mbizotëron brezi i mesëm moshor, kanë nevojë për kredi të buta. Dhe qeveria u ka premtuar garanci sovrane deri në 1 miliard euro, për kredira deri 2 milionë euro me interes 2-3%.

Çiftet e reja nĂ« qendrat e mĂ«dha urbane, nĂ« shumĂ« raste, nuk e pĂ«rballojnĂ« dot blerjen e njĂ« apartamenti modest. Dhe qeveria po pĂ«rgatit njĂ« program pĂ«r t’i ndihmuar ata.

Qeveria po stimulon edhe arsimin profesional, në mënyrë që të rinjtë të mësojnë zanate dhe të punojnë këtu (ku tregu ka shumë nevojë për zanatçij).

Ndërkohë, bujqësia, me të cilën mbahet 1/3 e popullsisë, parashikohet të mbështetet me rreth 900 milionë euro deri më 2029, duke përfshirë edhe financimet e huaja.

Se sa efekt do të kenë këto përpjekje të qevrisë, mbetet të shihet në vitet në vijim.

↗

Dita e Euros po vjen – lekĂ«t jashtĂ« bankave duhen shkĂ«mbyer me euro


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« projektligjin e ri “PĂ«r BankĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€, Ă«shtĂ« pĂ«rfshirĂ« njĂ« kapitull ku pĂ«rcaktohet se, me antarĂ«simin tonĂ« nĂ« BE, Euro do tĂ« pĂ«rdoret si para zyrtare e vendit. MĂ« tej, theksohet edhe se Banka e ShqipĂ«risĂ« do t’i pĂ«rshtatet rregullave tĂ« BankĂ«s Qendrore Evropiane.

I gjithë kapitulli XV i këtij projektligji të hedhur për konsultim publik sqaron sesi do të funksionojë qarkullimi i Euros në Shqipëri dhe sesi do të mbahet rezerva valutore shtetërore.

Në 100 vjetët e fundit, Leku ka qenë paraja zyrtare e Shqipërisë, pavarsisht se ndër qytetarët dhe tregtarët mund të kenë qarkulluar florinjtë, frangat, liretat, stërlinat, dollarët, dhramitë, markat, dhe, së fundmi, eurot.

Aktualisht, nga gjithĂ« lekĂ«t qĂ« ka emetuar deri mĂ« sot Banka e ShqipĂ«risĂ«, rreth 40% janĂ« jashtĂ« sistemit bankar (nĂ« kuletat e qytetarĂ«ve dhe nĂ«n dyshekĂ«t e tregĂ«tarĂ«ve). Por deri nĂ« ditĂ«n kur Leku do tĂ« dalĂ« nga qarkullimi, kushdo qĂ« ka lekĂ« (nĂ« kuleta apo nĂ«n dyshekĂ«) do duhet t’i shkĂ«mbejĂ« me euro – sepse lekĂ«t pastaj do tĂ« kenĂ« vetĂ«m vlerĂ« muzeale.

Një faktor që duket se e ka mbajtur në nivel të lartë sasinë e lekëve jashtë sistemit bankar ka qenë rënia e kursit të euros pas bumit turistik të viteve të fundit.

Kush kishte euro nĂ«n dyshek mund t’i ketĂ« shkĂ«mbyer me lekĂ« nĂ« tregun jobankar valutor, duke parĂ« se vlera e eurove tĂ« tyre po binte nga muaji nĂ« muaj. Dhe kĂ«to shkĂ«mbime duket se e kanĂ« pĂ«rforcuar edhe mĂ« tej kurbĂ«n rĂ«nĂ«se tĂ« Euros (pĂ«rmirĂ«simi i bilancit tĂ« pagesave tĂ« vendit nuk e shpjegon dot i vetĂ«m rĂ«nien e Euros me 22% nĂ« 5 vjetĂ«t e fundit).

SidoqoftĂ«, ata qĂ« kanĂ« akumuluar lekĂ« nĂ«n dyshekĂ« kanĂ« 3-4 vjet kohĂ« qĂ« t’i shkĂ«mbejnĂ« lekĂ«t me euro, se mĂ« pas do t’u myken poshtĂ« dyshekut


↗

Garat nĂ« TiranĂ« dhe ShkodĂ«r – analizĂ« paraprake

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Pas dhjetë muajsh do të zhvillohen zgjedhje bashkiake, në të cilat votojnë vetëm zgjedhës që banojnë në Shqipëri (jo ata jashtë saj). Në zgjedhjet bashkiake, gara më interesante elektoralisht pritet të jetë ajo e Tiranës, si edhe ajo e Shkodrës (të tjërave u dihet fundi pa filluar fillimi, përveç ndonjë bashkie të parëndësishme statistikisht).

Gara e Tiranës

Më 2023, garën e fitoi thellë kandidati socialist, për të cilin votuan rreth 165 mijë kryeqytetas (disa mijërave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan me fletëvotimet disa-emërore). Nga ana tjetër, për kandidadin demokrat votuan rreth 104 mijë kryeqytetas (disa mijërave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan me fletëvotimet disa-emërore). Ndërkohë, për katër kandidatët e tjerë votuan vetëm 33 mijë kryeqytetas.

Në garën e ardhshme kryeqytetase, kandidatja socialiste (që dihet se do të jetë Ogerta Manastirliu) mund të përballet me dy kandidatë domethënës statistikisht, e jo më me pesë liliputë statistikorë. Dhe ja pse:

  • SĂ« pari, Berisha duket se nuk do ta bĂ«jĂ« mĂ« gabimin e vitit 2023, kur caktoi njĂ« kandidat besnik tĂ« tij, i cili i humbi zgjedhjet me 60 mijĂ« vota diferencĂ«. KĂ«saj here mund tĂ« caktojĂ« njĂ« kandidat jo aq besnik, por qĂ« mund tĂ« thithĂ« mĂ« shumĂ« vota kryeqytetase.
  • SĂ« dyti, kjo dallga protestore bulevardore mund tĂ« prodhojĂ« njĂ« kandidat serioz pĂ«r BashkinĂ« TiranĂ«. Dhe nĂ«se kjo gjĂ« ndodh, gara elektorale kryeqytetase mund tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« garĂ« treshe.

Nga sa kam sonduar deri më sot, një kandidat hipitotetik i protestës bulevardore mund të dalë në vend të dytë (afër Manastriliut), duke e lënë në vend të tretë një kandidat potencial të Berishës. Por këto janë sondazhe paraprake


Gara e Shkodrës

Më 2023, garën e fitoi thellë kandidati socialist, për të cilin votuan pothuaj rreth 36 mijë shkodranë (disa qindrave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan në plotësimin e fletëvotimeve). Nga ana tjetër, për kandidadin demokrat votuan rreth 24 mijë shkodranë (disa qindrave u rezultuan votat e pavlefshme, ngaqë u ngatërruan në plotësimin e fletëvotimeve).

Aktualisht nuk kam zhvilluar ndonjë sondazh në Shkodër, por rezultatet e 2023-shit tregojnë se plot 13 mijë shkodranë votuan për PSD-në atëherë. Dhe PSD-ja e përkrahu fort në terren asokohe kandidatin socialist për kryebashkiak.

Domethënë, në qoftë se socialdemokratët shkodranë përkrahin përsëri kandidatin socialist (që duket se do të jetë edhe këtë herë Benet Beci), gjasat janë për një fitore prapë të thellë (pavarësisht se kush do të jetë kandidati opozitar).

↗

Protagonizmi që vret legjendën

✇Java News
By: Shpëtim Luku

Nga Shpëtim Luku

Ka disa persona, sidomos në biznes, që kanë arritur një sukses të caktuar dhe e përjetojnë në heshtje jehonën e tij, të përhapur në publik përmes copëzash bisedash, historish dhe legjendash urbane. Rreth tyre krijohet një profil pothuajse mitik: njerëz që kanë ditur të marrin vendimin e duhur në kohën e duhur, të bëjnë manovrën e duhur, të zgjedhin bashkëpunëtorët e duhur, të ndërtojnë ekipin e duhur dhe të zbatojnë strategjinë e duhur. Deri këtu, gjithçka është në rregull. Madje, këto histori përcjellin një mesazh pozitiv tek të tjerët: se suksesi lidhet me zgjedhjet, këmbënguljen dhe aftësinë.
Problemi nis kur disa prej tyre sĂ«muren nga protagonizmi publik. Vendosin tĂ« dalin çdo ditĂ« nĂ« skenĂ«, pĂ«r t’u shpjeguar tĂ« tjerĂ«ve se sa tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m janĂ«. PikĂ«risht aty ndodh paradoksi: publiku qĂ« deri dje i kishte ngritur nĂ« piedestal si “legjenda” tĂ« gjalla, fillon tĂ« zbulojĂ« se pas mitit fshihet njĂ« njeri krejt i zakonshĂ«m, e shumĂ« herĂ« edhe i rĂ«ndomtĂ«.
Shembulli mĂ« spektakolar Ă«shtĂ« ai i kryetarit tĂ« njĂ« partie tĂ« vogĂ«l me njĂ« ego gjigante, i cili me daljet e tij tĂ« pĂ«rditshme ka arritur njĂ« rezultat tĂ« rrallĂ«: ka bĂ«rĂ« shumĂ« qytetarĂ« tĂ« ndihen edhe mĂ« keq pĂ«r padrejtĂ«sitĂ« e jetĂ«s. Jo pak prej tyre duhet ta kenĂ« kapur veten duke pĂ«shpĂ«ritur: “PashĂ« Zotin, po si Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« milioner ky me kĂ«tĂ« mendjelehtĂ«si kaq tĂ« dukshme?”
Në fakt, ky është një mekanizëm psikologjik interesant. Ka njerëz që shkëlqejnë në një rol të caktuar, por besojnë se suksesi në atë rol i bën automatikisht të shkëlqyer në çdo fushë tjetër. Harrojnë se një sipërmarrës i mirë nuk është domosdoshmërisht një komunikues i mirë publik, një strateg i mirë nuk është domosdoshmërisht një orator i mirë dhe një njeri që ka ndërtuar pasuri nuk është medoemos edhe një mendimtar i thellë.
Ndoshta kjo është arsyeja pse disa mite rrëzohen jo nga kundërshtarët, por nga vetë zëri i tyre. Sa më shumë flasin, aq më shumë zvogëlohet madhështia që publiku ua kishte ndërtuar me imagjinatë. Sepse reputacioni shpesh jeton më mirë në atë hapësirë ku lë vend për mister. Në shumë raste heshtja nuk fsheh mungesë argumentesh, por ajo është forma më inteligjente e ruajtjes së madhështisë. Kurse protagonizmi, sidomos në fusha të tjera ku nuk je as kompetent e as i zoti, pavarësisht besimit të verbër në vetëvete, thjesht e redukton shumë këtë madhështi.

↗

Nga 1 janari 2021: 22.5% rritja e çmimeve, 51.6% rritja e pagave, 24.7% rritja e pensioneve

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja
Duke filluar nga 1 janari i vitit 2021, INSTAT-i ka pĂ«rdorur njĂ« metodologji tĂ« re pĂ«r llogaritjen e Indeksit tĂ« Çmimeve tĂ« Konsumit, tĂ« harmonizuar me metodologjinĂ« e Eurostat-it (Institutit statistikor tĂ« BE-sĂ«). Sipas kĂ«tij indeksi tĂ« harmonizuar me BE-nĂ«, çmimet e konsumit janĂ« rritur mesatarisht 22.5% nga 1 janari 2021 deri mĂ« 1 qershor 2026 (shihni tabelĂ«n e mĂ«poshtme). NdĂ«rkohĂ«, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ«, paga mesatare e raportuar Ă«shtĂ« rritur 51.6% dhe pensionet 24.7%.
Duke qĂ«mtuar nĂ« zĂ«rat e ndryshme tĂ« konsumit tĂ« popullsisĂ«, bie nĂ« sy rritja e ndjeshme 36.8% e zĂ«rit ‘Ushqime dhe pije joalkolike’. Dhe ky zĂ« pĂ«rbĂ«n 34.6% tĂ« buxhetit mesatar familjar tĂ« shqiptarĂ«ve. Brenda kĂ«tij zĂ«ri, spikasin zarzavatet pĂ«rfshirĂ« patatet, çmimi i tĂ« cilave Ă«shtĂ« rritur plot 61.9%, si edhe qumĂ«shti, djathi dhe vezĂ«t, çmimi i tĂ« cilave Ă«shtĂ« rritur plot 50.9%.
PĂ«r njĂ« familje mesatare qĂ« shpenzon vetĂ«m 34.6% tĂ« buxhetit mujor pĂ«r ushqime dhe pije joalkolike, rritja e çmimit tĂ« tyre mund tĂ« mos jetĂ« problematike, pasi mbulohet nga rritja e pagave dhe pensioneve. Por pĂ«r jo pak familje, kjo pĂ«rqindje Ă«shtĂ« goxha mĂ« e lartĂ« se 34.6% nĂ« buxhetin e tyre, i cili ka pak vend pĂ«r shpenzime tĂ« tjera

Çmimi mesatar i pijeve alkolike dhe i duhanit Ă«shtĂ« rritur 18.7%, por kjo rritje Ă«shtĂ« e mirĂ«pritur nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i shĂ«ndetit publik, sepse mund tĂ« dekurajojĂ« sadopak konsumimin e kĂ«tyre produkteve tĂ« dĂ«mshme pĂ«r shĂ«ndetin e shqiptarĂ«ve.
NdĂ«rkohĂ«, rritja 10.2% nĂ« zĂ«rin ‘Qira, ujĂ«, lĂ«ndĂ« djegĂ«se dhe energji’ ka goditur mijĂ«ra e mijĂ«ra shqiptarĂ«, sidomos nĂ« dy komponentĂ«t e fundit.
Ndryshimi (%) i Indeksit tĂ« Harmonizuar tĂ« Çmimeve tĂ« Konsumit nga 1 janari 2021 deri mĂ« 1 qershor 2026 PĂ«rqindja nĂ« buxhetin familjar
Gjithsej 22.5 100
Ushqime dhe pije joalkolike 36.8 34.6
Ushqime 37.6 33.8
Bukë dhe drithra 26.9 5.4
Mish 33.0 6.6
Peshk 26.1 1.5
Qumësht, djathë dhe vezë 50.9 3.9
Vajra dhe yndyrna 32.3 1.9
Fruta 27.8 6.9
Zarzavate përfshirë patatet 61.9 6.4
Sheqer, recel, mjaltë, çokollata, dhe ëmbëlsira. 27.5 1.0
Ushqime të tjera 26.0 0.3
Pije joalkolike 14.7 0.8
Kafe, çaj dhe kakao 21.9 0.2
Ujë mineral, pije të buta dhe lëngje 12.3 0.6
Pije alkolike dhe duhan 18.7 5.2
Pije alkolike 18.1 3.7
Duhan 20.3 1.5
Veshje dhe këpucë 13.8 3.7
Veshje 15.6 2.9
Veshje për burra 15.6 0.7
Veshje për gra 16.4 1.1
Veshje për fëmije 13.0 0.4
Këpucë 8.3 0.8
Këpucë për burra 7.7 0.4
Këpucë për gra 12.6 0.3
Këpucë për fëmijë 5.1 0.1
Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji 10.2 5.6
Qira 17.7 1.2
Mirëmbajtje 21.9 0.6
Furnizim me ujë 6.3 0.4
Lëndë djegëse dhe energji 5.9 3.4
Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë 19.1 5.7
Mobilje,tapete dhe mbulesa dyshem, dhe riparim 23.2 2.2
Mobilje dhe mobilime 23.5 2.0
Tapete dhe mbulesa të tjera dyshemeje 21.7 0.1
Tekstile shtëpie 24.3 0.6
Pajisje shtepie 5.5 1.0
Makine larje e tharje rrobash dhe makinë larëse enesh. 6.0 0.4
Pajisje gatimi. 5.3 0.1
Ngrohës dhe kondicionerë 5.8 0.2
Qelqurina, mbulesa tavolinë dhe enë shtëpie 12.3 0.2
Mallra dhe shërbime për mirëmbajtje shtëpie 23.1 1.2
Shëndeti 7.9 5.4
Medikamentet dhe produkte të tjera farmaceutike 3.4 2.2
Shërbime mjeksore, paramjeksore dhe dentare 12.3 2.3
Shërbime spitalore 8.9 1.0
Transporti 8.1 7.9
Blerje mjetesh transporti -13.0 2.4
Shërbime ndaj mjeteve personale të transportit 15.6 2.7
Shërbime transporti 16.0 2.8
Komunikimi 6.8 1.9
Shërbimi postar 0.1 0.2
Argëtim dhe kulturë 27.9 6.7
Pajisje audio-vizuale, fotografike, dhe riparimi i tyre. -3.9 0.3
Shërbime argëtimi dhe kulturë 8.3 0.4
Gazeta, libra dhe mjete shkollore 16.1 0.3
Shërbimi arsimor 11.9 4.7
Hotele, kafene dhe restorante 17.3 14.9
Kafe – restorante(catering). 16.8 8.9
Shërbime akomodimi 18.0 6.0
Mallra dhe shërbime të ndryshme 12.1 3.6
Kujdes personal 15.5 2.7

↗

Tre dallgët e emigracionit

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga 3.21 milionë shtetas të regjistruar në Gjendjen Civile në fund të 1989-ës, vetëm 1% banonin jashtë Shqipërisë; nga 4.7 milionë shtetas të regjistruar sot në Gjendjen Civile, rreth 50% banojnë jashtë Shqipërisë.

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« fund tĂ« vitit 1989 – para se tĂ« hiqeshin telat me gjemba nga kufijtĂ« e ShqipĂ«risĂ« – nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin 3.21 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«.  Nga kĂ«ta, sipas regjistrimit tĂ« popullsisĂ« qĂ« u krye atĂ«herĂ«, 99% jetonin brenda vendit – vetĂ«m 32 mijĂ« shtetas rezultonin emigrantĂ« (politikĂ« apo ekonomikĂ«).

Aktualisht, në regjistrin e Gjendjes Civile figurojnë plot 4.7 milionë shtetas shqiptarë.  Nga këta, sipas një vlerësimi të përafërt statistikor të INSTAT-it, rreth 2.35 milionë jetojnë brenda vendit. Pra, gjysma rezultojnë jashtë vendit.

Po cilat janë etapat e rritjes së numrit të shtetasve jashtw vendit nga 0.03 milion më 1989, në 2.35 milionë sot?

Vitet ’90 shĂ«nuan njĂ« eksod biblik tĂ« shqiptarĂ«ve drejt ItalisĂ«, GreqisĂ«, etj, etj. Si rezultat, nĂ« vitin 2001 kishim pothuaj 1 milion shtetas shqiptarĂ« jashtĂ« vendit – nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin pothuaj 4 milion shtetas shqiptarĂ«, ndĂ«rsa nga regjistrimi i popullsisĂ« nĂ« fund tĂ« vitit 2001, numri total i banorĂ«ve rezultoi 3 milionĂ«.

NĂ« etapĂ«n e dytĂ« tĂ« emigracionit, eksodi i shqiptarĂ«ve vazhdoi, por jo mĂ« me pĂ«rmasa biblike – numri i shtetasve shqiptarĂ« jashtĂ« vendit u rrit nga 1 milion qĂ« ishte mĂ« 2001, nĂ« 1.5 milion mĂ« 2011 (u shtuan 500 mijĂ« nĂ« njĂ« periudhĂ« 10-vjeçare). Konkretisht, nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin 4.3 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«, ndĂ«rsa nga regjistrimi i popullsisĂ« nĂ« fund tĂ« vitit 2011, numri total i banorĂ«ve rezultoi 2.8 milionĂ«.

Edhe nĂ« etapĂ«n mĂ« tĂ« fundit tĂ« emigracionit, eksodi i shqiptarĂ«ve vazhdoi me ritme tĂ« ngjashme – numri i shtetasve shqiptarĂ« jashtĂ« vendit u rrit nga 1.5 milionĂ« qĂ« ishte mĂ« 2011, nĂ« 2.35 milionĂ« sot (nĂ« njĂ« periudhĂ« 15-vjeçare). Konkretisht, nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figurojnĂ« 4.7 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«. NdĂ«rsa nga njĂ« vlerĂ«sim i pĂ«rafĂ«rt statistikor i INSTAT-it, rezulton se banojnĂ« nĂ« vend rreth 2.35 milionĂ« nga kĂ«ta shtetas.

Prej kurbës së emigracionit nga viti 1989 e këtej, mund të konstatohet se ritmi i emigracionit është ngadalësuar në krahasim me etapën e parë të eksodit të madh (1990-2001), por mbetet përsëri shqetësues për zbrazjen e vendit nga popullsia. Nëse emigracioni vazhdon me ritmin aktual, pas disa vjetësh, do të kemi me siguri më shumë shtetas shqiptarë jashtë Shqipërisë se sa brenda saj


↗

Alonso, kundër Formula 1 moderne: Kemi humbur emocionin, tani nuk duhet më talenti

✇Java News
By: Abdurahim Ashiku

Piloti spanjoll ka qenĂ« gjithmonĂ« njĂ« nga zĂ«rat mĂ« kritikĂ« ndaj epokĂ«s sĂ« re tĂ« Formula 1 dhe analiza e tij e fundit Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e ashpĂ«r ndaj aftĂ«sive qĂ« kĂ«rkohen sot nga pilotĂ«t. NjĂ« epokĂ« ku garat me ritĂ«m “hap-mbyll” po dominojnĂ«, ndĂ«rsa diferencat e energjisĂ« po pĂ«rcaktojnĂ« betejat mes pilotĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m. Edhe pse kritikat nuk janĂ« mĂ« aq tĂ« drejtpĂ«rdrejta sa nĂ« fillim tĂ« sezonit, ajo qĂ« u pa nĂ« Britani tregon njĂ« situatĂ« qĂ« nuk u pĂ«lqen shumĂ« yjeve tĂ« FormulĂ«s 1.

Fernando Alonso Ă«shtĂ« ndĂ«r pilotĂ«t qĂ« ka ngritur mĂ« fort zĂ«rin pĂ«r problemet qĂ«, sipas tij, nuk po zgjidhen nga rregullorja aktuale. QĂ« nĂ« Monako ai ishte shumĂ« i qartĂ«, pavarĂ«sisht spektaklit tĂ« mirĂ« tĂ« garĂ«s: “Kemi humbur njĂ« dekadĂ« garash”, tha spanjolli. Kritika e tij i drejtohej makinave me komponentĂ« hibridĂ« dhe elektrikĂ«, tĂ« cilat janĂ« pjesĂ« e FormulĂ«s 1 qĂ« nga viti 2014 dhe kanĂ« kaluar pĂ«rmes disa ndryshimeve rregullatore.

Pas problemeve tĂ« shfaqura nĂ« Britani, Alonso dĂ«rgoi edhe mesazhe tĂ« tjera tĂ« forta: “Talenti dhe ndjesia e pilotit nuk janĂ« mĂ« tĂ« nevojshme. Nuk ke nevojĂ« tĂ« kesh ndonjĂ« aftĂ«si tĂ« veçantĂ« pĂ«r tĂ« parakaluar, as tĂ« frenosh mĂ« vonĂ«. Nuk ke nevojĂ« tĂ« marrĂ«sh linja tĂ« jashtme, as tĂ« rrezikosh”, u shpreh dy herĂ« kampioni i botĂ«s. NjĂ« deklaratĂ« e fortĂ« nga njĂ« pilot i njohur pikĂ«risht pĂ«r aftĂ«sinĂ« e tij nĂ« duelet kokĂ« mĂ« kokĂ«, me parakalime historike nĂ« çdo epokĂ« tĂ« kĂ«tij sporti, si ai ndaj Mikael Shumakerit nĂ« kthesĂ«n 130R tĂ« SuzukĂ«s apo manovrat ndaj Luis Hamiltonit nĂ« Bahrejn nĂ« vitin 2023. Sot, sipas Alonsos, situata ka ndryshuar:

“Shtyp njĂ« buton dhe parakalon nĂ«se ke mĂ« shumĂ« fuqi se kundĂ«rshtari”, analizoi ai. Si shembull ai pĂ«rmendi garĂ«n Sprint, ku Kimi Antoneli kaloi me lehtĂ«si Luis Hamiltonin falĂ« njĂ« diference tĂ« madhe energjie, pasipĂ«rdori mĂ«nyrĂ«n e parakalimit nĂ« Mercedesin e tij. NdĂ«rkohĂ«, kjo situatĂ« pritet tĂ« vazhdojĂ« edhe nĂ« BelgjikĂ«:

“Nuk mund ta pĂ«rdorĂ«sh energjinĂ« nĂ« pjesĂ«t e drejta. NĂ«se e bĂ«n kĂ«tĂ« mes kthesave 1 dhe 5, atĂ«herĂ« nuk ke mĂ« energji pĂ«r pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« xhiros. Duhet ta ruash deri te kthesa 14. Do tĂ« ketĂ« njĂ« sektor pa pĂ«rdorim energjie. Nuk duhet tĂ« harrojmĂ« se kemi mĂ« pak fuqi se vitin e kaluar dhe mĂ« pak fuqi
 edhe se njĂ« makinĂ« e Formula 2”, pĂ«rfundoi Alonso. Pista e BelgjikĂ«s, sĂ« bashku me atĂ« qĂ« do tĂ« vijĂ« nĂ« Monza, Ă«shtĂ« ndĂ«r mĂ« tĂ« vĂ«shtirat pĂ«r natyrĂ«n e kĂ«tyre makinave, tĂ« cilat kanĂ« nevojĂ« pĂ«r frenime tĂ« forta pĂ«r tĂ« rikuperuar energji. Edhe kĂ«tĂ« aspekt Alonso e pĂ«rmendi: “TashmĂ« nuk ka mĂ« kthesa, ka vetĂ«m stacione karikimi”.

ARTIN LLESHAJ-PANORAM


© BalkanWeb


<!– fillon sondazh

Sondazh

–>

PĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e grupit “Balkanweb” mjafton tĂ« klikoni: Join Group dhe kĂ«rkesa do t’ju aprovohet menjĂ«herĂ«.
Grupi Balkanweb

↗

100 mijë në bulevard, ose 800 mijë në kutitë e votimit

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Në mënyrë fare të vendosur, Edi Rama e ka bërë mëse të qartë se nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen prej procesionit të përnatshëm protestor, që fillon me disa qindra qytetarë në Sheshin Skënderbej dhe përfundon me disa mijëra që marshojnë nëpër rrugët e Tiranës.

SidoqoftĂ«, vendosmĂ«ria e RamĂ«s mund tĂ« tronditet nĂ«se 100 mijĂ« protestues pushtojnĂ« bulevardin dhe nuk e lĂ«shojnĂ« atĂ« ditĂ« e natĂ«. Por 100 mijĂ« nĂ« bulevard mund tĂ« jenĂ« vetĂ«m kur ai tĂ« mbushet plot, nga Universiteti deri te monumenti i SkĂ«ndĂ«rbeut – mesatarisht me 2 protestues pĂ«r çdo metĂ«r katror (imagjinoni 2 persona tĂ« ngujuar ditĂ« e natĂ« nĂ« njĂ« ashensor tĂ« vogĂ«l nga ata njĂ«-metĂ«r-katrorĂ«shit!)

Ky skenari i 100-mijĂ«shit nĂ« bulevard duket i parealizueshĂ«m nga ç’kemi parĂ« deri mĂ« sot. Po skenari i mundjes sĂ« RamĂ«s nĂ« zgjedhje, si duket?

Nga ekstrapolimi i përafërt statistikor i një sondazhi që zhvillova për JAVANEWS (https://javanews.al/ekskluzive-sondazhi-cfare-rezultatesh-zgjedhore-do-te-kishim-nese-do-te-votohej-se-afermi/), rezultoi se rreth 755 mijë zgjedhës në Shqipëri do të votonin për një parti të re (nëse krijohet). Ky numër tregon se ekziston një rezervuar gjigand elektoral për një parti të re që do të sfidonte PS-në në zgjedhje.

Por po të gërmojmë pak më thellë në të dhënat e sondazhit, vërejmë se 4/5 e këtyre përkrahësve votuan vjet për partitë ekzistuese opozitare, kryesisht për PD-ASHM. Dhe në qoftë se në krye të partisë së re hipotetike del një grup neomarksist, ata nuk do ta votonin.

Nga ana tjetër, në qoftë se në krye të partisë së re hipotetike del një grup i ekstremit të djathtë, 1/10 e përkrahësve që votuan vjet për PS-në nuk do ta votonin partinë e re. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për një pjesë të 5/10 që nuk votuan fare vjet.

Me pak fjalë, si teorikisht edhe praktikisht, është e pamundur që një parti e re të thithë gjithë ujin elektoral të rezervuarit të sipërpërmendur. Ndërkohë, për të mundur PS-në në zgjedhje, një partie apo një koalicioni partish i duhen të paktën 800 mijë vota brenda vendit


SkenarĂ«t e tjerĂ« qĂ« qarkullojnĂ«, me futje tĂ« dhunshme nĂ« katin e parĂ« tĂ« KryeministrisĂ«, apo me byzylykĂ«t e SPAK-ut nĂ« zyrĂ«n e RamĂ«s, janĂ« thjesht fantazmagorikë 

 

 

 

↗

Lufta ime e yjeve!

✇Java News
By: Lutfi Dervishi

Nga Lutfi Dervishi

Kam bërë vetëm katër review në Google. Pra, nuk jam ndonjë veteran i frontit të yjeve dhe as ndonjë marshall i Google Maps.

Por katër vlerësimet e mia kanë një karakteristikë: janë ekstreme. Kur më ka pëlqyer shumë një vend, kam dhënë pesë yje. Kur jam larguar i pakënaqur, kam dhënë një.

Mes vlerësimeve pozitive është një byrektore modeste në Mbrostar, që është bërë tashmë pit stop sa herë më bie rruga andej. Kam vlerësuar me pesë yje edhe një lokal të thjeshtë, pothuajse provizor, në Borsh. Plazhi ishte i pastër, ushqimi shumë i mirë dhe shërbimi po ashtu. Madje përmenda me emër kamarierin e ri që na shërbeu.

Më jep kënaqësi fakti që ky vlerësim pozitiv është parë nga mijëra njerëz. Ndoshta ndonjëri ka ndaluar aty edhe prej atyre pak rreshtave.

Por kam shkruar edhe dy review me një yll, të dy për restorante luksi.

Njëri ishte për një restorant dikur shumë të mirë, në Durrës, ku prita pothuajse një orë dhe ku cilësia e ushqimit ishte zhgënjyese. Megjithatë vlerësova sjelljen e kamarierit me notë të lartë.

Tjetri ishte edhe më i ashpër, por plotësisht i merituar. Isha ftuar në një darkë me një grup të huajsh, në një lokal ndoshta nga më të shtrenjtët në Tiranë. Muzika ishte aq e lartë sa nuk dëgjoja njeriun që kisha në krah. Kërkova disa herë që volumi të ulej, pak, por kërkesat e mia dhanë aq rezultat sa merr njeriu që prashit në det.

Review ishte shumë negativ, por jo qorrazi. Ushqimit i dhashë notën 4 nga 5, ndërsa shërbimit dhe atmosferës 1. Pra, kuzhinieri u shpall i pafajshëm. Menaxheri dhe kamarieri morën ndëshkim. Afro dy mijë njerëz e kanë parë vlerësimin.

Nga restoranti? AsnjĂ« pĂ«rgjigje, as njĂ« pyetje, as njĂ« ndjesĂ«, as njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« kuptuar se çfarĂ« kishte ndodhur. As edhe formulĂ«n standarde: “Na vjen keq qĂ« pĂ«rvoja juaj nuk pĂ«rmbushi pritshmĂ«ritĂ«â€, atĂ« fjali qĂ« sot ta prodhon inteligjenca artificiale para se menaxheri tĂ« ketĂ« rrufitur kafenĂ« e mĂ«ngjesit.

Kjo më bën përshtypje sidomos sot, kur Shqipëria është përfshirë në atë që mund ta quajmë lufta e yjeve.

Pas reagimeve publike të një grushti pronarësh të bizneseve ndaj protestës dhe protestuesve, ka nisur një aksion i organizuar për vlerësime negative ndaj një numri të kufizuar restorantesh dhe hotelesh.

Zemërimin e kuptoj. Madje e mirëkuptoj. Kur një pronar biznesi vendos të hyjë në debat publik, të përçmojë ose të fyejë protestuesit, nuk mund të presë që të kthehet qetësisht pas banakut dhe të thotë: politika është politikë, biznesi është biznes. Sidomos në kapitalizëm, ku klienti është mbret, jo tabelë qitjeje.

Dje, drejtori i Policisë së Shtetit deklaroi se policia do të hetojë çështjen e review-ve. Në një vend me probleme të krimit të organizuar, të të shumëkërkuarve, trafikut të drogës dhe korrupsionit, ideja që policia ngrihet në këmbë për yjet e restoranteve është, të paktën, një zgjedhje interesante prioritetesh.

KĂ«rcĂ«no me jetĂ« Kryeministrin nĂ« rrjete sociale dhe nuk tĂ« ndodh asgjĂ«. Guxo t’i japĂ«sh njĂ« yll njĂ« restoranti dhe ngrihet nĂ« kĂ«mbĂ« policia, me nĂ« krye drejtuesin madhor me dy yje.

Por pikërisht sepse reagimi i policisë është joproporcional, nuk duhet rënë në të njëjtin kurth të mungesës së masës.

Një review negativ nga një klient që ka qenë në lokal, ka paguar faturën dhe tregon përvojën e vet, është një gjë, por një mijë review negative, të koordinuara nga njerëz që nuk kanë shkelur kurrë në atë biznes, janë diçka tjetër.

Në rastin e parë flet klienti, në të dytin flet turma.

Dhe turma, edhe kur zemërimin e ka të ligjshëm, nuk e ka gjithmonë shënjestrën të saktë.

NĂ«se lufta yjeve del nga shinat, bashkĂ« me tĂ« thatin mund tĂ« digjet edhe i njomi. Pas njĂ« hoteli nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m pronari qĂ« ka bĂ«rĂ« njĂ« deklaratĂ« IDIOTE dhe arrogante. Ka recepsionistĂ«, kamarierĂ«, kuzhinierĂ«, pastruese, furnitorĂ« dhe familje qĂ« jetojnĂ« me ato paga. ËshtĂ« njĂ« zinxhir i tĂ«rĂ«.

Kjo nuk do të thotë se klienti duhet të heshtë. Përkundrazi.

Review Ă«shtĂ« njĂ« nga instrumentet mĂ« demokratike tĂ« kapitalizmit modern. NjĂ« klient i vetĂ«m mund t’u tregojĂ« mijĂ«ra njerĂ«zve pĂ«rvojĂ«n e tij. Nuk i duhet televizion, gazetĂ«, parti dhe, deri dje, as edhe leje nga policia.

Përvoja ime më e mirë me review nuk lidhet me restorante luksoze. Lidhet me kënaqësinë që një vlerësim pozitiv për një biznes modest është parë nga mijëra klientë potencialë.

PĂ«rvoja mĂ« e keqe nuk Ă«shtĂ« as ushqimi i dobĂ«t, as pritja njĂ« orĂ« dhe as muzika qĂ« tĂ« bĂ«nte tĂ« kĂ«rkoje azil akustik. ËshtĂ« heshtja. MospĂ«rfillja. Fakti qĂ« njĂ« klient shkruan publikisht pĂ«r njĂ« pĂ«rvojĂ« tĂ« keqe, mijĂ«ra njerĂ«z e lexojnĂ«, dhe biznesi nuk interesohet fare tĂ« kuptojĂ« çfarĂ« ka ndodhur.

Pronarët që duan të bëjnë politikë duke përçmuar klientët ose protestuesit, besoj se e kanë marrë mesazhin.

Kartoni i verdhë është nxjerrë. Por pavarësisht kartonit të verdhë loja vazhdon, nuk është sinjal për të hyrë të gjithë në fushë. Sepse kur turma vendos të bëjë drejtësi me yje, e vetmja gjë që del me pesë yje në fund është kaosi.

↗

‘Orteku Murinjo’ nĂ« turizmin shqiptar po ngadalĂ«sohet


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

MĂ« 2022 u regjistruan nĂ« ShqipĂ«ri 7.5 milionĂ« hyrje me pasaporta tĂ« huaja (https://www.instat.gov.al/al/temat/industria-tregtia-dhe-sh%C3%ABrbimet/turizmi/#tab2 ) – njĂ« rritje prej 17.7%, krahasuar me vitin para pandemisĂ« Covid-19. NĂ« vitet nĂ« vijim, kjo rritje ka qenĂ« galopante, duke arritur vjet rekordin 11.7 milionĂ« hyrje me pasaporta tĂ« huaja, ose 82.6% mĂ« shumĂ« se mĂ« 2019.

Po nga erdhi kjo rritje galopante e hyrjes me pasaporta të huaja në Shqipëri?

Qeveria shqiptare nuk ka financuar ndonjĂ« fushatĂ« publicitare nĂ« rrjetet televizive e internetore ndĂ«rkombĂ«tare. As ka financuar reklama nĂ« stadiumet e famshme sportive (si pĂ«r shembull reklama ‘Visit Rwanda’, qĂ« shfaqet nĂ« stadiumet e Premier League, etj.).

Për të kuptuar rritjen e popullaritet të Shqipërisë si destinacion turistik, duhet bërë një zhytje në internet, në kërkim të luahtjeve të shfaqjes së emrit Albania në të. Këtë lloj kërkimi më ndihmoi ta bëj specialist IT që më ndihmon për zhvillimin e sondazheve të mia.

Nga kërkimi i të gjitha faqeve në internet dhe i të gjitha rrjeteve sociale kudo në botë, na rezultoi se deri më 25 maj 2022, shfaqja e emrit Albania ishte minimale në sferën digjitale botërore. Por me fitoren e finales së Conference League në Tiranë nga Roma e Murinjos, shfaqja e emrit Albania pësoi një kërcim statistikor të habitshëm në sferën digjitale botërore.

Dy fjalĂ« pĂ«r “efektin Murinjo”

KurrĂ« nuk mund t’i shkonte ndĂ«r mend FSHF-sĂ« dhe qeverisĂ« shqiptare (kur vendosĂ«n tĂ« ndĂ«rtonin ArenĂ«n KombĂ«tare “Air Albania”) se njĂ« ditĂ« do tĂ« vinte nĂ« TiranĂ« tĂ« luante finalen e 5-tĂ« europiane traineri mĂ« i suksesshĂ«m i finaleve, “The special One” Murinjo. E aq mĂ« tepĂ«r, qĂ« ai edhe do ta fitonte kĂ«tĂ« finale. NjĂ« lajm ky qĂ« u shfaq nĂ« titujt e mediave (jo vetĂ«m sportive) nĂ« mbi 150 vende tĂ« botĂ«s. Murinjo Ă«shtĂ« njĂ« emĂ«r i njohur (brand name) botĂ«ror qĂ« e shumĂ«fishoi vlerĂ«n promovuese tĂ« lajmeve mbi zhvillimin e finales sĂ« UEFA Conference League nĂ« TiranĂ«. NjĂ« bonus ekstra (falas) pĂ«r punĂ«n e bĂ«rĂ« nga FSHF-ja dhe qeveria shqiptare pĂ«r sjelljen dhe organizimin e pĂ«rsosur tĂ« asaj finaleje.

‘Orteku Murinjo’ po ngadalĂ«sohet


Qysh kur filloi ‘Orteku Murinjo’, emri Albania nĂ« sferĂ«n digjitale botĂ«rore ka ruajtur njĂ« prezencĂ« tĂ« kĂ«naqshme pĂ«r njĂ« vend tĂ« vogĂ«l, qĂ« ishte poshtĂ« radarit ndĂ«rkombĂ«tar digjital para pandemisĂ«. Por ka shenja se ky ortek po ngadalĂ«sohet


Në plazhin Durrës-Golem, më i gjati në vend (10 km) dhe me kapacitetet më të mëdha akomoduese për turistë, kanë filluar të mbizotërojnë ndjeshëm dialektet e gjuhës shqipe. Vjet mbizotëronin gjuhët e huaja


Vjet operatorĂ«t turistikĂ« raportonin se ishte shumĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« pronotoheshin dhoma nĂ« hotelet e plazhit DurrĂ«s-Golem. Kurse sivjet Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e lehtë 

Edhe nëpër lokalet e plazhit Durrës-Golem, pronarët raportojnë se nuk ka gjasa ta kapin rekordin e xhiros së vjetshme


ǒduhet bërë në vijim?

NĂ« njĂ« botĂ« ku informacioni (pozitiv dhe negativ) lĂ«viz me shpejtĂ«sinĂ« e elektroneve, orteqet digjitale mund tĂ« mbarojnĂ« aq shpejt sa fillojnĂ«,. QĂ« ‘Orteku Murinjo’ tĂ« vazhdojĂ« gjatĂ«, duhet qĂ« qeveria shqiptare dhe operatorĂ«t turistikĂ« tĂ« bashkpunojnĂ« pĂ«r njĂ« strategji afatgjatĂ« tĂ« zhvillimit tĂ« turizmit, ku tĂ« ndĂ«rthuret promovimi dhe pĂ«rmirĂ«simi i ofertĂ«s turistike tĂ« ShqipĂ«risĂ«.

 

 

 

↗

Rutina e “Kilometrit tĂ« fundit”

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« janar Berisha filloi ciklin e N-tĂ« tĂ« protestave bulevardore tĂ« PD-sĂ«, me premtimin se ato do ta detyronin RamĂ«n tĂ« jepte dorĂ«heqjen, pĂ«r t’i hapur rrugĂ«n krijimit tĂ« njĂ« qeverie teknike dhe zgjedhjeve tĂ« parakohĂ«shme.

Cdo 10 ditĂ« Berisha i thĂ«rriste pĂ«rkrahĂ«sit e tij nĂ« bulevard, duke u dhĂ«nĂ« shpresĂ« se kishte mbetur vetĂ«m “kilometri i fundit” nĂ« marshimin drejt rrĂ«zimit tĂ« qeverisĂ« Rama. Por pas cdo 10 ditĂ«sh, protesta tkurrej nĂ« numra dhe rritej nĂ« dhunĂ« (nĂ« formĂ«n e molotovĂ«ve dhe flakadanĂ«ve).

RutinĂ«n e “Kilometrit tĂ« fundit” Berisha e vazhdoi deri nĂ« mes tĂ« majit, kur u bĂ« qesharak vazhdimi i mĂ«tejshĂ«m – po dukej mĂ« shumĂ« si kilometri i fundit i vetĂ« BerishĂ«s, se sa RamĂ«s qĂ« e pĂ«rqeshte atĂ« nga Kryeministria.

Një rutinë të ngjashme, por me përmasa më të mëdha, po përsërisin organizatorët e protestave bulevardore aktuale. Cdo javë ata bëjnë thirrje për grumbullim masiv të protestuesve të shtunave (nga brenda e jashtë vendit), duke krijuar shpresën se të shtunën e rradhës turma protestuese do të jetë aq e madhe sa do ta detyrojë Ramën të japë dorëheqjen. Por turmat nga e shtuna në të shtunë vetëm zvoglohen


Për më tepër, organizatorët e protestave nuk e kanë bërë të qartë publikisht se cdo të ndodhë, edhe sikur Rama të japë dorëheqjen. Deri tani ata kanë demonstruar se dinë të organizojnë rradhën e dhënies së mikrofonit protestuesve që duan të flasin apo itenerarin e marshimit pas përfundimit të protestës, por jo një rrugë kushtetuese për kurorëzimin e objektivit të tyre final.

Nikol Pashinijan, fjala vjen, e nisi nĂ« Armeni “Revolucionin e KadifenjtĂ«â€ me 100 protestues pas tij, dhe eventualisht nĂ« shesh u mblodhĂ«n mbi 100 mijĂ«. E gjithĂ« kjo zgjati nga 31 marsi 2018 deri mĂ« 8 maj 2018, kur Nikol Pashinijan u zgjodh kryeministĂ«r me pothuaj 60% tĂ« votave nĂ« parlament, megjithĂ«se partia e tij kishte vetĂ«m 10% tĂ« mandateve.

Kurse protestuesit bulevardorĂ« nĂ« TiranĂ« nuk kanĂ« as lider dhe as numrat nĂ« shesh pĂ«r tĂ« realizuar atĂ« qĂ« protestuesit armenĂ« realizuan para gjashtĂ« vjetĂ«sh. KĂ«ta tanĂ«t thjesht po vazhdojnĂ« rutinĂ«n e “Kilometrit tĂ« Fundit”


 

↗

Koherenca, besueshmëria dhe e drejta për të gjykuar

✇Java News
By: Shpëtim Luku

Nga Shpëtim Luku

NjĂ« mik, pĂ«r tĂ« cilin kam konsideratĂ« dhe respekt reciprok, mĂ« telefonoi kĂ«to ditĂ« pĂ«r tĂ« mĂ« shprehur disa rezerva lidhur me njĂ« shkrim qĂ« kisha publikuar pak ditĂ« mĂ« parĂ« nĂ« Facebook, me titull “Nuk mund tĂ« kesh tĂ« drejtĂ« dy herĂ«â€.

GjatĂ« bisedĂ«s u pĂ«rpoqa t’i shpjegoja mĂ« qartĂ« atĂ« qĂ« kisha pasur ndĂ«rmend tĂ« thosha. I tregova se, nĂ« thelb, shkrimi pĂ«rmbante edhe njĂ« shigjetĂ« tĂ« tĂ«rthortĂ« ndaj disa ish-zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« tĂ« PartisĂ« Socialiste, tĂ« cilĂ«t pĂ«r vite me radhĂ« ishin ndĂ«r pĂ«rfituesit mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tĂ« pushtetit, ndĂ«rsa sot janĂ« shndĂ«rruar nĂ« kundĂ«rshtarĂ«t mĂ« tĂ« egĂ«r tĂ« Edi RamĂ«s dhe tĂ« qeverisĂ« sĂ« tij.

“EmĂ«rimi dhe katapultimi i tyre nĂ« poste tĂ« rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ«, pa dyshim, njĂ« nga argumentet e kritikĂ«s ndaj Edi RamĂ«s pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si e konceptoi dhe e ushtroi pushtetin. Ishin zgjedhje tĂ« tij, qofshin ato nĂ« emĂ«r tĂ« risive, tĂ« reformimit tĂ« administratĂ«s apo tĂ« eksperimentimit me qeverisjen”, i thashĂ«. Duke i rreshtuar edhe emra konkrete protagonistĂ«sh publikĂ« me biografi tĂ« fortĂ« politike.

“NĂ« kĂ«tĂ« pikĂ« nuk jam dakord me ty”, ma ktheu ai. “Tek tjetri duhet tĂ« vlerĂ«sosh atĂ« qĂ« thotĂ«, jo kush Ă«shtĂ« ai qĂ« e thotĂ«.”
Këtu u ndamë në mendim.

Sepse unë besoj se, edhe pse një argument duhet gjykuar mbi bazën e fakteve dhe logjikës së tij, nuk mund të shpërfillet plotësisht besueshmëria e atij që e artikulon. Nuk është rastësi që edhe në gjykatë avokati përpiqet të testojë besueshmërinë e dëshmitarit. Nëse ai ka gënjyer më parë, nëse ka ndryshuar vazhdimisht versionet ose ka interesa të dukshme, gjykata nuk është e detyruar ta shpallë automatikisht gënjeshtar. Por është e detyruar të jetë më e kujdesshme ndaj dëshmisë së tij.

E njëjta logjikë vlen edhe në jetën publike.

Kur dikush ka qenë për vite me radhë pjesë e një sistemi, e ka mbrojtur atë, ka përfituar prej tij dhe madje ka kontribuar në ngritjen e tij, ndërsa vetëm pasi largohet prej tij shndërrohet në akuzuesin më të ashpër, publiku ka të drejtë të pyesë: a është kjo një zgjim i ndërgjegjes, apo një revoltë e lindur nga zhgënjimi personal?

Kjo nuk do të thotë se gjithçka që ai thotë është e pavërtetë. Mund të thotë edhe të vërteta të rëndësishme. Por ato nuk mund të kërkojnë të njëjtin besim që do të meritonte një njeri i cili ka qenë koherent me parimet e tij gjatë gjithë kohës.

Koherenca nuk është luks moral. Ajo është një nga themelet e besueshmërisë publike, ndërkohë që vetë besueshmëria është kapitali më i çmuar i kujtdo që pretendon të flasë në emër të së vërtetës.

Prandaj nuk mjafton vetĂ«m tĂ« kesh tĂ« drejtĂ« sot. Duhet tĂ« shpjegosh edhe pse dje kishe kaq shumĂ« bindje pĂ«r tĂ« kundĂ«rtĂ«n. Sepse e vĂ«rteta mund tĂ« ndryshojĂ« rrallĂ«, por njerĂ«zit ndryshojnĂ« shpesh. Dhe kur ndryshojnĂ«, kanĂ« detyrimin t’u shpjegojnĂ« tĂ« tjerĂ«ve nĂ«se kanĂ« ndryshuar nga ndĂ«rgjegjja apo nga interesi.
Vetëm atëherë fjala e tyre fiton sërish peshë. Përndryshe, ajo mbetet e rrethuar nga dyshimi se nuk flet arsyeja, por mllefi.

↗

Deti i tërë mes së thënës e së bërës


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Kam bërë disa sondazhe qysh kur filloi cikli i protestave të shkaktuara nga përplasja e dhunshme e disa protestuesve me disa roje private në Zvërnec. Dhe jo të paktë kanë qenë në sondazhe përkrahësit e protestave, sidomos ata që banojnë në Tiranë.

Por sa nga përkrahësit në sondazhe kanë marrë pjesë fizikisht në protesta?

Në Korçë, Durrës, Shkodër, Fier etj., protestuan pak qindra në ditët e para pas përplasjes së Zvërnecit. Kurse në Tiranë protestat kanë vazhduar çdo mbrëmje në bulevard me pak mijë pjesmarrës, teksa vetëm më 20 qershor pati një pjesëmarrje vërtet të madhe (pjesëmarrje e fryrë edhe nga të ardhurit e diasporës dhe të trojeve shqiptare përrreth, të cilët nuk kanë qenë pjesë e sondazheve që kam zhvilluar këtu).

Ndërkohë, herë pas here, kam shëtitur mbrëmjeve në rrugët e Tiranës, për të kuptuar pse shumë nga ata që në sondazhe thonë se i përkrahin protestat, në fakt, nuk shkojnë në protestat bulevardore.

Nëpër kafene kam parë shumë të rinj, që ose ndjekin ndeshjet e kampionatit botëror, ose thjesht vazhdojnë muhabetet e tyre të përnatshme. Ndërkohë njerëz më të moshuar i kam parë duke vazhduar rutinën e tyre të zakonshme.

Gjatë kësaj periudhe, më ka rastisur të shkoj dy herë edhe në Fier. Situatë edhe më e qetë atje. Por besoj se njësoj ka qenë situata edhe në qytete të tjera.

Me pak fjalĂ«, teksa jo pak i pĂ«rkrahin protestat nĂ« sondazhe, fare pak dalin tĂ« protestojnĂ«. ThĂ«nĂ« ndryshe, Ă«shtĂ« e lehtĂ« tĂ« pĂ«rgjigjesh nĂ« njĂ« sondazh se i pĂ«rkrah protestat, por Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« ngrihesh nga kafeneja pĂ«r tĂ« protestuar. Ose siç thotĂ« populli, nga e thĂ«na nĂ« tĂ« bĂ«rĂ«, ndan njĂ« det i tĂ«rë 

↗

Kur duartrokitet dhuna

✇Java News
By: Lutfi Dervishi

Nga Lutfi Dervishi

Dhunimi i publicistit Ilir Demaliaj është një lajm shqetësues, jo vetëm sepse një qytetar është sulmuar fizikisht, por edhe për mënyrën se si një pjesë e opinionit reagon ndaj kësaj ngjarjeje.
Mjafton tĂ« lexosh disa komente online ku nĂ« vend tĂ« dĂ«nimit tĂ« dhunĂ«s, dhe empatise gjen tĂ« kundĂ«rtĂ«n deri nĂ« kĂ«naqĂ«sinĂ« perverse qĂ« “X e pĂ«soi”
Para se të mësohen të gjitha rrethanat e ngjarjes dhe përgjegjësi(t) të dalin para drejtësisë, një gjë është e qartë: dhuna ndaj një njeriu nuk mund të relativizohet, të justifikohet apo, akoma më keq, të festohet.
Nuk ka rĂ«ndĂ«si nĂ«se je dakord apo jo me Ilir Demalian, me idetĂ« e tij apo me mĂ«nyrĂ«n se si ai i shpreh ato. Askush nuk duhet tĂ« dhunohet pĂ«r fjalĂ«t qĂ« thotĂ«. Liria e shprehjes nuk ekziston pĂ«r tĂ« mbrojtur vetĂ«m mendimet qĂ« na pĂ«lqejnĂ«. Ajo ekziston pikĂ«risht pĂ«r tĂ« garantuar tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar edhe ato qĂ« nuk jemi dakord apo nuk na pĂ«lqen t’i dĂ«gjojmĂ«.
ShqetĂ«simi bĂ«het edhe mĂ« i madh kur sheh se si krijohet njĂ« klimĂ« normale pĂ«r dhunĂ«n. Dhe duket anormale tĂ« flasĂ«sh kundĂ«r saj. Fillimisht degradon biseda nĂ« studio televizive, ku fyerja, etiketimi dhe demonizimi i kundĂ«rshtarit trajtohen si “debat”. MĂ« pas i njĂ«jti model zhvendoset nĂ« rrjetet sociale, ku gjuha bĂ«het edhe mĂ« agresive, sepse anonimiteti e ul pragun e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ«. ËshtĂ« “fjala e fundit qĂ« shkruhet e para nĂ« tastierĂ« ” dhe nga aty, kalimi nĂ« rrugĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« i lehtĂ« sesa duam ta pranojmĂ«. Ajo qĂ« dĂ«gjojmĂ« nĂ« rrugĂ« e sheshe nuk krahasohet me “normalizimin” prej vitesh tĂ« dhunĂ«s on line.
Asnjë shoqëri nuk bëhet më e lirë, më e mirë dhe më demokratike kur njerëzit mendojnë se grushti është një formë komunikimi.
Sot viktimë e dhunës ishte një publicist, nesër mund të jetë një politikan, një aktivist, një mjek, një profesor, një fqinj, ose thjesht dikush që tha diçka që dikujt tjetër nuk i pëlqeu.
Prandaj, distancimi dhe dënimi i dhunës nuk është çështje simpatie, është mbrojtje e një parimi që i mbron të gjithëve dhe që dallon njeriun nga kafsha.
Në momentin kur fillojmë të duartrokasim dhunën ndaj atij që nuk e pëlqejmë, kemi hedhur hapin e parë drejt një shoqërie ku askush nuk është më i sigurt
!

↗

Një produkt politik që mund të prodhojë protesta

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Programi utopik i protestës së përnatshme bulevardore, herë i paraqitur në formë kërkesash nga lexues të ndryshëm në mikrofon dhe herë i paraqitur si platformë në rrjete sociale, nuk ka asnjë shans realizimi për sa kohë i gjithë bulevardi nuk mbushet plot me protestues 24 orë çdo ditë.

Po sa protestues mund ta mbushin të gjithë bulevardin nga kreu në fund?

Ja ç’na tregon aplikacioni CalcMaps (shihni mĂ« poshtĂ« foton gjeodezike) pĂ«r sipĂ«rfaqen e gjithĂ« bulevardit (megjithĂ« trotuaret), duke filluar nga Universiteti e deri tek fillimi i lulishtes sĂ« Monumentit tĂ« SkĂ«nderbeut: ËshtĂ« gjithsej 41,237 metra katrorĂ«.

Sikur ajo sipërfaqe të mbushet (që nuk po mbushet) me protestues në dendësi mesatare normale protestash prej 2 personash për metër katror, i bie që të mblidhen rreth 83 mijë protestues, e të mos shkulen prej andej. (Imagjinoni 2 persona të ngujuar për orë të tëra në një ashensor të vogël nga ata një-metër-katrorëshit)

Por nĂ« realitet, turma protestuese mĂ« e madhe deri mĂ« sot (ajo e datĂ«s 20 qershor) shtrihej vetĂ«m nga Kryeministria deri te Galeria e Arteve – e jo nga Universiteti deri tek fillimi i lulishtes sĂ« Monumentit tĂ« SkĂ«nderbeut. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, ajo turmĂ« u shpĂ«rnda kur ra nata, dhe nĂ« mbrĂ«mjet pasardhĂ«se ka ardhur duke u zvogĂ«luar, e jo duke u rritur


Sidoqoftë, edhe pse programi utopik i protestës së përditshme bulevardore nuk ka gjasa të realizohet, një objektiv politik organiztorët e saj mund ta arrijnë: Mund të nxjerrin një kandidat konkurrues përballë kandidatëve për kryebashkiakë të dy partive të mëdha.

Më 2023, vetëm 302 mijë zgjedhës tiranas morën pjesë në zgjedhjet bashkiake, nga rreth 500 mijë me banim këtu. Në ato zgjedhje, Qori, që u fut në garë si kandidat që do tërhiqte votuesit e zhgënjyer nga dy partitë e mëdha, mori vetëm 14 mijë vota


NdĂ«rsa njĂ« kadidat i dalĂ« nga protesta aktuale mund tĂ« tĂ«rheqĂ« vota nga ata tiranas qĂ« nuk kanĂ« votuar fare. Duke e kthyer kĂ«shtu pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« garĂ«n pĂ«r bashkinĂ« e TiranĂ«s nĂ« njĂ« garĂ« treshe – mes dy kanditĂ«ve tĂ« partive tĂ« mĂ«dha dhe kandidatit tĂ« protestĂ«s.

41,237 square meters

↗

Anatomia e një muaji rezistencë: Bilanc dhe pyetje

✇Java News
By: Lutfi Dervishi

Nga Lutfi Dervishi

Tridhjetë ditë janë të mjaftueshme që një qeveri të absorbojë, neutralizojë, ose të negociojë me një valë presioni qytetar. Kjo nuk ka ndodhur sepse nuk kemi të bëjmë thjesht me kundërshtimin e një projekti, por me një gjyq publik ndaj një modeli qeverisës ku vendimmarrja arbitrare dhe kapitalizmi klientelist kanë hasur në një rezistencë që pushteti as e parashikoi, as nuk di ende ta menaxhojë.

Megjithatë, pas një muaji, edhe vetë lëvizja përballet me pyetjen e vështirë: Po më pas?
Edhe nëse ky cikël manifestimesh (nga më paqësorët në kontinent) do të përfundonte sot, ka tre gjëra që nuk mund të fshihen.
E para: Eshtë rrëzuar miti i apatisë shqiptare. Në fakt çfarë u rrëzua nuk ishte apatia, por mosbesimi te ndërmjetësit tradicionalë, partitë, e deri diku dhe mediat. Duke dalë në shesh pa struktura partie dhe pa lider formal, kjo lëvizje u rreshtua në të njëjtën linjë me protestën kundër armëve kimike të 2013-ës dhe revoltën studentore të 2018-ës. Të tria u ndezën kur kauza tejkaloi llogaritjet elektorale. Të tria treguan se qytetarët mobilizohen vetëm kur nuk shohin ndërmjetës të besueshëm.

E dyta: Narrativa ndërkombëtare mbi Shqipërinë. Për vite me radhë vendi është identifikuar kryesisht me emigracionin, korrupsionin ose krimin e organizuar. Protesta krijoi një tjetër narrativë: një shoqëri civile që mobilizohet në mënyrë paqësore për të mbrojtur interesin publik. Lidhja e kauzës ekologjike me kapitalin global (Familja e Presidentit Trump) e nxori debatin nga provinca dhe e bëri të lexueshëm në gazetat britanike, gjermane e franceze. Por dihet që vëmendja ndërkombëtare me po aq lehtësi që kaloi nga Teherani në Tiranë, me po atë lehtësi edhe ikën.

E treta: protesta pa dirigjent. Sistemi Ă«shtĂ« mĂ«suar tĂ« negociojĂ« me koka lĂ«vizjesh , (mĂ« saktĂ« t’i korruptojĂ« ato). Mungesa e njĂ« lideri tĂ« vetĂ«m e bĂ«ri lĂ«vizjen tĂ« pakapur, por e ka lĂ«nĂ« pa zĂ« negociator. Kur askush nuk flet nĂ« emĂ«r tĂ« sheshit, pushteti fiton alibinĂ« e pĂ«rhershme: “nuk kemi me kĂ« tĂ« dialogojmĂ«â€

Mungesa e lidershipit ka dy anĂ«: Autenticiteti, pakapja, pakorruptueshĂ«mria, por ana tjetĂ«r, njĂ« lĂ«vizje pa strukturĂ« negociuese nuk mund ta kthejĂ« presionin moral nĂ« rezultat institucional. Çdo protestĂ« jeton nga kapitali moral, por ky kapital, ndryshe nga ai financiar, nuk prodhon interesa pa fund. NĂ«se nuk shndĂ«rrohet nĂ« rezultat politik ose institucional, ai nis konsumimin. Kur sheshi zbrazet, dhe do tĂ« zbrazet, nĂ«se jo sot, nesĂ«r apo pasnesĂ«r, frika Ă«shtĂ« se mos energjia e shpenzuar tĂ« kthehet nĂ« zhgĂ«njim. SidoqoftĂ«, pakĂ«naqĂ«sia nĂ« shesh, tregon qĂ« nuk mund tĂ« shpĂ«rfillĂ«sh mĂ« njerĂ«zit. Mungesa e lidershipit nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« rrĂ«zon edhe teoritĂ« e konspiracionit se ka “njĂ« dorĂ«â€ qĂ« i organizon. (Nuk Ă«shtĂ« Irani, Greqia, Kosova, Turqia, por PakĂ«naqesia)

Diaspora përbën një element të rëndësishëm simbolik dhe moral. Por duhet thënë hapur: sistemi e ka kalkuluar diasporën prej dekadash, për vota, për remitanca, dhe retorikë kombëtare. Prania fizike në shesh është një zhvillim i ri dhe me peshë simbolike. Por që të ndryshojnë llogaritë e pushtetit, disapora duhet të jetë faktor i qëndrueshëm dhe jo valë mobilizimi.
E njëjta logjikë vlen edhe për krahasimin me 2013-ën dhe 2018-ën. Ato dy lëvizje provuan se protesta mund të masivizohet. Por provuan edhe diçka tjetër, që shpesh lihet pa u thënë: se ndezja pa transformim institucional prodhon zhgënjim, e zhgënjimi prodhon apati edhe më të thellë.
Nëse edhe kjo valë e tretë mbyllet pa asnjë rezultat konkret dhe të verifikueshëm, kostoja nuk do të jetë thjesht dështimi i kësaj lëvizjeje, do të jetë dëmtimi i besimit te protesta si mjet ndryshimi.

Dilemat e sistemit

Strategjia klasike e sistemit ka qenĂ« “lodhja”. “BashkĂ«ekzistencĂ« paqĂ«sore me protestĂ«n. Ne qeverisim, ju protestoni.” E ka aplikuar dy herĂ« me sukses tĂ« pjesshĂ«m. Por sot ka njĂ« ndryshim strukturor. PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« protesta dhe kalendari europian ecin paralelisht. Kjo nuk garanton ndryshimin, por bĂ«n shumĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« kthimin nĂ« normalitetin e vjetĂ«r.
Nëse pas tri valëve të mëdha qytetare në 13 vjet, 2013, 2018, 2026, mënyra e vetme e elitës mbetet injorimi taktik, diagnoza bëhet e pashmangshme: nuk është sistemi që i reziston lëvizjeve qytetare, por lëvizjet qytetare që nuk kanë gjetur ende mekanizmin për ta detyruar sistemin të ndryshojë. Ky nuk është faj i sheshit, sepse përballë ka një strukturë pushteti të ndërtuar me kujdes. Ajo nuk kërkon vetëm energji më të madhe.
Nëse kjo protestë do të mbahet mend si kthesë, do të jetë sepse prodhoi diçka konkrete dhe të verifikueshme pas presionit të ushtruar. Nëse do të mbahet mend për dështimin nga lodhja apo kërkesat naive, atëherë sistemi do të fitojë jo duke kundërshtuar e dhunuar, por duke duruar.

Në fund, nuk do të vendosë as vetëm sheshi dhe as vetëm qeveria. Do ta vendosë aftësia e të gjithë aktorëve për të mësuar nga muaji Qershor. Sheshi duhet të gjejë mënyrën si ta kthejë energjinë morale në rezultat politik. Sistemi duhet të kuptojë se një protestë mund ta lodhësh, por nuk mund ta zhbësh pakënaqësinë që e ka prodhuar. Nëse njëra palë vazhdon të veprojë me emocion dhe tjetra vetëm me llogari, fituesi afatshkurtër mund të jetë sistemi. Humbësi afatgjatë do të jetë besimi i qytetarëve se ndryshimi është i mundur


❌