Lëvizja palestineze Hamas ka emëruar Khalil Al-Hayyan si udhëheqësin e saj të përgjithshëm, pas vdekjes së Yahya Sinwar, i cili u vra gjatë luftimeve me forcat izraelite në vitin 2024. Lajmi u bë i ditur nga vetë organizata përmes një deklarate të publikuar të hënën.
Al-Hayya, i cili drejton strukturat e Hamasit jashtë Gazës dhe ka qenë negociatori kryesor i grupit në bisedimet për armëpushim dhe shkëmbimin e pengjeve, ka marrë një rol gjithnjë e më të rëndësishëm në drejtimin e organizatës pas humbjes së figurave kryesore të saj.
Ai zëvendëson Yahya Sinwar, i cili u vra gjatë konfliktit të armatosur mes Hamasit dhe Izraelit. Lufta, e cila zgjati dy vjet në Rripin e Gazës, shkaktoi mijëra viktima dhe një krizë të rëndë humanitare.
Rritja e ndikimit të Al-Hayyas erdhi edhe pas vrasjes së ish-kreut politik të Hamasit, Ismail Haniyeh, i cili humbi jetën në Iran në korrik të vitit 2024.
Sipas burimeve izraelite të cituara nga Reuters, Al-Hayya ishte gjithashtu ndër zyrtarët e lartë të Hamasit që u shënjestruan në një sulm izraelit në Doha gjatë vitit 2025, por ai i mbijetoi atentatit.
Emërimi i tij në krye të Hamasit vjen në një periudhë tensionesh të vazhdueshme në Lindjen e Mesme dhe ndërsa përpjekjet ndërkombëtare për një armëpushim të qëndrueshëm në Gaza vijojnë./mxh
Banorët e lagjes historike Lukianivka në Kiev jetojnë prej vitesh nën kërcënimin e vazhdueshëm të sulmeve ruse. Goditjet janë bërë aq të shpeshta, sa banorët bëjnë një shaka të hidhur, duke thënë se duhet të pajisen me dokumente shërbimi ushtarak, sikur të jetonin në vijën e parë të frontit.
Edhe agjenti i pasurive tĂ« paluajtshme, Dmytro Zhekov, nuk e fsheh realitetin pĂ«rpara klientĂ«ve qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« marrin njĂ« banesĂ« me qira nĂ« zonĂ«. Ai u tregon fillimisht avantazhet e lagjes, qira mĂ« tĂ« pĂ«rballueshme, afĂ«rsi me qendrĂ«n e Kievit, lidhje tĂ« mira me metronĂ« dhe ndĂ«rtesa historike, por nuk harron tâi paralajmĂ«rojĂ« pĂ«r rrezikun.
âQĂ« nĂ« fillim u them se kjo Ă«shtĂ« njĂ« zonĂ« e rrezikshme dhe goditet rregullisht. NĂ«se janĂ« dakord me kĂ«tĂ«, atĂ«herĂ« vazhdojmĂ« tĂ« shohim apartamentinâ, thotĂ« ai.
Lukianivka është një nga zonat më të goditura të kryeqytetit ukrainas, pasi aty ndodhet një uzinë armësh e periudhës sovjetike, e cila konsiderohet një nga objektivat kryesore të ushtrisë ruse. Përballë saj ndodhet stacioni i metrosë Lukianivka, i cili është goditur të paktën tetë herë gjatë luftës dhe shërben gjithashtu si strehë për banorët gjatë alarmit ajror.
Gjurmët e luftës janë të dukshme kudo. Krateret e shpërthimeve janë bërë pjesë e përditshmërisë, ndërsa bizneset vazhdojnë të funksionojnë pranë ndërtesave të shkatërruara. Parukeritë presin klientë në godina të dëmtuara nga predhat, teatrot kanë zhvendosur shfaqjet në ambiente nëntokësore dhe banorët zgjedhin të rindërtojnë shtëpitë e tyre në vend që të largohen.
Pas çdo sulmi, rutina pĂ«rsĂ«ritet: xhamat e thyer pastrohen, dritaret e shkatĂ«rruara mbulohen dhe njerĂ«zit pĂ«rpiqen tâi rikthehen jetĂ«s normale. Edhe pas sulmeve tĂ« fundit me raketa ruse tĂ« dielĂ«n, banorĂ«t nisĂ«n sĂ«rish tĂ« riparonin dĂ«met.
âPas çdo sulmi ec pĂ«rgjatĂ« rrugĂ«s kryesore dhe mĂ« duket sikur po shoh njĂ« plagĂ« qĂ« zmadhohet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ«â, shprehet banori Vladyslav Darmohrai, duke pĂ«rshkruar jetĂ«n nĂ« njĂ« lagje ku frika Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e pĂ«rditshmĂ«risĂ«./mxh
Kryeministri i Hungarisë, Peter Magyar, ka propozuar mjeshtren e madhe të shahut, Judit Polgar, për postin e presidentes së vendit, pas largimit nga detyra të presidentit aktual për shkak të një ndryshimi kushtetues.
âVendi ynĂ« ka nevojĂ« pĂ«r unitet, paqe dhe njĂ« presidente pĂ«r tĂ« cilĂ«n tĂ« gjithĂ« hungarezĂ«t tĂ« jenĂ« krenarĂ«â, shkroi Magyar nĂ« njĂ« postim nĂ« Facebook. Ai tha se do tĂ« takohet me Polgar pĂ«r ta pyetur nĂ«se ajo Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« marrĂ« kĂ«tĂ« detyrĂ«.
Judit Polgar konsiderohet si lojtarja më e madhe femër e shahut në histori. Ajo ka qenë për 25 vite radhazi femra me renditjen më të lartë në botë në shah dhe u tërhoq nga garat në vitin 2014.
Polgar fitoi famĂ« duke konkurruar nĂ« turne kundĂ«r lojtarĂ«ve meshkuj dhe u bĂ« njĂ« nga shahistet mĂ« tĂ« mira nĂ« njĂ« sport tĂ« dominuar tradicionalisht nga burrat. Ajo Ă«shtĂ« e vetmja grua qĂ« ka kaluar nivelin e vlerĂ«simit 2700 pikĂ«, njĂ« kufi qĂ« konsiderohet si niveli i âSuper Grandmasterâ.
Propozimi vjen pasi parlamenti hungarez miratoi javën e kaluar një ndryshim kushtetues që largoi nga detyra presidentin Tamas Sulyok, i cili ishte aleat i ish-kryeministrit Viktor Orban.
Magyar, i cili fitoi zgjedhjet e prillit me premtimin pĂ«r njĂ« ândryshim regjimiâ pas 16 viteve tĂ« qeverisjes sĂ« Orbanit, ka akuzuar presidentin e mĂ«parshĂ«m dhe zyrtarĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« lartĂ« se kanĂ« qenĂ« tĂ« afĂ«rt me ish-kryeministrin.
Presidenti i përkohshëm i vendit është kryetarja e parlamentit, Agnes Forsthoffer, e cila do të mbajë këtë detyrë deri në zgjedhjen e presidentit të ri brenda 30 ditësh.
Ndryshimi kushtetues është kritikuar nga disa organizata për të drejtat e njeriut, të cilat kanë ngritur shqetësime për ndikimin e tij mbi institucionet e vendit./mxh
Kombëtarja e Spanjës është shpallur kampione e re e botës pas fitores me rezultatin 1-0 kundër Argjentinës në finalen e madhe të Kampionatit Botëror.
Goli i vetëm i takimit u shënua nga sulmuesi Ferran Torres në minutën e 106-të të kohës shtesë, duke i siguruar përfaqësueses iberike trofeun e dytë botëror në historinë e saj.
GjatĂ« kohĂ«s sĂ« rregullt, skuadra e drejtuar nga Luis de la Fuente dominoi lojĂ«n dhe iu afrua disa herĂ« golit, por u ndal nga ndĂ«rhyrjet e portierit Emiliano MartĂnez, ndĂ«rsa njĂ« gol i Nico Williams u anulua.
Në krahun tjetër, Argjentina nuk arriti të regjistrojë asnjë gjuajtje në kuadratin e portës përgjatë 120 minutave të lojës, duke zbritur kështu nga froni i kampionit në fuqi.
Ky sukses madhor për Spanjën vjen menjëherë pas triumfit të tyre në Euro 2024. Përfaqësuesja europiane konfirmon kështu periudhën e saj të suksesit në futbollin ndërkombëtar./mxh
Një 43-vjeçar me origjinë marokene ka humbur jetën gjatë një ndërhyrjeje të policisë në lagjen Pilastro të Bolonjës, në Itali. Ngjarja ka shkaktuar reagime të forta, ndërsa autoritetet kanë nisur hetimet për të zbardhur rrethanat e vdekjes.
Sipas mediave italiane, policia u thirr në rrugën Via Svevo pas denoncimeve të banorëve, të cilët raportuan se burri po sillej në mënyrë të çrregullt në zonën e garazheve të një pallati.
Në vendngjarje mbërritën efektivët e policisë dhe një ekip i urgjencës mjekësore. Sipas informacionit paraprak, 43-vjeçari, i identifikuar si Abderrahim Fakir, goditi automjetin e policisë. Agjentët përdorën sprej irritues dhe e neutralizuan duke i lidhur duart me pranga plastike. Pak më pas, ai shfaqi shenja të një gjendjeje të rënduar shëndetësore dhe ndërroi jetë.
NĂ« rrjetet sociale po qarkullon njĂ« video e filmuar nga banorĂ«t e zonĂ«s, ku shfaqen momentet e pĂ«rplasjes mes 43-vjeçarit dhe policĂ«ve. NĂ« pamje dĂ«gjohen thirrjet e tij pĂ«r ndihmĂ«, ndĂ«rsa dy efektivĂ« e mbajnĂ« tĂ« shtrirĂ« me fytyrĂ« nga toka, duke u pĂ«rpjekur tâi lidhin duart pas shpine. NjĂ« person tjetĂ«r, qĂ« dyshohet tĂ« jetĂ« banor i pallatit, i mban kĂ«mbĂ«t, ndĂ«rsa pranĂ« ndodhen edhe dy punonjĂ«s tĂ« urgjencĂ«s.
Sipas dëshmitarëve, pas disa minutash burri pushoi së rezistuari dhe humbi ndjenjat. Njëri prej policëve tentoi të verifikonte gjendjen e tij, por nuk mori përgjigje.
Familjarët hedhin akuza të rënda ndaj policisë. Motra e viktimës deklaroi se nuk do të gjejë qetësi derisa të zbardhet e vërteta për vdekjen e vëllait të saj.
âNuk do tĂ« gjej paqe derisa vĂ«llai im tĂ« marrĂ« drejtĂ«si. Nuk e dimĂ« çfarĂ« ka ndodhur. Na telefonuan vetĂ«m pĂ«r tĂ« na thĂ«nĂ« se kishte vdekur. E prangosĂ«n dhe ai vdiq. Ata e sulmuan, e rrahĂ«n. Ka dĂ«shmitarĂ«â, u shpreh ajo pĂ«r mediat italiane.
Edhe një banor i pallatit, që tha se ishte dëshmitar i ngjarjes, deklaroi se 43-vjeçari kërkonte vazhdimisht ndihmë.
âAi vetĂ«m thĂ«rriste ândihmĂ«â. Ishte i shqetĂ«suar, por nuk po bĂ«nte asgjĂ« tjetĂ«r. Pas britmave, dikush nga pallati njoftoi policinĂ«â, tha dĂ«shmitari.
Abderrahim Fakir ishte sipërmarrës në sektorin e logjistikës, i martuar dhe jetonte në Borgonuovo di Sasso Marconi, pranë Bolonjës. Ai ndodhej në Via Svevo për të vizituar disa të afërm.
Prokuroria ka urdhëruar kryerjen e autopsisë, e cila pritet të sqarojë shkaqet e sakta të vdekjes, ndërsa hetimet për ngjarjen vijojnë./mxh
Kreu i grupit parlamentar tĂ« PartisĂ« Demokratike, Gazment Bardhi, ka reaguar pas zbardhjes sĂ« vendimit tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese pĂ«r çështjen âMcGonigalâ dhe refuzimin e kĂ«rkesĂ«s sĂ« opozitĂ«s pĂ«r ngritjen e njĂ« komisioni hetimor parlamentar.
Bardhi ka akuzuar Gjykatën Kushtetuese se ka mbajtur një qëndrim ndryshe për hetimin parlamentar të zgjedhjeve dhe një tjetër për çështjen që lidhet me ish-zyrtarin e FBI-së, Charles McGonigal.
Ai akuzoi Gjykatën se me vendimin e saj ka shpikur argumente, ka mbrojtur kryeministrin Edi Rama dhe nuk ka ushtruar drejtësi kushtetuese.
âNĂ« vendimin konkret, tĂ« njĂ«jtĂ«t gjyqtarĂ« kanĂ« njĂ« standard pĂ«r hetimin parlamentar tĂ« zgjedhjeve tĂ« 11 majit dhe njĂ« standard tjetĂ«r pĂ«r hetimin parlamentar tĂ« çështjes âMcGonigalâ. AsnjĂ« habi! NĂ« fund tĂ« fundit, nuk kanĂ« dhĂ«nĂ« drejtĂ«si kushtetuese, por janĂ« pĂ«rpjekur tĂ« bĂ«jnĂ« politikĂ«, duke marrĂ« nĂ« mbrojtje, nĂ« mĂ«nyrĂ« antikushtetuese, Kryeministrin Edi Rama. MegjithatĂ«, i garantoj se kjo pĂ«rpjekje do tĂ« dĂ«shtojĂ« dhe se drejtĂ«sia do tĂ« vihet nĂ« vendâ, shprehet Bardhi.
NdĂ«r tĂ« tjera, deputeti demokrat ka kritikuar qĂ«ndrimin e katĂ«r gjyqtarĂ«ve kushtetues, Fiona Papajorgji, Sonila Bejtja, SandĂ«r Beci dhe Ilir Toska, tĂ« cilĂ«t sipas tij kanĂ« arritur nĂ« pĂ«rfundimin se çështja âMcGonigalâ nuk pĂ«rbĂ«n njĂ« çështje pĂ«r hetim parlamentar.
âSipas tyre, çështja âMcGonigalâ nuk Ă«shtĂ« fare çështje. Pra, sipas kĂ«tij arsyetimi, drejtĂ«sia amerikane qĂ« e ka hetuar dhe drejtĂ«sia shqiptare qĂ« prej katĂ«r vitesh deklaron se po e heton, paskan sajuar njĂ« çështje qĂ«, nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, nuk ekzistonâ, thotĂ« deputeti.
Sipas Bardhit, katër gjyqtarët kushtetues kanë shpikur një argument për të mbrojtur Edi Ramën, argument që as vetë shumica parlamentare nuk ka guxuar ta paraqesë si arsye për refuzimin e ngritjes së Komisionit Hetimor.
âDetyra kushtetuese e gjyqtarĂ«ve tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese nuk Ă«shtĂ« tĂ« shpikin argumente pĂ«r tĂ« âshpĂ«tuarâ Edi RamĂ«n. Detyra e tyre Ă«shtĂ« tĂ« kontrollojnĂ« kushtetutshmĂ«rinĂ« e argumenteve tĂ« paraqitura nga shumica parlamentare dhe tĂ« vlerĂ«sojnĂ« nĂ«se ato janĂ« ose jo tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« kufizuar njĂ« tĂ« drejtĂ« kushtetuese tĂ« opozitĂ«sâ, shprehet ai mĂ« tej.
REAGIMI I GAZMENT BARDHIT
FundjavĂ« | Reflektime mbi arsyetimin e vendimit tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese nr. 62/2026, pĂ«r pranimin e hetimit parlamentar pĂ«r zgjedhjet e 11 majit dhe refuzimin e hetimit parlamentar pĂ«r çështjen âMcGonigalâ
Vendimet e GjykatĂ«s Kushtetuese, pĂ«r shkak tĂ« rĂ«ndĂ«sisĂ« qĂ« kanĂ« nĂ« ruajtjen e kushtetutshmĂ«risĂ« nĂ« vend, por edhe nĂ« garantimin e balancĂ«s mes pushteteve, i marr shumĂ« seriozisht dhe pĂ«rpiqem tâi analizoj me shumĂ« kujdes.
Mirëpo, ky ishte një nga ato vendime që, pavarësisht se e lexova disa herë, nuk arrita të kuptoja standardin kushtetues që duhet ndjekur. Besoj jo për fajin tim, por qartësisht për faktin se vetë gjyqtarët kushtetues nuk kanë një standard të qëndrueshëm kushtetues.
ĂshtĂ« provuar tashmĂ« se kjo trupĂ« gjyqĂ«sore i ndryshon standardet sipas çështjes, faktet sipas interesit tĂ« momentit, argumentet sipas rrethanave politike dhe dispozitat kushtetuese sipas individĂ«ve tĂ« pĂ«rfshirĂ«.
NĂ« vendimin konkret, tĂ« njĂ«jtĂ«t gjyqtarĂ« kanĂ« njĂ« standard pĂ«r hetimin parlamentar tĂ« zgjedhjeve tĂ« 11 majit dhe njĂ« standard tjetĂ«r pĂ«r hetimin parlamentar tĂ« çështjes âMcGonigalâ. AsnjĂ« habi! NĂ« fund tĂ« fundit, nuk kanĂ« dhĂ«nĂ« drejtĂ«si kushtetuese, por janĂ« pĂ«rpjekur tĂ« bĂ«jnĂ« politikĂ«, duke marrĂ« nĂ« mbrojtje, nĂ« mĂ«nyrĂ« antikushtetuese, Kryeministrin Edi Rama. MegjithatĂ«, i garantoj se kjo pĂ«rpjekje do tĂ« dĂ«shtojĂ« dhe se drejtĂ«sia do tĂ« vihet nĂ« vend.
ĂshtĂ« bĂ«rĂ« tashmĂ« praktikĂ« e njohur e GjykatĂ«s Kushtetuese tĂ« RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« tĂ« marrĂ« vendime pa dhĂ«nĂ« arsyetime tĂ« plota.
Sa herĂ« qĂ« Gjykata Kushtetuese gjendet nĂ« vĂ«shtirĂ«si pĂ«r tĂ« argumentuar mbrojtjen politike ndaj Edi RamĂ«s, skenari Ă«shtĂ« i njĂ«jtĂ«. GjyqtarĂ«t ndahen nĂ« disa grupe dhe asnjĂ«ri grup nuk pĂ«rbĂ«n shumicĂ«n qĂ« do ta detyronte GjykatĂ«n tĂ« arsyetonte nĂ« mĂ«nyrĂ« shteruese vendimmarrjen e saj. KĂ«shtu Ă«shtĂ« vepruar edhe me rrĂ«zimin e kĂ«rkesĂ«s pĂ«r hetim parlamentar pĂ«r çështjen âMcGonigalâ, ku trupa gjyqĂ«sore u nda nĂ« tri grupe dhe asnjĂ«ri prej tyre nuk pĂ«rbĂ«nte shumicĂ«n vendimmarrĂ«se.
Në këtë reflektim nuk do të ndalem te tri fjalitë e shkruara nga gjyqtarët kushtetues Genti Ibrahimi dhe Marjana Semini. Në çdo rast, ata janë treguar më të ndershëm, pasi kanë pranuar se, në kërkesën e opozitës, kanë dalluar fotografitë e Edi Ramës me McGonigal dhe kanë mbetur aty. Nuk kanë arritur të lexojnë më shumë sesa ajo që shihet vizualisht.
PĂ«r shembull, nuk kanĂ« arritur tĂ« lexojnĂ« â ose u ka shpĂ«tuar pĂ«r shkak tĂ« shpĂ«rqendrimit â se nĂ« kĂ«rkesĂ« specifikoheshin faktet dhe grupet e fakteve qĂ« tregonin se McGonigal ndodhej nĂ« zyrĂ«n e Edi RamĂ«s jo thjesht pĂ«r fotografi apo video, por pĂ«r tĂ« ndĂ«rhyrĂ« nĂ« njĂ« procedurĂ« tenderimi nĂ« fushĂ«n e hidrokarbureve, duke kĂ«rkuar qĂ« tenderi tĂ« fitohej nga kompania pĂ«r tĂ« cilĂ«n lobonin dhe, nĂ« kĂ«mbim, tâi ofrohej Kryeministrit Edi Rama njĂ« sulm i orkestruar ndaj opozitĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri.
Nuk kanë lexuar se këtë nuk e pretendon vetëm kërkesa e opozitës, por edhe vendimet e drejtësisë amerikane, dy vendime të formës së prerë të drejtësisë shqiptare, si edhe vendimi i Gjykatës Ndërkombëtare të Arbitrazhit, të cilat ishin pjesë integrale e kërkesës.
MegjithatĂ«, nuk kam ndĂ«rmend tâua ndryshoj shijet dy gjyqtarĂ«ve kushtetues. ĂshtĂ« e drejta e tyre tĂ« pĂ«lqejnĂ« fotografitĂ« dhe videot dhe tĂ« ndalen aty, duke mos u kushtuar rĂ«ndĂ«si fakteve, tĂ« dhĂ«nave, vendimeve tĂ« drejtĂ«sisĂ« amerikane, arbitrazhit ndĂ«rkombĂ«tar apo vendimeve tĂ« drejtĂ«sisĂ« shqiptare.
Ky reflektim do tĂ« ndalet te qĂ«ndrimi i katĂ«r gjyqtarĂ«ve, tĂ« cilĂ«t nĂ« kĂ«tĂ« rast pĂ«rbĂ«jnĂ« edhe shumicĂ«n: Kryetares sĂ« GjykatĂ«s, Fiona Papajorgji, dhe gjyqtarĂ«ve Sonila Bejtja, SandĂ«r Beci dhe Ilir Toska. Kjo pĂ«r faktin se, sipas tyre, çështja âMcGonigalâ nuk Ă«shtĂ« fare çështje. Pra, sipas kĂ«tij arsyetimi, drejtĂ«sia amerikane qĂ« e ka hetuar dhe drejtĂ«sia shqiptare qĂ« prej katĂ«r vitesh deklaron se po e heton, paskan sajuar njĂ« çështje qĂ«, nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, nuk ekziston.
MirĂ«po, unĂ« besoj se çdo shqiptar qĂ« beson te parimi i barazisĂ« para ligjit, te shteti i sĂ« drejtĂ«s dhe te Kushtetuta e vendit tĂ« tij, pret qĂ« kushdo qĂ« guxon tĂ« deklarojĂ« se çështja âMcGonigalâ nuk Ă«shtĂ« fare çështje, tĂ« ndihet tĂ« paktĂ«n i turpĂ«ruar. Kushdo qĂ« e thotĂ« kĂ«tĂ« nuk asgjĂ«son thjesht faktet; ai asgjĂ«son ligjin dhe KushtetutĂ«n mbi tĂ« cilĂ«n pretendon se Ă«shtĂ« betuar nĂ« fillim tĂ« detyrĂ«s sĂ« tij.
SĂ« pari, katĂ«r gjyqtarĂ«t kushtetues pretendojnĂ« se çështja âMcGonigalâ nuk Ă«shtĂ« njĂ« çështje e veçantĂ«, sepse, sipas tyre, âobjekti i propozuar nuk individualizon me qartĂ«si faktet ose grupin e fakteve qĂ« do tâi nĂ«nshtroheshin hetimit parlamentarâ. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, ata ngatĂ«rrojnĂ« me vetĂ«dije objektin e hetimit me planin paraprak tĂ« hetimit, i cili, sipas ligjit, paraqitet nga kryetari i Komisionit Hetimor Parlamentar, pĂ«rfaqĂ«sues i kĂ«rkuesve, nĂ« mbledhjen e parĂ« pas ngritjes sĂ« komisionit.
Objekti i hetimit pĂ«rcakton çështjen qĂ« hetohet, pra fenomenin shtetĂ«ror qĂ« do tâi nĂ«nshtrohet kontrollit parlamentar. NdĂ«rkohĂ«, individualizimi i detajuar i fakteve dhe grupeve tĂ« fakteve bĂ«het nĂ« Planin Paraprak tĂ« Hetimit dhe, pas administrimit tĂ« tĂ« dhĂ«nave tĂ« para zyrtare, finalizohet nĂ« Planin e Hetimit, i cili miratohet me vendim tĂ« ndĂ«rmjetĂ«m tĂ« Komisionit.
Nëse hetimi parlamentar do të kufizohej vetëm te faktet dhe grupet e fakteve që njihen paraprakisht nga kërkuesit, atëherë ai do ta humbiste vetë qëllimin e tij. Faktet që njihen nuk kanë nevojë të hetohen; ato shërbejnë vetëm si indicie të mjaftueshme për ekzistencën e një çështjeje që kërkon hetim parlamentar. Pikërisht kjo çështje përbën objektin e hetimit parlamentar dhe jo faktet apo grupet e fakteve që përmenden për të provuar ekzistencën e saj.
Së dyti, katër gjyqtarët kushtetues kanë shpikur një argument për të mbrojtur Edi Ramën, argument që as vetë shumica parlamentare nuk ka guxuar ta paraqesë si arsye për refuzimin e ngritjes së Komisionit Hetimor.
Detyra kushtetuese e gjyqtarĂ«ve tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese nuk Ă«shtĂ« tĂ« shpikin argumente pĂ«r tĂ« âshpĂ«tuarâ Edi RamĂ«n. Detyra e tyre Ă«shtĂ« tĂ« kontrollojnĂ« kushtetutshmĂ«rinĂ« e argumenteve tĂ« paraqitura nga shumica parlamentare dhe tĂ« vlerĂ«sojnĂ« nĂ«se ato janĂ« ose jo tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« kufizuar njĂ« tĂ« drejtĂ« kushtetuese tĂ« opozitĂ«s.
Në momentin që Gjykata Kushtetuese fillon të ndërtojë vetë argumente për të mbrojtur një palë, ajo humbet parimin themelor që duhet të karakterizojë çdo gjykim kushtetues: paanshmërinë.
ĂshtĂ« njĂ« guxim i madh qĂ« atĂ« qĂ« nuk e shpik dot as Taulant Balla pĂ«r tĂ« mbrojtur Edi RamĂ«n, e shpikin gjyqtarĂ«t kushtetues Fiona Papajorgji, Sonila Bejtja, SandĂ«r Beci dhe Ilir Toska. Detyra e tyre nuk Ă«shtĂ« tĂ« konkurrojnĂ« me Taulant BallĂ«n se kush e mbron mĂ« shumĂ« Edi RamĂ«n, por tĂ« japin drejtĂ«si kushtetuese.
SĂ« treti, katĂ«r gjyqtarĂ«t kushtetues shprehen se: âAs nĂ« kĂ«rkesĂ«n drejtuar Kuvendit dhe as gjatĂ« shqyrtimit para GjykatĂ«s nuk janĂ« pĂ«rcaktuar konkretisht veprimet ose mosveprimet e zyrtarĂ«ve shqiptarĂ« qĂ« kĂ«rkohej tĂ« hetoheshin, lidhja e tyre me ushtrimin e funksioneve publike, si dhe mĂ«nyra se si ato preknin interesin publik me rĂ«ndĂ«si tĂ« veçantĂ« shtetĂ«rore.â
Nëse nga qëndrimi i dy gjyqtarëve të parë arrita të kuptoj se të paktën kishin parë fotografitë që shoqëronin kërkesën, nga ky qëndrim i katër gjyqtarëve arrita në përfundimin se ata nuk e kanë hapur fare kërkesën, e jo më ta kenë lexuar atë.
NĂ« kĂ«rkesĂ«n prej 14 faqesh tĂ« opozitĂ«s pĂ«r ngritjen e Komisionit Hetimor Parlamentar pĂ«r çështjen âMcGonigalâ, pasi paraqiteshin faktet dhe grupet e fakteve, duke u referuar pĂ«r secilin rast dokumenteve zyrtare pĂ«rkatĂ«se, thuhej ndĂ«r tĂ« tjera:
âFaktet dhe tĂ« dhĂ«nat e mĂ«sipĂ«rme janĂ« indicie/fakte/grupfakte qĂ« Z. Edi Rama, me detyrĂ« KryeministĂ«r i RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, dyshohet se Ă«shtĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« veprimtari tĂ« dyshimta, tĂ« cilat kishin pĂ«r qĂ«llim: (i) tĂ« dĂ«mtonin interesat e partisĂ« kryesore opozitare (PartisĂ« Demokratike tĂ« ShqipĂ«risĂ«), nĂ«pĂ«rmjet fillimit tĂ« njĂ« hetimi penal ndaj lobistit amerikan tĂ« angazhuar pĂ«r kryerjen e veprimtarive tĂ« tij; dhe (ii) krijimin e favoreve tĂ« parregullta dhe tĂ« dyshimta pĂ«r shtetasin Charles McGonigal, veçanĂ«risht nĂ« dhĂ«nien e pĂ«rfitimeve nĂ« industrinĂ« e naftĂ«s. PĂ«r realizimin e kĂ«tyre qĂ«llimeve janĂ« zhvilluar njĂ« sĂ«rĂ« takimesh nĂ« periudhĂ«n 2017â2018 ndĂ«rmjet Z. Edi Rama dhe shtetasve McGonigal, Neza dhe Duçka; janĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion dokumente dhe informacione nga Zyra e Kryeministrit; janĂ« ofruar 225 000 dollarĂ«, si dhe janĂ« paguar shpenzime udhĂ«timi dhe akomodimi pĂ«r shtetasin amerikan McGonigal dhe dĂ«shmitarĂ«t, me qĂ«llim ndihmĂ«n nĂ« hetimin penal ndaj lobistit amerikan tĂ« PartisĂ« Demokratike.â
Janë pikërisht këto veprime dhe mosveprime të zyrtarëve shqiptarë që kërkohej të hetoheshin nga Komisioni Hetimor Parlamentar.
Pra, subjekti ishte i përcaktuar qartë: Edi Rama.
Edhe veprimtaria që kërkohej të hetohej ishte e përcaktuar qartë: bashkëveprimi për të orkestruar veprime kundër opozitës në Shqipëri, si edhe përfitimet e dyshuara në këmbim, jo vetëm në formën e pagesave, por edhe të favoreve shtetërore në sektorin e hidrokarbureve.
Së katërti, vlerësoj se do të ishte më e ndershme që katër gjyqtarët kushtetues, në vend që të luajnë rolin e funksionarit publik që nuk lexon ose nuk kupton, apo të funksionarit publik që shpik argumente, të përcaktonin hapur një standard kushtetues, sipas të cilit, sa herë që subjekti i prekur nga gjykimi kushtetues është Edi Rama, kërkesa konsiderohet automatikisht e rrëzuar.
NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, do ta kursenin veten nga sikleti, por do tĂ« na kursenin edhe ne tĂ« tjerĂ«ve kohĂ«n pĂ«r tâiu drejtuar kĂ«saj Gjykate.
Në përfundim, pavarësisht sa më sipër dhe pavarësisht se e konsideroj vendimin e Gjykatës Kushtetuese fyes dhe të papranueshëm, Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike njeh autoritetin e Gjykatës Kushtetuese dhe forcën detyruese të vendimeve të saj.
PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, do ta respektojĂ« vendimin e GjykatĂ«s Kushtetuese dhe, bazuar nĂ« atĂ« qĂ« kemi arritur tĂ« mos kuptojmĂ« nga arsyetimi i saj, do tĂ« bĂ«jmĂ« çdo pĂ«rpjekje pĂ«r tâu futur nĂ« logjikĂ«n e gjyqtarĂ«ve kushtetues. Do ta riformulojmĂ« kĂ«rkesĂ«n tonĂ« sipas standardit qĂ«, me sa duket, ata kĂ«rkojnĂ« dhe do ta ridepozitojmĂ« nĂ« Kuvendin e ShqipĂ«risĂ« kĂ«rkesĂ«n pĂ«r ngritjen e kĂ«tij Komisioni Hetimor.
NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, do tâu hiqet edhe alibia gjyqtarĂ«ve kushtetues pĂ«r tĂ« shpikur argumente nĂ« mbrojtje tĂ« Edi RamĂ«s. NĂ« tĂ« kundĂ«rt, do tĂ« na duhet tĂ« pranojmĂ« se njĂ« parim i ri kushtetues â âEdi Rama i paprekshĂ«mâ â Ă«shtĂ« tashmĂ« i konsoliduar nĂ« praktikĂ«n e GjykatĂ«s Kushtetuese. NĂ« atĂ« rast, tĂ« paktĂ«n do tâi kursejmĂ« vetes kohĂ«n pĂ«r tĂ« ardhmen./mxh
Komisionerja për Zgjerimin e BE-së, Marta Kos, paralajmëroi për hartimin e një strategjie për të mbrojtur shtetet kandidate nga ndikimi i jashtëm, kërcënimet hibride, manipulimin e informacionit dhe dezinformimin, sidomos gjatë zgjedhjeve.
Sipas Kos, bëhet fjalë për një qendër për Rezistencë Demokratike, që do të mbulojë 6 vendet e Ballkanit Perëndimor dhe do të nisë funksionin në fillim të vitit 2027.
Kos theksoi se aktualisht platforma e kësaj qendre është duke u hartuar dhe do të diskutohet në nivel politik më datë 4 shtator.
âShtetet kandidate po sulmohen thjesht sepse kanĂ« zgjedhur integrimin nĂ« BE dhe demokracinĂ«. Atyre po u ofrohet ndĂ«rtimi i kapaciteteve pĂ«r tĂ« pĂ«rforcuar qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e tyre ndaj kĂ«rcĂ«nimeve hibride, duke pĂ«rfshirĂ« manipulimin e informacionit. Ne punojmĂ« pĂ«r lançimin nĂ« fillim tĂ« vitit 2027 tĂ« njĂ« qendre pĂ«r RezistencĂ« Demokratike qĂ« mbulon gjashtĂ« shtetet ballkanike, nga pĂ«rdorimi i InteligjencĂ«s Artificiale nĂ« proceset zgjedhore e deri te fushatat politike, siguria dhe integriteti i zgjedhjeve. Aktualisht Ă«shtĂ« duke u hartuar platforma e kĂ«saj qendre, qĂ« do tĂ« diskutohet nĂ« nivel politik mĂ« 4 shtator nĂ« takimin e kryediplomatĂ«ve nga BE-ja dhe vendet kandidateâ,-u shpreh Kos./mxh
Botërori 2026 ka sjellë ndryshime të shumta në pankinat e kombëtareve, me 15 trajnerë që nuk do të vazhdojnë më me ekipet që drejtuan në turne.
Në mesin e tyre është edhe Didier Deschamps, i cili i dha fund një periudhe 14-vjeçare në krye të Francës.
Trajneri francez u largua pas humbjes 6-4 ndaj Anglisë në ndeshjen për vendin e tretë, duke mbyllur një cikël ku fitoi Kupën e Botës si trajner në vitin 2018. Franca pritet të nisë një epokë të re me Zinedine Zidane, zyrtarizimi i të cilit pritet deri më 27 korrik.
Ndër trajnerët që u larguan pas fazës së grupeve janë Miroslav Koubek, Steve Clarke, Hong Myung-bo dhe Marcelo Bielsa.
Pas fazës së 1/16-ave u ndanë nga ekipet e tyre Sebastiån Beccacece, Ronald Koeman dhe Julian Nagelsmann.
NdĂ«rsa Javier Aguirre, Carlos Queiroz dhe Roberto MartĂnez mbyllĂ«n aventurat e tyre pas fazĂ«s sĂ« 1/8-ave. BotĂ«rori 2026 u shoqĂ«rua kĂ«shtu me njĂ« valĂ« tĂ« gjerĂ« ndryshimesh nĂ« drejtimin e shumĂ« kombĂ«tareve./mxh
Didier Deschamps ka mbyllur njĂ« kapitull tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« historinĂ« e kombĂ«tares sĂ« FrancĂ«s. Pas 14 vitesh nĂ« drejtimin e âGjelaveâ, trajneri i dha fund aventurĂ«s sĂ« tij nĂ« pankinĂ«n e ekipit kombĂ«tar me ndeshjen pĂ«r vendin e tretĂ« nĂ« BotĂ«rorin.
Edhe pse fundi i rrugëtimit nuk solli rezultatin që ai dëshironte, Deschamps zgjodhi të flasë për vendimin e tij, duke theksuar se largimi nuk ishte një zgjedhje personale, por një hap që sipas tij i shërbente interesit të kombëtares franceze.
Sipas Deshamp, kombëtarja franceze është mbi çdo individ dhe asnjë person nuk mund të jetë më i rëndësishëm se fanella që përfaqëson vendin.
Trajneri francez shpjegoi se vendimi pĂ«r tâu larguar nuk ishte marrĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« menjĂ«hershme. Ai bĂ«ri tĂ« ditur se kishte reflektuar pĂ«r njĂ« periudhĂ« tĂ« gjatĂ« pĂ«rpara se tĂ« merrte kĂ«tĂ« hap.
Po ashtu ai bëri dhe një deklaratë të bujshme, duke thënë se mjedisi u bë i padurueshëm për të.
âEkipi kombĂ«tar francez Ă«shtĂ« mbi gjithçka. Nuk mĂ« pĂ«rket mua. Kam qenĂ« nĂ« shĂ«rbim tĂ« tij nĂ« njĂ« mision pĂ«r 14 vjet. Nuk ka asgjĂ« qĂ« kalon kĂ«tĂ« fanellĂ«.
Vendosa qĂ« duhej tĂ« mbaronte. Dhe nĂ«se e mora kĂ«tĂ« vendim, nuk ishte pĂ«r veten time, ju them sinqerisht, ishte pĂ«r tĂ« mirĂ«n e ekipit kombĂ«tar francez. Mund tĂ« mos e kem thĂ«nĂ« mĂ« parĂ«, por do tâju them me sinqeritet, nuk ishte pĂ«r veten time qĂ« e mora kĂ«tĂ« vendim. MeqenĂ«se mjedisi ishte kaq i padurueshĂ«m pĂ«r mua, ekipi kombĂ«tar francez nuk e meriton kĂ«tĂ«.
Vendimi nuk u mor brenda natës. Por që kur u njoftua, gjërat kanë qenë shumë më mirë për ekipin francez. Mund të kisha marrë një vendim para Kupës së Botës, gjatë Kupës së Botës. Nuk doja, sepse kam shumë respekt për ekipin francez.
Ka dy mundĂ«si, tĂ« jem trajner klubi apo ekipi kombĂ«tar. TĂ« dyja janĂ« tĂ« mundshme. Por ka diçka, ka njĂ« obligim diskrecioni nĂ« tĂ« ardhmen time. Do tĂ« pĂ«rmbahem nga tĂ« folurit pĂ«r ekipin francez nga kjo mbrĂ«mje e tutjeâ, deklaroi Deschamps.
Kështu mbyllet një periudhë 14-vjeçare e Didier Deschamps në pankinën e Francës. Gjatë kësaj kohe ai drejtoi ekipin në disa kompeticione madhore dhe mbeti një nga trajnerët më jetëgjatë në futbollin ndërkombëtar. Arritja më e madhe ishte fitimi i Kupës së Botës në vitin 2018. Tashmë vëmendja zhvendoset te e ardhmja e tij dhe te fillimi i një cikli të ri për kombëtaren franceze nën drejtimin e Zinedin Zidan./mxh
Dhjetëra njerëz janë zhdukur në Guajanë të Amerikës së Jugut, pasi një traget pasagjerësh u fundos në Oqeanin Atlantik.
Sipas informacionit zyrtar nga autoritetet e vendit, trageti âMV Barimaâ mbante gjithsej 116 pasagjerĂ« dhe 17 anĂ«tarĂ« tĂ« ekuipazhit.
Deri më tani, ekipet e shpëtimit kanë arritur të shpëtojnë 67 persona, përfshirë 15 fëmijë.
Anija ishte në një itinerar me destinacion përfundimtar fshatin e largët të Port Kaitouma, megjithatë mbetet e paqartë se nga cili port ishte nisur./Mxh
Forcat e armatosura iraniane goditën më 9 korrik infrastrukturën ushtarake amerikane në shtetet fqinje të Gjirit, pas sulmeve amerikane ndaj provincave jugore bregdetare dhe lindore të Iranit, duke ushtruar presion të mëtejshëm mbi marrëveshjen e armëpushimit që zgjati tre javë.
Ămimet e naftĂ«s, tĂ« cilat ishin rritur ndjeshĂ«m pĂ«r shkak tĂ« shqetĂ«simeve mbi ndikimin e sulmeve tĂ« reja nĂ« furnizimet globale, ranĂ« sĂ«rish tĂ« enjten, ndĂ«rsa investitorĂ«t po vlerĂ«sojnĂ« nĂ«se pĂ«rshkallĂ«zimi Ă«shtĂ« vetĂ«m taktik dhe i pĂ«rkohshĂ«m apo sinjalizon prishjen e plotĂ« tĂ« armĂ«pushimit.
Ushtria amerikane deklaroi më 8 korrik se sulmet e saj të fundit ndaj Iranit kishin për qëllim mbajtjen të hapur të Ngushticës së Hormuzit, pasi Irani kishte shënjestruar tre cisterna në zonë. Sulmi ndodhi vetëm disa orë pasi presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se armëpushimi i përkohshëm me Iranin kishte marrë fund.
MegjithĂ«se Irani nuk ka marrĂ« pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r sulmet ndaj anijeve, analistĂ«t vlerĂ«sojnĂ« se Teherani pĂ«rdor veprime tĂ« tilla pĂ«r tĂ« rritur ndikimin e tij nĂ« negociata. NjĂ« audio e siguruar nga Reuters, qĂ« i atribuohet marinĂ«s sĂ« GardĂ«s Revolucionare Islamike tĂ« Iranit, dĂ«gjohet tĂ« japĂ« urdhrin: âVĂ«mendje tĂ« gjitha anijeve. Kjo Ă«shtĂ« marina e Sepahut. Nga ky moment çdo lundrim pĂ«rmes NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit Ă«shtĂ« i ndaluar. AsnjĂ« anije nuk lejohet tĂ« kalojĂ« pĂ«rmes NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit deri nĂ« njĂ« njoftim tĂ« dytĂ«.â
Pamjet tregojnë gjithashtu cisternën Skylight të përfshirë nga flakët pranë brigjeve të Omanit, ndërsa autoritetet detare të Omanit njoftuan se anija ishte sulmuar pranë gadishullit Musandam.
Para shpërthimit të luftës më 28 shkurt, pas sulmeve amerikane dhe izraelite kundër Iranit, rreth një e pesta e furnizimit global me naftë kalonte përmes Ngushticës së Hormuzit. Që atëherë, Teherani ka vendosur kontroll efektiv mbi këtë korridor detar, duke e përdorur atë si mjet për të imponuar një ngërç në përballjen me ushtrinë më të fuqishme në botë.
âNgushtica e Hormuzit Ă«shtĂ« njĂ« pikĂ« shumĂ« e ngushtĂ« kalimi nĂ« Gjirin Persik, e vendosur nĂ« jug tĂ« Iranit dhe nĂ« veri tĂ« Emirateve tĂ« Bashkuara Arabe. PĂ«rmes saj kalon njĂ« pjesĂ« shumĂ« e madhe e energjisĂ« botĂ«rore â nafta, produktet e naftĂ«s dhe gazi natyror i lĂ«ngĂ«zuar. Rreth 20 pĂ«r qind e naftĂ«s qĂ« konsumon bota kalon çdo ditĂ« pĂ«rmes kĂ«saj ngushtice. NĂ« thelb, kjo rrugĂ« ujore shumĂ« e ngushtĂ« Ă«shtĂ« jetike pĂ«r ekonominĂ« globaleâ, thotĂ« Naveen Das, analist i lartĂ« i kompanisĂ« KPLER.
Megjithëse ekzistojnë disa alternativa për transportin e naftës, Das thekson se ato nuk mund ta zëvendësojnë plotësisht Hormuzin.
âArabia Saudite ka tubacionin LindjeâPerĂ«ndim, i cili mund tĂ« transportojĂ« naftĂ« drejt Detit tĂ« Kuq, ndĂ«rsa Emiratet e Bashkuara Arabe kanĂ« njĂ« tjetĂ«r tubacion me kapacitet rreth dy milionĂ« fuçi nĂ« ditĂ«. Ekziston edhe njĂ« tubacion nga rajoni kurd i Irakut drejt TurqisĂ«. MegjithatĂ«, teorikisht vetĂ«m rreth 45 pĂ«r qind e fluksit qĂ« kalon pĂ«rmes Hormuzit mund tĂ« devijohet.â
Analisti paralajmëroi se ndikimi nuk kufizohet vetëm te tregjet e energjisë.
âKjo do tĂ« thotĂ« njĂ« ndikim shumĂ« tĂ« madh nĂ« inflacionin global. Ky konflikt ka pasoja nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n, duke ndikuar nĂ« çmimet e njĂ« game tĂ« gjerĂ« mallrash.â
Sipas tij, rritja e çmimeve të naftës dhe kostove të transportit do të prekë drejtpërdrejt konsumatorët.
âĂmimet e naftĂ«s janĂ« rritur, janĂ« rritur edhe kostot e transportit detar, por edhe fitimet e rafinerive. Kjo i shtyn ato tĂ« sigurojnĂ« mĂ« shumĂ« naftĂ« pĂ«r tĂ« prodhuar benzinĂ« dhe karburant avionĂ«sh. Si pasojĂ«, konsumatorĂ«t do tĂ« pĂ«rballen me rritje tĂ« kostove tĂ« udhĂ«timit, por edhe tĂ« çmimit tĂ« ushqimeve, pasi transportimi i mallrave deri nĂ« supermarket bĂ«het mĂ« i shtrenjtĂ«. KĂ«to janĂ« vetĂ«m disa nga mĂ«nyrat se si kriza nĂ« Hormuz ndikon nĂ« jetĂ«n e pĂ«rditshme tĂ« njerĂ«zve nĂ« mbarĂ« botĂ«n.â
Për sa kohë tensionet vazhdojnë në rajon, Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga pikat më të ndjeshme për tregtinë globale dhe çdo zhvillim aty mund të ndikojë drejtpërdrejt çmimet e energjisë dhe ekonominë botërore./mxh
Vritet në Itali gazetari 53 vjeçar Luca Esposito. Ai u gjet i pajetë dhe i djegur gjatë natës në një fushë të izoluar në Eboli, në provincën e Salernos.
Alarmi u dha rreth orës 03:30, pasi një zjarr përfshiu shkurret në zonë.
Pas shuarjes sĂ« flakĂ«ve, zjarrfikĂ«sit dhe karabinierĂ«t zbuluan trupin e gazetarit sportiv, i cili drejtonte portalin âTutto Salernitanaâ dhe bashkĂ«punonte me televizionin Otto Channel.
Ekzaminimet e para mjeko-ligjore zbuluan një plagë të shkaktuar nga armë zjarri, ndërsa pranë trupit u gjet edhe një gëzhojë.
Hetuesit dyshojnë se Esposito fillimisht u vra dhe më pas trupi i tij u dogj për të fshehur gjurmët e krimit.
Prokuroria e Salernos ka nisur hetimet për të identifikuar autorët dhe motivin e vrasjes, ndërsa ngjarja ka tronditur komunitetin e gazetarëve në Itali./mxh
Gati 5 miliardë euro. Kaq ka arritur vlera e kredive që bankat në Shqipëri kanë dhënë për blerjen dhe investimin në pasuri të paluajtshme. Shifra është rritur në nivele rekord dhe sot më shumë se gjysma e portofolit të kredisë, rreth 52%, lidhet me sektorin e pronave.
Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se tregu imobiliar po mbetet destinacioni kryesor i financimit bankar, duke zënë peshën më të madhe në huadhënie.
âHuaja pĂ«r blerje banesash pĂ«r individĂ«t zĂ« peshĂ«n mĂ« tĂ« madhe ndaj totalit tĂ« portofolit tĂ« kredisĂ« me 26.8%, pasuar nga huaja pĂ«r pasuri tĂ« paluajtshme nga biznesi me 24.3%, overdraft-i dhĂ«nĂ« bizneseve me 13.3%, dhe kredia pĂ«r blerje pajisjesh me 11.6% tĂ« totalitâ, shkruhet nĂ« raportin e mbikĂ«qyrjes sĂ« BSH.
Ky është një sinjal se kërkesa për prona vijon të mbetet e lartë. Familjet po financojnë blerjen e banesave, ndërsa bizneset po investojnë në godina, ambiente tregtare dhe prona të tjera, duke e kthyer sektorin imobiliar në motorin kryesor të kreditimit.
Në vlerë stoku i kredisë për prona dhe pasuri të paluajtshme është 243.6 miliardë lekë për individët dhe 216 miliardë lekë për bizneset, me një total prej 470 miliardë lekësh, ose gati 4.7 miliardë euro.
Megjithatë paralelisht me këtë rritje cilësia e portofolit mbetet e qëndrueshme. Sipas Bankës së Shqipërisë, kreditë me probleme kanë zbritur në 3.8%, niveli më i ulët historik që prej vitit 2008, ndërsa sistemi bankar ka vijuar zgjerimin e huadhënies.
Me afro 5 miliardë euro të investuara në pasuri të paluajtshme, sektori i pronave po mbetet jo vetëm destinacioni kryesor i huamarrjes, por edhe fusha ku bankat shqiptare kanë përqendruar pjesën më të madhe të ekspozimit të tyre financiar.
Vetëm pak ditë më parë Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko në raportimin në komisionet parlamentare në Kuvend tha se Banka e ka trajtuar rritjen e kredisë për pasuri të paluajtshme si burim të mundshëm rreziku për stabilitetin financiar dhe ka forcuar mbledhjen dhe analizën e të dhënave për kreditë për banesa, prona tregtare, ndërtues dhe projekte imobiliare
Për të frenuar ekspozimin prej 1 viti Banka e Shqipërisë ka caktuar kufizime për kredinë për blerje banese, nga 85% deri në 70%./mxh
Facebook, Instagram dhe Messenger kanë shfaqur probleme teknike gjatë paradites së kësaj të diele (19 korrik), duke prekur mijëra përdorues në vende të ndryshme të botës.
Sipas platformës që monitoron ndërprerjet e shërbimeve online, Downdetector, raportimet për mosfunksionim u shtuan ndjeshëm në një sërë shtetesh. Sinjalizimet e para nisën pak para orës 09:30, ndërsa rreth orës 10:00 numri i ankesave u rrit me ritme të shpejta, me mijëra raportime të reja çdo 15 minuta.
Problemet janë shfaqur kryesisht në versionet ueb të platformave. Shumë përdorues që tentonin të hynin në Facebook nga shfletuesi i internetit përballeshin me një mesazh që njoftonte se llogaria ishte përkohësisht e padisponueshme për shkak të një problemi teknik.
Nga ana tjetër, Instagrami në versionin ueb hapej, por një pjesë e përdoruesve raportuan vështirësi në ngarkimin e postimeve dhe përmbajtjeve të reja. Ndërkohë, aplikacionet mobile të Facebook dhe Instagram, në shumicën e rasteve, kanë vijuar të funksionojnë normalisht.
Ndryshe nga këto platforma, WhatsApp nuk rezulton të jetë prekur nga ndërprerja dhe ka vazhduar të funksionojë pa probleme për shumicën e përdoruesve./mxh
Dashuria për Selena Gomez e ka shtyrë Benny Blanco të bëjë një udhëtim krejt të pazakontë. Për shkak të frikës së tij nga fluturimet, producenti muzikor vendosi të mos udhëtonte me avion, por të kalonte Oqeanin Atlantik me anije, vetëm që të ishte pranë bashkëshortes së tij në ditëlindjen e saj më 22 korrik.
Blanco ndau me ndjekĂ«sit nĂ« TikTok momente nga udhĂ«timi, duke postuar njĂ« video ku shkruante me humor: âPOV: Po kalon Atlantikun me anije pĂ«r tĂ« parĂ« gruan tĂ«nde, sepse ke frikĂ« tĂ« fluturosh.â Mbi video ai shtoi edhe frazĂ«n: âGjĂ«rat qĂ« bĂ«jmĂ« pĂ«r dashurinĂ«.â
Prej disa javĂ«sh, çifti po jeton njĂ« marrĂ«dhĂ«nie nĂ« distancĂ«. Selena ndodhet nĂ« LondĂ«r, ku Ă«shtĂ« e angazhuar me xhirimet e sezonit tĂ« gjashtĂ« tĂ« serialit âOnly Murders in the Buildingâ, ndĂ«rsa Benny ka qĂ«ndruar nĂ« SHBA.
Mallin pĂ«r njĂ«ri-tjetrin nuk e kanĂ« fshehur as nĂ« rrjetet sociale. Selena publikoi njĂ« foto romantike me Bennyn nĂ« Instagram, tĂ« shoqĂ«ruar me mesazhin: âDistanca do tĂ« thotĂ« shumĂ« pak kur dikush do tĂ« thotĂ« kaq shumĂ«. MĂ« mungon, zemĂ«r.â Producenti iu pĂ«rgjigj menjĂ«herĂ« duke shkruar: âĂdo ditĂ« dashurohem edhe mĂ« shumĂ« me ty.â
Kjo nuk Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« Benny Blanco zgjedh anijen pĂ«r tĂ« shmangur avionin. Ai ka treguar se prej vitesh vuan nga frika e fluturimit dhe vetĂ«m nĂ« prill arriti tĂ« hipte nĂ« njĂ« avion pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« pas mĂ« shumĂ« se tetĂ« vitesh. Gjithashtu, ai ka kujtuar se edhe nĂ« njĂ« udhĂ«tim tĂ« mĂ«parshĂ«m drejt EuropĂ«s kishte zgjedhur tĂ« lundronte me anije sĂ« bashku me Ed Sheeran, gjatĂ« kohĂ«s kur punonin pĂ«r albumin âDivideâ.
Historia e dashurisë mes Selena Gomez dhe Benny Blanco nisi në vitin 2023 dhe u bë publike në fund të atij viti. Në shtator 2025 ata kurorëzuan lidhjen me martesë dhe sot konsiderohen një nga çiftet më të dashura dhe më të ndjekura të showbiz-it ndërkombëtar./mxh
Në shtator të vitit 2024, ekspertët holandezë të sigurisë kibernetike zbuluan se dikush kishte depërtuar në sistemet kompjuterike të Policisë Kombëtare dhe kishte hyrë në llogarinë e emailit të një punonjësi të policisë.
Hakeri, ose grupi, kishte pĂ«rdorur njĂ« informacion tĂ« vjedhur â njĂ« pjesĂ« e tĂ« dhĂ«nave qĂ« ruhen pĂ«rkohĂ«sisht nĂ« pajisjen e njĂ« pĂ«rdoruesi nga shfletuesit e internetit â pĂ«r tĂ« hyrĂ« nĂ« librin elektronik tĂ« adresave tĂ« personit.
Kjo do të thoshte se hakeri kishte qasje në të gjitha kontaktet në emailin e personit; duke përfshirë potencialisht të gjithë 64.000 punonjësit e forcës policore, për të mos përmendur emrat e mundshëm të burimeve ose informatorëve të përdorur nga policia.
PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, âHolanda kishte rĂ«nĂ« viktimĂ« e njĂ« sabotimi tĂ« qĂ«llimshĂ«m kibernetik nga njĂ« grup i mbĂ«shtetur nga Rusiaâ, pĂ«rfundoi agjencia e inteligjencĂ«s ushtarake e vendit nĂ« njĂ« raport. Grupi, tĂ« cilit mĂ« vonĂ« iu vu nofka âLaundry Bearâ, âka dĂ«shmuar se Ă«shtĂ« veçanĂ«risht i suksesshĂ«mâ.
âShpĂ«rtheu nĂ« media. Shkaktoi shumĂ« shqetĂ«simâ mes ligjvĂ«nĂ«sve holandezĂ«, agjencive tĂ« sigurisĂ« dhe publikut tĂ« gjerĂ«, tha Bart van den Berg, i cili ishte analisti kryesor i inteligjencĂ«s dhe menaxher i krizave nĂ« QendrĂ«n KombĂ«tare tĂ« SigurisĂ« Kibernetike tĂ« qeverisĂ«.
Ai shtoi: âIshte njĂ« çështje e ndjeshmeâ.
Dy vjet më vonë, Denis Obrezko, një programues IT 35-vjeçar nga rajoni qendror rus i Samarës, u ndalua më 6 nëntor nga policia tajlandeze mbi bazën e një fletarrestimi amerikan. Në dhomën e tij të hotelit në qytetin turistik Phuket, policia sekuestroi laptopin, telefonin celular dhe një portofol digjital të Obrezkos.
Javën e kaluar, rreth një muaj pasi u ekstradua, Obrezko doli për herë të parë para një gjykate federale në Boston, ku u deklarua i pafajshëm për akuzat se kishte hakuar pothuajse një duzinë kompanish dhe agjencish qeveritare amerikane.
Ai përballet me burgim deri në 10 vjet.
Arrestimi â dhe ekstradimi â i hakerĂ«ve rusĂ« mbi bazĂ«n e fletarrestimeve amerikane nĂ« mbarĂ« botĂ«n dikur ishte njĂ« dukuri e zakonshme. Autoritetet nĂ« MoskĂ« njĂ« kohĂ« e akuzuan SHBA-nĂ« se po kryente âgjuetiâ ndaj qytetarĂ«ve rusĂ«.
Kjo ka qenë më pak e zakonshme gjatë pesë vjetëve të fundit. Një nga arsyet pse rasti i Obrezkos është i pazakontë. Ajo që është gjithashtu e pazakontë është se Obrezko dikur punonte për agjencinë kryesore të inteligjencës së Rusisë, Shërbimin Federal të Sigurisë, e njohur si FSB.
Dhe, kompania private për të cilën ai punonte në kohën e sulmeve të dyshuara thuhet se ishte e lidhur me një tjetër ish-oficer të FSB-së.
Edhe ai mund të ketë qenë i pakujdesshëm.
âDua tĂ« them, çfarĂ« po i thoshte mendja tĂ« shkonte nĂ« TajlandĂ«?â tha van den Berg. âKĂ«ta njerĂ«z rrezikojnĂ« tĂ« arrestohen kur ndodhen jashtĂ« RusisĂ«â.
âDiçka nĂ« llogaritjet e tij kriminale ruse shkoi keqâ, shtoi ai. âOse nĂ«nvlerĂ«soi inteligjencĂ«n perĂ«ndimore. Ose mbivlerĂ«soi mbrojtjen e tijâ nga shteti rus.
âZoti Obrezko Ă«shtĂ« deklaruar i pafajshĂ«m dhe synon ta mbrojĂ« çështjen me vendosmĂ«ri nĂ« gjykatĂ«, si nga pikĂ«pamja ligjore ashtu edhe faktikeâ, tha avokati mbrojtĂ«s Maksim Nemtsev.
âMeqenĂ«se çështja Ă«shtĂ« ende nĂ« shqyrtim, nuk besojmĂ« se Ă«shtĂ« e pĂ«rshtatshme tĂ« debatojmĂ« faktet nĂ« mediaâ, shtoi ai.
Biznes vendor
Rreth tre vjet para se të hakohej sistemi i policisë holandeze, organizata e themeluar nga i ndjeri Aleksei Navalny, aktivisti rus kundër korrupsionit, raportoi se më shumë se gjysmë milioni adresa emaili të përdorura për regjistrim në organizatën e Navalnyt ishin vjedhur.
Shumë prej atyre të cilëve iu vodhën emailet më vonë raportuan se kishin marrë mesazhe kërcënuese.
Operacioni pĂ«rfshinte dikĂ« qĂ« krijonte emra domenesh tĂ« rrejshme â faqe interneti tĂ« shkruara qĂ«llimisht gabim qĂ« ngjanin me ato tĂ« vĂ«rteta â dhe mĂ« pas i pĂ«rdorte ato pĂ«r tĂ« dĂ«rguar emaile. NdonjĂ«herĂ« ato pĂ«rmbanin mesazhe tĂ« infektuara me viruse.
Një hetim i vitit 2021 nga Current Time gjurmoi një adresë emaili te një sërë domenesh fiktive të përdorura për të ngacmuar biznese në Samara, një rajon përgjatë lumit Vollga në Rusinë qendrore.
Domenet ishin tĂ« lidhura me njĂ« biznesmen tĂ« quajtur Mikhail Dudin, i cili thuhet se bashkĂ«punonte me njĂ« ish-oficer tĂ« FSB-sĂ« nga rajoni, Pavel Seleznev. As Dudin dhe as Seleznev nuk ishte e mundur tâi kontaktonim pĂ«r koment.
Emri i Dudinit shfaqet në një bazë të dhënash të përdorur nga GetContact, një aplikacion i njohur që ndihmon njerëzit të identifikojnë telefonatat. Aplikacioni u lejon përdoruesve të kërkojnë një numër telefoni dhe ta krahasojnë atë me emra të tjerë llogarish.
Sipas Current Time, llogaria e Dudinit nĂ« GetContact shfaqet me nofkĂ«n âEthan Huntâ â njĂ« referencĂ« ndaj personazhit kryesor tĂ« filmave aksion âMission: Impossibleâ.
NjĂ« nga kompanitĂ« e Dudinit quhej Yutek-NN, e cila e pĂ«rshkruan veten si njĂ« kompani qĂ« pĂ«rdor âteknologji tĂ« avancuar, koncepte inovative dhe dizajn kreativâ. Kompania ishte e licencuar pĂ«r tĂ« shitur pajisje teknike tĂ« specializuara tĂ« projektuara pĂ«r mbledhje tĂ« fshehtĂ« informacioni, njĂ« licencĂ« qĂ« zakonisht lĂ«shohet nga FSB-ja.
Sipas dokumenteve të paraqitura në gjykatën amerikane, Obrezko ishte zëvendësdrejtor i Yutek, të cilës iu bashkua në vitin 2023.
âĂshtĂ« misioni juaj, nĂ«se vendosni ta pranoniâ
Një llogari në platformën ruse të rrjeteve sociale VK tregon se Obrezko u diplomua në Universitetin Bauman, një shkollë teknike në Moskë që u identifikua nga një konsorcium mediash si një vend ku trajnohen hakerët e qeverisë.
PĂ«rpara se tâi bashkohej Yutekut, Obrezko punoi pĂ«r FSB-nĂ« midis viteve 2012 dhe 2017, sipas njĂ« deklarate nĂ«n betim tĂ« FBI-sĂ«, e cila u bĂ« publike nĂ« kohĂ«n e ekstradimit tĂ« tij. Nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se çfarĂ« bĂ«nte ai atje.
Sipas Reuters, Obrezko punoi pĂ«r Kaspersky Lab, zhvilluesin e njohur tĂ« programeve antivirus me seli nĂ« MoskĂ«, pĂ«rpara se tâi bashkohej MinistrisĂ« ruse tĂ« Situatave Emergjente; nĂ« vitin 2021 ai ishte folĂ«s i ftuar nĂ« njĂ« aktivitet tĂ« organizuar nga Universiteti Teknik i MoskĂ«s pĂ«r Komunikime dhe InformatikĂ«. Ai u prezantua si zĂ«vendĂ«sdrejtor i qendrĂ«s sĂ« informacionit dhe analizĂ«s sĂ« ministrisĂ«.
NĂ« qershor dhe korrik 2024, para se tĂ« vĂ«rehej depĂ«rtimi nĂ« sistemin e policisĂ« holandeze, FBI-ja u njoftua nga njĂ« partner privat me bazĂ« nĂ« SHBA â qĂ« besohet tĂ« ketĂ« qenĂ« Microsoft â se kompani dhe agjenci qeveritare amerikane dhe evropiane po viheshin nĂ« shĂ«njestĂ«r.
PunonjĂ«sit e Yutekut vodhĂ«n emaile nga âagjenci tĂ« ndryshme qeveritare tĂ« vendeve tĂ« NATO-s nĂ« mbarĂ« EvropĂ«n, si dhe nga organizata tĂ« tjera qĂ« mbĂ«shtesin vazhdimin e rezistencĂ«s sĂ« UkrainĂ«s ndaj pushtimit rusâ, sipas deklaratĂ«s nĂ«n betim.
Yutek âi kreu kĂ«to operacione tĂ« spiunazhit kibernetik me urdhĂ«r tĂ« qeverisĂ« ruseâ.
Sipas deklaratës, hetuesit e FBI-së gjurmuan emailet fiktive tek një grup tjetër emailesh dhe më pas te një seri transaksionesh me kriptovaluta gjatë viteve 2024 dhe 2025. Një nga transaksionet u gjurmua deri te një ofrues interneti në Samara.
Në fund, hetuesit thanë se zbuluan se adresa e emailit e përdorur për transaksionet me kriptovaluta ishte e lidhur drejtpërdrejt me një adresë tjetër Google në emrin e vërtetë të Obrezkos.
E njĂ«jta adresĂ« Google ishte pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« regjistruar disa llogari nĂ« rrjete sociale â pĂ«rfshirĂ« X dhe Instagram â si dhe njĂ« llogari PayPal, e cila pĂ«rdorte gjithashtu tĂ« njĂ«jtin numĂ«r telefoni celular, tĂ« identifikuar si numri i Obrezkos, dhe kishte tĂ« shĂ«nuar datĂ«n e lindjes sĂ« tij.
I njëjti emër përdoruesi dhe e njëjta fotografi u përdorën gjithashtu për disa llogari në rrjete sociale, përfshirë Instagramin.
MĂ« 27 maj 2025, Qeveria holandeze i identifikoi publikisht hakerĂ«t si âaktorĂ« kĂ«rcĂ«nues tĂ« mbĂ«shtetur nga shteti rusâ dhe grupin e quajti âLaundry Bearâ. NjĂ« raport i Microsoftit i publikuar po atĂ« ditĂ« e quajti grupin âVoid Blizzardâ.
Megjithatë, as raporti holandez dhe as Microsoft nuk identifikojnë individë të caktuar, madje as kompani të caktuara të përfshira në sulm.
Disa orĂ« pas publikimit tĂ« raportit tĂ« Microsoftit, sipas deklaratĂ«s sĂ« FBI-sĂ«, Obrezko i dĂ«rgoi email âEthan Huntâ-it â tĂ« cilin FBI-ja e quan âbashkĂ«komplotist tĂ« paidentifikuarâ â pĂ«r tâu takuar mĂ« vonĂ« atĂ« ditĂ«.
Sipas Alexander Leslie, këshilltar i lartë në organizatën amerikane të kërkimeve kibernetike Recorded Future, gabimi i Obrezkos ishte se ripërdori të njëjtin emër përdoruesi dhe numrin e tij rus të telefonit në llogari të ndryshme emaili dhe rrjete sociale.
âFBI-ja nuk duket se e identifikoi atĂ« pĂ«rmes njĂ« gabimi katastrofik. Hetuesit ndĂ«rtuan gradualisht njĂ« zinxhir provash qĂ« pĂ«rforconin njĂ«ra-tjetrĂ«n, bazuar nĂ« njĂ« seri dĂ«shtimesh mĂ« tĂ« vogla operativeâ, tha ai.
NjĂ« haker âmund tĂ« jetĂ« shumĂ« efektiv nĂ« fitimin e qasjes, vjedhjen e informacionit dhe pĂ«r tĂ« mos u zbuluarâ, tha Leslie, âpor mĂ« pak efektiv nĂ« mbrojtjen e identitetit tĂ« tij gjatĂ« njĂ« hetimi afatgjatĂ« tĂ« kundĂ«rzbulimit.â
Gjuetia ndaj hakerëve
Nuk është e qartë saktësisht se çfarë po bënte Obrezko në Tajlandë kur mbërriti atje më 31 tetor të vitit të kaluar.
Deri në vitin 2021, arrestimi i shtetasve rusë të dyshuar për kryerjen e krimeve kibernetike me kërkesë të autoriteteve amerikane ndodhte rregullisht në mbarë botën, gjë për të cilën Moska ankohej vazhdimisht.
NĂ« tetor 2016, njĂ« rus i quajtur Yevgeny Nikulin u arrestua sapo hyri nĂ« RepublikĂ«n Ăeke. I kĂ«rkuar pĂ«r organizimin e njĂ« sulmi kibernetik ndaj kompanisĂ« sĂ« rrjeteve sociale LinkedIn, Nikulin u dĂ«nua me shtatĂ« vjet burgim nĂ« SHBA nĂ« vitin 2020 dhe u dĂ«bua nĂ« Rusi tri vjet mĂ« vonĂ«.
Në mars 2021, Vladislav Klyushin, një sipërmarrës i teknologjisë së informacionit i lidhur me Kremlinin, u arrestua në Zvicër, i akuzuar se kishte përdorur njoftime për shtyp të hakuara për të kryer transaksione në bursë. Autoritetet amerikane e lidhën atë me një oficer të inteligjencës ushtarake ruse, i cili ishte akuzuar për hakimin e kompjuterëve të Partisë Demokratike në vitin 2016.
I dënuar me nëntë vjet burgim, Klyushin u lirua në vitin 2024 dhe u kthye në Rusi si pjesë e një shkëmbimi të madh të të burgosurish, që përfshinte edhe shtetas amerikanë të mbajtur në burgjet ruse.
NĂ« vitin 2021, njĂ« seri sulmesh kibernetike me ransomuer â ku hakerĂ«t pĂ«rdorin programe keqdashĂ«se pĂ«r tĂ« bllokuar sistemet kompjuterike dhe i zhbllokojnĂ« ato vetĂ«m nĂ«se paguhen â goditĂ«n spitale, kompani softuerike, pĂ«rpunues tĂ« mishit dhe kompani tĂ« tjera nĂ« Shtetet e Bashkuara.
Autoritetet amerikane thanĂ« se ransomueri â i quajtur REvil â operonte nga Rusia.
Pasi presidenti Joe Biden e paralajmëroi drejtpërdrejt udhëheqësin rus Vladimir Putin që të merrte masa kundër këtij problemi në korrik 2021, FSB-ja zhvilloi bastisje të gjera ndaj anëtarëve të dyshuar të grupit në Moskë dhe gjetkë. Agjencia tha se kjo ishte bërë me kërkesë të autoriteteve amerikane.
Për studiuesit dhe hetuesit, problemet e vazhdueshme me krimin kibernetik rus burojnë nga kufijtë e paqartë midis grupeve kriminale dhe agjencive të inteligjencës, si FSB-ja.
âDo tĂ« ishte njĂ« mĂ«nyrĂ« shumĂ« perĂ«ndimore tĂ« menduari tĂ« supozoje se nĂ« Rusi ekzistojnĂ« dallime tĂ« qarta midis asaj qĂ« Ă«shtĂ« shtet dhe asaj qĂ« Ă«shtĂ« kriminaleâ, tha van den Berg.
Ekspertët perëndimorë thonë gjithashtu se kriminelët kibernetikë rusë veprojnë me bindjen se, për sa kohë nuk synojnë individë, kompani apo agjenci qeveritare në Rusi, ata kanë liri të plotë veprimi.
NĂ« rastin e sulmit ndaj HolandĂ«s, van den Berg tha se njĂ« kriminel i zakonshĂ«m kibernetik mund tĂ« pĂ«rpiqej tâi zhvaste para personit tĂ« synuar, ta shantazhonte ose tĂ« pĂ«rfitonte nĂ«pĂ«rmjet ndonjĂ« transaksioni tregtar.
Kjo nuk ndodhi në këtë rast.
âPo pĂ«rballemi me njĂ« sulm kriminal apo me njĂ« model biznesi? MeqenĂ«se modeli i biznesit nuk Ă«shtĂ« i qartĂ«, mund ta pyesni veten se kush e paguan kĂ«tĂ« njeriâ, tha van den Berg. âA ia shet ai shtetit tĂ« dhĂ«nat e vjedhura apo Ă«shtĂ« punĂ«suar drejtpĂ«rdrejt prej tij? NĂ«se rezulton se Ă«shtĂ« kĂ«shtu, atĂ«herĂ« kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« nivel tĂ« pĂ«rfshirjes sĂ« shtetit nĂ« gjithĂ« kĂ«tĂ« çështje.â/mxh
Filmi i shumĂ«pritur The Odyssey i Christopher Nolan po rikthen nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes jo vetĂ«m epikĂ«n e Homerit, por edhe mesazhet e saj tĂ« pĂ«rjetshme. Sipas njĂ« analize tĂ« publikuar nga The Independent, âOdiseaâ mbetet njĂ« nga veprat mĂ« aktuale pĂ«r tĂ« kuptuar sfidat e jetĂ«s moderne, duke ofruar mĂ«sime mbi qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ«, identitetin dhe aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« kapĂ«rcyer vĂ«shtirĂ«sitĂ«.
Psikologia klinike dhe studiuesja e letërsisë klasike, Dr. Sam Akbar, autore e librit The Odyssey Mindset, argumenton se udhëtimi i Odiseut është shumë më tepër sesa një aventurë mitologjike. Sipas saj, ai përfaqëson një rrugëtim të zbulimit të vetes dhe të përballjes me humbjen, traumën, dështimin dhe shpresën, përvoja që mbeten universale edhe sot.
Akbar thekson se âOdiseaâ trajton tema psikologjike shumĂ« kohĂ« pĂ«rpara se tĂ« ekzistonin konceptet moderne tĂ« traumĂ«s, qĂ«ndrueshmĂ«risĂ« apo identitetit. Ajo e pĂ«rshkruan poemĂ«n si njĂ« pasqyrĂ« tĂ« natyrĂ«s njerĂ«zore, ku gĂ«rshetohen gĂ«zimi, dashuria, zemĂ«rimi, pikĂ«llimi, suksesi dhe dĂ«shtimi.
Sipas autores, edhe pse Odiseu Ă«shtĂ« njĂ« personazh moralisht kompleks dhe jo gjithmonĂ« heroik, pikĂ«risht kjo e bĂ«n atĂ« tĂ« afĂ«rt me njeriun e zakonshĂ«m. MĂ«simi kryesor nuk Ă«shtĂ« pĂ«rsosmĂ«ria, por kĂ«mbĂ«ngulja dhe aftĂ«sia pĂ«r tĂ« vazhduar rrugĂ«n drejt âItakĂ«sâ, pavarĂ«sisht pengesave. Ajo e quan kĂ«tĂ« qasje âmentaliteti i OdisesĂ«â, njĂ« kombinim i optimizmit realist, durimit dhe vendosmĂ«risĂ« pĂ«rballĂ« vĂ«shtirĂ«sive.
Interesi pĂ«r veprĂ«n e Homerit Ă«shtĂ« rritur ndjeshĂ«m pas premierĂ«s sĂ« filmit tĂ« Nolan, ndĂ«rsa libri i Akbar propozon shtatĂ« mĂ«sime praktike tĂ« frymĂ«zuara nga udhĂ«timi i Odiseut pĂ«r tâu pĂ«rballur me sfidat e jetĂ«s bashkĂ«kohore./mxh
Deri në 45% e rasteve të demencës mund të parandalohen ose të shtyhen në kohë përmes një stili jetese të shëndetshëm dhe masave të thjeshta parandaluese. Ky është përfundimi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), e cila publikoi udhëzimet e reja për uljen e rrezikut të rënies njohëse dhe demencës.
Sipas OBSH-sĂ«, mbi 57 milionĂ« njerĂ«z jetojnĂ« aktualisht me demencĂ« nĂ« mbarĂ« botĂ«n, ndĂ«rsa çdo vit regjistrohen rreth 10 milionĂ« raste tĂ« reja. SĂ«mundja e Alzheimerit mbetet forma mĂ« e zakonshme e demencĂ«s, duke pĂ«rbĂ«rĂ« 60â70% tĂ« tĂ« gjitha rasteve.
Edhe pse ende nuk ekziston një kurë përfundimtare për demencën, ekspertët theksojnë se shumë faktorë rreziku mund të kontrollohen.
Pirja e duhanit, konsumimi i tepërt i alkoolit, izolimi social, mungesa e aktivitetit fizik, ndotja e ajrit, si edhe sëmundje si hipertensioni, diabeti dhe kolesteroli i lartë, janë ndër faktorët kryesorë që rrisin rrezikun.
Udhëzimet e reja rekomandojnë ushtrimin e rregullt fizik, stimulimin e trurit me aktivitete njohëse, pjesëmarrjen në aktivitete sociale, një ushqyerje të shëndetshme, lënien e duhanit, kufizimin e alkoolit dhe uljen e ekspozimit ndaj ndotjes së ajrit.
Po ashtu, theksohet rëndësia e trajtimit të sëmundjeve kardiometabolike dhe përdorimit të aparateve të dëgjimit kur ato janë të nevojshme.
Nga ana tjetër, OBSH nuk rekomandon përdorimin e vitaminave B dhe E, acideve yndyrore omega-3, multivitaminave apo suplementeve minerale për parandalimin e demencës, përveç rasteve kur është konstatuar mungesë e tyre.
Sipas drejtorit të përgjithshëm të OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, vendet kanë tashmë në dispozicion rekomandime të qarta dhe të mbështetura në prova shkencore, të cilat mund të zbatohen menjëherë për të mbrojtur shëndetin njohës të popullatës./mxh
Roja mbërrin në finalen e Kupës së Botës 2026 me një skuadër të vlerësuar në 1.47 miliardë euro, ndërsa Argjentina e Lionel Messit sjell një ndikim të jashtëzakonshëm sportiv dhe social.
Finalja e Kupës së Botës 2026 vendos përballë dy kombëtaret më të forta të planetit. Spanja, kampione e Evropës, dhe Argjentina, kampione në fuqi e botës, do të përballen më 19 korrik në një duel që përfaqëson dy filozofi të ndryshme suksesi.
Në njërën anë është Spanja e Luis de la Fuente, një skuadër e ndërtuar mbi talentin e gjeneratës së re, kontrollin e topit dhe një brez futbollistësh që premton të dominojë vitet e ardhshme. Në anën tjetër është Argjentina e Lionel Scalonit, një ekip i formuar mbi përvojën, karakterin, shpirtin luftarak dhe mbi të gjitha mbi liderin e saj të padiskutueshëm, Lionel Messi.
Statistikat tregojnë qartë ndryshimet mes dy finalistëve. Spanja përfaqëson fuqinë ekonomike dhe talentin e ri të futbollit botëror, ndërsa Argjentina mbështetet te historia, emocionet dhe një figurë që ka tejkaluar kufijtë e sportit.
Nuk është rastësi që këto dy skuadra arritën në ndeshjen e fundit të turneut. Ato nisën Botërorin të renditura përkatësisht në vendin e dytë dhe të parë në klasifikimin e FIFA-s dhe e konfirmuan këtë status edhe në fushë. Të dyja kanë mbetur të pamposhtura gjatë gjithë rrugëtimit, por kanë ndjekur rrugë të ndryshme drejt finales.
Spanja vlen pothuajse 80 për qind më shumë se Argjentina
Një nga dallimet më të mëdha mes dy finalistëve është vlera ekonomike e skuadrave. Sipas të dhënave të Football Benchmark, Spanja e nisi Kupën e Botës me një vlerë tregu prej 1.47 miliardë eurosh, ndërsa Argjentina me një vlerë prej 818 milionë eurosh.
Kjo do tĂ« thotĂ« se skuadra e âLa Rojaâ vlerĂ«sohet pothuajse 80 pĂ«r qind mĂ« shumĂ« se ajo e kampionĂ«ve nĂ« fuqi tĂ« botĂ«s.
Diferenca mĂ« e madhe shpjegohet nga njĂ« emĂ«r: Lamine Yamal. Ylli i BarcelonĂ«s Ă«shtĂ« aktualisht futbollisti mĂ« i vlefshĂ«m nĂ« botĂ«, me njĂ« vlerĂ«sim prej 292.2 milionĂ« eurosh. PĂ«rveç tij, Spanja ka nĂ« pĂ«rbĂ«rje edhe lojtarĂ« si Pedri, me vlerĂ« tĂ« pĂ«rllogaritur nĂ« 139 milionĂ« euro, dhe Pau CubarsĂ, i vlerĂ«suar nĂ« 110 milionĂ« euro.
NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, futbollistĂ«t mĂ« tĂ« vlefshĂ«m tĂ« ArgjentinĂ«s janĂ« Enzo FernĂĄndez, me 104 milionĂ« euro, dhe JuliĂĄn Ălvarez, me 88 milionĂ« euro.
Një tjetër ndryshim është mosha e skuadrave. Spanja ka një grup më të ri, me një mesatare prej 26.7 vitesh, ndërsa Argjentina është një nga ekipet më të vjetra të turneut, me një mesatare prej 29.1 vitesh.
Spanja dominon edhe në formacionin më të vlefshëm të finales
Dominimi ekonomik i SpanjĂ«s shihet edhe nĂ« formacionin mĂ« tĂ« vlefshĂ«m tĂ« pĂ«rpiluar nga âFootball Benchmarkâ.
Nga 11 futbollistët më të vlefshëm të finales, shtatë janë spanjollë, ndërsa vlera totale e skuadrës spanjolle kalon shifrën e 1 miliard eurove.
Lamine Yamal, Pedri dhe CubarsĂ janĂ« ndĂ«r emrat kryesorĂ« qĂ« e udhĂ«heqin kĂ«tĂ« listĂ«, ndĂ«rsa Argjentina pĂ«rfaqĂ«sohet kryesisht nga Enzo FernĂĄndez dhe JuliĂĄn Ălvarez.
Messi fiton bindshëm jashtë fushës
Nëse Spanja dominon në vlerën e tregut, Argjentina ka një avantazh të madh në ndikimin mediatik dhe atë social.
Futbollistët e grumbulluar nga Lionel Scaloni kanë së bashku 667 milionë ndjekës në Instagram, krahasuar me vetëm 140 milionë ndjekës të lojtarëve të kombëtares spanjolle.
Arsyeja është e qartë: Lionel Messi.
Kapiteni argjentinas ka më shumë se 512 milionë ndjekës vetëm në Instagram, duke qenë një nga sportistët më të ndjekur në historinë e sportit botëror.
Kupa e Botës ka sjellë gjithashtu një rritje të madhe për Argjentinën në rrjetet sociale. Nga 11 qershori deri më 14 korrik, llogaria zyrtare e kombëtares argjentinase fitoi 2.4 milionë ndjekës të rinj, një rritje prej 16.2 për qind.
Në të njëjtën periudhë, Spanja fitoi rreth 500 mijë ndjekës të rinj, ose një rritje prej 6.7 për qind.
Ndikimi i kapitenit argjentinas është i dukshëm edhe në nivel individual. Pesë futbollistët argjentinas që fituan më shumë ndjekës gjatë Botërorit shtuan së bashku 11.8 milionë ndjekës të rinj, më shumë se dyfishi i pesë lojtarëve spanjollë me rritjen më të madhe, të cilët shtuan 5.6 milionë. Në krye të kësaj liste është Messi, me 6 milionë ndjekës të rinj gjatë turneut.
Pas tij vijnĂ«: JuliĂĄn Ălvarez, Emiliano MartĂnez, Leandro Paredes, Lisandro MartĂnez tĂ« gjithĂ« me rritje prej mĂ« shumĂ« se njĂ« milion ndjekĂ«sish.
Lodhja fizike mund të luajë rol në finale
Një tjetër faktor që mund të ndikojë në finalen e madhe është lodhja e akumuluar gjatë turneut.
Portieri i ArgjentinĂ«s, Emiliano MartĂnez, Ă«shtĂ« lojtari me mĂ« shumĂ« minuta tĂ« luajtura mes finalistĂ«ve. Ai ka luajtur 795 minuta, duke mos humbur asnjĂ« moment tĂ« rrugĂ«timit tĂ« ArgjentinĂ«s drejt finales.
Pas tij renditet Alexis Mac Allister, me 730 minuta.
Nga ana e Spanjës, pesë lojtarë janë ndër tetë më të përdorurit në Botëror. Marc Cucurella, Unai Simón dhe Pau Cubarsà kanë grumbulluar nga 717 minuta, ndërsa Aymeric Laporte dhe Rodri kanë kaluar gjithashtu shifrën e 700 minutave.
NĂ« fund vendos fusha, jo statistikat
Me nisjen e sezonit të ri që afrohet më pak se një muaj pas finales, shumë klube do të shqetësohen për lodhjen e yjeve të tyre.
Por në momentin kur topi të nisë të rrotullohet në finalen e Botërorit, të gjitha këto shifra do të mbeten në plan të dytë.
Spanja vjen me skuadrën më të vlefshme, mbrojtjen më të mirë dhe me të ardhmen e futbollit botëror të mishëruar te Lamine Yamal.
Argjentina përgjigjet me kampionin në fuqi, një sulm të jashtëzakonshëm dhe një Lionel Messi që vazhdon të sfidojë çdo logjikë të moshës dhe kohës.
Numrat ndihmojnĂ« pĂ«r ta kuptuar madhĂ«shtinĂ« e kĂ«saj finaleje. Por kampioni i botĂ«s do tĂ« vendoset vetĂ«m aty ku shkruhet historia â nĂ« fushĂ«n e lojĂ«s./mxh
Policia greke ka arrestuar dy anëtarë të një grupi kriminal, të dyshuar për kryerjen e vjedhjeve të shumta në banesa në zona të ndryshme të Atikës, duke përdorur një metodë mashtruese për të mos ngjallur dyshime.
Sipas autoriteteve, dy të huajt, 48 dhe 31 vjeç, vishnin jelekë pune reflektues dhe shtirreshin si punëtorë të ekipeve teknike, duke hyrë lirisht në ambientet e përbashkëta të pallateve pa tërhequr vëmendjen e banorëve apo administratorëve.
Grupi kriminal u çmontua nga Nëndrejtoria e Prokurorisë dhe Hetimit të Krimit në Athinë. Të dy u arrestuan më 16 korrik në zonën e Vulës, me ndihmën e efektivëve të njësisë DI.AS. Ndaj tyre janë ngritur akuza për krijim të organizatës kriminale, vjedhje të rënda, dhunë ndaj punonjësve publikë dhe shkelje të ligjit për të huajt.
Hetimet tregojnë se grupi kishte vepruar që nga muaji maj, duke kryer vjedhje me thyerje në banesa në periferitë veriore dhe jugore të Athinës, me synimin për të siguruar përfitime të mëdha financiare.
Sipas Policisë, autorët përdornin mjete të posaçme për të thyer dyert e banesave dhe merrnin bizhuteri, ora dore dhe para në dorë. Për të vështirësuar identifikimin e tyre, ata përdornin automjete me qira, të cilat i ndërronin në intervale të rregullta.
Autoritetet theksojnë se elementi më i veçantë i kësaj skeme ishte pikërisht maskimi si punëtorë teknikë, një metodë që u mundësonte të lëviznin pa dyshime brenda pallateve dhe të zgjidhnin objektivat e tyre me lehtësi./mxh
Login
