âPjesa tjetĂ«r e botĂ«sâ ka mbĂ«rritur kĂ«to orĂ« nĂ« Pekin, nĂ« oborrin e Xi Jinping, pĂ«r ta nderuar atĂ« nĂ« njĂ« sĂ«rĂ« aktivitetesh me tĂ« cilat superfuqia aziatike synon tĂ« konsolidojĂ« qendrĂ«n e saj gjeopolitike. âPjesa tjetĂ«r e botĂ«sâ, pra tĂ« gjithĂ«, pĂ«rveç perĂ«ndimorĂ«ve.
Grumbullimi i liderĂ«ve qĂ« po mbĂ«rrijnĂ« Ă«shtĂ« i jashtĂ«zakonshĂ«m. Dhe Ă«shtĂ« mjaft domethĂ«nĂ«s tĂ« futesh nĂ« narrativĂ«n qĂ« regjimi komunist i bĂ«n doktrinĂ«s sĂ« tij pĂ«r rendin e ri botĂ«ror, i destinuar tĂ« zĂ«vendĂ«sojĂ« atĂ« tĂ« krijuar nga PerĂ«ndimi. âJugu i Madh global nuk Ă«shtĂ« mĂ« shumica e heshturâ, deklaroi ministri i JashtĂ«m kinez duke pritur liderĂ«t e shumtĂ« qĂ« vinin nga vendet nĂ« zhvillim.
Kulmi i kĂ«tyre aktiviteteve do tĂ« jetĂ« Parada e Fitores, mĂ« 3 shtator. 80 vjet saktĂ«sisht nga dita e kapitullimit formal tĂ« JaponisĂ«, nĂ« fund tĂ« LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore. Propaganda e regjimit komunist kinez e ka pĂ«rgatitur festimin me njĂ« ofensivĂ« tĂ« revizionizmit historik. Manualet e ârishkruaraâ nga Pekini zvogĂ«lojnĂ« rolin e amerikanĂ«ve nĂ« atĂ« luftĂ«, akuzojnĂ« SHBA-tĂ« se nuk tregojnĂ« siç duhet tĂ« vĂ«rtetĂ«n, domethĂ«nĂ« qĂ« Japonia u mund falĂ« rezistencĂ«s heroike tĂ« kinezĂ«ve.
Madje edhe emri ndryshon: Ai konflikt quhet tani Lufta e Madhe e RezistencĂ«s sĂ« Popullit Kinez kundĂ«r japonezĂ«ve. Natyrisht, Ă«shtĂ« njĂ« shtrembĂ«rim: guerrilja kineze nuk do ta kishte mposhtur kurrĂ« vetĂ«m ushtrinĂ« japoneze. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, Pekini fsheh faktin qĂ« ata qĂ« luftonin mĂ« sĂ« shumti kundĂ«r pushtuesve japonezĂ« ishin trupat nacionaliste tĂ« Chiang Kai-shek, tĂ« cilat bĂ«nĂ« luftĂ« edhe kundĂ«r komunistĂ«ve tĂ« Mao Zedong, e humbĂ«n nĂ« vitin 1949 dhe u strehuan nĂ« Tajvan. Edhe Moska futet nĂ« kĂ«tĂ« narrativĂ« revizioniste kineze, qĂ« âanashkalonâ paqartĂ«sitĂ« e Stalinit, i cili gjatĂ« nuk dinte nĂ«se tĂ« mbĂ«shteste Chiang apo Maon.
Por Parada e Fitores e 3 shtatorit nuk është ngjarja e vetme dhe ndoshta as më e rëndësishmja. Para saj, Xi Jinping do të kryesojë samitin e 25-të të Këshillit të Krerëve të Shtetit të Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait (SCO) 2025. Ky samit do të mbahet në Tianjin, porti më i afërt me Pekinin, në veri të Kinës, më 31 gusht dhe 1 shtator. Do të jetë një nga takimet më të rëndësishme diplomatike të vitit mes krerëve të shteteve dhe qeverive. SCO (themeluar në vitin 2001) është një nga organizatat me të cilat Republika Popullore ndërton aleancat e saj dhe harton një rend të ri botëror me qendër Kinën. Ajo shoqërohet nga Iniciativa për Sigurinë Globale (GSI), nga BRICS dhe nga Belt and Road Initiative (Nismat e Rrugëve të Reja të Mëndafshit), për të përmendur vetëm më të njohurat. Ndryshe nga BRICS, SCO dhe GSI janë ende më të theksuara nga hegjemonia kineze.
âXi dĂ«shiron tĂ« avancojĂ« âshpirtin e Shangait, tĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r misionin e kohĂ«s sonĂ« dhe tâu pĂ«rgjigjet pritshmĂ«rive tĂ« popujveââ, deklaroi njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i tij. Xi do tĂ« shpallĂ« rrugĂ« tĂ« reja pĂ«r të âmbrojtur nĂ« mĂ«nyrĂ« konstruktive rendin ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« pasluftĂ«s dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar sistemin e qeverisjes globaleâ.
NĂ« samitin e Tianjin do tĂ« marrin pjesĂ« liderĂ« nga mbi 20 shtete dhe 10 organizata ndĂ«rkombĂ«tare. Lista Ă«shtĂ« mbresĂ«lĂ«nĂ«se dhe tregon vendet qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« moment duan tĂ« jenĂ« ânĂ« hirin e KinĂ«sâ. Mes tyre: presidenti bjellorus, Alexander Lukashenko, kryeministri indian, Narendra Modi, presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, kryeministri pakistanez, Shahbaz Sharif, presidenti rus, Vladimir Putin, presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan, kryeministri egjiptian, Mostafa Madbouly.
Më pas vijnë liderët e të gjitha republikave ish-sovjetike të Azisë Qendrore, të gjitha vendet e Azisë Juglindore, përfshirë Indonezinë e Vietnamin, edhe pse më pranë SHBA-ve. Plus dhjetëra të tjerë. Po ashtu edhe krerët e pothuajse të gjitha organizatave multilaterale botërore, nga sekretari i përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres e më poshtë.
âXi do ta pĂ«rdorĂ« kĂ«tĂ« samit si mundĂ«si pĂ«r tĂ« ilustruar njĂ« rend ndĂ«rkombĂ«tar post-amerikan dhe pĂ«r tĂ« treguar se pĂ«rpjekjet e ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar KinĂ«n, Iranin, RusinĂ« dhe tani edhe IndinĂ« nuk kanĂ« dhĂ«nĂ« efektin e priturâ, ka deklaruar Eric Olander, drejtor i China-Global South Project.
PĂ«r tĂ« kuptuar mendimin e Xi-sĂ« dhe mesazhin qĂ« ai do tĂ« pĂ«rcjellĂ« te âPjesa tjetĂ«r e botĂ«sâ nĂ« kĂ«tĂ« samit, referenca kryesore Ă«shtĂ« organi i PartisĂ« Komuniste, Gazeta e Popullit. NĂ« veçanti njĂ« artikull i Liu Xuelian, nga Universiteti i Jilin, i titulluar: âTeoria e re e sigurisĂ« sĂ« Xiâ. Ai shpjegon se GSI nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« propozim politik, por njĂ« teori e vĂ«rtetĂ«, qĂ« sfidon doktrinat perĂ«ndimore tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rkombĂ«tare, si realizmi dhe liberalizmi. Sipas tij, ngritja e KinĂ«s do tĂ« jetĂ« krejt ndryshe nga hegjemonĂ«t e sĂ« kaluarĂ«s.
Doktrina e Xi âtejkalon teorinĂ« realiste perĂ«ndimore qĂ« e sheh sigurinĂ« si antagoniste dhe me shumĂ«n zero; pĂ«rkundrazi afirmon parimin e pandashmĂ«risĂ« sĂ« sigurisĂ«â. Ai thekson se ndryshe nga PerĂ«ndimi, i cili mbĂ«shtetet te fuqia ushtarake dhe aleancat ekskluzive qĂ« nxisin pĂ«rçarje dhe gara armatimesh, vizioni kinez pĂ«rpiqet ta shohĂ« sigurinĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se, si tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r tĂ« gjithĂ« njerĂ«zimin.
Megjithatë, pavarësisht gjuhës së re, kjo doktrinë është një vazhdim i propagandës së mëparshme komuniste kineze dhe nuk është një përgjigje specifike ndaj Donald Trump. Që nga fillimi i viteve 2000, gjatë presidencave të Bush dhe Obamës, Partia Komuniste ka përhapur mes BRICS dhe SCO idenë se Kina është një fuqi paqësore që nuk ka ushtruar kurrë kolonializëm, ndërsa akuzon Amerikën për rikthimin e frymës së Luftës së Ftohtë.
Por fqinjĂ«t e KinĂ«s e dinĂ« se realiteti Ă«shtĂ« tjetĂ«r. NĂ« tĂ« kaluarĂ«n e afĂ«rt komunistĂ« Kina ka marrĂ« pjesĂ« nĂ« agresionin kundĂ«r KoresĂ« sĂ« Jugut (1950-53), ka sulmuar IndinĂ« (1962), ka pushtuar Vietnamin (1979), ka pĂ«rdorur ushtrinĂ« kundĂ«r civilĂ«ve tĂ« saj (Pekin 1989), ka shtypur me dhunĂ« kryengritjet etnike nĂ« Tibet e Xinjiang (2008-2009), ka shkelur angazhimet pĂ«r autonominĂ« e Hong Kongut (2019-2021). PĂ«r mĂ« tepĂ«r, ushtron presione tĂ« vazhdueshme ndaj tĂ« gjithĂ« fqinjĂ«ve me tĂ« cilĂ«t ka mosmarrĂ«veshje territoriale. Ish-ministri i JashtĂ«m Yang Jiechi e shprehu hapur kĂ«tĂ« mentalitet nĂ« njĂ« samit nĂ« Singapor nĂ« vitin 2010, kur tha: âKina Ă«shtĂ« njĂ« vend i madh, tĂ« tjerĂ«t janĂ« tĂ« vegjĂ«l, kjo Ă«shtĂ« njĂ« e vĂ«rtetĂ«â.
Kjo gjuhĂ« lidhet me njĂ« traditĂ« mijĂ«ravjeçare. Edhe Kina perandorake ka ndjekur logjikĂ«n hierarkike tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rkombĂ«tare: fqinjĂ«t e vegjĂ«l nuk kishin pse tĂ« frikĂ«soheshin, mjafton tĂ« silleshin si vasalĂ«, tĂ« paguanin taksa dhe tĂ« pranonin epĂ«rsinĂ« kineze. Por historia nuk ka rĂ«ndĂ«si. Ajo qĂ« po ndodh sot Ă«shtĂ« gatishmĂ«ria e âJugut tĂ« Madh globalâ pĂ«r tĂ« legjitimuar narrativĂ«n e Xi-sĂ«. NĂ« ParadĂ«n e Fitores do tĂ« marrin pjesĂ« edhe dy liderĂ« europianĂ«, nga Serbia dhe Sllovakia, vende dikur nĂ« orbitĂ«n e RusisĂ«, sot pĂ«rfitues tĂ« investimeve tĂ« mĂ«dha kineze.
Shkrim nga Corriere della Sera
The post Analizë/ Pse takimi i Xi-së me Putin-in dhe Modi-n është ndër më të rëndësishmit e vitit first appeared on JavaNews.al.