Drita, kafeina, dremitjet dhe rutina pas punës ndikojnë më shumë sesa mendoni – disa ndryshime të thjeshta mund t’ju ndihmojnë të flini më gjatë dhe më cilësisht

Puna në turnin e natës është sfidë për organizmin, sepse çrregullon ritmin cirkadian – orën e brendshme biologjike që rregullon ciklin e gjumit dhe zgjimit. Kur punohet natën, trupi lufton kundër nevojës së tij natyrore për pushim, prandaj krijimi i zakoneve të mira është veçanërisht i rëndësishëm.

Mungesa e vazhdueshme e gjumit lidhet me stresin, vështirësitë në përqendrim dhe rrezik më të lartë për probleme të ndryshme shëndetësore. Ajo gjithashtu mund të ndikojë në aftësinë për të drejtuar automjetin dhe të rrisë mundësinë e gabimeve në punë.

Gjumi duhet të bëhet përparësi

Specialistët këshillojnë që të synohen rreth shtatë deri në nëntë orë gjumë në ditë. Për personat që punojnë natën, kjo shpesh kërkon organizim më të kujdesshëm të obligimeve familjare dhe të përditshme.

Dhoma ku flini duhet të jetë sa më e errët, e freskët dhe e qetë. Perdet që bllokojnë dritën ose maska për sy mund të ndihmojnë, ndërsa tapat për veshë apo zhurma e bardhë mund t’i zvogëlojnë tingujt nga ambienti.

Telefoni është mirë të vendoset në mënyrën “mos shqetëso”, ndërsa familjarët duhet të shmangin aktivitetet e zhurmshme gjatë orëve kur flini, transmeton Telegrafi.

shutterstock

Krijoni një rutinë para gjumit

Një rutinë e përsëritur i sinjalizon trurit se po afrohet koha për pushim. Një dush i ngrohtë, një vakt i lehtë, çaj kamomili ose ushtrime relaksuese mund ta bëjnë më të lehtë fjetjen pas turnit.

Drita ka ndikim të madh në orën biologjike. Ekspozimi ndaj saj e pengon prodhimin e melatoninës, hormonit që ndihmon në përgatitjen e organizmit për gjumë.

Prandaj, gjatë pjesës së fundit të turnit, kur është e mundur, duhet të zvogëlohet ekspozimi ndaj dritës së fortë dhe ekraneve. Gjatë kthimit në shtëpi duhet pasur kujdes që masat për kufizimin e dritës të mos shtojnë përgjumjen gjatë drejtimit të automjetit.

Kujdes me kafen dhe alkoolin

Kafeina mund të ndihmojë për të qëndruar zgjuar gjatë natës, por nuk duhet konsumuar afër përfundimit të turnit. Efekti i saj mund të vazhdojë për disa orë dhe ta vështirësojë fjetjen pas kthimit në shtëpi.

As alkooli nuk është zgjidhje e mirë. Edhe pse mund ta përshpejtojë fjetjen, ai e prish cilësinë dhe strukturën normale të gjumit.

Dremitjet mund të bëjnë dallim

Një dremitje e planifikuar mirë mund të përmirësojë vëmendjen, kujtesën dhe kohën e reagimit.

Para fillimit të turnit, një dremitje prej rreth 90 minutash mund të jetë e dobishme. Kur nuk ka mjaftueshëm kohë, edhe 20–30 minuta mund të rrisin vigjilencën.

Nëse kushtet e punës e lejojnë, një dremitje e shkurtër gjatë turnit mund të ndihmojë në zvogëlimin e lodhjes. Megjithatë, dremitjet e gjata afër kohës së gjumit kryesor mund ta bëjnë më të vështirë fjetjen më vonë.

Kur duhet kërkuar ndihma e mjekut?

Nëse, pavarësisht ndryshimeve në rutinë, vazhdoni të keni pagjumësi, përgjumje të tepërt ose vështirësi në funksionimin e përditshëm, rekomandohet konsultimi me mjekun ose specialistin e gjumit.

Ai mund të vlerësojë nëse problemet lidhen vetëm me punën me turne apo me ndonjë çrregullim tjetër të gjumit, si apnea e gjumit ose narkolepsia. /Telegrafi/

Shumë njerëz mbështeten vetëm te grimi me faktor mbrojtës, por sasia që përdoret zakonisht mund të mos jetë e mjaftueshme – një hap i thjeshtë në rutinë bën dallimin

Një nga rregullat më të rëndësishme për ruajtjen e shëndetit të lëkurës është përdorimi i rregullt i mbrojtjes nga rrezet e diellit. Pudrat dhe kremrat e tonuar me SPF janë praktike, sepse bashkojnë mbulimin e lëkurës me një shkallë mbrojtjeje nga dielli. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se mund ta zëvendësojnë kremin mbrojtës.

Dallimi kryesor qëndron te qëllimi dhe sasia e përdorimit. Kremi mbrojtës nga dielli është krijuar për t’u aplikuar në sasi të mjaftueshme, në mënyrë që të sigurojë nivelin e mbrojtjes të shënuar në paketim. Pudra, ndërkaq, është para së gjithash produkt grimi, ndërsa SPF-i është vetëm një përparësi shtesë.

Disa produkte të tonuar përmbajnë edhe pigmente që mund të ndihmojnë në mbrojtjen e lëkurës nga drita e dukshme. Kjo mund të jetë veçanërisht e dobishme për personat që kanë njolla të errëta, melazmë apo shenja të mbetura pas akneve, transmeton Telegrafi.

A mjafton vetëm pudra me SPF?

Në shumicën e rasteve, jo.

Për të arritur nivelin e mbrojtjes të deklaruar në pudër, do të duhej të përdorej një sasi shumë më e madhe sesa ajo që zakonisht vendoset gjatë grimit. Një shtresë e tillë do ta bënte pamjen të rënduar dhe jo natyrale.

Prandaj, fillimisht duhet të aplikohet kremi mbrojtës nga dielli, e më pas pudra. Për përdorim të përditshëm zakonisht rekomandohet një krem me të paktën SPF 30, që mbron si nga rrezet UVA, ashtu edhe nga ato UVB.

Pas kremit mbrojtës mund të vazhdohet me grimin dhe pudra të aplikohet vetëm në sasinë që nevojitet.

Mos i përzieni dy produktet

Nuk rekomandohet as përzierja e pudrës me kremin mbrojtës në dorë, me synimin për të krijuar një produkt “dy në një”. Përzierja mund të ndikojë në shpërndarjen e njëtrajtshme të kremit dhe ta zvogëlojë mbrojtjen.

Pudra me SPF është një shtesë e mirë në rutinën e përditshme, por baza e mbrojtjes mbetet kremi me faktor mbrojtës nga dielli.

Pra, pudra me SPF është një mbrojtje shtesë, jo zëvendësim për kremin mbrojtës. /Telegrafi/

Efekti krom në ngjyrë ari rikthehet në një version më elegant, me thonj të shkurtër, formë natyrale dhe shkëlqim që e bën gjithë pamjen të duket më luksoze

Nëse ekziston një manikyr që për vite me radhë është konsideruar tepër i guximshëm dhe i ekzagjeruar, ai është efekti krom në ngjyrë ari. Nuancat metalike me shkëlqim pasqyre zakonisht lidhen me festa, mbrëmje glamuroze dhe stile që kërkojnë vëmendje. Por Chanel ka vendosur ta rikthejë këtë pamje në një version shumë më elegant.

Në sfilatën e modës së lartë për sezonin vjeshtë/dimër 2026/2027, manikyri krom i artë ishte një nga detajet më të spikatura të bukurisë. Krahas kostumeve të njohura prej tweed-i, fustaneve elegante dhe kamelieve karakteristike, vëmendjen e tërhoqën edhe thonjtë e modeleve – të shkurtër, të rregullt dhe me shkëlqim intensiv të artë, transmeton Telegrafi.

shutterstock

Luksi këtë herë vjen nga thjeshtësia

Ajo që e dallon këtë trend është mungesa e teprimit. Nuk ka thonj ekstremisht të gjatë, kristale, xixa apo dekorime të ndërlikuara. Chanel tregoi se edhe një ngjyrë shumë e fortë mund të duket e sofistikuar kur kombinohet me një formë natyrale.

Sekreti qëndron pikërisht te gjatësia e shkurtër dhe forma e butë ovale e thonjve. Falë kësaj, efekti krom i artë nuk duket i rëndë, por elegant dhe modern.

Ky manikyr nuk është më i rezervuar vetëm për mbrëmje. Mund të kombinohet me kostume biznesi, xhinse, veshje të thurura, por edhe me kombinime më të përditshme. Shkëlqimi i artë në thonj funksionon pothuajse si një aksesor më vete dhe mund të zëvendësojë edhe bizhuteritë e shumta.

Për ta realizuar këtë pamje, mbi një bazë njëngjyrëshe mund të përdoret pigment kromi i artë ose llak me efekt pasqyre. Për një rezultat më diskret, mund të zgjidhen nuanca me grimca të imëta ari ose me përfundim të perlëzuar.

shutterstock

Edhe manikyri francez merr një kthesë të re

Adhurueset e nail art-it mund ta provojnë këtë trend përmes fletëzave të arta, folieve dekorative ose detajeve krom. Veçanërisht elegant duket manikyri francez me një vijë të hollë ari në majat e thonjve.

Mesazhi kryesor i Chanel është i qartë: këtë sezon forma e rregullt dhe natyrale e thonjve ka më shumë rëndësi se dekorimi i tepërt.

Nëse kromi i argjendtë ju duket shumë i ftohtë, varianti i artë mund të jetë zgjedhja ideale për vjeshtë. Kombinohet lehtë me veshje elegante, kostume, por edhe me një bluzë të thjeshtë të bardhë. /Telegrafi/

Implantet zigomatike ofrojnë një zgjidhje të avancuar për pacientët me mungesë të theksuar të kockës në nofullën e sipërme, duke shmangur shpesh transplantimin e kockës dhe duke mundësuar dhëmbë fiks

Ass.Dr.Sci. Visar Disha
Specialist i Protetikes Stomatologjike
Specialist i Ortodoncisë dhe Ortopedisë së Nofullave
Specialist i Kirurgjisë Orale dhe Implantologjisë
Tel. +38344559287

Shumë pacientë kanë dëgjuar një fjali zhgënjyese gjatë konsultës dentare: "Nuk keni mjaftueshëm kockë për implante."

Për vite me radhë, kjo nënkuptonte ndërhyrje të shumta, transplante të kockës, muaj të tërë pritjeje ose, në disa raste, mungesë të një zgjidhjeje fikse.

Sot, falë zhvillimit të kirurgjisë moderne orale, ekziston një alternativë që ka ndryshuar mënyrën e trajtimit të këtyre pacientëve: implantet zigomatike.

Kjo teknikë e avancuar u jep shpresë pacientëve me mungesë të madhe të kockës në nofullën e sipërme, duke bërë të mundur rehabilitimin me dhëmbë fiks edhe në raste që dikur konsideroheshin shumë të vështira.

Çfarë janë implantet zigomatike?

Implantet zigomatike janë implante dentare, më të gjata se implantet konvencionale, të cilat vendosen në kockën zigomatike (mollëzën e fytyrës), një zonë që zakonisht ruan densitet dhe stabilitet të mirë edhe kur kocka e nofullës së sipërme është atrofuar ndjeshëm.

Kjo i lejon kirurgut oral të krijojë një bazë të qëndrueshme për vendosjen e dhëmbëve fiks, edhe kur implantet tradicionale nuk janë të mundshme.

Kur rekomandohen implantet zigomatike?

Kjo metodë mund të jetë një alternativë e përshtatshme për pacientët që:

• Kanë humbur dhëmbët prej shumë vitesh dhe kanë mungesë të theksuar të kockës.
• Mbajnë proteza totale dhe dëshirojnë dhëmbë fiks.
• Janë informuar më parë se nuk mund të vendosin implante për shkak të mungesës së kockës.
• Dëshirojnë të shmangin procedura të gjata të transplantimit të kockës, kur kjo është e mundur sipas vlerësimit klinik.

Pse implantet zigomatike konsiderohen një revolucion?

• Zgjidhje edhe për rastet më komplekse
Pacientët që dikur nuk kishin mundësi për implante fikse, sot mund të kenë alternativa të reja falë kësaj teknike.

• Në shumë raste shmanget transplanti i kockës
Në varësi të situatës klinike, implantet zigomatike mund të eliminojnë nevojën për ndërhyrje shtesë për rindërtimin e kockës.

• Më pak ndërhyrje kirurgjikale
Shpesh trajtimi mund të planifikohet me më pak etapa sesa trajtimet tradicionale me rindërtim të kockës.

• Rikthim i funksionit dhe estetikës
Qëllimi është rikthimi i aftësisë për të përtypur, folur dhe buzëqeshur me siguri.

• Teknologji moderne dhe planifikim digjital
Skanimet 3D dhe planifikimi i detajuar ndihmojnë në përshtatjen e trajtimit sipas anatomisë së secilit pacient.

Si zhvillohet trajtimi?

Procesi fillon me një konsultë të detajuar, ekzaminim klinik dhe analizë të skanerit 3D (CBCT).

Më pas, hartohet një plan i personalizuar, duke vlerësuar nëse implantet zigomatike janë alternativa më e përshtatshme për pacientin.

Në rastet e përzgjedhura me kujdes, mund të jetë e mundur që pacienti të pajiset me një urë provizore fikse brenda një kohe të shkurtër pas ndërhyrjes, ndërsa plani i saktë varet gjithmonë nga gjendja klinike individuale.

Kush duhet ta kryejë këtë procedurë?

Implantet zigomatike janë ndër procedurat më të avancuara në implantologjinë moderne dhe kërkojnë trajnim specifik, përvojë kirurgjikale dhe planifikim të kujdesshëm.

Për këtë arsye, është e rëndësishme që trajtimi të kryhet nga kirurgë oralë të trajnuar në këtë teknikë dhe pas një vlerësimi të plotë klinik.

Mesazhi im

Nëse ju është thënë ndonjëherë se "nuk keni kockë për implante", mos e konsideroni këtë si fjalën e fundit.

Falë implantologjisë moderne, sot ekzistojnë zgjidhje që deri para pak vitesh dukeshin të pamundura. Çdo pacient është unik, prandaj një konsultë profesionale dhe një plan trajtimi i personalizuar janë hapi i parë për të kuptuar se cilat janë mundësitë reale në rastin tuaj.

Një buzëqeshje nuk është vetëm çështje estetike – ajo ndikon në mënyrën si ushqeheni, si flisni dhe si ndiheni çdo ditë. Në shumë raste, implantet zigomatike mund të jenë çelësi për ta rikthyer atë. /Telegrafi/

Sinqeriteti nuk është vetëm një vlerë themelore, por vetë themeli i punës së çdo prodhuesi. Ushqime autentike nga njerëz autentikë

Rexhep Kryeziu
Ekspert i vreshtarisë dhe verarisë, Zvicër

Nuk bëhet fjalë për të ndjekur trendet. Puna duhet bërë me sinqeritet. Kjo do të thotë të ofrohen vetëm ushqime pas të cilave prodhuesi qëndron me bindje të plotë. Jo ushqime me etiketa të prodhuara për tregun masiv, por produkte me origjinë, karakter dhe integritet.

Sinqeriteti në prodhim do të thotë të mos shitet kurrë diçka që nuk do ta hanim apo pinim vetë.

Produktet ushqimore nga vendet me kontrolle të rrepta vlerësohen shumë dhe blihen me besim. Zvicra është një shembull i mirë për këtë.

Zvicra konsiderohet në mbarë botën si model i standardeve të larta të sigurisë ushqimore. Zyra Federale e Sigurisë Ushqimore dhe Veterinarisë (FSVO), së bashku me inspektimet rigoroze kantonale, siguron që si produktet vendase, ashtu edhe ato të importuara, të përmbushin kërkesa të rrepta. Kjo nxit një nivel të lartë besimi të konsumatorëve në cilësinë e produkteve.

Për t’i ruajtur këto standarde të larta, Zvicra mbështetet në disa shtylla:

Kërkesat ligjore: Legjislacioni zviceran për ushqimin përcakton se produktet ushqimore nuk duhet ta rrezikojnë shëndetin e konsumatorit.

Vetëmonitorimi: Prodhuesit dhe shitësit me pakicë janë të detyruar ligjërisht që ta monitorojnë dhe dokumentojnë në mënyrë gjithëpërfshirëse cilësinë e produkteve të tyre.

Inspektimet shtetërore: Autoritetet kantonale i verifikojnë rregullisht këto masa të vetëmonitorimit përmes inspektimeve të paparalajmëruara në objekte dhe analizave laboratorike.

Kontrollet kufitare: Zyra Federale për Doganat dhe Sigurinë Kufitare (FOCBS) kryen kontrolle të bazuara në rrezik në kufi, me qëllim parandalimin e hyrjes së produkteve të paligjshme ose të kontaminuara.

Ku rrezikohet më shumë nga ushqimi i pasigurt në Evropë?

Standardet e sigurisë ushqimore në Evropë janë të larta. Megjithatë, infeksionet e shkaktuara nga ushqimi i kontaminuar vazhdojnë të ndodhin.

Vende të tilla si Gjermania, Franca, Spanja, Austria, Mbretëria e Bashkuar dhe Finlanda zakonisht raportojnë numër të lartë rastesh. Këto shifra shpesh mund t’u atribuohen kërkesave më të rrepta për raportim dhe mbledhjes gjithëpërfshirëse të të dhënave nga autoritetet.

Zoonozat, pra sëmundjet që transmetohen nga kafshët te njerëzit, përbëjnë një pjesë të madhe të infeksioneve të transmetuara përmes ushqimit.

Ndër patogjenët më të zakonshëm dhe burimet e tyre tipike janë:

Campylobacter, një nga shkaktarët kryesorë të infeksioneve gastrointestinale në BE, transmetimi i të cilit zakonisht lidhet me mishin e shpendëve të pagatuar mirë.

Salmonella, një patogjen i zakonshëm, që shpesh lidhet me vezët, produktet e vezëve dhe mishin e pagatuar.

Listeria monocytogenes, më pak e zakonshme, por ndër format më të rrezikshme, e cila mund të gjendet veçanërisht në produkte të caktuara të qumështit, produkte të mishit dhe peshk të tymosur.

Shumë shpërthime në Evropë lidhen me gabime gjatë përgatitjes së ushqimit, ruajtjen e papërshtatshme në frigorifer ose kontaminimin e kryqëzuar, qoftë në kuzhina private, qoftë në ambiente të shërbimit ushqimor. Këta faktorë konsiderohen pjesë e problemit të “ushqimit të pasigurt”, për shkak të mungesës së higjienës së duhur.

Infeksionet nga ushqimi i pakontrolluar në Ballkan

Po, infeksionet e shkaktuara nga ushqimi i pakontrolluar ose i prodhuar në mënyrë të papërshtatshme ndodhin edhe në vendet e Ballkanit dhe vazhdojnë të përbëjnë një sfidë për shëndetin.

Ato janë veçanërisht të zakonshme në zonat rurale dhe në tregjet tradicionale, ku standardet e higjienës, ruajtja e zinxhirit të ftohtë dhe inspektimet zyrtare mund të jenë të pamjaftueshme.

Shkaqet dhe patogjenët më të zakonshëm

Qumështi i papërpunuar dhe produktet e tij: Djathi ose qumështi i papasterizuar mund të mbartin rrezik nga patogjenë si Brucella, Listeria dhe Salmonella.

Produktet e mishit: Proshuta e papërpunuar, sallamet e papërpunuara ose mishi i derrit i pagatuar mjaftueshëm mund të çojnë në infeksione parazitare, si trikineloza.

Turshitë dhe konservat e përgatitura në shtëpi: Perimet ose mishi i konservuar në mënyrë të papërshtatshme në kushte shtëpiake, në raste të rralla, mund të shkaktojnë botulizëm, një gjendje që mund të jetë kërcënuese për jetën.

Përhapja rajonale

Problemet shfaqen veçanërisht në zonat rurale të vendeve të Ballkanit Perëndimor, si Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Serbia.

Ndër arsyet përmenden tradita e përpunimit të ushqimeve në kushte shtëpiake, si therja e kafshëve dhe prodhimi privat, por në raste të caktuara edhe mangësitë strukturore në monitorimin gjithëpërfshirës të sigurisë ushqimore, përfshirë restorantet që nuk kontrollohen ose inspektohen mjaftueshëm.

Në shtetet anëtare të BE-së në rajon, si Kroacia, Greqia ose Bullgaria, shpërthimet infektive të lidhura me produkte të pakontrolluara janë më pak të shpeshta, pasi atje zbatohen standarde më të rrepta të Bashkimit Evropian për kontrollin dhe sigurinë e produkteve ushqimore, me qëllim mbrojtjen e shëndetit të popullsisë. /Telegrafi/

Pas nevojës për të pasur gjithmonë një histori më të madhe, një përvojë më të fortë apo fjalën e fundit mund të fshihet diçka që nuk duket në shikim të parë

I tregoni se keni pasur një ditë të vështirë, ndërsa ai e ka pasur edhe më të vështirë. Përmendni një udhëtim, ai ka qenë tashmë atje. Flisni për sëmundje, punë apo dashuri, ndërsa ai menjëherë ka një përvojë, një këshillë dhe një përgjigje përfundimtare.

Pothuajse të gjithë njohim të paktën një person të tillë. Çfarëdo që të tregoni, ai e ka përjetuar, parë ose kuptuar shumë më herët. Nëse jeni të lodhur, ai ka qenë më i rraskapitur. Nëse keni arritur diçka të bukur, suksesi i tij ka qenë më i madh. Nëse përballeni me një problem, e di saktësisht çfarë duhet të bëni, edhe kur nuk ia keni kërkuar mendimin.

Biseda me një person të tillë shpejt bëhet e lodhshme, sepse nuk është më një shkëmbim i vërtetë. Në vend që t’ju dëgjojë, bashkëbiseduesi e përdor historinë tuaj si pikënisje për ta kthyer vëmendjen te vetja.

Në psikologji, ky model mund të përshkruhet si prirje për ta orientuar bisedën drejt vetes. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo person që flet shumë për veten ka çrregullim narcistik të personalitetit.

Kur “edhe mua më ka ndodhur” nuk është shenjë afërsie

Kur dikush na tregon një ngjarje të vështirë apo të bukur, është krejt normale të kujtojmë një përvojë të ngjashme. Duke ndarë historinë tonë, shpesh duam të themi: “Të kuptoj, nuk je vetëm.”

Dallimi qëndron në atë që ndodh më pas.

Një person që dëshiron vërtet të lidhet me tjetrin do ta përmendë shkurt përvojën e vet dhe më pas do t’ia rikthejë vëmendjen bashkëbiseduesit:

“Edhe mua më ka ndodhur diçka e ngjashme. Po ti, si ndihesh tani?”

Ndërsa personi që synon ta marrë në dorë bisedën nuk kthehet më te historia juaj. Ai fillon të flasë hollësisht për veten, të krahasojë përvojat dhe shpesh ta minimizojë atë që sapo keni treguar. Në fund, në vend që të ndiheni të dëgjuar, keni përshtypjen se keni qenë vetëm publik, transmeton Telegrafi.

Pse disa njerëz duhet t’i dinë të gjitha?

Pas kësaj sjelljeje nuk qëndron gjithmonë i njëjti motiv. Disa njerëz thjesht nuk kanë mësuar të dëgjojnë dhe besojnë se një bashkëbisedues i mirë duhet menjëherë të ofrojë historinë apo këshillën e vet.

Të tjerë e përballojnë vështirë heshtjen dhe përpiqen ta mbushin duke folur për veten.

Por te disa ekziston një nevojë e fortë për t’u dukur të zotë, me përvojë dhe të rëndësishëm. Pranimi se diçka nuk e dinë, nuk e kanë përjetuar ose nuk kanë një përgjigje mund t’i bëjë të ndihen më pak të vlefshëm.

Prandaj shpesh:

• flasin me shumë siguri edhe kur nuk kanë njohuri të mjaftueshme;
• e kanë të vështirë të pranojnë korrigjimet;
• japin këshilla edhe kur askush nuk ua kërkon;
• ndërpresin të tjerët për të treguar përvojën e tyre;
• çdo temë e shndërrojnë në krahasim;
• suksesin e dikujt tjetër mund ta përjetojnë si kërcënim për vlerën e tyre.

Studimet mbi tiparet narcistike tregojnë se dëshira e fortë për status dhe njohje shfaqet në forma të ndryshme të narcizmit. Disa persona e shfaqin hapur bindjen se janë mbi të tjerët, ndërsa të tjerë kërkojnë vazhdimisht miratim sepse në thelb ndihen të pasigurt.

A fshihet pas mendjemadhësisë pasiguria?

Shpesh fjala “mendjemadhësi” apo “sedër e tepruar” përdoret për njerëzit që janë tepër të ndjeshëm ndaj kritikave, kërkojnë miratim dhe e kanë të vështirë kur dikush tjetër di ose arrin më shumë.

Në disa raste, pas kësaj sjelljeje fshihet pikërisht pasiguria.

Nëse ndjenja e vlerës personale varet shumë nga admirimi dhe miratimi i të tjerëve, çdo kundërshtim mund të perceptohet si poshtërim, ndërsa njohuritë e dikujt tjetër si kërcënim.

Prandaj personi përpiqet të tregojë se “e ka ditur gjithmonë”, “e ka parë më herët” ose “ka kaluar diçka edhe më të rëndë”.

Vetëbesimi i dukshëm nuk është domosdoshmërisht shenjë e një vetëbesimi të qëndrueshëm. Ndonjëherë është mënyrë për ta mbrojtur atë.

Psikologët dallojnë tipare narcistike grandioze dhe vulnerabile. Personi grandioz e shfaq hapur ndjenjën e rëndësisë dhe kërkon admirim, ndërsa tipi vulnerabil mund të duket më i pasigurt, por është shumë i ndjeshëm ndaj kritikave dhe vlerësimit të të tjerëve.

Megjithatë, do të ishte gabim që çdo person të lodhshëm, mendjemadh apo llafazan ta quanim narcist. Çrregullimi narcistik i personalitetit mund të diagnostikohet vetëm nga një profesionist dhe kërkon një model të qëndrueshëm e të përhapur sjelljeje, jo vetëm një zakon të pakëndshëm në bisedë.

Pse na lodhin kaq shumë këto biseda?

Në një bisedë të mirë, vëmendja kalon nga njëri person te tjetri. Njëri flet, tjetri dëgjon, bën pyetje dhe përpiqet ta kuptojë. Pastaj rolet ndërrohen.

Kur vëmendja qëndron vazhdimisht te një person i vetëm, tjetri fillon të ndihet i padukshëm. /Telegrafi/

Kanë kaluar pothuajse tre mijë vjet, por ky parim i lashtë për mikpritjen, respektin dhe drejtësinë vazhdon të ketë një mesazh të fuqishëm edhe për botën moderne

Edhe pse kanë kaluar gati tre mijë vjet që nga krijimi i “Odisesë”, një rregull nga epi i famshëm i Homerit konsiderohet ende çuditërisht aktual. Bëhet fjalë për të ashtuquajturin “Ligji i Zeusit”, një parim që kishte aq rëndësi në Greqinë e lashtë, sa besohej se shkelja e tij ndëshkohej nga vetë perënditë.

Pikërisht ky motiv ndodhet në qendër të filmit të ri “Odisea” të regjisorit Christopher Nolan, i cili ka shpjeguar se pas shumë ngjarjeve të rrëfimit fshihet një rregull i thjeshtë, por i fuqishëm: ndaj të huajve duhet të sillemi me respekt.

Çfarë ishte në të vërtetë “Ligji i Zeusit”?

Ndryshe nga ligjet e sotme, “Ligji i Zeusit” nuk ishte i shkruar në libra juridikë. Ai përfaqësonte një tërësi rregullash morale nën mbrojtjen e Zeusit, perëndisë supreme të grekëve, dhe lidhej me mikpritjen, respektimin e betimeve, drejtësinë dhe sjelljen ndaj njerëzve të panjohur.

Në qendër të tij ishte koncepti i “ksenisë”, një rregull i shenjtë sipas të cilit nikoqiri duhej t’i ofronte çdo mysafiri ushqim, strehim dhe mbrojtje, pavarësisht se kush ishte apo nga vinte.

Siç ka shpjeguar Christopher Nolan në një intervistë për “Los Angeles Times”, thelbi i këtij parimi mund të përmblidhet me atë që sot e quajmë “rregulli i artë”.

“Është rregulli i artë: sillu me të tjerët ashtu siç dëshiron që ata të sillen me ty. Pjesërisht sepse një njeri i zakonshëm mund të jetë një perëndi e maskuar, por edhe sepse vetëm kështu një shoqëri mund të funksionojë. Njerëzit duhet të udhëtojnë, të tregtojnë dhe shpesh varen nga mirësia e njerëzve krejtësisht të panjohur”, ka thënë Nolan, transmeton Telegrafi.

“Ligji i Zeusit” nga “Odisea”, aktual edhe sot: Rregulli që sillte shpërblim ose ndëshkim nga perënditë telegrafi.com

Edhe mysafirët kishin detyrimet e tyre

Ajo që shumë njerëz nuk e dinë është se “ksenia” nuk e obligonte vetëm nikoqirin. Edhe mysafiri kishte përgjegjësitë e veta.

Nëse ai abuzonte me mikpritjen, qëndronte më gjatë se ç’ishte e hijshme ose tregonte mungesë respekti ndaj nikoqirit, konsiderohej se kishte shkelur një rregull të shenjtë dhe meritonte ndëshkim.

“Keqpërdorimi i këtij rregulli ka pasoja të tmerrshme. Çdo hakmarrje ka çmimin e vet dhe dhuna është shprehja më e drejtpërdrejtë e saj”, ka shpjeguar Nolan.

Pikërisht për këtë arsye, shumë prej ngjarjeve në “Odise” paraqiten si pasoja të respektimit ose shkeljes së këtij ligji të lashtë.

Menelau, simbol i nikoqirit ideal

Një nga shembujt më të mirë të “ksenisë” është mbreti Menelau.

Kur Telemaku mbërrin në Spartë në kërkim të informacioneve për babanë e tij, Odiseun, Menelau e pret me respekt, i ofron ushqim, ndan me të informacione të çmuara dhe në fund e përcjell me dhurata.

Në botën e lashtë greke, pikërisht një sjellje e tillë ndaj mysafirit konsiderohej ideal për t’u ndjekur.

Ciklopi Polifem pagoi një çmim të lartë

Në anën tjetër qëndron Polifemi, një nga shembujt më të njohur negativë në të gjithë rrëfimin.

Në vend që t’i mirëpresë udhëtarët që hyjnë në shpellën e tij, ciklopi i sulmon dhe i ha. Një sjellje e tillë përbënte një nga shkeljet më të rënda të “Ligjit të Zeusit”.

Ndëshkimi vjen shpejt dhe në mënyrë brutale. Odiseu e verbon Polifemin, ndërsa as fakti se ai ishte biri i Poseidonit nuk e shpëton nga pasojat.

Odiseun e shpëtoi një bari i thjeshtë derrash

Një tjetër shembull interesant i respektimit të këtij rregulli është Eumeu, bariu i thjeshtë i derrave, i cili e pret Odiseun kur ky, pas endjeve të gjata, kthehet në shtëpi i maskuar si lypës.

Pa e ditur se kush ishte në të vërtetë mysafiri i tij, Eumeu i ofron ushqim, strehim dhe përkujdesje, pa pritur asgjë në këmbim.

Pikërisht për këtë ai mbetet një nga personazhet më të ndershme dhe më fisnike të eposit.

As mysafirët nuk ishin pa faj

“Odisea” tregon se përgjegjësia nuk binte vetëm mbi nikoqirët.

Kur shokët e Odiseut arrijnë në ishullin e magjistares Kirke, ata presin mikpritje, por më pas e keqpërdorin atë. E teprojnë me ushqimin dhe pijen dhe nuk tregojnë respektin e duhur.

Ndëshkimi i tyre është bërë një nga skenat më të njohura të mitologjisë greke: Kirke i shndërron në derra.

Një mësim mijëravjeçar që mbetet aktual

Një nga shembujt më domethënës të “Ligjit të Zeusit” gjendet që në fillim të rrëfimit, kur Telemaku pranon në shtëpinë e tij një udhëtar të panjohur, i ofron ushqim dhe vetëm më pas e pyet se kush është.

Më vonë zbulohet se mysafiri ishte në të vërtetë perëndesha Atena, e maskuar si njeri i zakonshëm.

Pikërisht për këtë arsye, mesazhi i “Odisesë” mbetet i kuptueshëm edhe për njeriun e sotëm: nuk mund ta dini kurrë se kush qëndron përballë jush, ndaj respekti ndaj të panjohurve është shumë më tepër sesa thjesht mirësjellje.

Për grekët e lashtë, kjo nuk ishte vetëm çështje sjelljeje të mirë, por një rregull që përcaktonte se kush do ta fitonte favorin e perëndive dhe kush do të përballej me ndëshkimin e tyre. /Telegrafi/

Edhe pas vitesh me mbipeshë, organizmi mund të përfitojë ndjeshëm nga dobësimi, ndërsa disa nga rreziqet kryesore për zemrën mund të ulen

Obeziteti prej kohësh nuk konsiderohet vetëm çështje e pamjes fizike. Ai lidhet me presionin e lartë të gjakut, diabetin e tipit 2, çrregullimet e yndyrave në gjak dhe rritjen e rrezikut për sëmundje kardiovaskulare.

Por çfarë ndodh me zemrën kur një person humb kilogramët e tepërt? A mund të zvogëlohen pasojat e krijuara gjatë viteve dhe çfarë roli kanë barnat moderne kundër obezitetit, si semaglutidi?

Obeziteti ndikon në shumë faktorë të rrezikut njëkohësisht

Indi dhjamor i tepërt nuk është thjesht rezervë energjie. Ai është metabolikisht aktiv dhe mund të ndikojë në presionin e gjakut, metabolizmin e glukozës, yndyrat në gjak dhe proceset inflamatore.

Organizata Botërore e Shëndetësisë e klasifikon obezitetin si sëmundje kronike dhe thekson lidhjen e tij me sëmundjet kardiovaskulare, diabetin dhe probleme të tjera kronike.

Prandaj, humbja e peshës mund të përmirësojë disa faktorë të rrezikut njëkohësisht. Presioni i gjakut, kontrolli i sheqerit dhe profili i yndyrave mund të përmirësohen, ndërsa ngarkesa mbi zemrën zvogëlohet. American Heart Association thekson se obeziteti është faktor i pavarur rreziku për sëmundjet e zemrës dhe se mbajtja e një peshe më të shëndetshme e ul këtë rrezik.

Çfarë ndodh gjatë infarktit?

Infarkti zakonisht ndodh kur një arterie koronare bllokohet dhe një pjesë e muskulit të zemrës mbetet pa furnizim të mjaftueshëm me gjak dhe oksigjen.

Shenja më tipike është presioni, shtrëngimi ose dhimbja në gjoks, që mund të përhapet në njërin ose të dy krahët, shpinë, qafë apo nofull. Mund të shfaqen edhe frymëmarrje e vështirësuar, djersitje, nauze ose marramendje.

Infarkti mund të shkaktojë edhe çrregullime serioze të ritmit të zemrës. Në rast të arrestit kardiak, reanimimi i menjëhershëm dhe përdorimi i defibrilatorit automatik të jashtëm, AED, mund të jenë vendimtarë për mbijetesën, transmeton Telegrafi.

Pse perimetri i belit është kaq i rëndësishëm?

Nuk ka rëndësi vetëm numri në peshore. Shpërndarja e yndyrës në trup është gjithashtu e rëndësishme.

Yndyra që grumbullohet rreth barkut dhe organeve të brendshme, e njohur si yndyrë viscerale, lidhet veçanërisht me rrezikun metabolik dhe kardiovaskular. Për këtë arsye, perimetri i belit mund të japë informacion shtesë për rrezikun, edhe te personat me indeks të masës trupore jo shumë të lartë.

A e mbron semaglutidi zemrën vetëm sepse zvogëlon peshën?

Jo domosdoshmërisht vetëm për këtë arsye.

Studimi i madh klinik SELECT, i publikuar në The New England Journal of Medicine, përfshiu persona me mbipeshë ose obezitet, me sëmundje kardiovaskulare të njohur, por pa diabet. Semaglutidi 2.4 mg një herë në javë uli me rreth 20 për qind rrezikun relativ të kombinimit të vdekjes kardiovaskulare, infarktit jo fatal dhe goditjes jo fatale në tru, krahasuar me placebo.

Humbja e peshës është një pjesë e rëndësishme e këtij përfitimi, por përmirësimi i faktorëve metabolikë dhe proceseve inflamatore mund të kontribuojë gjithashtu. Megjithatë, kjo terapi nuk është e përshtatshme për secilin dhe duhet të përshkruhet e monitorohet nga mjeku.

A është ndonjëherë vonë për të humbur peshë?

Jo.

Edhe te personat që tashmë kanë aterosklerozë ose kanë kaluar infarkt, ulja e peshës së tepërt, aktiviteti fizik i përshtatur, kontrolli i presionit, sheqerit dhe kolesterolit, si dhe trajtimi i duhur mjekësor mund të zvogëlojnë rrezikun e ngjarjeve të tjera kardiovaskulare.

Megjithatë, duhet bërë një dallim i rëndësishëm: humbja e peshës mund të përmirësojë funksionimin e sistemit kardiovaskular dhe të ulë rrezikun e ardhshëm, por nuk mund të zhbëjë domosdoshmërisht çdo dëmtim të krijuar më parë në muskulin e zemrës.

Prandaj, sa më herët të fillojë kontrolli i peshës dhe faktorëve të tjerë të rrezikut, aq më mirë. Por edhe pas shumë vitesh me kilogramë të tepërt, ndryshimi mund të ketë përfitime të rëndësishme për zemrën. /Telegrafi/

Vathët me disqe të lashta ari, të lidhura me Iranin e sotëm, e kthyen paraqitjen e aktores në temë debati për modën, antikitetet dhe trashëgiminë kulturore

Zendaya tërhoqi sërish vëmendjen gjatë promovimit të filmit The Odyssey të Christopher Nolanit në Londër, por këtë herë jo vetëm për veshjen e saj.

Aktorja u shfaq me një fustan të bardhë të Jacquemus, të frymëzuar nga bota antike dhe nga perëndesha Athina, të cilën ajo e interpreton në film. Megjithatë, vëmendjen kryesore e morën vathët e artë që mbante.

Vathë me artefakte mijëravjeçare

Sipas mediave ndërkombëtare, në vathë ishin integruar disqe autentike ari që lidhen me thesarin e Ziwiyeh në Iran dhe datojnë rreth shekullit VII para erës sonë.

Artefaktet ishin përfshirë në një dizajn modern prej ari 18-karatësh dhe diamantesh, të krijuar nga argjendari Glenn Spiro.

Edhe pse paraqitja e Zendayas ishte e frymëzuar nga Greqia e lashtë, vetë objektet historike janë me origjinë iraniane, transmeton Telegrafi.

Ekspertët ngrenë pikëpyetje

Përdorimi i artefakteve autentike si aksesorë mode shkaktoi reagime të shumta. Ekspertë të trashëgimisë kulturore ngritën pyetje për historinë e pronësisë së disqeve dhe mënyrën se si ato kanë dalë nga Irani dhe kanë përfunduar në tregun privat të antikiteteve.

Në rrjetet sociale u shfaqën edhe pretendime se objektet mund të kenë ardhur nga një varr i plaçkitur. Megjithatë, kjo mbetet një hipotezë dhe nuk është vërtetuar.

Zendaya nuk ka reaguar publikisht ndaj polemikës.

Paraqitja e saj, ndërkohë, ka hapur një debat që shkon përtej modës: a duhet që artefakte mijëravjeçare të përdoren si bizhuteri dhe ku fillon përgjegjësia ndaj trashëgimisë kulturore? /Telegrafi/

Zbuloni një mënyrë të thjeshtë për t’i pastruar dhe freskuar jastëkët dhe jorganët pa i futur në rrobalarëse

Shumica e njerëzve i lajnë rregullisht këllëfët e jastëkëve dhe çarçafët, por shpesh harrojnë jastëkët dhe jorganët. Edhe pse mbrohen me mbulesa, me kalimin e kohës në ta grumbullohen pluhuri, qelizat e vdekura të lëkurës, djersa dhe papastërti të tjera, të cilat mund të ndikojnë në higjienë dhe në cilësinë e gjumit.

Ekspertët rekomandojnë që jastëkët dhe jorganët të pastrohen të paktën një herë në tre muaj. Kur nuk mund të futen në rrobalarëse, ekzistojnë disa mënyra të thjeshta për t’i freskuar dhe pastruar në shtëpi.

Si ta freskoni jorganin pa e larë në rrobalarëse

Jorganët e mëdhenj shpesh nuk zënë në rrobalarëset standarde, por kjo nuk do të thotë se nuk mund t’i freskoni.

Ekspertja e pastrimit, Lynsey Crombie, këshillon që jorganin ta varni jashtë në një ditë me diell dhe erë.

“Ajrosja e jorganit në ambient të hapur është një mënyrë shumë më e lehtë, më e shpejtë dhe më natyrale për ta freskuar sesa larja në rrobalarëse. Nxehtësia e diellit ndihmon që mbushja të bëhet përsëri e butë dhe e ajrosur, ndërsa era e freskon edhe më shumë pëlhurën”, shpjegon ajo.

Rrezet ultravjollcë të diellit veprojnë si dezinfektues natyral, ndihmojnë në largimin e aromave të pakëndshme dhe mund t’i zbusin disa njolla.

Për një rezultat edhe më të mirë, jorganin mund ta spërkatni lehtë me freskues për tekstile, përpara se ta lini për disa orë në ajër të pastër, transmeton Telegrafi.

Si t’i hiqni njollat e verdha nga jastëkët

Njollat e verdha në jastëkë zakonisht krijohen nga djersa, yndyrat natyrale të lëkurës, kremrat e fytyrës dhe produktet për flokët.

Lynsey Crombie rekomandon përdorimin e peroksidit të hidrogjenit, i cili ka veprim dezinfektues dhe ndihmon në shpërbërjen e njollave organike.

Procedura

• Spërkatini mirë njollat me peroksid hidrogjeni.
• Lëreni të veprojë për të paktën 15 minuta.
• Fërkojini butësisht pjesët e ndotura me një furçë pak më të fortë.
• Shpëlajini me ujë.
• Në rast se keni tharëse rrobash, thajeni jastëkun në të, në mënyrë që të bëhet sërish i butë dhe i ajrosur.
• Në rast se e thani në mënyrë natyrale, vendoseni mbi një sipërfaqe të rrafshët dhe kthejeni herë pas here, që të thahet në mënyrë të barabartë.

Në këtë mënyrë, jastëkët do të jenë më të freskët, më të pastër dhe më të këndshëm për gjumë, pa pasur nevojë për pastrim të kushtueshëm kimik. /Telegrafi/

Nga përgatitja e pacientit dhe vendosja e saktë e elektrodave deri te kontrolli i cilësisë së regjistrimit, kujdesi dhe profesionalizmi i infermieres janë vendimtarë për një EKG të besueshme

Valentina Sulejmani,
Infermiere e përgjithshme – QKUK

Elektrokardiograma (EKG) është një metodë e thjeshtë, e shpejtë dhe jo invazive për vlerësimin e aktivitetit elektrik të zemrës. Cilësia dhe besueshmëria e regjistrimit varen në masë të madhe nga përgatitja dhe profesionalizmi i infermieres.

Për të siguruar një regjistrim sa më të saktë dhe të besueshëm, çdo hap i procedurës duhet të realizohet me kujdes, duke filluar nga përgatitja e pacientit.

Përgatitja e pacientit – hapi i parë drejt një EKG-je cilësore

Roli i infermieres fillon me identifikimin e saktë të pacientit, shpjegimin e procedurës dhe krijimin e një ambienti të qetë për të minimizuar lëvizjet dhe ankthin. Para vendosjes së elektrodave, lëkura duhet të pastrohet, ndërsa pacienti duhet të vendoset në pozicion të rehatshëm.

Përgatitja e pacientit nuk është vetëm një hap formal. Një shpjegim i shkurtër dhe i qartë i procedurës ndihmon që pacienti të relaksohet dhe të bashkëpunojë. Gjatë regjistrimit ai duhet të qëndrojë sa më i qetë, pa folur dhe pa bërë lëvizje të panevojshme, pasi tensionimi i muskujve, dridhjet apo lëvizjet mund të krijojnë artefakte dhe të ndikojnë në cilësinë e EKG-së.

Po aq i rëndësishëm është kontakti i mirë i elektrodave me lëkurën. Lëkura duhet të jetë e pastër dhe e thatë, ndërsa kur qimet pengojnë vendosjen e elektrodave, zona përkatëse duhet të përgatitet në mënyrë të përshtatshme.

Vendosja e saktë e elektrodave – pjesa më e rëndësishme e procedurës

Përgjegjësia më e rëndësishme është vendosja korrekte e elektrodave të gjymtyrëve dhe prekordiale sipas standardeve, pasi pozicionimi i gabuar mund të japë ndryshime të rreme në EKG dhe të ndikojë në interpretimin e saktë të regjistrimit. Infermierja duhet gjithashtu të kontrollojë funksionimin e aparatit, kalibrimin standard (10 mm = 1 mV) dhe shpejtësinë e regjistrimit (25 mm/s), si dhe të sigurohet që regjistrimi të jetë pa artefakte.

Në EKG-në standarde me 12 derivacione, vendosja e elektrodave në kraharor kërkon njohjen e saktë të pikave anatomike. Elektroda V1 vendoset ndërmjet brinjëve, në anën e djathtë të kockës së kraharorit, ndërsa V2 në të njëjtin nivel, në anën e majtë. V3 vendoset ndërmjet V2 dhe V4, ndërsa V4 më poshtë, në anën e majtë të kraharorit, sipas pikës anatomike të përcaktuar. V5 dhe V6 vendosen në të njëjtin nivel horizontal me V4, duke vazhduar drejt anës së majtë të kraharorit dhe sqetullës.

Këto pika nuk duhet të përcaktohen me përafërsi. Edhe një zhvendosje e elektrodave nga pozicioni standard mund të ndikojë në pamjen e regjistrimit. Prandaj, njohja e anatomisë dhe respektimi i protokollit janë pjesë thelbësore e punës së infermieres gjatë realizimit të EKG-së.

Kontrolli i regjistrimit dhe shmangia e artefakteve

Gjatë procedurës, infermierja duhet të vëzhgojë jo vetëm aparatin, por edhe pacientin dhe cilësinë e gjurmës së regjistruar. Lëvizjet, dridhjet muskulore, kontakti jo i mirë i elektrodave me lëkurën, kabllot e vendosura gabimisht apo interferencat elektrike mund të krijojnë artefakte.

Nëse regjistrimi nuk është teknikisht i kënaqshëm, duhet të gjendet shkaku, të korrigjohet dhe, kur është e nevojshme, EKG-ja të përsëritet. Infermierja nuk vendos diagnozën nga EKG-ja, por ka përgjegjësinë që regjistrimi që i përcillet mjekut të jetë sa më i plotë, i pastër dhe teknikisht i besueshëm.

Pas përfundimit të ekzaminimit, infermierja verifikon cilësinë e EKG-së, dokumenton të dhënat e pacientit dhe ia përcjell rezultatin mjekut. Nëse gjatë regjistrimit vërehen ndryshime shqetësuese ose pacienti paraqet simptoma të papritura, duhet të njoftohet menjëherë ekipi mjekësor.

Edhe pse EKG-ja është një procedurë e zakonshme dhe relativisht e shpejtë, realizimi i saj kërkon përpikëri dhe përgjegjësi. Përgatitja e pacientit, vendosja e saktë e elektrodave, kontrolli i aparaturës dhe respektimi i protokolleve janë thelbësore për një regjistrim cilësor dhe për sigurinë e pacientit. Në këtë proces, profesionalizmi dhe kujdesi i infermieres kontribuojnë ndjeshëm në cilësinë e regjistrimit të EKG-së. /Telegrafi/

Ata u rritën pa telefona inteligjentë, pa rrjete sociale dhe pa mbikëqyrje të vazhdueshme. Pikërisht kjo i ndihmoi të zhvillonin durimin, pavarësinë dhe aftësinë për t'u ngritur pas dështimeve

Prindërit i donin dhe kujdeseshin për ta, por nuk kontrollonin çdo hap të tyre. Pikërisht kjo liri i ndihmoi të zhvillonin aftësi që sot konsiderohen shumë të vlefshme.

1. Mësuan se dështimi nuk është fundi i botës

Ata nuk kishin frikë të provonin gjëra të reja. Merrnin pjesë në gara, sporte apo aktivitete edhe kur nuk ishin më të mirët. Refuzimet dhe zhgënjimet e vogla u mësuan të ngriheshin sërish dhe të provonin përsëri.

2. Fjala e dhënë kishte peshë

Kur linin takim me dikë, nuk kishte mesazhe të minutës së fundit apo aplikacione për të ndryshuar planet. Nëse premtuan se do të ishin diku, zakonisht e mbanin fjalën.

Kjo u mësoi përgjegjësi dhe besueshmëri.

3. Bënin gjëra pa pritur miratim nga të tjerët

Shumë prej tyre mësonin një instrument, vizatonin, ndërtonin modele apo merreshin me hobi vetëm sepse u pëlqente.

Nuk kishte pëlqime (likes) apo ndjekës (followers) që t’i motivonin. Motivimi vinte nga vetë kënaqësia e aktivitetit.

4. Nuk mund t’i largonin njerëzit nga jeta me një klikim

Pas një zënke, të nesërmen përsëri takoheshin në shkollë ose në lagje. Nuk ekzistonin bllokimet në rrjetet sociale.

Kjo i mësoi të zgjidhnin konfliktet, të duronin njerëz të ndryshëm dhe të bashkëjetonin edhe me ata që nuk i pëlqenin, transmeton Telegrafi.

5. Dinin të krijonin vetë argëtimin

Kur nuk kishte internet apo qindra kanale televizive, fëmijët shpiknin lojëra, aventura dhe mënyra të reja për t'u argëtuar.

Pikërisht mërzia zhvilloi imagjinatën, kreativitetin dhe aftësinë për të zgjidhur probleme.

6. Flisnin me njerëz të panjohur

Për të telefonuar një shok, duhej të flisnin fillimisht me prindërit e tij. Duhej të pyesnin vetë në bibliotekë, të porosisnin ushqim ose të kërkonin ndihmë nga të rriturit.

Kjo u zhvilloi aftësitë komunikuese dhe vetëbesimin.

7. Mësuan të prisnin

Prisnin episodin e radhës të serialit të preferuar, zhvillimin e fotografive apo transmetimin e një filmi në televizion.

Jo çdo gjë ishte e disponueshme menjëherë, ndaj durimi u bë pjesë e jetës së tyre.

8. Nuk ankoheshin për çdo gjë

Nëse një dyqan nuk kishte produktin që kërkonin ose një sportel ishte mbyllur, duhej ta pranonin situatën.

Nuk kishte rrjete sociale ku të shprehnin menjëherë pakënaqësinë. Kjo u mësoi të përballonin zhgënjimet pa dramatizim.

9. Kalonin orë të tëra jashtë kontaktit

Luajtja në lagje, ngasja e biçikletës dhe shëtitjet pa telefon ishin pjesë normale e fëmijërisë.

Kalonin shumë kohë vetëm me mendimet e tyre, gjë që i ndihmoi të zhvillonin pavarësi emocionale dhe aftësinë për të përballuar vetminë.

Jo gjithçka ishte më mirë

Sigurisht, ajo fëmijëri nuk ishte ideale. Disa fëmijë mbeteshin pa mbështetjen e nevojshme dhe shumë probleme kalonin pa u vënë re.

Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se ajo mënyrë e rritjes ndihmoi në zhvillimin e cilësive si pavarësia, durimi, përgjegjësia, këmbëngulja dhe aftësia për t'u përshtatur me situata të vështira.

Nuk ishte një trajnim i planifikuar për jetën, por për shumë njerëz rezultoi të ishte një shkollë e vlefshme për të përballuar sfidat e moshës së rritur. /Telegrafi/

Disa bimë nuk kanë nevojë për shumë dritë. Përkundrazi, lagështia e banjës i ndihmon të rriten më bukur dhe ta bëjnë hapësirën më të freskët e më relaksuese

Një banjë pa dritare nuk duhet të jetë domosdoshmërisht një hapësirë e errët dhe pa jetë. Me zgjedhjen e duhur të bimëve të brendshme, edhe një ambient me pak ose aspak dritë natyrale mund të shndërrohet në një kënd të gjelbër dhe relaksues.

Edhe pse asnjë bimë nuk mund të jetojë për një kohë të gjatë pa dritë, disa specie e tolerojnë shumë mirë hijen dhe lagështinë e lartë. Pikërisht për këtë arsye janë zgjedhja ideale për banjat me ndriçim të kufizuar.

Zgjidhni bimë që e duan lagështinë dhe hijen

Drita është e domosdoshme për fotosintezën, por disa bimë të brendshme mund të zhvillohen mirë edhe me ndriçim minimal. Për më tepër, lagështia që krijohet gjatë dushit apo banjës u përshtatet shumë, ndaj në banjë shpesh rriten më mirë sesa në dhomat e tjera.

Bima merimangë pastron ajrin dhe kërkon pak kujdes

Bima merimangë (Chlorophytum comosum) është një nga bimët më rezistente për ambiente të brendshme. Ajo toleron hijen, ujitjen e parregullt dhe ndryshimet e temperaturës, ndërsa njihet edhe për aftësinë e saj për të përmirësuar cilësinë e ajrit.

Për ta ruajtur ngjyrën e gjelbër të gjetheve, herë pas here vendoseni në një vend më të ndriçuar, transmeton Telegrafi.

Aspidistra mbijeton edhe me kujdes minimal

Aspidistra (Aspidistra elatior), e njohur edhe si bima prej hekuri, është jashtëzakonisht rezistente. Ajo rritet mirë në hije, nuk ka nevojë për ujitje të shpeshtë dhe mund ta zbukurojë shtëpinë për shumë vite me pak mirëmbajtje.

Epipremnum krijon shpejt një kënd të gjelbër

Nëse dëshironi një bimë kacavjerrëse, Epipremnum (Epipremnum aureum) është zgjedhje e shkëlqyer.

Në kushte me lagështi, zhvillon gjethe më të mëdha dhe më të shndritshme, duke krijuar një pamje dekorative në rafte ose duke u varur përgjatë murit.

Nëse banja nuk ka fare dritë natyrale, zhvendoseni herë pas here në një ambient më të ndriçuar ose përdorni një llambë LED për rritjen e bimëve.

Difenbahia është shumë dekorative, por kërkon kujdes

Me gjethet e saj të mëdha dhe motive tërheqëse, Difenbahia (Dieffenbachia) është ndër bimët më elegante të brendshme.

Ajo e pëlqen ngrohtësinë dhe lagështinë, por lëngu i saj mund të irritojë lëkurën dhe mukozën, ndërsa është toksik nëse gëlltitet nga fëmijët ose kafshët shtëpiake.

Nëse keni fëmijë të vegjël ose kafshë, është më mirë të zgjidhni një specie më të sigurt.

Fieri nefrolepis sjell atmosferë tropikale

Nefrolepis (Nephrolepis exaltata) është një fier që e adhuron lagështinë, prandaj në banjë rritet shumë më mirë sesa në shumicën e ambienteve të tjera.

Ka nevojë për ujitje të rregullt dhe kujdes të moderuar, por ju shpërblen me gjethe të dendura dhe dekorative që i japin hapësirës një pamje tropikale.

Kujdesi i duhur ua zgjat jetën

Për t'i mbajtur bimët të shëndetshme:

• Mos i vendosni vazot pranë radiatorëve ose ngrohëseve.
• Nëse mbi gjethe bien sapun ose detergjent, pastrojini me një leckë të lagur.
• Ujitini vetëm kur shtresa sipërfaqësore e dheut është tharë, sepse lagështia e tepërt është më e dëmshme sesa një periudhë e shkurtër thatësire.
• Në banjat pa dritë natyrale, zhvendosini herë pas here në një vend me ndriçim ose përdorni llamba LED të posaçme për rritjen e bimëve.

Me zgjedhjen e duhur dhe pak kujdes, edhe një banjë pa dritare mund të shndërrohet në një kënd të gjelbër, të freskët dhe relaksues që ndryshon plotësisht atmosferën e hapësirës. /Telegrafi/

Sezoni i dasmave verore është në kulm dhe, krahas gëzimit për festën, lind edhe pyetja e zakonshme: çfarë të veshim?

Gjetja e një fustani që duket elegant, është mjaftueshëm solemn dhe njëkohësisht i rehatshëm për temperaturat e larta nuk është gjithmonë e lehtë. Megjithatë, disa modele mbeten zgjedhje të sigurta nga viti në vit.

Pavarësisht nëse dasma organizohet pranë detit, në një kopsht, në një ambient rural apo në një sallë elegante në qytet, këto prerje përshtaten lehtë dhe duken gjithmonë të rafinuara.

Fustani i mëndafshtë mbetet klasik i përjetshëm

Një nga zgjedhjet më të sigurta për dasmat verore është fustani i mëndafshtë me prerje të thjeshtë dhe rripa të hollë.

Modelet prej sateni ose mëndafshi duken elegante pa qenë të tepruara. Veçanërisht të bukura janë nuancat e verdhës së butë, kafes çokollatë, gjelbrës sherbelë, shampanjës ose të kuqes së errët.

Mjaftojnë bizhuteri të arta dhe sandale me rripa të hollë për ta kompletuar pamjen.

Motivet me lule janë gjithmonë zgjedhje verore

Lulet dhe vera shkojnë natyrshëm bashkë, por këtë sezon preferohen motive më delikate mbi materiale të lehta, si liri, viskoza ose byrynxhyku.

Një fustan midi ose i gjatë me motive të imëta lulesh është ideal për dasmat gjatë ditës, sidomos për ceremonitë në kopsht ose pranë bregdetit.

Zgjidhni prerje të thjeshta, në mënyrë që motivi të mbetet në qendër të vëmendjes.

Palosjet dhe drapërimet i japin elegancë siluetës

Fustanet me palosje të lehta dhe detaje të drapuara janë ndër zgjedhjet më elegante për raste solemne.

Ato ndjekin bukur vijën e trupit pa krijuar ndjesi ngushtësie. Modelet me shpinë të hapur, dekolte asimetrike ose të çarë të lartë sjellin pak glamour, pa e rënduar pamjen.

Prerja e thjeshtë duket më luksoze

Kur bëhet fjalë për fustanet e dasmave, shpesh vlen rregulli: më pak është më shumë.

Prerjet e pastra, materialet cilësore dhe detajet e zgjedhura me kujdes duken më elegante sesa modelet me shumë pala, aplikime apo zbukurime të theksuara.

Një fustan i thjeshtë mund të marrë krejt tjetër pamje me vathë të mëdhenj, një çantë të vogël dore ose sandale metalike.

Përshtateni fustanin me vendin e dasmës

Për një dasmë në plazh ose pranë detit, zgjidhni materiale të lehta e të valëzuara dhe sandale të sheshta.

Për dasmat në qytet ose ceremonitë e mbrëmjes, më të përshtatshme janë fustanet prej sateni, këpucët e mbyllura ose sandalet me takë më të lartë.

Zgjedhja më e mirë është ajo që ju bën të ndiheni elegante, por edhe rehat gjatë gjithë festës.

Më poshtë po veçojmë disa nga të preferuarat tona!

/Telegrafi/

Nuk mjafton vetëm ecja apo kardio. Ekspertët shpjegojnë cilat ushtrime japin rezultatet më të mira, sa kohë duhet të prisni dhe cilat gabime ua ngadalësojnë progresin

Grumbullimi i yndyrës në zonën e këmbëve dhe të ijëve është një nga shqetësimet estetike më të zakonshme. Megjithatë, yndyra nuk mund të zvogëlohet vetëm në një pjesë të caktuar të trupit. Rezultatet më të mira arrihen duke kombinuar ushqyerjen e balancuar, deficitin e moderuar kalorik, aktivitetin e rregullt fizik dhe ushtrimet e forcës.

Gjenetika, hormonet dhe mënyra se si trupi e shpërndan yndyrën ndikojnë në formën e këmbëve. Te shumë gra, yndyra grumbullohet më lehtë në pjesën e poshtme të trupit, ndërsa te burrat më shpesh në zonën e barkut.

A mund të zvogëlohet perimetri i këmbëve me ushtrime të veçanta?

Ushtrimet e synuara mund t’i forcojnë muskujt dhe t’i bëjnë këmbët të duken më të tonifikuara, por ato nuk përcaktojnë se nga cila pjesë e trupit do të humbet fillimisht yndyra.

Për këtë arsye, rezultatet më të mira arrihen duke kombinuar:

• ushtrimet e forcës për të gjithë trupin;
• deficitin e moderuar kalorik;
• ecjen dhe aktivitetin e përditshëm;
• vazhdimësinë në stërvitje.

Ushtrimet më të mira për këmbë më të forta

Nuk ekziston vetëm një ushtrim ideal. Programi duhet të përfshijë lëvizje që aktivizojnë pjesën e përparme dhe të pasme të kofshëve, vithet dhe muskujt stabilizues.

Ndër ushtrimet më të dobishme janë:

• ulja në gjunjë ose gjysmëulja (squat);
• ulja bullgare me njërën këmbë (Bulgarian split squat);
• ulja me peshë të mbajtur para kraharorit (goblet squat);
• drejtimi i këmbëve në pajisje (leg extension);
• ngritja rumune e peshës (Romanian deadlift);
• ngritja e peshës me njërën këmbë (single-leg deadlift);
• përkulja e këmbëve në pajisje (leg curl).

Ushtrimet duhet të kryhen me teknikë të saktë dhe me ngarkesë që rritet gradualisht, transmeton Telegrafi.

Ushtrime aerobike apo ushtrime force?

Për këmbë më të tonifikuara, përparësi duhet t’u jepet ushtrimeve të forcës. Ato ndihmojnë në ruajtjen dhe forcimin e masës muskulore.

Ushtrimet aerobike (cardio) janë të dobishme për shëndetin dhe shpenzimin e kalorive, por vetëm ato nuk mjaftojnë për një pamje më të fortë dhe më të përcaktuar. Rezultatet më të mira arrihen duke i kombinuar të dyja.

Frika se ushtrimet e forcës do t’i bëjnë këmbët tepër muskulore zakonisht është e pabazë. Kur personi është në deficit kalorik, yndyra zvogëlohet, ndërsa muskujt forcohen dhe bëhen më të dukshëm.

A ndryshon stërvitja sipas moshës?

Parimet bazë janë të njëjta për të dyja gjinitë dhe për të gjitha moshat, por ngarkesa duhet përshtatur sipas aftësive fizike.

Personat më të rinj zakonisht rikuperohen më shpejt dhe mund të përballojnë ngarkesa më të mëdha. Personat më të moshuar kanë nevojë për ngrohje më të gjatë, rritje më të kujdesshme të ngarkesës dhe më shumë kohë për rikuperim.

Ushtrimet me një këmbë janë veçanërisht të dobishme në moshë më të madhe, sepse përmirësojnë ekuilibrin dhe mund të zvogëlojnë rrezikun e rrëzimeve.

Gabimet më të zakonshme

Shumë njerëz bëjnë ushtrime tepër të lehta, pa ngarkesë të mjaftueshme, dhe njëkohësisht ndjekin dieta shumë të rrepta. Kjo mund të çojë në humbjen e masës muskulore dhe në një pamje më pak të tonifikuar.

Gabime të tjera të zakonshme janë:

• shmangia e ushtrimeve të forcës;
• pritja e rezultateve shumë të shpejta;
• stërvitja pa plan;
• mungesa e vazhdimësisë;
• përqendrimi vetëm te këmbët.

Kur mund të shihen rezultatet?

Ndryshimet e para në tonifikim mund të vërehen pas rreth një muaji, nëse stërvitja kryhet dy deri në tri herë në javë dhe shoqërohet me ushqyerje të përshtatshme.

Për rezultate më të dukshme zakonisht nevojiten tre deri në gjashtë muaj.

Për këmbë më të holla, më të forta dhe më të qëndrueshme rekomandohet deficit i moderuar kalorik, stërvitje e rregullt e forcës dhe të paktën rreth 8.000 hapa në ditë. /Telegrafi/

Nga ankthi dhe depresioni te marrëdhëniet e prishura e madje edhe ndërprerja e kontakteve me familjen – ekspertët thonë se fajësimi i prindërve mund të jetë hapi i parë drejt shërimit emocional, por jo fundi i procesit

Gjithnjë e më shumë të rinj të Gjeneratës Z po fajësojnë prindërit për vështirësitë që hasin në jetë, nga problemet e shëndetit mendor deri te mungesa e motivimit, marrëdhëniet e dështuara dhe vështirësitë ekonomike.

Të rritur në një botë të karakterizuar nga rrjetet sociale, pasiguria ekonomike dhe krizat globale, ata po e shprehin gjithnjë e më hapur zhgënjimin ndaj mënyrës se si janë rritur.

Çfarë tregojnë të dhënat?

Sipas një sondazhi të fundit, 25 për qind e pjesëtarëve të Gjeneratës Z besojnë se prindërit janë përgjegjës për problemet e tyre fizike ose mendore. Rreth 17 për qind i fajësojnë për dështimet në marrëdhënie, ndërsa 15 për qind mendojnë se mungesa e motivimit buron nga edukimi që kanë marrë. Madje, 5 për qind deklarojnë se prindërit janë fajtorë për pothuajse çdo gjë të keqe që u ndodh.

Në rrjetet sociale, sidomos në TikTok, këto qëndrime janë bërë shumë të zakonshme. Shumë të rinj flasin për zhgënjimet e tyre, duke përmendur mungesën e mbështetjes emocionale, pritshmëritë e larta dhe ndjenjën se janë rritur në mjedise toksike.

Pse ndodh kjo?

Ekspertët shpjegojnë se brezi i ri përballet me një realitet krejt ndryshe nga ai i prindërve. Formula e dikurshme "studime – punë – banesë" sot është shumë më e vështirë për t'u arritur për shkak të kostos së lartë të jetesës dhe pasigurisë ekonomike.

Psikologia dhe autorja Jessica Anne Pressler thekson se faza e fajësimit nuk është domosdoshmërisht shenjë papjekurie.

"Faji tregon se ku ndodhet plaga, por nuk e shëron atë", shpjegon ajo.

Sipas saj, pranimi i asaj që ka ndodhur është shpesh hapi i parë drejt shërimit emocional, transmeton Telegrafi.

Ku fillon shërimi?

Psikologët theksojnë se shërimi i vërtetë fillon kur personi arrin të kuptojë edhe historinë e prindërve të tij.

Pam Manfredo Curtis, autore dhe psikologe, shpjegon se shumë prindër kanë qenë vetë viktima të traumave, dhunës ose depresionit të padiagnostikuar. Kuptimi i këtij konteksti mund të ndihmojë në zhvillimin e empatisë dhe, për disa njerëz, edhe të faljes.

Kur ndërpritet kontakti?

Në raste të abuzimit fizik, emocional ose seksual, ekspertët pranojnë se ndërprerja e kontakteve mund të jetë mënyra më e sigurt për të mbrojtur shëndetin mendor.

Megjithatë, kur nuk ka rrezik të drejtpërdrejtë, specialistët rekomandojnë që, para një shkëputjeje të plotë, të provohen forma të tjera komunikimi ose një distancim i përkohshëm.

Në fund, ekspertët theksojnë se fajësimi i prindërve nuk duhet të mbetet destinacioni përfundimtar. Ai mund të jetë një hap i rëndësishëm për të njohur plagët e së kaluarës, por shërimi kërkon edhe marrjen e përgjegjësisë për jetën dhe ndërtimin e marrëdhënieve më të shëndetshme në të ardhmen. /Telegrafi/

Gjetjet e studimit mund t’i ndihmojnë ekspertët të zhvillojnë materiale ndërtimore më të qëndrueshme dhe më rezistente

Ndërtesat, rrugët dhe ujësjellësit e Romës së lashtë kanë mbijetuar për afro dy mijë vjet, ndërsa betoni modern zakonisht ka një jetëgjatësi prej rreth 100 vjetësh.

Shkencëtarët prej kohësh përpiqen ta zbulojnë sekretin e qëndrueshmërisë së betonit romak. Për një kohë të gjatë është menduar se ai i reziston kohës falë reaktivitetit pucolanik, një proces kimik që ndodh kur hiri vullkanik reagon me gëlqeren dhe ujin.

Megjithatë, autorët e një studimi të publikuar në revistën shkencore Science Advances sugjerojnë se rol të rëndësishëm luan edhe karbonizimi, një reaksion kimik që zhvillohet ngadalë gjatë një periudhe shumë të gjatë.

Rezultatet mund t’i ndihmojnë studiuesit të krijojnë beton më jetëgjatë, më rezistent dhe me ndikim më të vogël në mjedis.

Analiza e një mostre të lashtë

Hulumtimi u krye në Vilën e Hadrianit, një kompleks rreth 1.900-vjeçar që ndodhet afro 27 kilometra në lindje të Romës.

Kjo pronë e gjerë, e konsideruar një mrekulli arkitekturore, u ofroi shkencëtarëve mundësinë ta studionin betonin romak pothuajse në gjendjen e tij origjinale.

Studiuesit nga Universiteti i Kalifornisë në Berkeley morën një mostër betoni nga një pjesë e strukturës nën një tualet në vilë. Mostra u ekzaminua me mikroskop të fuqishëm, u skanua me rreze X dhe iu analizua përbërja kimike, transmeton Telegrafi.

Përbërësi që e lidh dhe e forcon betonin

Siç pritej, studiuesit konstatuan se hiri vullkanik, gëlqerja dhe uji ishin përzier për të krijuar materialin ndërtimor.

Por analiza e hollësishme e poreve dhe çarjeve tregoi se përbërësi kryesor lidhës ishte kalciti.

Kalciti formohet kur dioksidi i karbonit nga atmosfera reagon me përbërjet e kalciumit në beton. Ky mineral mbush çarjet dhe poret e vogla, duke bërë që strukturat e lashta të forcohen dhe, në njëfarë mënyre, të “shërohen” me kalimin e kohës.

Studimi i ri mbështetet edhe në një hulumtim të vitit 2023, sipas të cilit betoni romak mund t’i riparonte vetë çarjet falë reaksioneve kimike që përfshinin gëlqeren e pashuar.

Grimcat e gëlqeres mund të reagonin me ujin dhe të rikristalizoheshin, duke mbushur boshllëqet e krijuara në material.

Drejt një materiali më jetëgjatë

Autorët shpresojnë se kuptimi më i mirë i mënyrës se si funksionon betoni romak do t’i ndihmojë ekspertët të prodhojnë materiale ndërtimore me ndikim më të vogël në mjedis.

Prodhimi i betonit çliron sasi të mëdha të dioksidit të karbonit dhe përbën rreth tetë për qind të emetimeve globale.

Sipas Kombeve të Bashkuara, gjysma e ndërtesave që pritet të ekzistojnë deri në vitin 2050 ende nuk janë ndërtuar. Pikërisht për këtë arsye, zhvillimi i materialeve më të qëndrueshme dhe me gjurmë më të ulët karboni po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm. /Telegrafi/

Rreth kokës, të bashkuara në topuz apo të thurura vetëm në pjesën e përparme – ky model me frymë antike po bëhet zgjedhja më elegante e sezonit

Parukierë të njohur së fundmi zbuluan trendet e flokëve për këtë verë, duke vënë theks të veçantë te rikthimi i gërshetave romantike. Nuk kaloi shumë kohë dhe në Instagram u vu re se gjithnjë e më shumë trendsetere po zgjedhin modele flokësh me dy gërsheta, të cilat duken shumë femërore, lozonjare dhe të buta.

Trendin e kanë përqafuar edhe stilistët e flokëve të yjeve të famshëm, të cilët pajtohen se këtë verë gërshetat romantike kanë rolin kryesor.

Ashtu si trendet e modës shpesh lindin nga filmat e suksesshëm – sikurse në verën e vitit 2022, kur të gjithë përqafuam estetikën Barbiecore – këtë vit frymëzimi vjen nga bota e Greqisë dhe Romës së lashtë.

Modele të ngjashme kemi parë edhe në filmin “Troja” të vitit 2004, ku gërshetat dhe flokët e lëshuar butësisht ishin pjesë e rëndësishme e pamjes së Helenës së Trojës dhe Andromakës. Ndërkaq, këtë vit, merita për rritjen e popullaritetit të këtij trendi i takon filmit “Odiseja”, transmeton Telegrafi.

Gërsheta rreth kokës, trendi kryesor i verës

Meqenëse gratë e shtresave të larta të shoqërisë në periudhën e antikitetit shpesh paraqiteshin me flokë të thurur në gërsheta, këtë verë është veçuar modeli me një gërshetë që rrethon kokën.

Pikërisht një model të tillë zgjodhi Zendaya për premierën e filmit në Paris.

E veshur me një fustan Louis Vuitton, Zendaya bashkoi në mënyrë delikate dy nga trendet kryesore të botës së bukurisë: hijen e syve në nuancë të akullt blu dhe gërshetat.

Me një ndarje të rregullt në mes, ajo mbante një ose disa gërsheta të bashkuara në një model të ngritur, të butë dhe romantik. Pamja të kujtonte modelet e flokëve të rreth dy mijë vjetëve më parë, duke i dhënë të gjithë kombinimit një frymë antike që duket veçanërisht bukur gjatë verës.

Për premierën në Londër, Zendaya zgjodhi një interpretim më të çlirët të trendit, kësaj here të kombinuar me një fustan Schiaparelli. Në gërsheta përfshiu vetëm fijet e përparme, ndërsa pjesën tjetër të flokëve e la të binte lirshëm.

Rezultati ishte një model i butë, me frymë boho, që dukej i pakomplikuar, por që megjithatë ruante një prekje delikate antike.

Kolegia e saj në filmin “Odiseja”, Anne Hathaway, gjithashtu u paraqit në premierën e Nju-Jorkut me një pamje të frymëzuar nga antikiteti.

Ajo bashkoi dy gërsheta në një topuz të lartë, nga i cili binin lirshëm disa fije flokësh, duke treguar edhe një mënyrë tjetër mbresëlënëse për stilimin e flokëve këtë verë.

Pak më ndryshe, por ende në frymën e së njëjtës periudhë historike, ishte edhe pamja me të cilën Jennifer Lopez u paraqit së fundmi në sfilatën Dolce & Gabbana Alta Moda 2026 në Sicili.

E veshur me një fustan Dolce & Gabbana të mbuluar me gurë të çmuar, si një interpretim modern i një perëndeshe romake, Lopez zgjodhi gërsheta në formë rrethi, të cilat në pjesën e pasme të kokës bashkoheshin në një topuz elegant. /Telegrafi/

E presim fshehurazi mesazhin e anulimit, por sërish themi “po” – pas këtij zakoni që na lodh fshihet një ndjenjë shumë më e fortë nga sa mendojmë

A ju ka ndodhur ndonjëherë të ndiheni në siklet ta shtyni ose ta anuloni një takim, sepse e dini se personi tjetër po e pret me shumë entuziazëm ose, edhe më keq, se përveç planit me ju nuk ka ndonjë marrëveshje tjetër?

Të vetëdijshëm se sa shumë rëndësi ka ai takim për personin tjetër, përgatitemi pa dëshirë, duke shpresuar deri në çastin e fundit se ndoshta do të vijë një mesazh që e anulon marrëveshjen.

Gjatë takimit mezi gjejmë tema të përbashkëta. Biseda reduktohet në rrëfime për disa njerëz që i njohim nga rrethet e përbashkëta ose nga një periudhë e mëparshme e jetës. Nuk ndajmë të njëjtat pikëpamje, nuk kemi përvoja të ngjashme dhe shpesh përmbahemi që të mos nisim debat ose të mos themi diçka që mund ta lëndojë tjetrin.

Megjithatë, ndjenja e detyrimit na shtyn të caktojmë edhe një kafe ose drekë tjetër.

Ky lloj raporti, i njohur për shumë njerëz dhe që shkakton rëndesë e faj, ka marrë tashmë një emër: “guilt-lunch syndrome”, apo sindroma e drekës nga ndjenja e fajit, transmeton Telegrafi.

Pse shoqërohemi nga keqardhja?

Në këtë sindromë biem kur vazhdojmë të ruajmë kontaktin me dikë për arsye të gabuara. Shoqërimi me atë person nuk na sjell lumturi dhe kënaqësi, as nuk na frymëzon apo pasuron emocionalisht. E vazhdojmë marrëdhënien vetëm për shkak të fajit që do të ndienim po ta largonim nga jeta jonë.

Në anën tjetër zakonisht është një person të cilin nuk e konsiderojmë më mik të afërt, por thjesht njohje ose mik të vjetër, me të cilin prej kohësh kemi marrë drejtime të ndryshme.

Megjithatë, shpesh ndiejmë keqardhje për shkak të situatës së tij jetësore, të cilën ai mund ta përmendë vazhdimisht: ka humbur punën, ka probleme në vendin e punës, partneri e tradhton ose po kalon krizë martesore.

Pa e kuptuar as vetë pse, bëhemi për të një lloj shpëtimi dhe një krah ku mund të qajë. Për këtë arsye, ndihemi të detyruar t’i kushtojmë pak nga koha jonë.

Problemi është se pala tjetër mund ta marrë marrëdhënien shumë më seriozisht, ndërsa ndjenja jonë e fajit na mban pranë njerëzve me të cilët, në rrethana të tjera, ndoshta nuk do të ishim miqësuar fare.

Nëse përballë kemi dikë që di ta nxisë dhe ta ushqejë me mjeshtëri ndjenjën tonë të fajit për të përfituar, durimi ynë mund të vihet seriozisht në provë. Sepse shpesh jemi tepër të sjellshëm për të thënë të vërtetën dhe nganjëherë thjesht nuk kemi forcë ta refuzojmë ftesën.

Si të refuzoni me mirësjellje

Gjatë rritjes na kanë mësuar se duhet të jemi gjithmonë pranë të tjerëve dhe t’i dëgjojmë me durim problemet e tyre. Por shpesh harrohet të na thuhet se kjo nuk do të thotë se duhet të veprojmë kundër vetes dhe ta vendosim veten gjithmonë në fund.

Një dozë e shëndetshme egoizmi nuk është mangësi karakteri. Është mënyrë për ta mbrojtur kohën, energjinë dhe qetësinë tonë.

Nëse nuk dëshirojmë të takohemi me dikë, është krejtësisht në rregull ta refuzojmë ftesën, edhe kur kjo na bën të ndihemi në siklet. Ndonjëherë është më mirë të veprojmë si kur heqim një leukoplast: shpejt dhe qartë.

Sigurisht, nuk është e nevojshme t’i themi çdo personi drejtpërdrejt se nuk na pëlqen shoqëria e tij. Nganjëherë mjafton një refuzim i sjellshëm, por i qartë, që nuk lë hapësirë për këmbëngulje të mëtejshme.

Në vend të arsyetimeve të ndërlikuara dhe historive të sajuara, në të cilat mund të ngatërrohemi edhe vetë, mjafton të themi se nuk kemi kohë, se ajo ditë nuk na përshtatet ose se për momentin kemi nevojë për pak hapësirë për veten.

Sa më e thjeshtë të jetë porosia, aq më e vështirë është të keqinterpretohet.

Është gjithashtu e rëndësishme të dalim nga roli i personit që duhet të jetë gjithmonë i mirë, i gatshëm dhe i disponueshëm për këdo.

Nuk kemi pse të jemi krah për të qarë në çdo orë të ditës dhe as nuk jemi të detyruar t’ua zgjidhim problemet të tjerëve vetëm sepse këtë e kemi bërë deri tani.

Është plotësisht në rregull të pranojmë se disa njerëz thjesht nuk na përshtaten dhe të vendosim se nuk duam t’ua kushtojmë më kohën tonë të çmuar të lirë, të cilën edhe ashtu e kemi të kufizuar. /Telegrafi/

Një marker i inflamacionit mund të zbulojë rrezikun që nuk shihet në analizat e zakonshme – dhe që lidhet me infarktin e goditjen në tru

Një në tre persona nuk e mbijeton sulmin e parë në zemër. Megjithatë, faktorët e njohur të rrezikut, si kolesteroli i lartë dhe tensioni i lartë i gjakut, shpjegojnë vetëm rreth gjysmën e rasteve.

Shkencëtarët po zbulojnë se në pjesën tjetër mund të luajë rol inflamacioni kronik dhe i shkallës së ulët, i cili mund të vlerësohet përmes matjes së proteinës C-reaktive me ndjeshmëri të lartë, e njohur si hsCRP.

CRP dhe hsCRP nuk janë e njëjta analizë

Ekzistojnë dy lloje kryesore të analizave për proteinën C-reaktive.

Analiza standarde e CRP-së përdoret për të zbuluar ose monitoruar procese të dukshme inflamatore, si infeksionet e rënda dhe sëmundjet autoimune.

Ndërkaq, analiza hsCRP, përkatësisht CRP me ndjeshmëri të lartë, është krijuar për të matur nivele shumë më të ulëta të inflamacionit. Këto nivele mund të lidhen me rrezikun kardiovaskular që nuk zbulohet gjithmonë përmes analizave tradicionale.

Interesimi për këtë analizë është rritur gjatë viteve të fundit, duke ngritur një pyetje të rëndësishme: a duhet të testohen edhe personat që ndihen të shëndetshëm?

Sipas një deklarate shkencore të Kolegjit Amerikan të Kardiologjisë, matja më rutinore e hsCRP-së mund të ndihmojë në identifikimin e njerëzve që duken të shëndetshëm, por që mund të përfitojnë nga masa më të hershme parandaluese.

“Udhëzimet globale po lëvizin drejt depistimit më të gjerë me hsCRP”, thotë Dr. Paul Ridker, drejtor i Qendrës për Parandalimin e Sëmundjeve Kardiovaskulare në Brigham and Women’s Hospital, i lidhur me Universitetin e Harvardit.

Sipas tij, tensioni i lartë i gjakut, kolesteroli i lartë, pirja e duhanit, diabeti dhe obeziteti mbeten faktorë shumë të rëndësishëm. Megjithatë, një numër i konsiderueshëm i sulmeve në zemër dhe goditjeve në tru ndodhin te njerëzit që nuk i kanë këta faktorë të mëdhenj rreziku, transmeton Telegrafi.

Pse matet proteina C-reaktive?

Inflamacioni është përgjigje natyrore e organizmit ndaj një dëmtimi ose infeksioni. Por kur vazhdon për një kohë të gjatë, ai mund t’i dëmtojë enët e gjakut dhe të kontribuojë në krijimin dhe çarjen e pllakave aterosklerotike që bllokojnë arteriet.

Këto procese mund të çojnë në sulm në zemër ose goditje në tru.

Studimet kanë treguar se niveli i rritur i hsCRP-së mund të jetë një tregues i rëndësishëm i rrezikut kardiovaskular, krahas kolesterolit LDL. Inflamacioni kronik mund ta shtojë rrezikun edhe kur niveli i kolesterolit mbahet nën kontroll.

“CRP-ja me ndjeshmëri të lartë mat inflamacionin kardiovaskular, përkatësisht inflamacionin në enët e gjakut”, shpjegon Dr. Ridker.

Një person nuk mund ta ndiejë këtë inflamacion, ashtu siç nuk mund ta kuptojë pa analiza se ka kolesterol të lartë. Kur inflamacioni dhe kolesteroli i lartë janë të pranishëm njëkohësisht, ato mund ta përshpejtojnë rrezikun që vjen nga njëri-tjetri.

Rreziku mund të ekzistojë edhe pa faktorët tradicionalë

Edhe njerëzit që nuk kanë tension të lartë, kolesterol të lartë, diabet, obezitet dhe nuk pinë duhan mund të kenë rrezik të shtuar për sëmundje kardiovaskulare nëse niveli i hsCRP-së është i lartë.

Kjo do të thotë se një person mund të duket se nuk ka faktorë të modifikueshëm të rrezikut, ndërsa inflamacioni i fshehur mund të tregojë një rrezik më të lartë afatgjatë.

“Nëse mjeku nuk e mat CRP-në, mund të mos e dijë se ky rrezik ekziston”, thotë Dr. Ridker.

Rezultati i analizës mund ta ndihmojë mjekun të vendosë nëse nevojiten masa më intensive parandaluese ose trajtim me barna.

Në studimet klinike, personat me hsCRP të rritur që morën statina patën rreth 45 për qind më pak gjasa të pësonin sulm në zemër, goditje në tru ose të vdisnin nga një shkak kardiovaskular.

Statinat nuk ndikojnë vetëm në uljen e kolesterolit. Ato mund ta zvogëlojnë edhe inflamacionin. Megjithatë, vendimi për përdorimin e tyre duhet të merret nga mjeku pas vlerësimit të përgjithshëm të rrezikut të pacientit.

Kush mund ta marrë në konsideratë analizën hsCRP?

Sipas Dr. Ridker, shumë të rritur mund të përfitojnë nga matja e hsCRP-së. Analiza është relativisht e lirë dhe mund t’u shtohet lehtësisht analizave të zakonshme të gjakut gjatë një kontrolli mjekësor.

Ajo mund të jetë veçanërisht e dobishme kur rreziku kardiovaskular nuk është i qartë vetëm nga kolesteroli, tensioni, diabeti, duhani dhe faktorët e tjerë tradicionalë.

Megjithatë, rezultati nuk duhet të interpretohet i veçuar. Ai duhet të vlerësohet së bashku me moshën, historinë familjare, tensionin arterial, yndyrat në gjak, diabetin, peshën trupore dhe mënyrën e jetesës.

“Doktorët nuk mund të trajtojnë atë që nuk e matin. Nëse fillojnë ta matin rregullisht inflamacionin kardiovaskular, mund të zbulojnë se disa pacientë që i kanë konsideruar të shëndetshëm, në të vërtetë kanë rrezik të shtuar”, thotë Dr. Ridker.

Si mund të ulet niveli i CRP-së?

Shumë nga zakonet që e zvogëlojnë rrezikun për sëmundje të zemrës ndihmojnë gjithashtu në qetësimin e inflamacionit në organizëm.

Kolegji Amerikan i Kardiologjisë rekomandon:

• të paktën 150 minuta aktivitet fizik me intensitet të moderuar ose të lartë në javë;
• mbajtjen e një peshe të shëndetshme;
• kufizimin e ushqimeve shumë të përpunuara;
• shmangien ose kufizimin e pijeve me sheqer;
• kufizimin e mishit të kuq dhe mishit të përpunuar;
• konsumimin e frutave, perimeve, drithërave integrale, bishtajoreve, arrave, peshkut dhe vajit të ullirit;
• ndërprerjen e duhanit.

“Dëshmitë tregojnë se kur pacientët ushqehen mirë, e lënë duhanin dhe humbin peshën e tepërt, ulet niveli i CRP-së dhe bashkë me të edhe rreziku për sëmundje kardiovaskulare”, përfundon Dr. Ridker. /Telegrafi/