❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 13 June 2026Java News

3-P, Presidenti vs protestë

✇Java News
By: Ben Andoni
13 June 2026 at 17:46

Nga Ben Andoni

Presidenti Bajram Begaj Ă«shtĂ« institucioni mĂ« i imunizuar nga protesta e 12 ditĂ«ve tĂ« fundit. Ai, vetĂ«, me tagrin zyrtar nuk ka ndĂ«rhyrĂ«, kurse nĂ« kĂ«to ditĂ« mbushur me kaq shumĂ« entuziazĂ«m, pathos, kritika, ofendime, ai pothuaj Ă«shtĂ« harruar. Si Ai, vetĂ«, ashtu edhe protestuesit por e gjithĂ« shoqĂ«ria gjendet pĂ«rballĂ« njĂ« fakti tĂ« dhimbshĂ«m. Sot, nĂ« ShqipĂ«ri mungon njĂ« Autoritet Moral qĂ« tĂ« shprehej, apo t’i drejtoheshim nĂ« besim tĂ« plotĂ«. Figura Publike tĂ« madhĂ«sisĂ«, respektit por edhe tĂ« nderit ndĂ«rkombĂ«tar si Kadare, nuk kemi. Religjioni, me gjithĂ« nderimin, nuk e bĂ«n dot kĂ«tĂ« rol! PĂ«rjashtohet pakĂ«z njĂ« figurĂ« e re e filozofisĂ« politike, studiuesja Lea Ypi, botimet, shkrimet e tĂ« cilĂ«s po marrin gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« vĂ«mendje ndĂ«rkombĂ«tare. Por edhe pĂ«r tĂ«, xhelozia qĂ« ka krijuar, e kufizon shumĂ« impaktin e saj. Kurse, Akademia e Shkencave prej moteve nuk e bĂ«n dot sepse gjendet nĂ« njĂ« pozitĂ«, ku i intereson ta mbajĂ« mirĂ« me Legjislativin, paçka se kryetari Gjinushi zgjidhet nga presidenti. Ky i fundit, megjithĂ«, profilin modest qĂ« mban, Ă«shtĂ« tejet larg asaj qĂ« presin shqiptarĂ«t. NĂ« fakt, presidenti Begaj ka tĂ« drejtĂ« tĂ« mbrohet, sidomos pas dĂ«shtimit tĂ« Ligjit Organik pĂ«r presidentin, duke u mbĂ«shtetur te funksionimi dhe kompetencat e institucionit, nĂ« ato qĂ« shkruhen nga Kushtetuta e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, si dhe nga ligjet ekzistuese procedurale. Veçse nĂ« nenin 86, qĂ« mund tĂ« ishte njĂ« preambulĂ« pĂ«r Ligjin Organik pĂ«r tĂ«, parashtrohet qartĂ«: Presidenti i RepublikĂ«s Ă«shtĂ« Kryetar i Shtetit dhe pĂ«rfaqĂ«son unitetin e popullit. NĂ« kĂ«to ditĂ«, ky rol Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« se motiv, pĂ«rbĂ«n detyrim, para njĂ« parlamenti leksiku dhe ofendimet e tĂ« cilit janĂ« tĂ« pafrĂ©.

Dhe, nĂ« kĂ«tĂ« moment, kur protesta po rritet nga dita nĂ« ditĂ« si pjesĂ«marrje dhe duket se ende nuk Ă«shtĂ« afĂ«r shfaqja politike e protestuesve (nĂ«se do tĂ« ketĂ«) shteti ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« negociator me tagĂ«r. MĂ« qartĂ« se kaq nuk thuhet. Presidenti duhet tĂ« ndĂ«rhyjĂ«, si njohĂ«s, si negociator dhe mbi tĂ« gjitha si simbolika e Unitetit. Ka tĂ« gjithĂ« tagrin zyrtar, e para pĂ«r t’i shĂ«rbyer Ligjit qĂ« i jep atributet pĂ«r ta bĂ«rĂ« (qoftĂ« edhe vagullt) dhe e dyta si nevojĂ« e kĂ«tij momenti. Pas kapĂ«rcyellit tĂ« viteve ’90, kurrĂ« vendi nuk ka pasur ndonjĂ« angazhim tĂ« tillĂ« publik tĂ« shqiptarĂ«ve, por edhe njĂ« paqartĂ«si tĂ« tillĂ«, pĂ«r mĂ«nyrĂ«n sesi do tĂ« kanalizohet e gjitha kjo energji proteste, ashtu si edhe pĂ«r njĂ« mundĂ«si nĂ« tĂ« ardhmen qĂ« publiku tĂ« dĂ«gjohet direkt nga presidenti i vet. Faktikisht dhe shqetĂ«sueshmĂ«risht, shkĂ«lqesia e tij Begaj, Ă«shtĂ« “kursyer” nga protestuesit nga kritikat dhe memet, por frikshmĂ«risht Ă«shtĂ« “harruar”. ËshtĂ« e qartĂ« se nĂ« raste tĂ« tilla, strukturat e tij, mund tĂ« thonĂ« se institucioni i presidentit, konform Ligjit 92, nĂ«nparagrafin H, ka ushtruar tĂ« drejtĂ«n e vet nĂ« qasje me institucionet. PĂ«r publikun, ky nĂ«nparagraf thotĂ«: (Presidenti) “kĂ«rkon mendim dhe tĂ« dhĂ«na me shkrim nga drejtuesit e institucioneve shtetĂ«rore pĂ«r çështje qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me detyrat e tyre”. Fakti sesi kanĂ« rrjedhur ngjarjet, duket se shumĂ« gjĂ«ra mungojnĂ« nga institucionet dhe kĂ«tĂ« e kupton, pĂ«r paqartĂ«sinĂ«, lidhur me Pronat nĂ« ZvĂ«rnec; Ligjin e Zonave tĂ« Mbrojtura; atĂ« pĂ«r Investimet Strategjike dhe sidomos tĂ« gjithĂ« historinĂ« e investimit tĂ« Jared Kushner. Dhe kur mungojnĂ« reagimet e duhura tĂ« institucioneve nuk kanĂ« se çfarĂ« t’i referojnĂ« presidentit. NĂ« mĂ« tĂ« keqen, do tĂ« duhej tĂ« bĂ«nin reagime (pĂ«rjashtohet policia me masat e marra dhe licensat e hequra), nĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«n, Presidenti do tĂ« duhej tĂ« kĂ«rkonte llogari.

Aktualisht, peshĂ«n e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« po e mban kryeministri Rama, madje edhe mallkimin e turmĂ«s nĂ« protestĂ«, e cila si parullĂ« kryesore ka: “Rama, ik”. PĂ«r tĂ« mos e lĂ«nĂ« tĂ« qetĂ«, i kanĂ« shtuar edhe emrin e z. Berisha, duke e rimuar me tĂ«: “Rama, ik; Berisha, ik”. NĂ«se z. Rama po pĂ«rballet me njĂ« tension aspak normal me tĂ« dhe humbjen e madhe tĂ« qetĂ«sisĂ«, strukturat e tjera tĂ« kryeministrit janĂ« tĂ« ngulfatura dhe kĂ«tĂ« e kupton me tĂ« gjithĂ« historinĂ« e Zonave tĂ« Mbrojtura dhe shumĂ« gjĂ«ra tĂ« tjera, ku zyrtarĂ«t kanĂ« treguar konfuzion pĂ«r sa i pĂ«rket investimit, por mbi tĂ« gjitha kaosit tĂ« pronave nĂ« VlorĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« rast, tĂ« vjen ndĂ«rmend njĂ« thĂ«nie e presidentit tĂ« njohur Ruzvelt pĂ«r zyrtarĂ«t qĂ« nĂ« momentet e vĂ«shtira dhe konfuze heshtojnĂ«: “PatriotizĂ«m do tĂ« thotĂ« tĂ« qĂ«ndrosh pranĂ« vendit tĂ« duhur. Nuk do tĂ« thotĂ« tĂ« qĂ«ndrosh thjesht pranĂ« presidentit ose ndonjĂ« zyrtari tjetĂ«r publik”. Ky duhet tĂ« jetĂ« njĂ« nga shqetĂ«simet mĂ« tĂ« mĂ«dha sot tĂ« RamĂ«s, por edhe publikut qĂ« po mbushin sheshin nĂ« njĂ« solidaritet, i cili jo thjesht meriton vĂ«mendje por edhe interpretim social, antropologjik dhe mbi tĂ« gjitha politik. Koha do tĂ« na tregojĂ« edhe sesa efikase kanĂ« qenĂ« ndikimet e huaja. ZyrtarĂ«t flasin pĂ«r ndĂ«rhyrje greke (TĂ« mendosh nĂ« javĂ«t e fundit ka pasur gjithĂ« ato takime tĂ« niveleve tĂ« larta greko-shqiptare); Rama ka akuzuar direkt Iranin, por mĂ« parĂ« ishin dhe serbĂ«t dhe tĂ« tjera. Sot, nĂ« kĂ«tĂ« amulli, pĂ«rgjegjĂ«sia mungon nga tĂ« gjithĂ«. Nga protestuesit qĂ« e projektojnĂ« si pĂ«rgjegjĂ«si kombĂ«tare pĂ«rmes sloganeve tĂ« tilla si “ShqipĂ«ria e re”, “Revolucion” etj. Nga Ekzekutivi qĂ« po i pĂ«rçmon, z Rama merret me influencerat, ndĂ«rkohĂ« qĂ« protesta rritet, ndĂ«rkohĂ« qĂ« pushteti i tij i pĂ«rdor shpesh ata pĂ«r sukseset e pamata dhe mbi tĂ« gjitha nga heshtja e presidentit tĂ« vendit.

ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se presidentĂ«t nĂ« shumicĂ«n e vendeve tĂ« Ballkanit janĂ« strukturalisht tĂ« dobĂ«t, e para sepse veprojnĂ« brenda republikave parlamentare. Ndaj, pushteti i RamĂ«s tek ne dhe ai i Kurtit nĂ« KosovĂ« Ă«shtĂ« gjithnjĂ« e mĂ« i madh (Edhe pse nĂ« KosovĂ«, presidenti gjithsesi ka atribute nĂ« politikĂ«n e jashtme, qĂ« Vjosa Osmani i pĂ«rdori jo pa sukses). Dihet se tek ne presidenti shĂ«rben kryesisht si kryetar shteti ceremonial dhe jo si drejtues politik. Kjo e bĂ«n, z. Begaj tĂ« jetĂ« tejet larg dhe jo aktiv pĂ«r publikun e gjerĂ«. NĂ« fakt, ky lloj sistemi Ă«shtĂ« shumĂ« familjar nĂ« Ballkan dhe shtrihet edhe nĂ« Greqi, KosovĂ«, Maqedoni e Veriut, Bullgaria dhe presidenca e BosnjĂ«s dhe HercegovinĂ«s qĂ« pĂ«rdorin sisteme ku parlamenti zgjedh qeverinĂ«. Kryeministri drejton politikĂ«n e brendshme, kontrollon buxhetin dhe komandon shumicĂ«n legjislative. Ka ndodhur qĂ« disa presidentĂ« tĂ« Ballkanit kanĂ« vonuar legjislacionin duke i dĂ«rguar projektligjet pĂ«rsĂ«ri nĂ« parlament pĂ«r rishqyrtim, por ata nuk mund t’i bllokojnĂ« ato pĂ«rgjithmonĂ«. NjĂ« shumicĂ« e thjeshtĂ« parlamentare zakonisht mund tĂ« anashkalojĂ« njĂ« veto presidenciale. Dhe, rasti me ish-presidentin Meta na mĂ«soi shumĂ« me kĂ«tĂ« rast.

NĂ« argumentin tonĂ«, nĂ«se presidenti Begaj do tĂ« dilte dhe t’i jepte vetes mĂ« shumĂ« hapĂ«sirĂ« nĂ« moralin politik, tĂ« cilin ia njeh tagri, do tĂ« kishte mirĂ«kuptim; ndĂ«rkohĂ« qĂ« patjetĂ«r do tĂ« pĂ«rplasej me RamĂ«n (e vetmja gjĂ« qĂ« nuk merr me mĂ«nd kryeministri). Por, ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« mbi tĂ« gjitha dhe vjen njĂ« moment, kur vĂ«rtetĂ« roli i tij duhet. MijĂ«ra protestuesit tashmĂ« kanĂ« treguar se e vetmja gjĂ« qĂ« mungon mes 3P: P (presidentit) dhe P (Protestuesve) Ă«shtĂ« P e madhe qĂ« quhet pĂ«rgjegjĂ«si. Edhe kĂ«tu e kemi njĂ« paradoks sepse maxhoranca e propozoi njĂ« Ligj Organik pĂ«r Presidentin, por Opozita nĂ« vazhdĂ«n e bllokimit tĂ« çdo gjĂ«je gjeti njĂ« justifikim se Presidenti mund tĂ« kalonte balancĂ«n dhe u bllokua gjithçka. Ja ku jemi sot, kur na duhet njĂ« autoritet moral dhe Presidenti heshton, Ligji e justifikon, ndĂ«rsa morali e kĂ«rkon. Duhet njĂ« negociator, pra, pĂ«r lumin e shqiptarĂ«ve tĂ« sheshit. Historiani Timothy Snyder, nĂ« librin e tij “Mbi TiraninĂ«: NjĂ«zet MĂ«sime nga Shekulli i NjĂ«zetĂ« “(ShtĂ«pia e Librit, pĂ«rktheu  Gj,. Erebara) nĂ« njĂ« nga leksionet e tij shprehet: “Historia na lejon tĂ« jemi pĂ«rgjegjĂ«s: jo pĂ«r gjithçka, por pĂ«r diçka
 Historia na jep shoqĂ«rinĂ« e atyre qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« dhe vuajtur mĂ« shumĂ« se ne”. MĂ«sim qĂ« duhet respektuar, tĂ« paktĂ«n nga presidenti Begaj, njeriu qĂ« e pĂ«rfaqĂ«son tagrin e shtetit. (Homo Albanicus)

Before yesterdayJava News

Nuk është më protestë por status social!

✇Java News
By: Ben Andoni
9 June 2026 at 17:54

Nga Ben Andoni

ShqetĂ«simi i kĂ«tyre ditĂ«ve nĂ« mjedisin publik nga tepria e informacionit Ă«shtĂ« mungesa e madhe e transparencĂ«s qĂ« ka ndodhur deri mĂ« tashmĂ«. Dhe, jo vetĂ«m pĂ«r ZvĂ«rnecin por edhe pĂ«r shumĂ« gjĂ«ra tĂ« tjera. NĂ« ShqipĂ«ria nuk ka DrejtĂ«si dhe kĂ«tĂ« e shikon nga masa e madhe e dosjeve tĂ« mbartura. Por ka shumĂ« probleme, zgjidhja e tĂ« cilave mbetet nĂ« kalenda. KĂ«tu Ă«shtĂ« karburanti i kĂ«saj proteste. Pse pa pasur projekt nĂ« ZvĂ«rnec, u rrethua vendi deri nĂ« det, kur hapĂ«sira e tokĂ«s Ă«shtĂ« ende nĂ« çështje gjyqĂ«sore? Si bĂ«het dhe pse nuk bĂ«het realisht konsultimi publik? Si Ă«shtĂ« problemi i investimeve strategjike dhe cilĂ«t po favorizohen? ÇfarĂ« po bĂ«het me PaketĂ«n e Maleve? A e kupton kryeministri aktual Shtetin e tĂ« DrejtĂ«s? Ne ecim me zhvillimin, u thotĂ« kryeministri kolegĂ«ve tĂ« huaj, kurse merruni me DrejtĂ«sinĂ« pĂ«r tokĂ«n, u thotĂ« banorĂ«ve tĂ« ZvĂ«rnecit. Po Butrinti? NjĂ« sĂ«rĂ« pyetjesh qĂ« tashmĂ« tĂ« artikuluara nga anĂ« tĂ« ndryshme ndaj kryeministrit, po marrin pĂ«rgjigje negative. A Ă«shtĂ« vallĂ« kjo ShqipĂ«ria qĂ« duam?! A janĂ« tĂ« vĂ«rteta pĂ«rfitimet qĂ« do tĂ« marrim? PĂ«rgjigjen e gjen tek “naiviteti” i protestuesve tĂ« tanishĂ«m qĂ« shtohen pĂ«rditĂ«.

Dhe, opozita shqiptare? E provuan pak orĂ« mĂ« parĂ«, njerĂ«zit e PartisĂ« Demokratike kur u munduan tĂ« futeshin mes protestuesve. Askush nuk e pĂ«lqen mĂ« kauzĂ«n e tyre sepse nuk kanĂ« kauzĂ«, por mĂ« shumĂ« se kaq rreshtojnĂ« e mbartin shumĂ« nga fajet qĂ« qĂ«ndrojnĂ« dhe i mvishen vetĂ«m drejtimit Rama dhe legjislaturave tĂ« fundit. Sot, ata, nuk mund tĂ« rrinĂ« dhe tĂ« kĂ«rkojnĂ« protagonizĂ«m nĂ« protestĂ« pĂ«r shumĂ« nga ligjet qĂ« kaluan dhe i kanĂ« krijuar dhe po i krijojnĂ« vendit probleme qoftĂ« pĂ«r Ligjin e Zonave tĂ« Mbrojtura, atĂ« tĂ« TrashĂ«gimisĂ« Kulturore dhe, duke vazhduar me PaketĂ«n e Maleve, VotĂ«n me PostĂ« tĂ« DiasporĂ«s, AmnistinĂ« Penale etj., etj
KurrĂ« ShqipĂ«ria nuk ka qenĂ« kaq e papĂ«rfaqĂ«suar nga kjo lloj opozite, ndaj protesta po e shkund statusquo-nĂ« sociale dhe politike tĂ« vendit. ËshtĂ« mĂ« shumĂ« se çdo gjĂ« njĂ« status social qĂ« breza tĂ« ndryshme tĂ« vendit nuk mund ta tregonin mĂ« mirĂ« se kaq, ndaj kĂ«tij establishmenti politik. Kjo nuk po kuptohet fatkeqĂ«sisht nga kryeministri Rama dhe njerĂ«zit afĂ«r tij, tĂ« cilĂ«t nuk po e ndajnĂ« peshĂ«n me tĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rballur tĂ« gjithĂ« narracionin e tij, ashtu si nga opozita qĂ« po mundohet atje mes turmĂ«s, ku nuk i takon mĂ«. NĂ«se ky status social do tĂ« vazhdojĂ« me kĂ«tĂ« masivitet, atĂ«herĂ« do tĂ« ketĂ« devijime tĂ« mĂ«dha tĂ« shumĂ« ekuilibrave nĂ« vend, ndaj strukturat shtetĂ«rore duhet tĂ« zgjohen seriozisht. Masiviteti tregon se ShqipĂ«ria nuk e pĂ«rtyp mĂ« kĂ«tĂ« statusquo qĂ« e ushqejnĂ« disa portrete qĂ« kanĂ« marrĂ« e mbajnĂ« pa tĂ« drejtĂ« peshĂ«n nĂ« vend. (Javanews)

Gen. Z\ “Suksesi” i protestĂ«s vret ndryshimin

✇Java News
By: Ben Andoni
6 June 2026 at 19:58

Nga Ben Andoni

Protesta e ditĂ«ve tĂ« fundit nĂ« TiranĂ« Ă«shtĂ« mbresĂ«lĂ«nĂ«se. Ndryshe nga pretendimi pĂ«r ndikimin grek, serb, atĂ« rus dhe mĂ« gjerĂ«, ajo ka treguar diçka qĂ« nuk mund ta kuptojnĂ« njerĂ«zit qĂ« janĂ« larg dhe i qĂ«ndrojnĂ« skiç saj. ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« e pamohueshme se: Publiku Ă«shtĂ« i lodhur prej kohĂ«sh me kĂ«tĂ« qeverisje. Publiku Ă«shtĂ« i mĂ«rzitur. Publiku shqiptar Ă«shtĂ« i dĂ«rrmuar. Publiku shqiptar Ă«shtĂ« shpesh i nĂ«pĂ«rkĂ«mbur. Mjafton tĂ« ndjekĂ«sh me kujdes kronikĂ«n e lajmeve ditore dhe do t’i kuptosh arsyet e vĂ«rteta. QoftĂ« edhe sikur je soditĂ«s. NĂ« ShqipĂ«ri ka kohĂ« qĂ« nuk ka mĂ« shpresĂ« dhe mbi tĂ« gjitha ka gĂ«njeshtra nga çdo skaj i qeverisjes, administratĂ«s dhe dukjes lĂ«byrĂ«se tĂ« mrekullisĂ« shqiptare dhe integrimit Evropian nĂ« vitin 2030. Ngritja e zĂ«rit! Ky Ă«shtĂ« edhe mbetet filli i vetĂ«m qĂ« i bashkon protestuesit, kurse ngjarja e ZvĂ«rnecit Ă«shtĂ« thjesht shkĂ«ndija qĂ« e ndezi. ShumĂ« prej pjesĂ«marrjes dinĂ« shumĂ« pak pĂ«r LagunĂ«n, vetĂ« ZvĂ«rnecin, pelikanin etj. Por, kanĂ« nĂ« kurriz padrejtĂ«sinĂ«. MĂ« sĂ« shumti gjen pĂ«rfaqĂ«suesit e GjeneratĂ«s Z., pikĂ«risht atĂ« qĂ« po e trand historinĂ« e protestave nĂ« vitet e fundit ngado. Dhe, çfarĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e bukura, ata po ngjallin njĂ« solidaritet, tĂ« harruar prej vitesh. JanĂ« pĂ«rpjekur deri mĂ« tani forcat e opozitĂ«s t’u bashkohen, por ato kanĂ« mbetur udhĂ«s. JanĂ« pĂ«rpjekur edhe ato tĂ« partive tĂ« vogla, por edhe ato kanĂ« mbetur udhĂ«s, me pak ndryshime nga forca politike e z. Qorri dhe z. Shehu. Pak kohĂ« mĂ« parĂ«, pĂ«rpjekja disa javore e grupit tĂ« Lapajt dhe sakrifica e tyre, u shua pa asnjĂ« lloj mesazhi, sikur tĂ« mos kishte ndodhur. Kjo e tanishmja bashkon grupe tĂ« ndryshme, qytetarĂ« tĂ« moshave dhe profesioneve tĂ« ndryshme, si edhe mbart shumĂ« mllef tĂ« pĂ«rmbledhur. Si nĂ« çdo protestĂ«, tribunĂ«n e rrĂ«mbejnĂ« lloj-lloj personazhesh por edhe kjo Ă«shtĂ« e pranueshme nĂ« raste tĂ« tilla. Problem Ă«shtĂ« se çfarĂ« do tĂ« ndodhĂ« nĂ« tĂ« ardhmen?! Pjesa kundĂ«r tyre, qoftĂ« nga politika, media dhe kundĂ«rshtarĂ« tĂ« ndryshĂ«m (tashmĂ« u duhet militantizmi) e ka harxhuar tashmĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« municionit anti-protestĂ«. NdĂ«rkohĂ«, ajo qĂ« njĂ« pjesĂ« nuk po kuptojnĂ« (ose mbase e dinĂ« dhe do e reflektojnĂ«) nĂ« protestĂ« Ă«shtĂ« sesi do tĂ« vazhdojnĂ« pĂ«rpjekjen e tyre dhe sesi do tĂ« bĂ«hen gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« kompaktĂ«. Ballkani na jep shembuj qĂ« janĂ« tĂ« hidhur pĂ«r kĂ«to lloj protestash. Sidomos protestat e GjeneratĂ«s Z., kulmuar pas vitit 2018, kanĂ« dhĂ«nĂ« fillimisht shumĂ« shpresĂ« pĂ«r njerĂ«zit, njĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« edhe kjo e fundit nĂ« ShqipĂ«ri. Kush do tĂ« “harxhojĂ«â€ pak minuta pjesĂ«marrje do ta kuptojĂ« mĂ« sĂ« miri kĂ«tĂ« fakt. Por, pĂ«rzierje e grupeve pjesĂ«marrĂ«se, pra amullia e strukturĂ«s; kohĂ«s sĂ« nxehtĂ« dhe BotĂ«rorit, apo dhe “lodhjes prej protestĂ«s” janĂ« paralajmĂ«rime. Modeli i BullgarisĂ«, Bosnje dhe HercegovinĂ«s, SerbisĂ« dhe MaqedonisĂ« sĂ« Veriut mund tĂ« shĂ«rbejnĂ« si laborator i mirĂ« pĂ«r ecurinĂ«. TĂ« gjitha i bashkon njĂ« element: protestat e GjeneratĂ«s Z. janĂ« tĂ« mbĂ«shtetura nĂ« grupime kolektive dhe pa liderĂ«. Frika nga protagonizmi i disa personazheve i bĂ«n ata tĂ« druajtur, por kjo ruan njĂ« problem tĂ« madh, qĂ« indirekt doli nga fjala e RamĂ«s kur kĂ«rkoi negocimin: Kush do tĂ« ketĂ« tagrin tĂ« flasĂ« me pushtetarĂ«t dhe RamĂ«n, apo cili duhet tĂ« vendosĂ«, apo mĂ« shumĂ« akoma njĂ« grup kolegjial qĂ« tĂ« paraqesĂ« platforma?! Kush mund tĂ« administrojĂ« kĂ«tĂ« masĂ« qĂ« pret tĂ« ketĂ« objektiva tĂ« dallueshme dhe pĂ«rfaqĂ«suese?! Energjia fillestare e dha suksesin: SPAK po merret seriozisht me pronĂ«n (Sa vonĂ«, vetĂ«m!!), u hoq leja e firmave qĂ« merreshin me ruajtjen e zonĂ«s; U mor i pandehur individi qĂ« rrahu protestuesin etj., po cili do tĂ« jetĂ« hapi tjetĂ«r pĂ«r kĂ«tĂ« masĂ« njerĂ«zish qĂ« do tĂ« negociojĂ«? PĂ«r kĂ«tĂ« nuk ka pĂ«rgjigje ende, sepse Rama Ă«shtĂ« i vendosur tĂ« rrijĂ« dhe do tĂ« gjejĂ« tĂ« gjitha mundĂ«sitĂ« qĂ« tĂ« qĂ«ndrojĂ«, duke i lĂ«nĂ« tĂ« vazhdojnë  Dhe, mĂ« tĂ« hidhurĂ«n e mĂ«simeve ia dha Serbia, duke e  shterur tĂ« gjithĂ« energjinĂ« me zĂ«rin e bĂ«rĂ« tĂ« shurdhĂ«r ndaj protestave tĂ« tyre. Pas njĂ«farĂ« kohe, qytetarĂ«t qĂ« nuk janĂ« nĂ« protestĂ« “lodhen” prej bllokimeve dhe “bjerraditĂ«s” sĂ« fĂ«mijĂ«ve tĂ« tyre; studentĂ«ve u duhet tĂ« paraqiten nĂ« ciklet shkollore dhe provimeve (çuditĂ«risht nuk shihet shumĂ« pjesĂ«marrja e tyre nĂ« ShqipĂ«ri!!!); dhe ai presion indirekt, qĂ« bĂ«het pĂ«rmes zĂ«rave pro-qeveritarĂ«. NĂ« rastin shqiptar, pĂ«r fatin e keq tĂ« studentĂ«ve, u janĂ« bashkuar dhe zĂ«ra tĂ« ndryshĂ«m nga opozita. Ka ditĂ« qĂ« individĂ« tĂ« ndryshĂ«m kanĂ« futur nĂ« matricĂ« problemin grek, ndikimin serb dhe sidomos atĂ« rus. Pas disa javĂ«sh njerĂ«zit, kur tĂ« mos ketĂ« pĂ«rgjigje mĂ«, do tĂ« mpihen. NjĂ« ndjeshmĂ«ri tĂ« tillĂ« tĂ« rinjtĂ« e patĂ«n dje, kur u futĂ«n nĂ« Bllok dhe u munduan tĂ« trandin bashkĂ«moshatarĂ«t e tyre qĂ« t’i ndihmojnĂ«. Po pas disa javĂ«sh?! Po nĂ« rast se nĂ« rrjetet sociale, nuk do tĂ« jetĂ« kjo dendĂ«si mesazhesh, qĂ« pĂ«r GjeneratĂ«n Z Ă«shtĂ« karburant a do tĂ« vazhdohet?!

Risia mĂ« e madhe e kĂ«saj proteste Ă«shtĂ« se tĂ« dy partitĂ« kryesore nuk kanĂ« vend nĂ« kĂ«tĂ« entuziazĂ«m popullor. “Rama Ik dhe Berisha ik”, artikulohet njĂ«zĂ«ri. NjĂ« pjesĂ« e partiakĂ«ve rrinĂ« aty pranĂ«, por nuk qasen dot, kurse pĂ«rgjigjen e kanĂ« marrĂ« nga njĂ« komunitet gjithnjĂ« e mĂ« i madh qĂ« nuk i dĂ«shiron mĂ«. ËshtĂ« njĂ« nga tiparet e kĂ«saj gjenerate qĂ« nuk i do partitĂ«, por nĂ«se Rama do tĂ« bĂ«jĂ« lĂ«shim pĂ«r zgjedhjet e parakohshme, çfarĂ« do tĂ« bĂ«jnĂ« me tĂ« gjithĂ« kĂ«tĂ« energji. CilĂ«t do t’i pĂ«rfaqĂ«sojnĂ«?! Pleniumet siç i quajnĂ« nĂ« Serbi po mbesin sepse studentĂ«t nuk merren vesh me njĂ«ri-tjetrin dhe ka nisur protagonizmi. Dhe, koha kalon, ndĂ«rsa publiku kthehet sĂ«rish atje ku ka mbetur me shfryrjen: GjĂ«rat mĂ«zi ndryshojnĂ« nĂ« vendin tonĂ«. Masa e tĂ« rinjve arriti qĂ« nĂ« Bullgari (2020) tĂ« hiqnin tre ministra, ndĂ«rsa nĂ« Serbi hoqĂ«n edhe kryeministrin, por gjĂ«rat kanĂ« mbetur ende ashtu. Lodhja dhe mbijetesa e njĂ« lĂ«vizje e mbysin pak e nga pak protestĂ«n. KĂ«tĂ« e dinĂ« mirĂ« nĂ« TiranĂ«, ndaj njĂ« pjesĂ« kanĂ« nisur t’i bĂ«jnĂ« shĂ«rbimet e duhura establishment-it PS dhe PD. Timothy Snyder, njeriu qĂ« e parashikoi Trumpin dhe pushtetin e tij na ka lĂ«nĂ« diçka interesante pĂ«r protestat: “QĂ« rezistenca tĂ« ketĂ« sukses, duhet tĂ« kalohen dy kufij. SĂ« pari, idetĂ« pĂ«r ndryshim duhet tĂ« angazhojnĂ« njerĂ«z me prejardhje tĂ« ndryshme qĂ« nuk pajtohen pĂ«r gjithçka. SĂ« dyti, njerĂ«zit duhet tĂ« gjejnĂ« veten nĂ« vende qĂ« nuk janĂ« shtĂ«pitĂ« e tyre dhe midis grupeve qĂ« mĂ« parĂ« nuk ishin miqtĂ« e tyre. Protesta mund tĂ« organizohet pĂ«rmes mediave sociale, por asgjĂ« nuk Ă«shtĂ« reale qĂ« nuk pĂ«rfundon nĂ« rrugĂ«. NĂ«se tiranĂ«t nuk ndiejnĂ« pasoja pĂ«r veprimet e tyre nĂ« botĂ«n tre-dimensionale, asgjĂ« nuk do tĂ« ndryshojĂ«.” E ka shkruar tek “Mbi TiraninĂ«: NjĂ«zet MĂ«sime nga Shekulli i NjĂ«zetĂ«â€, njĂ« mĂ«sim i madh pĂ«r kohĂ«n tonĂ«. Mos iu gĂ«zoni, pra, suksesit por kĂ«rkoni atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« urgjente pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, ngutin pĂ«r ndryshim. (Homo Albanicus)

 

A është protesta, arketipi i Gjeneratës shqiptare Z?!

✇Java News
By: Ben Andoni
3 June 2026 at 19:53

Nga Ben Andoni

NĂ«se do tĂ« qĂ«ndrosh midis njerĂ«zve nĂ« protestat e ditĂ«ve tĂ« fundit nĂ« TiranĂ«, ndryshe nga çfarĂ« flitet prej shumĂ« konspiracionistĂ«ve dhe shumĂ« tĂ« tjerĂ«ve qĂ« kanĂ« ndĂ«rthurur tema tĂ« ndryshme tĂ« realitetit tĂ« ZvĂ«rnecit, ajo qĂ« tĂ« bĂ«n pĂ«rshtypje Ă«shtĂ« mobilizimi dhe mosha e pjesĂ«marrĂ«sve. ShumĂ« nga ata nuk Ă«shtĂ« se janĂ« nĂ« brendĂ«si tĂ« ngjarjeve nĂ« ShqipĂ«ri, por kĂ«tĂ« herĂ« tĂ« mobilizuar kryesisht nga rrjetet sociale, janĂ« ngritur tĂ« ndezur pĂ«r tĂ« treguar padrejtĂ«si dhe duke adresuar shqetĂ«sime, pĂ«rtej moshĂ«s sĂ« tyre. JanĂ« disi konfuzĂ« dhe kĂ«tĂ« e shikon te sloganet dhe te rendja e disa njerĂ«zve qĂ« marrin protagonizmin, por nĂ« thelb e gjitha po tregon shqetĂ«simin e njĂ« brezi qĂ« ndihet vĂ«rtet i shqetĂ«suar. Greqia, Serbia dhe Rusia qĂ« po parashtrojnĂ« njĂ« pjesĂ« e madhe si karburant pĂ«r kĂ«to protesta apo organizime tĂ« caktuara nuk shkojnĂ« aq shumĂ« pĂ«r tĂ« mos thĂ«nĂ« fare me frymĂ«n. Duket sikur Gjenerata shqiptare Z ka bĂ«rĂ« njĂ« zgjim disi tĂ« vonuar por kjo mund tĂ« jetĂ« fillimi nĂ« tĂ« ardhmen pĂ«r kauza mĂ« tĂ« mĂ«dha dhe tĂ« organizuara. ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« atje mes protagonistĂ«ve ka dhe fasha sipĂ«r kĂ«tij brezi, por njĂ« gjĂ« Ă«shtĂ« e qartĂ«, shqiptarĂ«t e rinj duan tĂ« protestojnĂ« dhe tĂ« ndihen bashkĂ« tĂ« pĂ«rfaqĂ«suar dhe solidarĂ«. TĂ« paktĂ«n, ata qĂ« kanĂ« vendosur tĂ« rrinĂ« nĂ« ShqipĂ«ri. Rama dhe Berisha nuk ndahen si objekt i tyre, shkaktarĂ« tĂ« kĂ«saj gjendje. TĂ« dy janĂ« mishĂ«rim i tĂ« gjitha problematikave tĂ« vendit, pĂ«r ta dhe, kĂ«tĂ« e ndjen se pĂ«rfaqĂ«suesit e politikĂ«s rrinĂ« tĂ« veçuar nĂ« protestĂ« dhe nuk ndihen mirĂ«, por mĂ« shumĂ« se kaq i sheh si tĂ« nĂ«pĂ«rkĂ«mbur. Ajo teza e apatisĂ« demokratike, e fjetjes sĂ« publikut shqiptar nĂ« kĂ«to tre ditĂ« Ă«shtĂ« rrĂ«zuar, pĂ«rveç edhe njĂ« fakti qĂ« kjo protestĂ« duket se Ă«shtĂ« fillesa e njĂ« ndĂ«rgjegjĂ«simi. QĂ« do tĂ« thotĂ« qĂ« nĂ«se do tĂ« bĂ«hen tĂ« ardhshme, do tĂ« duhen tĂ« kenĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r frymĂ« dhe fasha tĂ« ndryshme, organizim mĂ« tĂ« mirĂ« dhe mbi tĂ« gjitha artikulime tĂ« specifikuara dhe tĂ« qarta.

Gjenerata Z, qĂ« duket se Ă«shtĂ« pjesa kryesore e tyre, konsiderohet nĂ« botĂ« si grupi demografik qĂ« pason Millennials dhe i paraprin GjeneratĂ«s Alfa. Studiuesit e kanĂ« vendosur si brez midis tĂ« lindurve tĂ« viteve nga 1997 dhe 2012. TĂ« mendosh, Ă«shtĂ« periudha qĂ« nuk e ka pĂ«rjetuar gati shkatĂ«rrimin e ShqipĂ«risĂ« dhe luftĂ«n pĂ«r ekzistencĂ« tĂ« saj. Organizimi i tyre i fundit tregoi se pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« cilĂ«sitĂ« mĂ« tĂ« mira tĂ« kĂ«tij brezi. ËshtĂ« brezi i telefonave inteligjentĂ«, internetit me shpejtĂ«si tĂ« lartĂ« dhe mediave sociale, tĂ« cilat i kanĂ« pĂ«rdorur qysh nĂ« moshĂ« tĂ« re, ata qĂ« nĂ« zhargonin e tyre flasin rrjedhshĂ«m pĂ«r teknologji dhe mbĂ«shteten nĂ« platformat dixhitale jo vetĂ«m pĂ«r komunikim, por edhe pĂ«r tĂ« thithur lajme dhe madje edhe argĂ«timin. Bash kĂ«tu Ă«shtĂ« edhe sfida e njĂ« establishmenti tĂ« vjetĂ«r, siç Ă«shtĂ« ai qĂ« drejton ShqipĂ«rinĂ« dhe kĂ«rkesave tĂ« tyre. Por, gjithsesi, ky hap i parĂ« tregoi dhe problematikat e tyre: Moshnjohjen mirĂ« tĂ« problemeve dhe mbi tĂ« gjitha sitjen e individĂ«ve qĂ« mund t’i drejtojnĂ«. Armiku mĂ« i madh i tyre Ă«shtĂ« koha, stina e nxehtĂ«, pĂ«rballja me kulturĂ«n tradicionale tĂ« letargjisĂ« publike dhe ekuilibri mes punĂ«s dhe jetĂ«s, por edhe empatisĂ«. GjĂ«ra qĂ« protesta e fundit ua sqaroi e po ua tregon protestuesve mĂ« sĂ« miri, kur njĂ« aradhĂ« e tĂ«rĂ« pĂ«rdori nĂ« arsenal tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m propagandistik ndaj tyre. (Javanews)

 

Godoja (Pasardhësi) do shfaqet pas rrënimit!

✇Java News
By: Ben Andoni
24 May 2026 at 18:12

Nga Ben Andoni

Edhe pse i gjithĂ« publiku shqiptar e dinte mirĂ« rezultatin e zgjedhjeve nĂ« PartinĂ« Demokratike, ende media e ka kryefjalĂ« (nĂ« mangĂ«si tĂ« temave vitale pĂ«r vendin). Edhe pse shumĂ« e dinĂ« se pĂ«rballĂ« RamĂ«s nuk “ekziston” asnjĂ« kandidat, sĂ«rish hera-herĂ«s mundohen ta ngrenĂ« si problem parimi. HabitshmĂ«risht, qoftĂ« tek PD dhe PS-ja nuk Ă«shtĂ« tandemi Berisha-Rama qĂ« e kundĂ«rshtojnĂ« procesin, por janĂ« njerĂ«zit pas tyre qĂ« tĂ« etiketojnĂ« si tĂ« shitur, tĂ« kĂ«tij apo atij, apo ironikisht thjesht: miop. Rama nuk e fsheh ambicien dhe ka kaluar deri nĂ« cinizĂ«m: Do tĂ« iki kur tĂ« dua unĂ«, tha ftohtĂ« dhe qartĂ«, pak kohĂ« mĂ« parĂ«. Asokohe nuk pipĂ«tiu znj. Spiropali dhe askush, sepse e di se pas RamĂ«s: PS-ja do tĂ« jetĂ« thjesht arenĂ« luftrash por jo mĂ« vlerash. Indirekt e kanĂ« thĂ«nĂ« vetĂ«, pĂ«r tĂ« mos thĂ«nĂ« qĂ« Ă«shtĂ« shprehur nga kryeministri. Sistemi funksionon mĂ« mirĂ«, si nĂ« rastin e patronazhistĂ«ve me mbajtjen e status quo-sĂ« te PS-ja, sesa me krijimin e njĂ« sistemi vlerash. Mjaftoi njĂ« devijim i ish-kryetares sĂ« Parlamentit dhe pamĂ« plasaritjet e para tĂ« zbehta. Kurse tek PD-ja, tĂ« mjaftonte tĂ« kundroje gjuhĂ«n e trupit dhe fizionominĂ« e dyshes kryesore nĂ« parti Noka-Gjekmarkaj tĂ« kuptoje sesi po e pĂ«rjetojnĂ« groteskun qĂ« po u kthehet u para syve nĂ« tragjedi.

PĂ«r ata qĂ« s’kanĂ« lidhje me dy partitĂ« kryesore edhe artikulimi mĂ« i pakĂ«t kundĂ«r kĂ«saj praktike ka ofendime, por mĂ« shumĂ« se çdo gjĂ« pĂ«rballjen me frazĂ«n standard: Ka vallĂ« njeri tjetĂ«r
?! Nuk ka njeri te PS-ja dhe PD-ja qĂ« kur Ă«shtĂ« pyetur nuk ka dhĂ«nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n pĂ«rgjigje! Madje edhe me sintaksĂ« gati matematikisht tĂ« njĂ«jtĂ«.

PĂ«rgjigja ka kohĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e pĂ«rcaktuar nĂ« shkencat politike dhe ky Ă«shtĂ« i vetmi lajm pozitiv, qĂ« ndryshe nga socializmi absurd qĂ« zgjodhĂ«m, pa bĂ«rĂ« socializĂ«m, ne jemi pjese tashmĂ« e tĂ« tĂ«rĂ«s qĂ« po ndodh. Studiuesit e quajnĂ« kĂ«tĂ« “shmangia e planifikimit tĂ« trashĂ«gimisĂ«â€, ku i forti i pushtetit (lexo Rama-Berisha) siguron qĂ« nuk ekziston asnjĂ« rival tĂ« mund t’u dalĂ« pĂ«r t’i sfiduar ata. Sa u tall Rama me tĂ« gjitha ata qĂ« ka hequr Ă«shtĂ« bisedĂ« e gjatĂ«, sa pĂ«rqesh Berisha tĂ« gjithĂ« ata qĂ« ka shmangur Ă«shtĂ« argument pĂ«r njĂ« shkrim (lexo studim) tjetĂ«r, po pĂ«r etikĂ« nuk do duam t’i pĂ«rmendim tĂ« larguarit, tĂ« cilĂ«t vetĂ« ishin pjesĂ« tĂ« kĂ«saj farse, kur ishin me tandemin pushtetar. Dhe, sak kĂ«tu qĂ«ndron edhe paradoksi. NĂ« rast se DrejtĂ«sia, nuk po themi Natyra (qĂ« tĂ« jemi kategorik) do t’i thĂ«rriste nĂ« apelin e fundit tĂ« pushtetit, nuk do ketĂ« mĂ« stabilitet nĂ« partitĂ« e tyre. E kemi parĂ« se çfarĂ« ndodhi te PD-ja me ardhjen e BashĂ«s (pa pĂ«rmendur tollovitĂ« nĂ« vite), e kemi parĂ« se si u zhvillua KPD-ja e famshme e PS-sĂ« dhe ofendimet e njĂ« “tĂ« forti” si Nano, qĂ« zgjodhi pak mĂ« vonĂ« rehatin para absurdit tĂ« pushtetit.

PS-ja dhe PD-ja do tĂ« jenĂ« dy hapĂ«sira tĂ« vuajtura, pas ikjes Rama-Berisha, kurse njerĂ«zit qĂ« do tentojnĂ« tĂ« sfidojnĂ«, do t’u kujtohet e gjithĂ« rruga dhe servilizmi nĂ«n ta. PasardhĂ«si nĂ« dy kampet do tĂ« vij pas shkatĂ«rrimit reciprok ose djerrinĂ«s (lĂ«nĂ« prej tendemit) qĂ« do tĂ« thotĂ« mĂ« shumĂ« amulli nĂ« njĂ« vend qĂ« Ă«shtĂ« bajagi i drobitur.

Godo nuk shfaqet kurrĂ« nĂ« dramĂ«n “Duke pritur GodonĂ«â€ tĂ« Beckett, sepse mjeshtri e trajtoi tĂ« gjithĂ« temĂ«n si metaforĂ« e absurdit tĂ« jetĂ«s njerĂ«zore. Godoja pĂ«rfaqĂ«son njĂ« dĂ«shirĂ«, shpresĂ«, qĂ«llim apo ndoshta edhe shpĂ«tim abstrakt qĂ« njerĂ«zit presin gjithĂ« jetĂ«n, por qĂ« nĂ« realitet nuk vjen asnjĂ«herĂ«. A nuk Ă«shtĂ« vallĂ« ky rasti i PD-sĂ« nĂ« orĂ«t e fundit?! FizionomitĂ« e 2-shave tĂ« PD-sĂ« e tregonin hapur bashkĂ« me absurdin, ku janĂ« aktorĂ« tĂ« vijĂ«s sĂ« parĂ«, pasi edhe nĂ« absurd Berisha Ă«shtĂ« i pari. (Javanews)

 

Ligjvënësit tanë, BE-ja dhe Marksi

✇Java News
By: Ben Andoni
16 May 2026 at 18:18

Nga Ben Andoni

ËshtĂ« fakt qĂ« ShqipĂ«ria ka gjasa t’i bashkohet BE-sĂ« deri nĂ« vitin 2030. I bindur pĂ«r kĂ«tĂ« realitet, kryeministri ynĂ« e futi nĂ« sloganin zgjedhor duke e personalizuar deri edhe me emrin e tij: “ShqipĂ«ria 2030 nĂ« BE, vetĂ«m me Edin dhe PS”! Por, e ka njĂ« justifikim nga konjukturat evropiane. ”ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« njĂ« kandidate pĂ«r anĂ«tarĂ«sim qysh nga viti 2014, koha kur erdhi nĂ« pushtet deri sa tĂ« dojĂ« tĂ« qĂ«ndrojĂ« vetĂ«, sipas tij. Prej atĂ«herĂ«, kryetari i qeverisĂ« shqiptare, Rama, e ka kryefjalĂ« tĂ« politikĂ«s dhe retorikĂ«s sĂ« tij tĂ« brendshme dhe tĂ« jashtme. Nuk kupton asgjĂ«, madje as nga lĂ«vizjet e tij, sepse nĂ« mĂ«ngjes Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« qytet lokal, pasdite jashtĂ« vendit dhe nĂ« mbrĂ«mje, diku sĂ«rish nĂ«pĂ«r ShqipĂ«ri!! NdĂ«rkohĂ« qĂ« opozita me njĂ« sens tĂ« vazhdueshĂ«m kritik i kujton se reformat e pretenduara nuk kanĂ« fare qasje me pĂ«rditmĂ«rinĂ« e shqiptarĂ«ve. Indikacionet e ndryshme ekonomike dhe sidomos bjerrja e vendit, i jep tĂ« drejtĂ«.

Në këtë vazhdë BE-je, retorika ndryshon mes politikës. Maxhoranca përmes emisarëve të saj, që nuk po e njohin shumë transparencën sa i përket integrimit, i kërkojnë BE-së përfshirje hap pas hapi në programe dhe hartim politikash; kurse opozita e shikon gati si kurth retorik për të hequr vëmendjen nga përditmëria e Shqipërisë. Të enjten, Kuvendi përfshiu në rend të ditës votimin e një rezolute parlamentare mbështetëse për procesin, votuar me konsensus me 114 vota nga Mazhoranca dhe Opozita. Veçse, para kësaj, opozita e kritikoi se ndërsa ai është më shumë teknik, i gjithë procesi është kthyer në politik dhe lidhet me vlerat e standardet demokratike.

Po e sjellim këtë argument, sepse para debatit u përcoll një raport nga qeveria (përpiluar qartësisht nga burokratët punëtorë që u takon merita e punës së vështirë në terren), ku bëhej një tablo teknike e negociatave për secilin kapitull me radhë dhe masave të marra deri më tani për përmbushjen e kritereve dhe hendeqeve jo të pakta të konstatuara nga Brukseli.

Larg kësaj gjuhe teknike, e vetmja gjë që duket është se shumica e ligjvënësve tanë nuk e njohin fare procesin dhe kjo nuk duket vetëm nga fjalët patetike të tyre dhe diskutimet, por më shumë se çdo gjë tjetër nga padituria. Me të drejtë, deputetja veterane e PD-së, Jozefina Topalli, ish kryetare e Kuvendit, e shprehu pak kohë më parë këtë shqetësim publik për deputetët e PS-së, por i njëjti shqetësim shtrohet dhe nga pak njerëzit e PS-së (për kundërshtarët) që tashmë ndjejnë përmasat e kësaj legjislature. Po vallë ky është niveli i njerëzve që bëjnë ligjet tona!? Kjo është pyetja që shtrohet vazhdimisht, anipse përgjigja dihet. Paccka se kjo kohë e bën të duket normale edhe këtë përbërje. Viti 2008 e ka dërrmuar cilësinë e parlamentit dhe jo vetëm.

NdĂ«rkohĂ« nga maxhoranca nuk duan ose mĂ« saktĂ« mbase bĂ«jnĂ« sikur nuk e kuptojnĂ« se pĂ«rtej urdhrave duhet transparencĂ« dhe mbi tĂ« gjitha publiku dhe vetĂ« politika duhet tĂ« emancipohet pĂ«r tĂ« kuptuar e folur me teknikalitetet dhe retorikĂ«n e BE-sĂ«. PĂ«r fatin e keq nuk ndodh pĂ«r njĂ« sĂ«rĂ« arsyesh, kurse media lĂ« hapĂ«sirĂ« sqarimi pĂ«r individĂ« qĂ« jo vetĂ«m nuk e kuptojnĂ« nĂ« thelb, por nuk dinĂ« deri strukturat bazĂ« dhe vetĂ« funksionimin e BE-sĂ«. Nuk do shumĂ« mundim ta kĂ«qyrĂ«sh si pasojĂ« kĂ«tĂ« nĂ« parlamentin tonĂ«, bashkĂ« me kĂ«naqĂ«sitĂ« cinike qĂ« lodrojnĂ« nĂ« buzĂ«qeshjet Rama-Berisha pĂ«r detashmentet e tyre. Edhe pse sot parlamenti Ă«shtĂ« i kritikuar dhe jo pak herĂ« i anatemuar tek ne dhe jo pa arsye, ai Ă«shtĂ« institucioni epror qĂ« mbetet nĂ« vĂ«mendje dhe ndiqet me kujdes. Anipse pĂ«r mĂ«nyrĂ«n sesi u mor dhe si u zhvillua si strukturĂ«, qoftĂ« nĂ« Lindje dhe nĂ« PerĂ«ndim, shpesh tĂ« zhgĂ«njen. Dikur ishte njĂ« filozof qĂ« parapa se institucioni demokratik do bjerrej ngado nĂ« EvropĂ«. Mendimi teorik i tij vazhdon tĂ« jetĂ« pjesĂ« e debateve dhe referimeve tĂ« mendimit. NĂ« esenĂ« e tij “TetĂ«mbĂ«dhjetĂ« Brymeri i Lui Bonapartit” ( Data i referohet 9 nĂ«ntorit 1799 nĂ« Kalendarin Republikan Francez), Karl Marksi do shprehej hidhur: “Kretinizmi parlamentar: ajo sĂ«mundje e veçantĂ« qĂ« nga viti 1848 ka pĂ«rhapur tĂ« gjithĂ« Kontinentin, e cila i mban ata tĂ« infektuar prej tij tĂ« mbyllur nĂ« njĂ« botĂ« imagjinare dhe i grabit ata nga çdo ndjenjĂ«, çdo kujtesĂ«, çdo kuptim tĂ« botĂ«s sĂ« jashtme tĂ« vrazhdĂ«â€. E megjithatĂ«, ShqipĂ«ria me gjasĂ« do tĂ« jetĂ« nĂ« BE nĂ« vitin 2030, po arriti tĂ« mbyllĂ« kĂ«tĂ« vit (2026), dhjetĂ« kapituj, falĂ« dhe kĂ«tyre ligjvĂ«nĂ«sve, paçka dhe konstatimit tĂ« Marksit, leximi i gabuar i tĂ« cilit e çoi gati nĂ« batak ShqipĂ«rinĂ«!! (Javanews)

 

Shërimi i shpresës

✇Java News
By: Ben Andoni
13 May 2026 at 18:54

Nga Ben Andoni

A thua ka ndryshuar diçka pas vdekjes tragjike tĂ« dy fĂ«mijĂ«ve nĂ« DurrĂ«s? DĂ«gjoni uturimĂ«n e llahtarshme tĂ« motorĂ«ve dhe boritĂ« e shfrenuara tĂ« makinave nĂ«pĂ«r qytete, aksidentet, kundravajtĂ«sit, dhe do e keni pĂ«rgjigjen e duhur. A ka ndryshuar gjĂ« nĂ« diskursin e opozitĂ«s dhe adresimin e shqetĂ«simeve reale? PĂ«rgjigjen e keni nĂ« gjuhĂ«n e komunikimit tĂ« z. Berisha dhe tĂ« tjerĂ«ve. A Ă«shtĂ« dobĂ«suar kulti i z. Rama dhe shqetĂ«simi publik pĂ«r amullinĂ« e shumĂ« gjĂ«rave nĂ« vend? PĂ«rgjigjen e keni nĂ« pĂ«rditshmĂ«rinĂ« tonĂ« dhe nĂ« atĂ« amulli qĂ« has rĂ«ndom shqiptari. A po ndryshon gjĂ« Kosova me bashkimin e Vjosa Osmanit, ish-presidentes, me LDK-nĂ«? TĂ« mendosh, presidentes me formim tĂ« shkĂ«lqyer juridik qĂ« dekretoi shumĂ« dokumente, Gjykata Kushtetuese e KosovĂ«s i ktheu bajagi shumĂ« dhe e tregoi se ishte mĂ« shumĂ« notere e qeverisĂ« sĂ« z. Kurtit, tĂ« cilin tashmĂ« e atakon me regjistĂ«r tĂ« plotë 

ÇfarĂ« duhet tĂ« besojĂ« vĂ«rtetĂ« shqiptari i ShqipĂ«risĂ«, KosovĂ«s, MaqedonisĂ« sĂ« Veriut dhe mĂ« gjerĂ« nga shtetet respektive?! Pse Ă«shtĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tepĂ«r shteti i pabarabartĂ« me qytetarĂ«t e tij? Pse ishte aq i qetuar kryeministri i tranzitit kosovar Kurti krahas Mickovskit?! Pse PD nuk bĂ«n dot zgjedhje normale, por i pĂ«rveshet kujtdo qĂ« u thotĂ« se po veprojnĂ« gabim?! Pse nuk ndahet pasuria me njĂ« logjikĂ« mĂ« gjithpĂ«rfshirĂ«se nĂ« KosovĂ« e ShqipĂ«ri qĂ« janĂ« shtete qĂ« administrohen nga shqiptarĂ«? Pa pĂ«rgjigje. NjĂ« indikator qĂ« mund ta ilustrojĂ« kĂ«tĂ« fakt Ă«shtĂ« ajo çka ndodh nĂ« ShqipĂ«ri lidhur me shpĂ«rndarjen e depozitave bankare. Rreth 7% e popullsisĂ« (afĂ«rsisht 12,000 individĂ«) zotĂ«rojnĂ« mbi 93% tĂ« totalit tĂ« aseteve nĂ« depozita!! Kjo tregon njĂ« ndarje shumĂ« tĂ« thellĂ« midis njĂ« pakice qĂ« akumulon kapital dhe pjesĂ«s tjetĂ«r qĂ« i mbetet mbetja. Tatimet mbi pasurinĂ« dhe mekanizmat e tjerĂ« korrigjues nuk arrijnĂ« as ta ulin pabarazinĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« efektive, duke lejuar qĂ« kapitali tĂ« rritet mĂ« shpejt se pagat. Shto kĂ«tu PabarazinĂ« e Tregut tĂ« PunĂ«s: Diferenca e madhe nĂ« tĂ« ardhura e pasqyron kĂ«tĂ« indikator nĂ« tregun e punĂ«s, ku vetĂ«m njĂ« pakicĂ« e vogĂ«l punon nĂ« sektorĂ« me produktivitet tĂ« lartĂ«, ndĂ«rsa mbi 1/5 e popullsisĂ« nĂ« fund tĂ« piramidĂ«s arrin tĂ« mbledhĂ« vetĂ«m rreth 7.5% tĂ« tĂ« ardhurave kombĂ«tare. E po tĂ« shtosh realitetin e aseteve do tĂ« ndjesh realisht njĂ« polarizim mĂ« tĂ« fortĂ«. NdĂ«rkohĂ« Ă«shtĂ« fakt se ShqipĂ«ria, falĂ« dhe konjukturave historike evropiane, po ngjitet me hap tĂ« sigurt drejt integrimit. MegjithatĂ« kur dĂ«gjon diskursin e politikanĂ«ve kryesorĂ« tĂ« dy kampeve dhe veçanĂ«risht RamĂ«n dhe BerishĂ«n, trandesh.  Politika po mundohet ta eklipsojĂ« çdo gjĂ« me protagonizmin e saj.  “Se u lemeris dynjaja! ‘U bllokuan negociatat’, ‘u bllokuan negociatat’, ‘u bllokuan negociatat’, ‘u bllokuan negociatat’, ‘doli Gjermania, hyri Gjermania’. Si bĂ«het shpjegimi? Shpjegimi bĂ«het nĂ« radhĂ« tĂ« parĂ« ne duke folur me ju dhe pastaj ju duke folur me ata, me tĂ« gjithĂ«. NjerĂ«zit e kanĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes kĂ«tĂ« çështje, sepse duan qĂ« ne ta realizojmĂ« atĂ« pĂ«r tĂ« cilĂ«n na dhanĂ« tĂ« gjithĂ« atĂ« mbĂ«shtetje. Ta bĂ«jmĂ« realitet pasaportĂ«n e Bashkimit Europian pĂ«r çdo shqiptar. AtĂ«herĂ« qĂ« tĂ« bĂ«het kjo na duhet forcĂ«â€, u shpreh kryeministri Rama para pak kohĂ«sh. Nuk po pĂ«rmendin malin me fyerje qĂ« i bĂ«het nga kryetari i opozitĂ«s dhe faktin e integrimit.

E gjithĂ« kjo rrugĂ« teknike drejt integrimit ka njĂ« sfidĂ« tĂ« madhe brenda vendit dhe ajo quhet “shĂ«rimi” i shpresĂ«s. PlagĂ«n tonĂ« mĂ« tĂ« madhe, tĂ« cilĂ«s i dorĂ«zohemi. NĂ«se do ta marrim nĂ« formĂ« piramidale, nĂ«se nuk besojmĂ« asgjĂ« pozitive, si mund ta shndĂ«rrojmĂ« veten dhe shoqĂ«rinĂ« tonĂ«, bashkĂ« me sistemin qĂ« kemi ngritur.

Barriera mĂ« e madhe Ă«shtĂ« fatalizmi, i cili e ndjek individin shqiptar dhe e has ngado. Realiteti e ushqen, me shĂ«rbimet e dobĂ«ta publike, me ikjet e mĂ«dha tĂ« njerĂ«zve, me çmimet e pafre dhe epĂ«rsinĂ« qĂ« mbartin disa biznese qĂ« e nisin me pozita modeste dhe kulmojnĂ« (!), me peshĂ«n qĂ« ka individi i thjeshtĂ«. PĂ«r antropologĂ«t, fatalizmi i shqiptarĂ«ve (e shprehim vazhdimisht nĂ« shekullin e ekzistencĂ«s sĂ« shtetit shqiptar) Ă«shtĂ« gati i ditur dhe i mirĂ«pranuar: Justifikohet nga realiteti, ku edhe gjĂ«rat mĂ« tĂ« mira shpesh mbesin rrugĂ«ve, ku shqiptari i zakonshĂ«m nĂ« masĂ« jo tĂ« vogĂ«l nuk pĂ«rshtatet me rregullat mĂ« normale urbane. Ndoshta fatalizmi mund tĂ« jetĂ« edhe ajo koraca e hekurt pĂ«r t’u mbrojtur dhe pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r ta deleguar me fjalĂ«t paradoksale: TĂ« bĂ«het çfarĂ« tĂ« bĂ«het! NjĂ« fund do kemi tĂ« gjithĂ«.

Larg tĂ« tjerave duket se fataliteti ynĂ« nuk Ă«shtĂ« pa baza. Veç komunizmit dhe mbretĂ«risĂ«, ku u mendua disi pĂ«r autoritetin dhe llogaridhĂ«nien, nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe, ne i bishtnuam atyre me marifetet pĂ«r t’ia hedhur sistemit nĂ« fuqi. Jemi treguar mjeshtĂ«r tĂ« krijimit tĂ« nepotizmit dhe sistemet e shkuara, bashkĂ« me tĂ« sotmin, e kanĂ« kthyer nĂ« art skemĂ«n e tij. Meritokracia Ă«shtĂ« aq e rrallĂ«, saqĂ« nĂ« pak momente kur ndodh, ti vĂ«rtet ke njĂ« moment vegimi gati hyjnor. Autori i kĂ«tyre rreshtave kujton momentin, kur njĂ« nga sportistĂ«t tanĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tĂ« tĂ« gjithĂ« historisĂ« tonĂ«, Agim Fagu u nderuar nga ish-presidenti Meta. NĂ« fjalĂ«n e tij, historiani PĂ«llumb Xhufi, mik i tij, do tĂ« shprehej: JanĂ« disa njerĂ«z qĂ« i bĂ«jnĂ« nder vetĂ« VlerĂ«simit qĂ« ata marrin, duke sjellĂ« rastin e Fagut. KĂ«to momente janĂ« tĂ« rralla. Meritokracia po jep shpirt para nepotizmit dhe tarafllĂ«kut, ashtu si drejtĂ«sia po mbetet selektive dhe cinike. Stoku i 150.000 dosjeve Ă«shtĂ« argumenti mĂ« i mirĂ«. Fati tragjik i shumĂ« shqiptarĂ«ve tĂ« mirĂ« dhe shpesh i profesionistĂ«ve i bĂ«n tĂ« tjerĂ«t tĂ« reagojnĂ« thjesht: “Ky vend nuk bĂ«het” pĂ«r tĂ« kursyer veten nga zhgĂ«njimi i radhĂ«s. Sistemi i tanishĂ«m godet shpesh ata qĂ« janĂ« korrektĂ«. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja qĂ« shoqĂ«ria shqiptare s’u kĂ«rkon mĂ« llogari zyrtarĂ«ve (tek e fundit “kot e kemi”); individi korrupton ose gjen rrugĂ« tĂ« shkurtra manovrimi (tek e fundit “kĂ«shtu bĂ«jnĂ« tĂ« gjithĂ«â€); i largohemi shembujve tĂ« mirĂ« (librat e shenjtĂ« dhe trashĂ«gimia botĂ«rore janĂ« tĂ« mbathur me histori shembujsh, ku njeriu nuk kĂ«rkon shpĂ«rblim); dhe nuk dedikohemi pĂ«r komunitet. Mbase ka njĂ« fije shpresĂ« dhe kjo lidhet me brezi e ri, i cili falĂ« lĂ«vizjes sĂ« lirĂ« dhe shembujve tĂ« pĂ«rkorĂ« tĂ« internetit, po kupton se duhet tĂ« shmangĂ« dhe ta pĂ«rqeshĂ« kĂ«tĂ« fatalitet tĂ« gjyshĂ«rve, prindĂ«rve dhe vĂ«llezĂ«rve e motrave mĂ« tĂ« mĂ«dhenj. Tek e fundit sistemi nuk vjen nga zotat Ă«shtĂ« atĂ« qĂ« prodhojmĂ« tĂ« gjithĂ« ne. IdealistĂ«t tanĂ« tĂ« fillimshekullit tĂ« shkuar e kuptuan mirĂ«, por nuk ndryshuan dot thelbin. Kurse PatĂ«r Anton Harapi, njĂ« vĂ«zhgues i hollĂ« do shkruante nĂ« kohĂ«n e vet: “UdhĂ«hjeksat e popujve kan bĂą nji gabim tĂ« madh: kan harrue se nieri si nieri, e populli si popull, me sĂĄ mund tĂ« bĂąjn pa ajr e pa ushqim, aq mund tĂ« bĂąjn pa mirsĂŹ e drejtsĂŹ; ata rrĂȘhen, tue kujtue se problemet e jetĂ«s nierzore mund tĂ« zhvillohen vetĂ«m me formula, pa vlerĂ« tĂ« njimendta shpirtnore; ata e tregojn vetin tĂ« padijshem po s’u kujtuen se e keqja s’muhet vetem me tĂ« keq e se lufta nuk kĂĄ dert per luftĂ«. (“Hylli i DritĂ«s”, XX, 1936). E megjithatĂ«, ka ende mundĂ«si pĂ«r shĂ«rimin e shpresĂ«s sepse tek e fundit çfarĂ« na mbetet tjetĂ«r. “Ne gjithmonĂ« shpresojmĂ«, dhe nĂ« tĂ« gjitha gjĂ«rat Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« shpresojmĂ« sesa tĂ« dĂ«shpĂ«rohemi”. KĂ«to fjalĂ« tĂ« GĂ«tes janĂ« si justifikim pĂ«r qĂ«nien shqiptare, sepse shpresa Ă«shtĂ« hyjnore dhe u vjen popujve nĂ« çaste si ky qĂ« po kalon ShqipĂ«ria e shekullit XXI, mbushur me dilema, stigma dhe dĂ«shira. Shpresa e shqiptareve tĂ« plaguar nga shekujt edhe mund tĂ« shĂ«rohet nĂ« vetĂ« kĂ«tĂ« ajĂ«r social
(Homo Albanicus)

 

“Nuk bĂ«het punĂ« me kĂ«tĂ« popull”

✇Java News
By: Ben Andoni
7 May 2026 at 18:20

Nga Ben Andoni

Ideja e kĂ«tij shkrimi Ă«shtĂ« marrĂ« nga njĂ« artikull i vitit 1934, botuar tek “Illyria”. Autori i saj ishte njĂ« 30-vjeçar qĂ« quhej Tajar Zavalani. PĂ«r historianĂ«t Ă«shtĂ« dhe mbetet njĂ« figurĂ« e njohur me tĂ« gjithĂ« dritĂ«-hijet e tij. I pĂ«rket atij grupi shqiptarĂ«sh tĂ« kulturuar, tĂ« cilĂ«t dyshonin me tĂ« drejtĂ« pĂ«r faktin nĂ«se e meritonin emrin intelektual, nĂ« njĂ« vend qĂ« asokohe kishte nivel tejet tĂ« lartĂ« analfabetizmi dhe jo vetĂ«m. Do tĂ« vdiste nĂ« vitin 1966 nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar dhe i skeduar si i padĂ«shiruar nĂ« ShqipĂ«ri, paçka se nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij u mblodh Kongresi i Manastirit, veç kontributeve tĂ« tjera qĂ« u mundua tĂ« ofrojĂ« nĂ« tĂ« gjallĂ«.

Jemi në Majin e vitit 2026, plot 92 vite më pas shkrimit të këtij artikulli. Shqipëria ka ndryshuar jashtëzakonisht dhe ky është fakt. Dialektik. Që do të thotë se ka ecur në zhvillim si vendet e tjera. Intensiteti? A mund të ishte më mirë?! Kjo është çështja. Tashmë, ai që vjen nga aeroporti i Rinasit drejt Qendrës së Tiranës shikon një metropol të vërtetë me shumëkatëshe, disenjuar me format më moderne të njohura dhe me autorësinë e disa prej arkitektëve të njohur; këqyr hijet e gradaçeleve, të cilat e snobojnë me cinizëm Tiranën e dikurshme; shkëmbehet me markat e makinave më të njohura të botës; sodit veshje të shumëllojshme firmato dhe institucione, ku kulmon krah flamurit kombëtar edhe ai i Bashkimit Evropian. Nuk ka më shumë oxhaqe që nxjerrin tym, por ky është një argument që po i shmangemi disi, sepse është dhimbje për modelin tonë ekonomik, çuar drejt betonit dhe turizmit të lirë.

Dhe, kronika e pĂ«rditshme?! Prej ditĂ«sh po shikojmĂ« maskaradĂ«n te Partia Demokratike dhe atĂ« qĂ« ndodh me forcĂ«n mĂ« tĂ« madhe opozitare qĂ« ka mbledhur tĂ« gjithĂ« energjinĂ« e njĂ« pjese bajagi tĂ« madhe tĂ« popullit (kuptohet asaj qĂ« ka mbetur nĂ« vend dhe nuk  po largohet, pĂ«r arsye tĂ« ndryshme). Mes tyre, jo vetĂ«m nuk po bĂ«hen zgjedhje, jo vetĂ«m nuk perceptohet situata dhe vazhdon banaliteti i akuzave ndaj qeverisĂ«, e cila nĂ« fakt meriton kritika tĂ« pafundme pĂ«r nivelin dhe mundĂ«sinĂ« sesi po e drejton vendin, por po tregojnĂ« se janĂ« po aq pjesĂ« e realitetit tonĂ« social-politik anemik. Zoti Berisha, personaliteti mĂ« i madh i historisĂ« sonĂ« post ’90 (nĂ« tĂ« gjitha kahet pozitive apo negative dhe qĂ«llimet), e ka degraduar formacionin e tij politik gati nĂ« njĂ« trup amorf, i cili po shkĂ«rmoqet ditazi para syve tĂ« shqiptarĂ«ve. MĂ« kot, shkrime, dukshmĂ«ri fenomenesh, analiza, apele dhe kritika po drejtohen pĂ«r tĂ« mos i lĂ«nĂ« nĂ« qorrsokak. Ajo, çfarĂ« shihet, lidhet me njĂ« apati tĂ« frikshme nga njerĂ«zit e saj t’i ndryshojnĂ« gjĂ«rat nĂ« kĂ«tĂ« parti! NjĂ« pjesĂ« e njerĂ«zve tĂ« saj qĂ« e duan ndryshimin, tashmĂ« janĂ« tĂ« dekurajuar qysh nĂ« fillim, sepse duke menduar pikĂ«risht sesi funksionon kjo parti, heqin dorĂ« sakaq ndaj ndryshimit. “Edhe do ishte gabimi mĂ« i madh pĂ«r njĂ« njeri tĂ« vepĂ«rimit sikur tĂ« shkonte kohĂ«n duke menduar ngjarjet mĂ« tĂ« vogla qĂ« mund tĂ« influencojnĂ« çdo gjest tĂ« tij, se atĂ«herĂ« do tĂ« humbte rastin qĂ« tĂ« vepĂ«rojĂ«â€, shkruan Zavalani nĂ« njĂ« shkrim qĂ« e quajti “Populli dhe intelektualĂ«t”. E habitshme Ă«shtĂ« sesi pas kaq shumĂ« humbjesh me radhĂ«, nga ky lloj artikulimi i tyre i kohĂ«s, nga ky organizim i tanishĂ«m dhe nga humbja e parimeve tĂ« sĂ« DjathtĂ«s, sĂ«rish po vazhdohet njĂ«soj! E habitshme sesi strukturat e PartisĂ« Demokratike nuk ndryshojnĂ« dhe sesi nuk ngjallin dot frymĂ«. Dhe, tĂ« mendosh kur nuk ndryshojnĂ« dot demokratikisht nĂ« opozitĂ« si do mund tĂ« ndryshojnĂ« vendin nĂ«se do tĂ« drejtojnĂ« qeverinĂ«. Sikur tĂ« ishte vetĂ«m kjo, do tĂ« konsiderohej thjesht, politikĂ« Alla ShqipĂ«ri. Por t’i shtojmĂ« edhe anĂ«n sociale: Se çfarĂ« ndodhi nĂ« orĂ«t e fundit nĂ« DurrĂ«s, kur njĂ« personazh i penalizuar dhe herĂ« tjetĂ«r, mori jetĂ«n e dy fĂ«mijĂ«ve. Si ka mundĂ«si qĂ« shqiptari nuk ndryshon edhe pas kĂ«tyre aksidenteve? Si ka mundĂ«si qĂ« i qepemi vetĂ«m shkaktarit, i cili nĂ« fakt Ă«shtĂ« njĂ« nga ne tĂ« shumĂ«t, por nuk pĂ«rsiasim pĂ«r veten? Si ka mundĂ«si qĂ« komuniteti urban tĂ« jetĂ« i paaftĂ« pĂ«r tĂ« ndryshuar ose reaguar (nĂ« fakt, zĂ«ri i tyre i ngritur s’ishte dĂ«gjuar) pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« diçka? Shikoni si pĂ«rshkojnĂ« udhĂ«n makinat nĂ« mbrĂ«mjet e TiranĂ«s
? Po zhurma e frikshme e tyre?! Dhe, sa shumĂ« e shumĂ« gjĂ«ra tĂ« tilla. E nĂ« kĂ«tĂ« rast çfarĂ« bĂ«jnĂ« zyrtarĂ«t, intelektualĂ«t, ata qĂ« drejtojnĂ« institucionet? Heshtin dhe tolerojnĂ«. KĂ«tĂ« tĂ« fundit mund ta pĂ«rkthesh si korrupsion tĂ« pastĂ«r se edhe kur nuk paguhen do tĂ« kenĂ« favore nĂ« tĂ« ardhmen. Dhe, kur shoqĂ«ria e institucionet e shikon qĂ« kjo mĂ«nyrĂ« jetese Ă«shtĂ« e lodhshme, pse nuk ndryshon vallĂ«?! Ose tĂ« veprojĂ« ndryshe! Shkurt: Pse nuk ndryshojmĂ« dot?! Pse nuk rregullojmĂ« dot politikĂ«n tonĂ«?!

“Njeriu i veprimit qĂ« din se ku do tĂ« arrijĂ«, kujdesit qĂ« rruga qĂ« ka nisur tĂ« mos jetĂ« kryekĂ«put e gabuar dhe, kur e sheh se faktet nuk vĂ«rtetojnĂ« parashikimet e tij, ndrron taktikĂ« pa u ndalur nga fjalĂ«t e botĂ«s qĂ« do tĂ« thonĂ« se u gabua. Ay shikon qĂ«llimin dhe respekton faktet, tĂ« cilĂ«ve u jep tĂ« drejtĂ« sa herĂ« qĂ« nuk janĂ« dakort me projektet ose dĂ«shirat e tij”, shkruan Zavalani me njĂ« kritikĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ« klasĂ«n qĂ« pĂ«rfaqĂ«son.

NjĂ«soj si njĂ« shekull mĂ« parĂ«, edhe pas gabimeve pa fund nĂ« politikĂ«, ekonomi dhe shoqĂ«ri, aksidenteve dhe jetĂ«ve tĂ« marra, askush nuk do t’ia dijĂ« nĂ« ShqipĂ«ri. Pas pak javĂ«sh do ndodhi me gjasĂ« ndonjĂ« tjetĂ«r gjë  Fillimi i sezonit tĂ« verĂ«s Ă«shtĂ« nga mĂ« shqetĂ«suesit pĂ«r shqiptarĂ«t sepse vendi regjistron rekorde aksidentesh dhe shpesh nga njerĂ«z, tĂ« cilĂ«t nĂ« vendet e tyre tĂ« reja tĂ« jetesĂ«s as nuk guxojnĂ« t’i mendojnĂ«.

Nuk po flasim më për demokracinë e munguar te PS-ja dhe gjuha që ekziston sot apo respektin ndaj statutit dhe sjelljen shpesh të ashpër të kryeministrit Rama. Ashtu, si në ngjarjet e fundit të PD-së, zhgënjimi i fundit në radhë prej tyre. Ku episodet e hidhura me kutitë e votimeve dhe sherret e brendshme po bëjnë xhirot e rrjeteve sociale, ashtu, si nga ana tjetër edhe mospërballja e individëve me zgjedhjet demokratike. E, çfarë është më shqetësuese janë delegimet e fajit dhe bërja e tjetrit fajtor, ku të gjithë mund të kritikojnë dhe të sugjerojnë, por askush të marri faj. Thelbi i shkrimit të Zavalanit ishte i thjeshtë por edhe i kuptueshëm: Drejtoni gishtin tek vetja! Asokohe ishin një grup shqiptarësh të kulturuar, qoftë dhe ata jashtë vendit që kontribuonin dhe kishin përftuar nga kultura perëndimore, por problemi ishte: Pse nuk përpiqeshin të nxirrnin pjesën tjetër të popullit nga kaosi, nga errësira ku gjendeshin?! Njësoj si sot. Edhe ata që bëjnë ndryshimin përballen me institucionet tona që e kultivojnë pabarazinë dhe mosndëshkimin. Ndaj ka qindra e mijëra të vrarë për pronat.

Udha Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ«, shkruante Zavalani nĂ« kohĂ«n e tij. “Rruga qĂ« duhet ndjekur pĂ«r tĂ« modernizuar ShqipĂ«rinĂ« Ă«shtĂ« plot gjemba, plot vĂ«shtirĂ«si tĂ« panumĂ«rta dhe lyp sakrifica tĂ« çdo çasti
” (Ibid). A Ă«shtĂ« dakord shqiptari i sotĂ«m ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ«?! Jo. Politikani sfidon me fuqinĂ« e 2008-Ă«s. Polici e shkel natyrshĂ«m tĂ« drejtĂ«n; burokrati tĂ« bĂ«n tĂ« vuash pa iu dridhur syri (madje edhe mĂ« tĂ« rinjtĂ«, rritur nĂ« frymĂ«n e demokracisĂ«), shiko kadastrĂ«n dhe bashkitĂ« dhe shto edhe etjen pĂ«r pasuri tĂ« aparetçikĂ«ve qĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e frikshme. Shikoni tĂ« rinj\a qĂ« bredhin me makina tĂ« prodhimeve tĂ« serive tĂ« fundit dhe qĂ« masĂ« nuk kanĂ« empatinĂ«, por dukjen! NĂ« fund, ata, po aq tĂ« dorĂ«zuar: intelektualĂ« qĂ« flirtojnĂ« dhe rendin thjesht pĂ«r klikime. ”IntelektualĂ«t shqiptarĂ« nuk kanĂ« vullnetin ose guximin tĂ« ndjekin kĂ«tĂ« rrugĂ« qĂ« nuk dihet se ku mbaron, por nuk duan as t’a pranojnĂ« se u mungon kurajua civile. AtĂ«herĂ« ç’bĂ«jnĂ«? NgushĂ«llohen me frazĂ«n tipike: Nuk bĂ«het punĂ« me kĂ«tĂ« popull!” (Ibid) Kaq mjafton, po vallĂ« çdo njĂ«ri prej nesh, çfarĂ« bĂ«n pĂ«r kĂ«tĂ« vend?! (Homo Albanicus)

 

Pabarazia

✇Java News
By: Ben Andoni
5 May 2026 at 17:38

Nga Ben Andoni

Pabarazia nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« nĂ« nivele tĂ« frikshme. Dhe, kur kjo evidentohet pas gati mĂ« shumĂ« se tre mandatesh tĂ« njĂ« qeverie socialiste, atĂ«herĂ« alarmi duket i madh. TĂ« mendosh se njĂ« forcĂ« e majtĂ« qĂ« duhej tĂ« punonte pĂ«r shoqĂ«rinĂ« dhe tĂ« bĂ«nte politika qĂ« i lehtĂ«sonte dhe inkurajonte qytetarĂ«t. Paradoksi ynĂ« Ă«shtĂ« se çdokush mendon qĂ« ai cilido qĂ« do tĂ« vijĂ« nĂ« pushtet, apo institucionet e reja do tĂ« ndryshojnĂ« diçka. Rezultati dihet: Sa vinĂ« nĂ« pushtet premtimet harrohen. “12 mijĂ« njerĂ«z kontrollojnĂ« 93% tĂ« kursimeve”, konstatonte njĂ« ekspert i ekonomisĂ«, pak ditĂ« mĂ« parĂ« (Balkanweb, 2026). Ky diskurs nuk zĂ« vend, sepse qeveria e sotme na pĂ«rcjell në  diskutime krejt tĂ« tjera pĂ«r drejtĂ«sinĂ«, aksidentet, krizat artificiale politike, kurse opozita humbet nĂ« akuza e protesta qĂ« nuk po e çojnĂ« askund. Numrat mbeten aty. TĂ« frikshĂ«m dhe tĂ« ftohtĂ«. Referuar raporteve tĂ« fundit pĂ«r vitin 2025 dhe 2026, ShqipĂ«ria mban vendin e parĂ« nĂ« EvropĂ« pĂ«r pĂ«rqindjen e popullsisĂ« nĂ« rrezik varfĂ«rie, ku llogaritet se rreth 42% e qytetarĂ«ve jetojnĂ« nĂ« kushte tĂ« privimit tĂ« rĂ«ndĂ« social. Korrupsioni dhe kapja e shtetit e ushqen kĂ«tĂ« gjendje nĂ« çdo hap, kurse eficenca e administratĂ«s lĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« dĂ«shiruar, sepse shkollimi i njĂ« mase tĂ« madhe s’ështĂ« vetĂ«m i mangĂ«t por Ă«shtĂ« kallp (qoftĂ« edhe ata me nota tĂ« larta). Ashtu si meritokracia, e cila po shtegton qoftĂ« edhe nĂ« mendimin e individit shqiptar. Sistemi tatimor nĂ« ShqipĂ«ri, referuar medias ekonomike vendase shpesh nuk ia del tĂ« shĂ«rbejĂ« si njĂ« mjet rishpĂ«rndarĂ«s. Pak muaj mĂ« parĂ«, raporti “Barra Tatimore 2024” theksonte se kjo strukturĂ« Ă«shtĂ« ndĂ«r mĂ« regresivet nĂ« rajon, duke rĂ«nduar mĂ« shumĂ« mbi konsumin (TVSH) sesa mbi kapitalin e lartĂ«. Dhe pasojat, referuar Ëorld Social Report 2025 nga OKB, thoshin se: Politikat fiskale shqiptare ndikojnĂ« fare pak nĂ« uljen e pabarazisĂ« krahasuar me vendet e BE-sĂ«. “Rezulton se kemi njĂ« pabarazi mĂ« tĂ« madhe tĂ« ardhurash se ajo qĂ« shprehet nĂ« statistika, si dhe njĂ« pĂ«rqendrim tĂ« pasurisĂ« kombĂ«tare. Fitimet nuk shpĂ«rndahen proporcionalisht, por grumbullohen nĂ« duar dhe segmente tĂ« caktuara qĂ« lidhen me privilegje ekonomike, politike apo lidhje klienteliste”, u shpreh para pak ditĂ«sh Eduart Gjokutaj (Ibid). Argumenti i tij lidhej me shpĂ«rndarjen e kursimeve nĂ« depozitat bankare. Rreth 7% e shqiptarĂ«ve (afĂ«rsisht 12-13 mijĂ« individĂ«) zotĂ«rojnĂ« mbi 93% tĂ« totalit tĂ« pasurive nĂ« depozita, kurse pĂ«r popullsinĂ« (93%) mbetet pjesa tjetĂ«r.

NĂ« kĂ«tĂ« sens ndryshimi Ă«shtĂ« i pamundur sepse â€œĂ«shtĂ« e lehtĂ« tĂ« denoncohet karakteri jobarazimtar ose shtypĂ«s i institucioneve dhe qeverive, por Ă«shtĂ« mĂ« komplekse tĂ« arrihet dakordĂ«si pĂ«r institucionet alternative qĂ« lejojnĂ« progres real drejt barazisĂ« sociale, ekonomike dhe politike, pĂ«r respektimin e tĂ« drejtave individuale dhe tĂ« drejtĂ«s sĂ« secilit pĂ«r tĂ« qenĂ« ndryshe”, shkruan Thomas Piketty nĂ« hyrjen e librit tĂ« tij “Histori e shkurtĂ«r e BarazisĂ«â€. PĂ«r fat tĂ« keq, socialistĂ«t qĂ« vazhdojnĂ« tĂ« votohen nĂ« shumicĂ«, nuk po duan ta kuptojnĂ« dhe ta zbusin kĂ«tĂ« anomali, sepse janĂ« indiferentĂ« me shqiptarĂ«t. (Javanews)

 

 

Fantazma e “8 Janarit” tek PD-ja

✇Java News
By: Ben Andoni
1 May 2026 at 11:28

Nga Ben Andoni

Nuk Ă«shtĂ« se zhvillimet e pak orĂ«ve mĂ« parĂ« prisnin ndonjĂ« gjĂ« mĂ« tĂ« madhe nga “SHQUP-i”. Vendin mĂ« tĂ« madh e kishte zĂ«nĂ« ngĂ«rçi i KosovĂ«s, katrahura amerikano-iraniane dhe nafta. Veçse, pasditen e tĂ« enjtes, kronikat mediatike patĂ«n ushqimin e mjaftueshĂ«m nga opozita, fillimisht duke parĂ« e komentuar pĂ«rfaqĂ«suesin e z. Salianji qĂ« nuk i mundĂ«sohej regjistrimi dhe me radhĂ« Balliut dhe tĂ« tjerĂ«ve. Mbeti nĂ« garĂ« njĂ« kandidate e panjohur, ndoshta edhe para shumicĂ«s sĂ« njerĂ«zve tĂ« PD-sĂ«, ajo e znj. Mereme Sela, figurĂ« e panjohur pĂ«r tĂ« mĂ«tuar postin e kryetarit pĂ«rballĂ« BerishĂ«s qĂ« nĂ«nkupton se procesi Ă«shtĂ« thjesht rutinĂ«! Me sarkazmĂ«n e tij fine, z. Spahiu, thoshte diçka cinike por gati tĂ« drejtĂ«: Rama mĂ« shumĂ« mund tĂ« ngacmohet se znj. Sela se Berisha. Tek e fundit me BerishĂ«n Ă«shtĂ« komod jo vetĂ«m njĂ« pjesĂ« e shpurĂ«s sĂ« tij por edhe shumĂ« njerĂ«z tĂ« PS-sĂ«. KĂ«ta tĂ« fundit, nĂ« fund tĂ« merren me problemet e tyre ngacmojnĂ« duke e mbajtur nĂ« fushĂ«betejĂ« z. Berisha. Veçse Ă«shtĂ« kohĂ« tjetĂ«r. TĂ« mendosh qĂ« Berisha dikur pĂ«rballej ndaj Gramoz Pashkos, Eduart Selamit, Azem Hajdarit, Neritan CekĂ«s, Genc Pollos e shumĂ« tĂ« tjerĂ«ve.

Vëmendjen e njerëzve të politikës e ka tërhequr afati i shkurtër për regjistrimin e kandidaturave, kjo sepse nga publikimi i vendimit deri në dorëzimin e dokumenteve mbetej më pak se një ditë e plotë 24-orëshe. E pakuptueshme ka qenë për publikun, sepse miti i liderit të saj është (ishte) kaq i madh, pasi ai ka nxjerrë jashtë loje personalitete pafund nga rreshtat e kësaj partie që kanë mëtuar të ndryshonin imazhin e saj dhe jo kandidatët që mëtojnë ta sfidojnë.

Grotesku i tĂ« gjithĂ«s Ă«shtĂ« se: Sali Berisha qĂ« e ka mbajtur i vetĂ«m timonin e PD-sĂ« dhe e ka pĂ«rshkruar vetĂ« si protagonist tĂ« gjithĂ« historinĂ« e saj, qoftĂ« edhe kur e mori pĂ«rkohĂ«sisht mĂ«kĂ«mbĂ«si i tij Lulzim Basha, tashmĂ« do tĂ« pĂ«rballet me njĂ« kandidate gati tĂ« paqenĂ«. Kjo tashmĂ« kthehet nĂ« tragjedi pĂ«r kĂ«tĂ« forcĂ«, ku shqiptarĂ«t ende i besojnĂ« inercisĂ« anemike tĂ« saj. Edhe sikur tĂ« bĂ«heshin bashkĂ« tĂ« tre kandidatĂ«t qĂ« mĂ«tonin vendin e kryetarit, nuk do t’ia dilnin dot BerishĂ«s tek PD-ja. Do gjendesh mekanizmi qĂ« Berisha as tĂ« mos gĂ«rvishtej (siç tha atĂ«herĂ« z. Paloka, zyrtari i lartĂ« i PD-sĂ«, kur foli pĂ«r manipulimin e zgjedhjeve pĂ«r BashĂ«n, kur ai duhej tĂ« fitonte medoemos, si investim i BerishĂ«s).

Gabimet nuk do tĂ« pushojnĂ« sĂ« qeni mĂ« kurrĂ« anomali nĂ« kĂ«tĂ« formacion sepse ato janĂ« ratifikuar me bindjen e ligjit PD-ist: ÇfarĂ« thotĂ« Berisha Ă«shtĂ« Ligj dhe i tillĂ« Ă«shtĂ«.

Ajo qĂ« kupton njĂ« vĂ«zhgues Ă«shtĂ« se vija e fundit qĂ« nuk e kalon mĂ« dot PD-ja Ă«shtĂ« ajo qĂ« ndodhi me 8 Janar 2022 (kur pĂ«rkrahĂ«sit e BerishĂ«s me mjete Mesjetare iu vĂ«rsulĂ«n godinĂ«s sĂ« SHQUP) ose Fantazma e ngjarjes qĂ« fanepset herĂ« si individ, herĂ« si psikologji dhe gjithnjĂ« i frymĂ«. PD-ja Ă«shtĂ« jona, mjerĂ« ai qĂ« e prek! Nuk e morĂ«n atĂ« ditĂ«, por “fati” do ishte me ta. E ashtuquajtura “Foltorja” e BerishĂ«s nuk arriti ta bashkojĂ« partinĂ«, qoftĂ« edhe pas datĂ«s 11 qershor 2024, kur Gjykata e Apelit do t’ia kalonte vulĂ«n Sali BerishĂ«s dhe kjo do ishte fitorja e fundit e tij e egos. Asokohe, grupi i Alibeajt do tĂ« shpĂ«rbĂ«hej dhe shumica e deputetĂ«ve do tĂ« kalonin krah BerishĂ«s, bash atij qĂ« nuk lanĂ« gjĂ« pa i thĂ«nĂ«, sidomos deputĂ«t e njohur pĂ«r betejat e tyre nĂ« parlament Bardhi dhe Gjekmarkaj. Imazhi i tyre sot Ă«shtĂ« kjo qĂ« po ndodh tek PD-ja. QĂ«ndrestarĂ«t tashmĂ« janĂ« ndarĂ«, larguar, deziluzionuar, pĂ«r tĂ« mos thĂ«nĂ« se gati janĂ« pensionuar dhe harruar, kurse Berisha pĂ«r tĂ« cilĂ«n u derdh lot nĂ« dorĂ«heqjen e tij pas humbjes sĂ« 2013, u rikthye. Ai ka me vete 8 Janarin, tĂ« tjerĂ«t as aksesin nĂ« tĂ«. Ndaj kushdo e sheh trishtimin e tyre dhe pafuqinĂ« para 1 PD-ist.

Pas 13 vitesh, gjithnjĂ« e mĂ« pak e ndjekin BerishĂ«n sepse demokratĂ«t janĂ« tĂ« zhgĂ«njyer, por mĂ« shumĂ« se kaq shqiptarĂ«t janĂ« tĂ« lodhur me protagonizmin fals, i cili po ia zgjat pushtetin absolut z. Rama. TrashĂ«gimia e madhe politike qĂ« shqiptarĂ«t i gĂ«zoheshin me gjithĂ« shpirtin nĂ« fillim vitet ’90 tashmĂ« Ă«shtĂ« zhgĂ«njimi mĂ« i madh i demokracisĂ«. Te PD nuk e kuptojnĂ« se: Demokracia nuk Ă«shtĂ« tĂ« bĂ«sh vetĂ«m atĂ« qĂ« do njĂ« pakicĂ«, por duhet qĂ« edhe tĂ« tjerĂ«t t’i lejosh tĂ« bĂ«jnĂ« dhe tĂ« mbajnĂ« demokracinĂ«. Kjo e la kandidaturĂ«n pĂ«rballĂ« BerishĂ«s (njĂ« personazh pa CV politike dhe pa staturĂ« ndryshimi) thjesht njĂ« numĂ«r dhe njĂ« emĂ«r qĂ« do tĂ« harrohet, por qĂ« nuk bĂ«ri dot asgjĂ« pĂ«r PD-nĂ«. QoftĂ« duke i vlerĂ«suar edhe angazhimin e guximshĂ«m, paçka konjukturave.

Për të tjerët, e vërteta dihet: Ngjarjet e 8 Janarit nuk lanë vetëm vragat e dhunës dhe kulturën bazë të kësaj partie, por mbi të gjitha mungesën e madhe të arsyes dhe fundin demokratik të PD-së. Më 30 Prill 2026, me procesin e regjistrimit, u shfaq vetëm një nga pasojat e 8 Janarit, kurse patologjia është më e madhe. Ajo lidhet me humbjen e frymës për të cilin u krijua PD-ja. Edhe më nostalgjikët nuk mund ta pranojnë se: Berisha i shmanget dhe garës me kandidatët më të papërfillshëm për ta sfiduar. Pas 8 janarit, PD-ja është thjesht një partizë dhe jo partia e madhe e vlerave demokratike të ditëve të para dhe ajo që presim për ndryshimin. (Javanews)

 

PS dhe PD në spiralen e cinizmit

✇Java News
By: Ben Andoni
28 April 2026 at 17:58

Nga Ben Andoni

Pak ditë më parë, Berisha, kryetari i PD-së ankohej për median se po e ndihmonte Ramën. Në përgjigje të ankimit publik të paraardhësit, kryeministri shqiptar, duke iu referuar një matësi statistikor nga AMA, theksonte me cinizëm epërsinë e Berishës dhe opozitës në media, kundrejt mëtimeve të tyre se ishin të kufizuar!

Paradoksalisht, gjuha cinike dhe e mbushur me hoka e tandemit Rama-Berisha, dendur pa asnjë referim kulturor, është tejet larg retorikës që kanë përdorur në kohët më të mira, njerëzit e pakët por të vyer të mendimit shqiptar. Më shumë duke shfrytëzuar fjalorin urban dhe personazhe urbane apo folku, politikanët e sotëm, pa përjashtuar dhe Ramën me Berishën, të trandin për nivelin e tyre kulturologjik dhe pamundësinë e bërjes së sintezave, njohjen e kufizuar dhe tejet sipërfaqësore, por më shumë se çdo gjë mungesën e vizionit për Shqipërinë e të ardhmes. Pasoja: Shqiptarët e ikur masivisht jashtë vendit. Etikën e komunikimit e ka zëvendësuar retorika e sotme agresive e politikës shqiptare, e cila nuk njeh më fare skrupuj. Qoftë edhe kur flitet për interesa madhore të vendit. Laboratori i studimit të këtij fenomeni është monologu, dialogu dhe fjalët në parlament i shumicës pjesëmarrëse që eklipsojnë dhe ato pak mëndje të kthjellëta, të cilat tentojnë më kot të ndryshojnë rrjedha.

Kuptimi i cinizmit të politikanëve tanë të sotëm, çuditërisht dhe i gjithë botës ku jetojmë, është tek mungesa e kulturës bazike dhe ngatërrimi i termave dhe gjendjeve. Berisha bën lapsuse të vazhdueshme, kurse sipërfaqësia e Ramës me fjalitë e gjata të lodh.

Për parantezë, cinizmi i sotëm është tejet larg cilësimit të vërtetë të Filozofisë Cinike. Kjo Shkollë, konsideruar si një nga rrymat filozofike më interesante (lindi në shekullin IV p.e.s.), kishte në themel jetën e thjeshtë, të harmonizuar me natyrën, pa konvencionet shoqërore, pasurinë dhe pushteti. Urdhrat e ndryshëm të klerit katolik e përshtatën me përkorjen e tyre për ndjekësit. Cinikët klasikë i konsideronin njerëzit si kafshë arsyetuese, ku qëllimi i jetës dhe arritja e lumturisë lidhej me virtytin, gjithnjë në paqësi me natyrën dhe me ndjenjën e arsyes për të jetuar skajshmërisht të lirë nga kufizimet shoqërore.

E vetmja gjĂ« qĂ« ka bĂ«rĂ« politika jonĂ« (me kohĂ« i ka t’larguara figurat stilistike) Ă«shtĂ« se i ka shndĂ«rruar njerĂ«zit nĂ« po kaq cinikĂ«. Cinizmi politik i qytetarĂ«ve po shfaqet duke mos e pĂ«rfillur PD-nĂ« nĂ« protesta dhe indiferenca pĂ«r daljet e pĂ«rditshme tĂ« BerishĂ«s; ashtu si shpĂ«rfillja e hapur e retorikĂ«s lodhĂ«se (monologĂ«t e stĂ«rgjatĂ«, para njerĂ«zve tĂ« detyruar ta ndjekin), arrogante dhe tejet tĂ« vetĂ«kĂ«naqur tĂ« kryeministrit Rama. NĂ« masĂ«, po pĂ«r tĂ« vĂ«rtetuar kĂ«tĂ« pohim do tĂ« duhej njĂ« anketim kombĂ«tar, bindja prej njerĂ«zve tĂ« ndryshĂ«m Ă«shtĂ« se: PolitikanĂ«t, institucionet dhe sistemi ynĂ« demokratik nuk pĂ«rmban shumĂ« vlera besimi, si rrjedhojĂ« e egoizmit dhe imoralitetit tĂ« gjendjes sĂ« sotme. Ushqimi i kĂ«tij mentaliteti vjen nga korrupsioni, zhvatja e parasĂ« publike, qesĂ«ndia e njĂ« grupi burokratĂ«sh zhvatĂ«sish tĂ« pashoq (kolonia e verĂ«rave dhe tenderĂ«t e AKSH-it tĂ« trandin) dhe nga dĂ«shtimi i politikĂ«s pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar njĂ« ShqipĂ«ri normale. Media, nga ana tjetĂ«r, i jep njĂ« dorĂ« me masĂ«n e lajmeve pafre negative dhe ndaj, kushdo mund tĂ« shohĂ« sot se: individĂ«t jo thjesht po shkĂ«puten nga pjesĂ«marrja(jo mĂ« kot, partitĂ« kanĂ« nisur fushatat e rekrutimeve!!), por po e urrejnĂ« politikĂ«n. Ky Ă«shtĂ« nĂ« fakt, shqiptari modern, ai qĂ« po vidhet, ai qĂ« po pĂ«rçudnohet nga zyrat (kadastra Ă«shtĂ« shembulli mĂ« i pashpirt), nga cinizmi i DrejtĂ«sisĂ« (e cila po shton pa masĂ« dosjet e saj tĂ« pashqyrtuara), nga njĂ« politikĂ« qĂ« mban tĂ« cikluar tĂ« njĂ«jtit njerĂ«z, uzurpimi i gjithçka prej tyre (Akuzat e Ahmetajt pĂ«r PS-nĂ« do nxirrte nĂ« pah kĂ«tĂ« realitet), mungesĂ«s sĂ« dukshme tĂ« vendeve tĂ« punĂ«s, pĂ«r tĂ« cilat duhet tĂ« kesh reference politike e pafund e njĂ« numri tjetĂ«r tĂ« madh gjĂ«rash.

Ky lloj cinizmi është i gjallë, ndaj njerëzit e ndjejnë shumë larg politikën dhe premtimet e saj, kurse urrejtja ndaj zhvatësve po merr përmasë që përkthehet në një apati të paparë publike (tek e fundit, asgjë nuk ndryshon). Amplifikimi pastaj i historive të tyre dhe i të tjerëve që qesëndisin publikun në mediat sociale, ku dezinformata përhapet qëllimi dhe lirisht, e ka shkatërruar krejtësisht besimin në institucione. Si për ironi, në Shqipëri mungojnë tashmë adresime të thella të problemeve të arsimit dhe sistemit të logjikës sesi do të veprohet me të gjithë ngrehinën e Arsimit; si do të zbutet barra e qytetarit para shëndetësisë; ashtu si nga ana tjetër, premisat e ardhshme të zhvillimit të ekonomisë, ku gjithnjë fitojnë pak duar që ndikojnë pastaj edhe deri për bërjen e ligjeve.

Politika po merr direkt dhe hapĂ«sirĂ«n e medias duke na e kthyer “PolitikĂ«n si SpektakĂ«l”, ku veç podcastit tĂ« RamĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« kthyer nĂ« monolog sepse vetĂ«m kjo pĂ«rcillet dhe fjalimet e pĂ«rditshme tĂ« BerishĂ«s, kemi politikanĂ«t qĂ« janĂ« prezent nĂ« çdo moment, larg debateve tĂ« vĂ«rteta intelektuale. E nuk mbaron kĂ«tu: PopulistĂ«t e dy krahĂ«ve e pĂ«rdorin retorikĂ«n anti-intelektuale dhe tallen me debatin tradicional qĂ« i shĂ«rben vendit, duke na e shndĂ«rruar politikĂ«n nĂ« “argĂ«tim”. E vĂ«rteta nuk ka mĂ« asnjĂ« vlerĂ«. Retorika e BerishĂ«s dhe RamĂ«s sot e injoron faktin dhe situatĂ«n e shqiptarit nĂ« favor tĂ« krijimit tĂ« miteve tĂ« pastĂ«rtisĂ« dhe gjĂ«rave abstrakte. Po “harrohen” sot çudirat e RamĂ«s me satelitĂ«t, anijet e energjisĂ« e gjĂ«ra tĂ« tilla, ashtu si ato tĂ« BerishĂ«s. Ky i fundit nuk e lĂ«shon fronin e PD-sĂ«, Rama e mban fort PS-nĂ«, madje me njĂ« diskurs qĂ« tĂ« dhemb pĂ«r egoizmin dhe vetĂ«kĂ«naqĂ«sinĂ« dhe njĂ«jtĂ«simin e tij me shtetin. Adresimi ndaj Spiropalit, po tĂ« jetĂ« i vĂ«rtetĂ« ai qĂ« pĂ«rcjell media, Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« se shqetĂ«sues. Pasojat: Parlamenti mbushur me deputetĂ« tĂ« tipit Zeqine dhe tĂ« tjerĂ« qĂ« pĂ«rdorin pĂ«rbuzjen dhe fyerjet mbi argumentet koherente dhe tĂ« bazuara nĂ« prova. Cinizmi politik sot nĂ« demokraci, referuar teorisĂ«, pĂ«rbĂ«n njĂ« qĂ«ndrim tĂ« rrĂ«njosur thellĂ« dhe tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m qĂ« i sheh politikanĂ«t, institucionet dhe sistemin si tĂ« pabesueshĂ«m, tĂ« korruptuar dhe egoistĂ«. Ky zhgĂ«njim e nxit shkĂ«putjen ndaj çështjeve politike, apatinĂ« dhe njĂ« ndjeshmĂ«ri ndaj dezinformimit, ku media e pĂ«rcjell tĂ« gjithĂ«n me njĂ« “spirale cinizmi”. Kjo Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« nga tablotĂ« e historisĂ« politike shqiptare e gjysmĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« shekullit XXI (me gjasĂ« ky trend do vazhdojĂ« nĂ« kĂ«to 50 vite). Jeta qĂ« edhe pa kĂ«to Ă«shtĂ« cinike, thoshte Trocki pĂ«r kohĂ«n e tij, vetĂ«m nĂ«se nuk do lindte një  “ide e shkĂ«lqyer qĂ« tĂ« ngre mbi mjerimin personal, mbi dobĂ«sinĂ«, mbi tĂ« gjitha llojet e pabesisĂ« dhe poshtĂ«rsisĂ«â€. Por idetĂ« kanĂ« kohĂ« qĂ« janĂ« tretur tek ne. PatĂ«r Anton Harapi e tentoi njĂ« shpjegim dikur nĂ« artikullin e tij tĂ« njohur. ‘Prej kahĂ« do tĂ« nisemi e ku do tĂ« kapemi’, duke kĂ«rkuar se duhet ta njohim mirĂ« bazĂ«n shpirtĂ«rore mbi tĂ« cilĂ«n duhet tĂ« startojmĂ« kulturĂ«n e vĂ«rtetĂ«. “Tue e shikjue me prizem shpirtin e shqyptarit, gjĂȘjm se atij i kĂĄ dalĂ« vetja qefit porsĂŹ shqyptĂĄr, as s’e mĂȘrr me mend se shqyptari porsi shqyptĂĄr Ăąsht i zoti i vetit e i aftĂ« pĂ«r organizim e qytetnim, e se nĂ« vend tonĂ«, posĂ« nesh s’kĂĄ gjel qi kĂ«ndon, por na do t’urdhnojm, na jemi tĂ« zotĂ«t me rregullue pĂ»nĂ« tĂ« mbara e tĂ« mira per shtet e per komb aq, sĂĄ me na pas lakmĂŹ edhe tĂ« huejt. Ai i bindet mĂą fort tĂ« huejit, se tĂ« vetit, e sado i stolisun tĂ« jĂ©t nji nieri me zotsĂŹ e cillsĂŹ tĂ« pashoqe, mjaft t’ia njohin babĂ«n e nanĂ«n, t’a dijĂ« se Ăąsht shqyptĂĄr, per me e bjerrĂ« çmimin e randsĂŹn per tĂȘ. Per me dashtĂ« me tregue nji pĂ»nĂ« tĂ« pĂĄrandsĂŹ e tĂ« pathemel, kĂĄ per tĂ« thĂąnĂ«: “pĂ»nĂ« shqyptarĂ«sh”, ‘si nĂ« Shqypni’ etj., etj” (Hylli i DritĂ«s VI, 1930). Pas njĂ« qind vitesh, shqiptarĂ«t ndihen tĂ« shkĂ«putur nga tĂ« ashtuquajturat elitat e tyre politike qĂ« pĂ«rcjellin vetĂ«m boshĂ«si dhe me apatinĂ«, ose mĂ« saktĂ« tĂ« dhunuar nga njĂ« spirale cinizmi e lodhshme, ku nuk besohet mĂ« asgjĂ«. (Homo Albanicus)

Pushteti i akronimeve të frikës

✇Java News
By: Ben Andoni
25 April 2026 at 18:58

Nga Ben Andoni

SPAK, BKH, ILDKPKI, SHISH, AKSH, KKK, AMA etj., e sa shumĂ« tĂ« tjera vallĂ« pĂ«r tĂ« cilat sot njĂ« njeriut tĂ« zakonshĂ«m i duhet njĂ« fjalor sqarues. NĂ« modelin amerikan shumĂ« nga institucionet me emra tĂ« stĂ«rgjatĂ«, i kemi thjeshtuar me nistoret e tyre. Kryeson SPAK qĂ« me masĂ«n e arrestimeve dhe akuzave tĂ« trand, por edhe tĂ« jep pak besim (Besimi tĂ« bie kur kujton malin me dosje qĂ« po shtohet nĂ« Gjykata); tĂ« ngjall kĂ«rshĂ«ri BKH-ja dhe punĂ«n e saj tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r kapjen e tĂ« akuzuarve dhe pĂ«rballjet me policinĂ«; ILDKPI-ja qĂ« duhet tĂ« merret me  konfliktin e interesave dhe deklarimin e pasurive Ă«shtĂ« vegjetative dhe shpesh me supet e ngritura “naivisht”; SHISH, vetĂ«m ky institucion me sa duket nuk e di se ç’bĂ«het me katrahurĂ«n e korrupsionit dhe hajdutĂ«ve nĂ« ShqipĂ«ri; KKK (Koordinatori KombĂ«tar KundĂ«r Korrupsionit), kujdes mos ngatĂ«rrohet me Ku Klus Klanin e famshĂ«m amerikan Ă«shtĂ« Pozicion qĂ« udhĂ«heq politikat antikorrupsion nĂ« nivel ekzekutiv, por qĂ« çuditĂ«risht nuk e zbut dot kĂ«tĂ« lum korrupsion ose mjedisin e peshkaqenĂ«ve (kjo metaforĂ« iu tha njĂ« biznesmenĂ« kur u fut aty ku nuk duhej); AKSH Ă«shtĂ« institucioni (duhet tĂ« ishte pas SPAK i krenarisĂ« sĂ« zhvillimit), historia e fundit e tĂ« cilit na nguci pĂ«r kĂ«tĂ« shkrim. Shefja e tij, sot, gjendet e akuzuar dhe nga imazhi i pĂ«rkorĂ« qĂ« pĂ«rcolli kryeministri i vendit pĂ«r shtĂ«pinĂ« me qira dolĂ«n mĂ«timet e organeve tĂ« drejtĂ«sisĂ« pĂ«r tĂ« se kishte pasuri qĂ« tĂ« shkaktonin kokĂ«dhimbje. Po a janĂ« vallĂ« konfiskimet e fundit tĂ« SPAK-ut, njĂ« pĂ«rqindje e mirĂ« e pasurive reale tĂ« grupit tĂ« AKSHI-t. GazetarĂ« tĂ« ndryshĂ«m, qĂ« pretendojnĂ« se kanĂ« burime dhe lidhje specifike, po tregojnĂ« se kĂ«to nuk janĂ« as 5% e pasurive tĂ« tyre! Kjo nĂ« njĂ« farĂ« mĂ«nyre e tregon dhe e shfaq qetĂ«sinĂ« dhe mungesĂ«n e reagimit tĂ« grupit tĂ« akuzuar, tĂ« cilĂ«t fshihen nĂ« jo pak raste nga prestanomet. Por, sa e madhe Ă«shtĂ« sasia e konfiskimit nga ajo qĂ« referohet me sekuestrime, pĂ«r kĂ«tĂ« mbase do duheshin kalkulime tĂ« tjera. Kur kohĂ« mĂ« parĂ« ish zv\kryeministri Ahmetaj nga arratia referonte pĂ«r skandale dhe jepte indiciet pĂ«r kĂ«to “teprime” (lexo: Garguantanizma) dhe njĂ« administratĂ« tĂ« pashpirt qĂ« po pasurohej nuk merrej aq parasysh, pĂ«rveç taborĂ«ve politikĂ« anti-RamĂ« qĂ« e sfumonin me kundĂ«rakuzat. Tek e fundit edhe ai ishte pjesĂ« dikur dhe kjo Ă«shtĂ« e vĂ«rteta e hidhur. SĂ« fundmi, reagimi i ish-Kryetares sĂ« Parlamentit Spiropali e konsakroi atĂ« qĂ« tashmĂ« dihet pĂ«r forcĂ«n e saj politike: Korrupsioni nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« ngritur nĂ« njĂ« sistem qĂ« nuk do t’ia dijĂ« pĂ«r asgjĂ« dhe tentakulat e tij janĂ« tĂ« frikshme. KujtojmĂ« historinĂ« e verĂ«s sĂ« shtrenjtĂ« qĂ« duhej tĂ« sekuestrohej dhe qĂ« pak orĂ« mĂ« pas nuk u gjet!! Kujto pasuritĂ« e zyrtarĂ«ve dhe emrat e prestanomeve tĂ« shumtĂ« qĂ« qarkullojnĂ« nĂ« shoqĂ«ri me pasuritĂ« e VIP-ave, me anĂ« tĂ« cilĂ«ve mund tĂ« bĂ«het njĂ« doktoraturĂ« e tĂ«rĂ«, atĂ«herĂ« frikĂ«sohesh dhe tutesh. E para se Akronimet qoftĂ« tĂ« pushtetit qĂ« na nxjerrin peshkaqenĂ«t nĂ« shumĂ« raste janĂ« tĂ« paafta tĂ« na i zbulojnĂ« dhe demaskojnĂ« qysh nĂ« hershmĂ«ri dhe, e dyta nga pushteti i disa prej tyre syresh. VetĂ«m AKSH, po të  merret nĂ« shqyrtim, e ka trandur shtetin shqiptar dhe moralin e tij deri nĂ« skajshmĂ«ri. Kurse shteti me ligjet e tij dhe organizmat e pafundme me akronimet bajate i ka dhĂ«nĂ« shtrat tĂ« qetĂ« korrupsionit. AtĂ« qĂ« Tacitus nĂ« “Analet e RomĂ«s Perandorake”, e thjeshtoi me njĂ« fjali tĂ« vyer: “Sa mĂ« i korruptuar shteti, aq mĂ« tĂ« shumta janĂ« ligjet e tij”. (Javanews)

 

 

ShqipĂ«ria s’ka mĂ« shpirt?!

✇Java News
By: Ben Andoni
22 April 2026 at 15:30

ShqipĂ«ria s’ka mĂ« shpirt?!

Nga Ben Andoni

PartisĂ« Demokratike, kur nis periudhat e gjata tĂ« pushimeve ose pauzave, i kĂ«rkojnĂ« protesta. Por kur realizohen kĂ«to tĂ« fundit, sĂ«rish e kritikojnĂ« pĂ«r masivitetin, idenĂ« dhe performancĂ«n! Partia Socialiste Ă«shtĂ« mĂ« komode. Nuk ka pse tĂ« protestojĂ«, çdo gjĂ« Ă«shtĂ« nĂ« rregull. VetĂ« partia ka marrĂ« formĂ«n e njĂ« detashmenti, ku nĂ«se ngre zĂ«rin pak mĂ« shumĂ« sesa duhet, e gjen veten jashtĂ«. Ose mĂ« mirĂ« Ă«shtĂ« tĂ« jesh brenda dhe tĂ« kthehesh nĂ« ingranazh, pjesĂ« e njĂ« mekanizmi qĂ« Charlie Chaplin e pĂ«rjetĂ«soi tek skena e fabrikĂ«s nĂ« “Modern Times”. PĂ«rpjekjet eliptike tĂ« ish-Ministres sĂ« Jashtme, Spiropali, provuar sistematikisht dhe jo me gjuhĂ« tĂ« drunjtĂ« edhe nga paraardhĂ«si i saj Ditmir Bushati (tĂ« dy pas shkarkimeve) kanĂ« treguar jo thjesht mungesĂ«n e shpirtit nĂ« modernitetin tonĂ« politik, por nivelin e sotĂ«m nĂ« demokracinĂ« e brendshme tĂ« PS-sĂ«. ËshtĂ« pak e udhĂ«s tĂ« futemi nĂ« njĂ« shqyrtim apo konfondim tĂ« termave frymĂ« dhe shpirt me njĂ« trajtesĂ« tĂ« thjeshtĂ«. Bibla na e pĂ«rmbledh kĂ«tĂ« nĂ« unitetin e tre kategorive: “Dhe vetĂ« PerĂ«ndia e paqes u shenjtĂ«roftĂ« juve tĂ«rĂ«sisht dhe tĂ«rĂ« qenien tuaj: FrymĂ«n, shpirtin dhe trupin. Lutem qĂ« t’i ruani tĂ« panjollosura gjer nĂ« ardhjen e dytĂ« tĂ« Zotit tonĂ« Jezu Krisht”(1 Thesalonikasve: 5:23). ShĂ«n Pavli i referon tĂ« tre elementĂ«t qĂ« e pĂ«rbĂ«jnĂ« individin, ku njeriu mbetet njĂ« unitet i shkrirĂ« nĂ« njĂ« tĂ« tĂ«rĂ« dhe jo njĂ« tĂ«rĂ«si qĂ« pĂ«rmbledh pjesĂ« tĂ« ndara.

Trajtesa jonĂ« bĂ«het pĂ«r fenomenet nĂ« njĂ« botĂ« laike, ku shpirti ka humbur nga çdo gjĂ« dhe jemi nĂ« kĂ«rkim tĂ« vazhdueshĂ«m tĂ« ndryshimit tĂ« shumĂ«pranuar. Gandi, luftĂ«tari paqĂ«sor i skamnorĂ«ve, e kĂ«rkonte kĂ«tĂ« nga vetĂ« qenia: “Shpirti i demokracisĂ« nuk mund tĂ« mbivendoset nga jashtĂ«. Duhet tĂ« vijĂ« nga brenda”.

Sot, kjo mungon nĂ« çdo aspekt tĂ« jetĂ«s sonĂ«. Ca mĂ« shumĂ« te politika, pasi Ă«shtĂ« e pamundur qĂ« maxhoranca e pĂ«rfaqĂ«suar nga PS-ja tĂ« ngrejĂ« dhe tĂ« mbajĂ« njĂ« frymĂ« ndryshimi. PĂ«rbuzja, makutĂ«ria, korrupsioni i pamatĂ«, shtuar me faktin qĂ« njĂ« pjesĂ« e individĂ«ve tĂ« saj kanĂ« humbur lidhjen me njerĂ«zit e thjeshtĂ« e bĂ«jnĂ« nocionin e empatisĂ« tĂ« jetĂ« thjesht abstrakt. Kjo e fundit ka shtegtuar prej kohĂ«sh nga socialistĂ«t nĂ«se nuk je nĂ« shpurĂ«n e tyre. MĂ« keq e ka PD-ja sepse qoftĂ« fryma dhe shpirti nuk po e gjejnĂ« dot veten mes tyre. E para,  fryma, t’i japĂ« jetĂ« pĂ«rpjekjes pĂ«r t’u fuqizuar kjo forcĂ« opozitare dhe, e dyta, ngritja e shpirtit qĂ« duhet tĂ« ketĂ« PD-ja pĂ«r ndryshimin e ardhshĂ«m. Ndaj sloganet e tyre po bĂ«hen qesharake dhe pak bajate. Mes tyre: “Fundi i RamĂ«s nĂ« aksh orĂ«, ditĂ«, javë ’Kilometri i fundit’ (!!)” KĂ«tĂ« vuan ky formacion pĂ«r tĂ« cilin shqiptarĂ«t dikur i jepnin me zemĂ«r atributet e tĂ« resĂ« dhe ndryshimit dhe, kĂ«tĂ« e shikon me keqardhje tek protestat e tyre, ku njerĂ«zit shmangen dhe vazhdojnĂ« pĂ«rditmĂ«rinĂ«. Trupa e PD-sĂ« Ă«shtĂ« krejt pa frymĂ« ndryshimi, ndĂ«rsa shpirti qĂ« duan t’i japin nga lart nuk mjafton pĂ«r asgjĂ«. ËshtĂ« amorf, ashtu si vetĂ« retorika bajate qĂ« njerĂ«zit e shohin, nĂ« vend t’ua kumtosh. Ky Ă«shtĂ« ekuacioni ekzistencial qĂ« duhet t’i japin pĂ«rgjigje strukturat e tyre dhe qĂ« prej vitesh pret nĂ« komodinat e zyrave boshe tĂ« PD-sĂ«.

Ka gjithsesi njĂ« ngushĂ«llim dhe kjo lidhet me antropologjinĂ« politike tĂ« vendit. Kjo mungesĂ« konsiderohet si njĂ« sĂ«mundje e kahershme e shqiptarĂ«ve, atĂ« qĂ« njerĂ«zit qĂ« krijuan dhe e kultivuan rrymĂ«n ideologjike e neoshqiptarizmĂ«s, ua dĂ«shmonin atyre pak shqiptarĂ«ve tĂ« viteve ’30 qĂ« arrinin tĂ« lexonin dhe tĂ« kuptonin. Mes tyre, i pafati Vangjel Koça (do pĂ«rfundonte shumĂ« keq mĂ« 1943 pasi u mbyt bashkĂ« me anijen qĂ« po e pĂ«rcillte nĂ« Itali) kĂ«mbĂ«ngulte se shpirtin njĂ« kombi ia jep vetĂ«m Elita e Kombit. E parashtroi tek “Minerva” me njĂ« artikull qĂ« e argumenton me rastin e njĂ« personazhi tĂ« Anatole France, i cili shprehet me idetĂ« e shkrimtarit: “NjĂ« qytet i tĂ«rĂ«, njĂ« Komb i tĂ«rĂ«, qĂ«ndron nĂ« disa veta qĂ« mendojnĂ« me fuqi mĂ« tĂ« madhe dhe mĂ« drejt
Ajo qĂ« thuhet GJENI e RACËS arrin nĂ« ndĂ«rgjegjen e saj vetĂ«m me anĂ«n e disa pakicave tĂ« vogla. NĂ« çdo vend janĂ« tĂ« rralla shpirtrat e lira qĂ« mund tĂ« shkundin nga vetja paragjykimet popullore dhe tĂ« zbulojnĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«n e mbuluar
”. Dhe, sĂ«rish nĂ« argumentim e tij Vangjel Koça, shkruar nĂ« vitin 1937, shtonte me tĂ« drejtĂ«: NjĂ« Komb s’mund tĂ« pĂ«rbĂ«het kurrĂ« vetĂ«m nga faktorĂ« materialĂ« dhe elementĂ« fizikĂ«, siç janĂ« raca, gjuha, toka, por edhe nga faktorĂ« spiritualĂ«, nga elementĂ« psikikĂ« qĂ« zotĂ«rojnĂ« pĂ«rmbi to dhe i japin Kombit njĂ« tĂ«rĂ«si organike dhe harmonike
Sak, unitet i tĂ«rĂ« gjĂ«rash larg materializmit tĂ« frikshĂ«m qĂ« po e mbyt shqiptarin e sotĂ«m.

NĂ«se do ishte vetĂ«m rasti shqiptar, kjo do tĂ« ishte e trishtĂ« pĂ«r udhĂ«n e saj integruese, por sot, demokracitĂ« nĂ« EvropĂ«n Lindore po u bjerret “shpirti”, element qĂ« nĂ« artikuj konsiderohet si kthim prapa demokratik, humbja e besimit ndaj institucioneve (çfarĂ« respekti tĂ« ketĂ« shqiptari pĂ«r institucionet e tij qĂ« kanĂ« shkaktuar mijĂ«ra tĂ« vdekur. Fjala Ă«shtĂ« pĂ«r Gjyqet dhe kadastrat), dhe trashĂ«gimisĂ« historike tĂ« autoritarizmit. Motoja “Ta bĂ«jmĂ« ShqipĂ«rinĂ« si Evropa” tashmĂ« Ă«shtĂ« shndĂ«rruar se kush fiton mĂ« shumĂ« nĂ« kurriz tĂ« vendit ose KÇK, si e shprehte vetĂ« kryeministri duke stigmatizuar me tĂ« drejtĂ« njĂ« takĂ«m zhvatĂ«sish. Elita e sotme gjendet pĂ«rballĂ« apatisĂ« sĂ« votuesve, autokracie moderne dhe kompromentimin e gjyqĂ«sorit, duke u zhvendosur normalisht jashtĂ« parimeve tĂ« demokracisĂ«.

Pushteti i pamatĂ« i RamĂ«s nĂ« jetĂ«n shqiptare, ashtu si deri para pak ditĂ«sh i Orbanit nĂ« Hungari, Vuçiqit nĂ« Serbi, shtuar me atĂ« tĂ« paradokohshmit  tĂ« vĂ«llezĂ«rve KaczyƄski nĂ« Poloni jo thjesht i kanĂ« riformĂ«suar peizazhet politike, duke marrĂ« dhe monopolin e pĂ«rfaqĂ«simit tĂ« “popullit”, por duke e pĂ«rballur me cinizĂ«m dhe de facto pluralizmin dhe duke i dobĂ«suar kontrollet dhe balancat demokratike. Ata janĂ« vetĂ« shteti. Kryeministri shqiptar madje identifikon dhe moton kryesore tĂ« integrimit tĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« BE: “Me Edin nĂ« EvropĂ«!!!” HistorianĂ«t dhe kritikĂ«t e kanĂ« gati justifikimin me trashĂ«giminĂ« komuniste tĂ« rajonit dhe kultivimin e ngadaltĂ« tĂ« traditave demokratike, duke i konsideruar kĂ«to si arsye shkakĂ«sore. Veçse pasojat janĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« njĂ« qytetar qĂ« nuk beson nĂ« shtet dhe institucione dhe nuk krijon dot frymĂ« dhe nuk kultivon shpirt pĂ«r ndryshim.

NdĂ«rkohĂ« llogaridhĂ«nia e qeverisĂ« shqiptare mungon, opozita e BerishĂ«s (ai identifikohet me PD-nĂ«) vazhdon tĂ« jetĂ« anemike, kurse angazhimi kolektiv kundĂ«r propagandĂ«s dhe kontrollin autoritar, duket gati e pamundur. “ËshtĂ« nevojĂ« t’i japim njĂ« Shpirt kombit shqiptar. Ky Ă«shtĂ« problemi mĂ« i madh i ShqipĂ«risĂ«â€, shkruajti me shpresĂ« Konica menjĂ«herĂ« sapo u shpall pavarĂ«sia. Ky shpirt, duket se ende mungon mes nesh. Edhe pas 114 viteve shtet, na duhet fryma dhe shpirti, ato qĂ« nuk po i mbrujmĂ« dot.  (Homo Albanicus)

 

T’i vrasim heronjtĂ«!

✇Java News
By: Ben Andoni
19 April 2026 at 17:54

 

Nga Ben Andoni

Edhe pak ditĂ« na ndajnĂ« nga 5 Maji, caku ku kremtohet Dita e DĂ«shmorĂ«ve tĂ« Kombit nĂ« ShqipĂ«ri. ËshtĂ« bĂ«rĂ« e zakonshme qĂ« palĂ«t politike tĂ« shkojnĂ« tĂ« ndara pĂ«r homazhe dhe kjo ditĂ« i ndan edhe mĂ« shumĂ« palĂ«t me njĂ«ra-tjetrĂ«n, nĂ« vend tĂ« bĂ«nte tĂ« kundĂ«rtĂ«n. Paçka se vinĂ« nga e njĂ«jta origjinĂ«, kremtimi i ditĂ«s qĂ« harrohet fare nĂ« mbrĂ«mjen e sĂ« njĂ«jtĂ«s ditĂ«, angazhon median dhe shumĂ« personazhe nĂ« garĂ« pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« tĂ« panjohurat dhe tĂ« nxjerrin nĂ« pah mllefin me koperturĂ« patetizmi. PĂ«r fatin e keq, edhe pse PS-ja mbart dhe mundohet tĂ« promovojĂ« (gjithnjĂ« e mĂ« pak) trashĂ«giminĂ« e LuftĂ«s dhe ata i tremben asaj dite pĂ«r kushedi se çfarĂ« arsye qĂ« nuk kuptohen. Mbase, e para, se aty afĂ«r do gjendet ndokush qĂ« do nxjerrĂ« ndonjĂ« imazh tĂ« Enver HoxhĂ«s dhe e dyta, hija e heronjve. Kjo Ă«shtĂ« mĂ« e arsyeshmja. NĂ« ditĂ«t e fundit kemi rĂ«ndom pĂ«rqeshje dhe pallavra pĂ«r jetĂ«t e tyre, ashtu si relativizim tĂ« akteve heroike qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« nĂ« tĂ« gjallĂ«. I vetmi ngushĂ«llim mbetet se ky fenomen tashmĂ« po pushton dhe vende tĂ« tjera, ku personazhe pĂ«r hir tĂ« gjithologjisĂ« nuk ndajnĂ« respekt por tregojnĂ« gjoja tĂ« kundĂ«rtat; mĂ« keq duke i harruar fare; apo duke mos ua respektuar trashĂ«giminĂ« e tyre; ose mĂ« e ulĂ«ta fare: duke e quajtur aktin e tyre fare tĂ« lehtĂ« dhe tĂ« rastĂ«sishĂ«m! PĂ«r AMA-n nuk do ishte e vĂ«shtirĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rcjellĂ« disa nga kĂ«to raste, por vetĂ«dija e tillĂ« Ă«shtĂ« e huaj pĂ«r institucionin. I tillĂ« ishte rasti i pak ditĂ«ve mĂ« parĂ« me Mujo Ulqinakun, i shpeshtĂ« Ă«shtĂ« rasti me Qemal StafĂ«n, ku nuk veçohet mĂ« ideali i tij dhe pĂ«rfshirja nĂ« kanalet komuniste apo koha kur ai kishte dhe shprehte respekt pĂ«r figura si Lef Nosi, qĂ« do e pĂ«sonte nga shokĂ«t e tij.

Ajo qĂ« tĂ« dhemb nĂ« kĂ«tĂ« kohĂ« Ă«shtĂ« fati i familjes sĂ« tyre dhe veçimi. NĂ« fakt, kjo e fundit Ă«shtĂ« njĂ« nga tragjeditĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« heronjve tanĂ«. Kalimi i kohĂ«ve na e ka skalitur kujtimin e tyre nga veprat skulpturike qĂ« kanĂ« mbijetuar dhe nga pak foto. Por ndĂ«rsa nĂ« rastin e Qemal StafĂ«s pati disi mundĂ«si tĂ« zhvillohet sepse pati jetĂ« aktive, pĂ«r Mujon po humbasin pĂ«r efekt tĂ« simbolikĂ«s, akti dhe pĂ«rditmĂ«ria e tij para sublimitetit. Madje, kĂ«to, thonĂ« pinjollĂ«t e tij,- humbĂ«n aq shumĂ« peshĂ« e rĂ«ndĂ«si saqĂ« tani Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« t’i gjurmosh edhe nga pikĂ«pamja e dokumenteve. Nuk e pati mĂ« tĂ« lehtĂ«, Safet Butka, profesori dhe nacionalisti shqiptar. I biri i patriotit Sali Butka, i cili organizoi demonstratat studentore nĂ« prill 1939 gjatĂ« pushtimit italian dhe u internua nĂ« Ventotene do vrasĂ« veten nĂ« vitin 1943. PĂ«rqeshja me vdekjen e tij Ă«shtĂ« makabĂ«r. E, kur dĂ«gjon se çfarĂ« thonĂ« pĂ«r Mujon, historia e tĂ« cilit Ă«shtĂ« e jashtĂ«zakonshme nĂ« thjeshtĂ«sinĂ« e vet, rrĂ«ngjethesh sepse Ă«shtĂ« njĂ« nga ato pak rastet tona kombĂ«tare, kur njeriu e gdhin ditĂ«n si njĂ« njeri i zakonshĂ«m dhe e ngrys si hero nĂ« pĂ«rjetĂ«si. NĂ« kĂ«tĂ« rast, trandesh jo thjesht pĂ«r injorancĂ«n por deri ku ka arritur sot pĂ«rçudnimi i vlerave. MĂ« shumĂ« se gojĂ«dhĂ«na thuhet se: regjimi nuk do e shpallte hero, mirĂ«po ishte koha kur Tito kishte hedhur idenĂ« ta shpallte ish-Jugosllavia hero, meqenĂ«se Mujo ishte i lindur dhe rritur nĂ« Ulqin, asokohe pjesĂ« e RFSJ. Autoritetet shqiptare e kapĂ«n situatĂ«n dhe e shpallĂ«n hero ngutazi nĂ« vitin 1969 (30 vite mĂ« vonĂ«), madje pa bĂ«rĂ« shumĂ« kĂ«rkime qĂ« ta identifikonin se Mujo ishte Mujo Cakuli dhe jo Mujo Ulqinaku. NĂ« DurrĂ«s, kujtojnĂ« njerĂ«zit e tij, ai njihej si Mujo Ulqinaku, ku mbiemri ishte mĂ« shumĂ« formĂ« identifikimi, se ndonjĂ« gjĂ« tjetĂ«r. Qemal Stafa i shpĂ«toi reprezaljeve sepse vdiq nga tĂ« parĂ«t komunistĂ« dhe sot Ă«shtĂ« mĂ« fatlumi (nĂ«se mund tĂ« pĂ«rdoret kjo fjalĂ«), pasi trupi i tij Ă«shtĂ« prehet nĂ« parcelĂ«n e nderit nĂ« Varrezat e DĂ«shmorĂ«ve. Por familja e tij do tĂ« kishte probleme prej dyshimeve se ai ishte tradhtuar, ndĂ«rkohĂ« qĂ« regjimi burgosi ose pushkatoi shumĂ« nga shokĂ«t e afĂ«rt tĂ« Qemal StafĂ«s, si dhe njerĂ«z qĂ« kishin lidhje miqĂ«sore me familjen e tij, duke krijuar njĂ« klimĂ« frike. Kurse familja nuk e fshehu kurrĂ« dyshimin dhe brengĂ«n e saj.

NĂ« funeralin e ButkĂ«s, DhimitĂ«r Fallo, gazetar, dikur edhe komunist i Grupit tĂ« Korçës, kurse mĂ« pas deri edhe eksponent i lartĂ« i Ballit KombĂ«tar, do shprehej: “NjĂ« ngjarje fatkeqe ka shkaktuar mbledhjen tonĂ« tĂ« sotme. Safet Butka s’ështĂ« më  Safeti ynĂ« i shtrenjtĂ« pati njĂ« çast dobĂ«simi, njĂ« çast tronditjeje fatale dhe i dha fund jetĂ«s me dorĂ«n e vet” (Polovina, 2018). Me t’u vendosur regjimi komunist, familja Butka, gra e fĂ«mijĂ« internohen nĂ« kampin me tela me gjemba tĂ« KrujĂ«s, tĂ« parin kamp internimi nĂ« ShqipĂ«ri qĂ« bashkĂ« me atĂ« tĂ« Beratit ishte vendbanimi i ri pĂ«r familjet e “armiqve”. E shoqja e ButkĂ«s kishte nĂ« ngarkim vjehrrĂ«n dhe katĂ«r fĂ«mijĂ« tĂ« mitur. Po me katĂ«r fĂ«mijĂ«, mbijetoi edhe njĂ« heroinĂ« tjetĂ«r. Ajo quhej Hava dhe ishte e veja fatkeqe e Mujos. Vitin (1969) qĂ« i shoqi do tĂ« kthehej tashmĂ« edhe nĂ« simbol kombĂ«tar, ajo ndĂ«rroi jetĂ« nĂ« moshĂ«n 59 vjeçare. Pati njĂ« jetĂ« shumĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« dhe bashkĂ« me tĂ« 4 fĂ«mijĂ«t jetoi tek vĂ«llezĂ«rit derisa fĂ«mijĂ«t i dolĂ«n nĂ« jetĂ« dhe e morĂ«n me vete. “PĂ«r mua, ajo Ă«shtĂ« heroina e vĂ«rtetĂ« qĂ« nuk pĂ«rmendet kurrĂ«â€, kujton Plator Ulqinaku, nipi qĂ« jeton tashmĂ« nĂ« SHBA. VetĂ« Mujo ishte sa sublim pĂ«r atĂ« qĂ« bĂ«ri me vetĂ«dije ashtu edhe tragjik, kur nuk ishte nĂ« jetĂ«. “Ka gojĂ«dhĂ«na tĂ« shumta, por mendohet se ItalianĂ«t e morĂ«n trupin duke menduar se ishte Italian pĂ«r shkak tĂ« njĂ« uniformĂ«s. Disa ushtarĂ« italiane thonĂ« se e kanĂ« njohur nga kohĂ«t e kursit dhe e kanĂ« çuar trupin nĂ« KishĂ«n Ortodokse aty pranĂ«. PĂ«rndryshe, po ta gjenin ushtarĂ«t e tjerĂ« mund ta kishin pĂ«rdhosur trupin!”, kujton i nipi i tij.

Qemal Stafa, do tĂ« kujtonte vite mĂ« vonĂ« me gjysmĂ« zĂ«ri, njĂ« nga komunistĂ«t qĂ« ishte bashkĂ« me tĂ« dhe shpĂ«toi, por qĂ« do persekutohej dhe ngrihej nga Enveri: Ai nuk mundi tĂ« ikte dot se ishte fizikisht i dobĂ«t!! Por historia e tradhtisĂ« mbeti dhe ajo flitet edhe sot e kĂ«saj dite me tragjizmin e shtĂ«pisĂ« sĂ« tij. Kurse mĂ«suesi Butka qĂ« nuk “e deshi” asnjĂ« nga politikanĂ«t e kohĂ«s do fliste hapur pĂ«r moton e tij: “Nuk kemi dalĂ« tĂ« vrasim shqiptarĂ«t. TĂ« parin dhe tĂ« vetmin shqiptar qĂ« unĂ« mund tĂ« vras, Ă«shtĂ« vetja ime”. AtĂ« bĂ«ri realisht. Propaganda ia shpĂ«rbleu duke sajuar se vrau veten nĂ« banjĂ«, me cinizmin mĂ« tĂ« madh pĂ«r njĂ« figurĂ« tĂ« dlirĂ«, pretendim qĂ« e hodhĂ«n poshtĂ« vetĂ« shokĂ«t e tij. Edhe e Mujos ishte gati njĂ« vetĂ«vrasje: Ishte pĂ«rballĂ« tĂ« pamundshmes. Ashtu Si Qemal Stafa! Po ne sot nĂ« kohĂ«n e antiheronjve? PĂ«r t’u identifikuar jemi nĂ« garĂ« se kush i vret mĂ« shumĂ« e mĂ« hidhur heronjtĂ« tanĂ«! Kjo Ă«shtĂ« motoja bajate e supermodernitetit shqiptar dhe ethet e identifikimit tĂ« hiçave. (Javanews)

 

Forma që po na mbyt!

✇Java News
By: Ben Andoni
16 April 2026 at 13:16

Nga Ben Andoni

Ajo qĂ« dallon zakonisht kur vjen nĂ« TiranĂ« nga aeroporti i Rinasit ose nga njĂ« prej artereve tĂ« komunikacionit qĂ« e lidhin kryeqytetin me pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« vendit Ă«shtĂ« forma e lĂ«byrshme. Trajtat e shumĂ«llojta tĂ« godinave, abstraksionet si shkĂ«rbimi i figurĂ«s sĂ« SkĂ«nderbeut (!), gjigandomania e paformĂ« e qendrĂ«s dhe pastaj kullat e kudoshfaqshme, brenda TiranĂ«s sĂ« vjetĂ«r. Aq tĂ« pĂ«rthithur jemi ndaj kĂ«saj forme, saqĂ« sot me paratĂ« e kursimeve dhe ndihmave apo punĂ«ve “ndryshe” (kĂ«tu mendimi shkon nga droga tek krimi e me radhĂ«) na bĂ«n tĂ« jetojmĂ« normal dhe duket sikur e kĂ«rkojmĂ« kĂ«tĂ« formĂ«. Rendje drejt formĂ«s, kĂ«shtu mund tĂ« jetĂ« paradigma e shoqĂ«risĂ« sĂ« sotme shqiptare. E, mbase, nĂ« rast se forma nuk do tĂ« shkonte edhe nĂ« superstrukturĂ«, atĂ«herĂ« nuk do na bĂ«nte mĂ« pĂ«rshtypje. Forma qĂ« pushteti i sotĂ«m po zgjedh tĂ« bĂ«jĂ« narrativĂ«n e tij pĂ«r propagandĂ«n, me aktivitetet lĂ«byrĂ«se i shkojnĂ« edhe mĂ« shumĂ« kĂ«tij argumenti.  Kryeqytetasi i vjetĂ«r (tironsi), aktuali (tiransi) dhe ai i ardhuri qĂ« e identifikon veten mes tĂ« dyve po mĂ«sohet dhe po kontribuon instinktivisht me kĂ«tĂ« katrahurĂ«. Po blen dhe mĂ«sohet me ndĂ«rtimet qĂ« nuk pyesin mĂ« askĂ«nd dhe rĂ«ndom nuk respekton rregullat normale urbanistike. NĂ« emĂ«r tĂ« bukurisĂ« sĂ« jashtme, publiku, po e pĂ«son paq prej papĂ«rgjegjshmĂ«risĂ« dhe teknologjisĂ« sĂ« bĂ«rjes sĂ« fasadave tĂ« ngrohta. Edhe pse specialistĂ«t e stĂ«rthonĂ«, se kjo teknologji qĂ« ka nĂ« themel kanĂ« polisterolin, produkt naftor qĂ« e amplifikon zjarrin, kjo bĂ«n pak pĂ«rshtypje. Duhet forma. Statusi fals. Epilogu erdhi pak orĂ« mĂ« parĂ«, kur banorĂ«t e sodisnin me sytĂ« e tyre djegien e objektit, njĂ« lloj pasoje e kĂ«naqĂ«sisĂ« sĂ« formĂ«s. Trishtimi pĂ«r ne ka kohĂ« qĂ« nuk po kthehet nĂ« mĂ«sim.

Shqiptari i sotĂ«m po mĂ«sohet dhe me propagandĂ«n, ku forma nuk ka tĂ« dytĂ« pĂ«r krahasim. NjĂ« e tillĂ« po zhvillohet nĂ« orĂ«t e fundit me Samitin e DiasporĂ«s, ku patetizmi i fjalĂ«s, nuk e mbulon dot hapĂ«sirĂ«n e madhe tĂ« problemeve qĂ« mbart marrĂ«dhĂ«nia me diasporĂ«n tonĂ«. E para, nga papĂ«rfillja e saj nĂ« vend dhe e dyta, pĂ«rdorja e saj pĂ«r dekorin qeverisĂ«s, i cili pĂ«r çdo ditĂ« po merr goditje tĂ« stĂ«rmĂ«dha nga shkĂ«putja me realitetin. Paçka se ndihma e tyre Ă«shtĂ« jetike: Referuar revistĂ«s “Monitor”, remitancat e shqiptarĂ«ve kanĂ« shĂ«nuar nivele rekord, duke arritur nĂ« 1.12 miliardĂ« euro nĂ« vitin 2025 (niveli mĂ« i lartĂ«, regjistruar deri mĂ« tani). KĂ«to prurje, arsyeton revista, tĂ« cilat mund tĂ« shĂ«rbejnĂ« si shtyllĂ« kryesore pĂ«r tĂ« ardhurat kombĂ«tare dhe zbutjen e varfĂ«risĂ«, kanĂ« pĂ«suar rritje tĂ« ndjeshme pĂ«r shkak tĂ« ciklit tĂ« ri tĂ« emigracionit dhe kanaleve informale (Monitor, 2026). Bash, kjo duhej tĂ« adresohej, e gjithĂ« kjo mbĂ«shtetje dhe energji e tyre. Por, dekori dhe fjalimet patetike, kushtuar formĂ«s, nuk lĂ«nĂ« dot shteg. Mungon njĂ« objektiv i qartĂ« dhe njĂ« platformĂ« reale sesi do ta kanalizohet kjo ndihmĂ« pĂ«r zhvillimin. Fjalimet dhe retorika ushqejnĂ« thjesht formĂ«n.

A do mundej tĂ« ndihte vallĂ« diaspora nĂ« ndĂ«rtim? A do u jepej mundĂ«sia nĂ« turizĂ«m, apo nĂ« bujqĂ«si? VĂ«shtirĂ«. ShqipĂ«ria pĂ«rbĂ«n njĂ« model ekonomie, ku informaliteti Ă«shtĂ« njĂ« sfidĂ« strukturore, me njĂ« ekonomi gri qĂ« vlerĂ«sohet rreth 30-33% tĂ« PBB-sĂ«. Ekonomia karakterizohet nga punĂ«simi informal (gati 50-61% e tĂ« punĂ«suarve), transaksione tĂ« larta cash dhe, shmangie e taksave/sigurimeve, duke dĂ«mtuar buxhetin e shtetit dhe konkurrencĂ«n e ndershme (Altax, 2024). Anipse, qeverisĂ« sĂ« sotme i mjafton ndĂ«rtimi, jo thjesht pĂ«r perceptimin pĂ«r formĂ«n, por edhe ndikimin nĂ« PBB. Dhe, kĂ«tu qĂ«ndron njĂ« nga kuajt e betejĂ«s sĂ« qeverisĂ« sĂ« sotme, “Rama”, qĂ« problematikĂ«n e pĂ«rcjell tek perceptimi dhe zbehja e kritikĂ«s, jo mĂ«nyrĂ«n e sotme tĂ« jetesĂ«s sĂ« shqiptarit tĂ« zakonshĂ«m.

”PĂ«rbaltja e jashtĂ«zakonshme qĂ« i bĂ«het kĂ«saj industrie pĂ«r tĂ« pĂ«rbaltur ShqipĂ«rinĂ« nĂ« fakt, disa qĂ« bĂ«jnĂ« si investigatorĂ« kur ekspozojnĂ« nĂ«pĂ«r ekrane pamjet e TiranĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« qytet europian kur e shikon ato pamje i mbulojnĂ« me llumin e fantazive tĂ« akuzave, ja ku pastrohen paratĂ« e EuropĂ«s. U pastrokan nĂ« ShqipĂ«ri, nĂ« TiranĂ« paratĂ« e EuropĂ«s”, deklaroi Rama gjatĂ« njĂ« takimi me sipĂ«rmarrĂ«s tĂ« ndĂ«rtimit nĂ« TiranĂ«. Sikur, tĂ« mos e kishte lexuar raportin vjetor tĂ« SPAK-ut pĂ«r vitin 2025 qĂ« evidentonte njĂ« model tĂ« konsoliduar tĂ« pastrimit tĂ« parave pĂ«rmes bizneseve formalisht tĂ« ligjshme. “Tipare tĂ« pĂ«rsĂ«ritura
 pĂ«rfshijnĂ« pĂ«rdorimin e subjekteve
 si subjekte ndĂ«rtimi
 pĂ«r qarkullimin dhe riciklimin e fondeve”, thuhet nĂ« raport. Dhe, akoma mĂ« shumĂ« nga strukturat e huaja, pĂ«r tĂ« cilat ushqehet njĂ« lloj kredibiliteti sa i bĂ«het burimeve qĂ« shfrytĂ«zojnĂ«. NĂ« Raportin e StrategjisĂ« sĂ« Kontrollit NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« NarkotikĂ«ve 2025, Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH) theksoi se:“
 kriminelĂ«t pastrojnĂ« tĂ« ardhurat pĂ«rmes blerjeve tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme, projekteve tĂ« ndĂ«rtimit
 dhe zhvillimit tĂ« bizneseve”. DASH e lidhte kĂ«tĂ« fenomen me trafikun e drogĂ«s, tĂ« qenieve njerĂ«zore, korrupsionin dhe evazionin fiskal, ndĂ«rsa nĂ«nvizonte atĂ« pjesĂ« shqetĂ«simi, qĂ« adresohet gjithnjĂ« se: Ekonomia e bazuar nĂ« cash dhe dobĂ«sitĂ« nĂ« zbatimin e ligjit krijojnĂ« terren tĂ« favorshĂ«m pĂ«r pastrim parash.

ZhgĂ«njimi nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« formĂ«n e asaj sesi po qeverisemi, por mĂ«nyrĂ«n sesa pak po ndryshojmĂ« pĂ«rmbajtjen tonĂ«, pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« formĂ«s, realisht qenĂ«si dhe pĂ«rmbajtje.

PĂ«r fatin e keq, elementĂ«t autokratikĂ« qĂ« ka pushteti i sotĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri, njĂ«soj si disa syresh nĂ« Lindje e kanĂ« si moto forcĂ«n e formĂ«s mbi pĂ«rmbajtjen, duke e ruajtur pamjen e demokracisĂ«, duke e zbrazur pĂ«r ditĂ« nga tharmi demokratik. Fasada demokratike e zgjedhjeve, tĂ«rheqjen e mendimit tĂ« elitĂ«s (Si Samiti i DiasporĂ«s), debatin parlamentar (nĂ«se mund tĂ« quhet i tillĂ« ky i legjislaturave tĂ« fundit tek ne) i kĂ«naq vĂ«zhguesit ndĂ«rkombĂ«tarĂ« dhe e bĂ«n vendin tĂ« paprekshĂ«m nga sanksionet, paçka se referimet e 9 vendeve pĂ«r adresime shtesĂ« pĂ«r integrimin e ShqipĂ«risĂ«, po tregojnĂ« se kjo situatĂ« nuk do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« tolerohet. Literatura pĂ«rmend si fenomen edhe faktin se: Forma i bĂ«n autokratĂ«t tĂ« kontrollojnĂ« sferĂ«n publike ndĂ«rsa angazhohen ose arrijnĂ« dhe e parandalojnĂ« konkurrencĂ«n midis elitave. Kjo e ka ngulfatur opozitĂ«n duke i detyruar ata tĂ« rrotullohen nĂ« njĂ« qerthull tĂ« vĂ«shtirĂ« dhe brenda njĂ« kuadri ligjor tĂ« projektuar, ku ata janĂ« tĂ« humbur qysh nĂ« startin e çdo ideje ndryshimi. NĂ« rastin e ShqipĂ«risĂ«, zhvillimi Ă«shtĂ« i hidhur nga mĂ«simet qĂ« nuk nxjerrim si komunitet dhe pĂ«rpjekja pĂ«r tĂ« mos ndryshuar. “A jemi shqyptarĂ« apo do tĂ« bĂąhemi?”, shkruante me hidhĂ«rim te “Hylli i DritĂ«s” mĂ« Qershor tĂ« 1930, PatĂ«r Anton Hatrapi. NĂ« shenjĂ« respekti pĂ«r gegĂ«nishtjen, folĂ«sit dhe kultivuesit e saj, po shfrytĂ«zojmĂ« kĂ«tĂ« titull tĂ« patĂ«r Anton Harapit, bashkĂ« me njĂ« citat prej tij: “Na nĂ« ShqypnĂŹ, nuk jemi nĂ« nji vend, kĂ» sajohet jeta mbas njĂ« teorije a sistemi filozofik; nĂ« ket pikpamje tĂ« gjith jemi nji lash me aq fije sa janĂ« pikpamjet e shkurta mbas tĂ« cillavet endemi. Me gjith kta mahemi si tĂ« muejshim m’e perligjĂ« para arsyes e ditunĂŹs sistemin jetĂ«sues tonin, kemi nacjonalizem edhe me shitĂ«, dogmatizojm mni fatbardhsin e kombit nĂ« mĂ«ndyren mĂą kategorike, si mos tĂ« qeshĂ«shim nen mustakĂ«, sĂĄ herĂ« tĂ« na shfaqet kjo idĂĄ magjike. NĂ« ket pikĂ« s’ua lĂąm dalĂ« oportunistave tĂ« kombevet tjera, per me ket  ndryshim, se nder to edhe pse pikpamja ideale asht  hĂȘ-hĂȘ kah bĂąn bankrrotĂ«, kuptimi i kolektivitetit asht aq i perpajnuem, sĂĄ dashtĂ« e pa dashtĂ« vĂȘn para ccdo tjetĂ«r rryme jete
”. Thjesht, teza: A mund tĂ« ndryshojmĂ« dot nĂ« pĂ«rmbajtje dhe ta heqim
 lakun e formĂ«s?! Me sa duket, ende jo. (Homo Albanicus)

 

“UnĂ« e di si funksionon sistemi”

✇Java News
By: Ben Andoni
13 April 2026 at 18:14

Nga Ben Andoni

PolitikanĂ«t nĂ« ShqipĂ«ri po duken edhe mĂ« tĂ« gĂ«zuar pĂ«r fitoren e Magyar, sesa vetĂ« hungarezĂ«t?! NjĂ« sĂ«rĂ« politikanĂ«sh e shikojnĂ« reaksionin zinxhir para syve dhe madje kjo qĂ« ndodhi nĂ« Hungari, do tĂ« ndodhĂ« medoemos edhe nĂ« vende tĂ« tjera dhe madje nĂ« Ballkan e nĂ« ShqipĂ«ri! NdĂ«r ta, njĂ« ngazĂ«llim i madh ka kapur politikanĂ« tĂ« ndryshĂ«m tĂ« opozitĂ«s, tĂ« cilĂ«t kulmojnĂ« me z. Sali Berisha pĂ«r fitoren e konservatorit-liberal hungarez. Si zakonisht, Tritan Shehu njĂ« nga politikanĂ«t mĂ« tĂ« vjetĂ«r tĂ« PD-sĂ« e ka theksuar nĂ« postimin e tij, duke nĂ«nvizuar tĂ« DjathtĂ«n qĂ« zĂ« si spektĂ«r partia TISZA, anĂ«tare e PPE-sĂ«, “pĂ«r konservatorizmin social, familjen e EvropĂ«s sĂ« Bashkuar”. Nuk ka qĂ«ndruar mĂ« pas, kolegia e tij, ish-Ministrja e Jashtme, Elisa Spiropali qĂ« ka reaguar madje edhe mĂ« shpejt, por nĂ« njĂ« prizĂ«m tjetĂ«r. “Fakti qĂ« njĂ« figurĂ« si Peter Magyar, i dalĂ« nĂ« skenĂ« vetĂ«m pak vite mĂ« parĂ«, arrin tĂ« fitojĂ« masivisht dhe tĂ« mobilizojĂ« njĂ« shoqĂ«ri tĂ« tĂ«rĂ«, tregon se edhe nĂ« sisteme tĂ« konsoliduara dhe tĂ« inventarizuara nĂ« pushtet, ekziston hapĂ«sira pĂ«r ndryshim. Dhe se energjia politike nuk Ă«shtĂ« e mbyllur, por pret momentin pĂ«r t’u shprehur”, shkruan ligjvĂ«nĂ«sja socialiste.

NĂ« fakt, optimistĂ«t nuk e kanĂ« parĂ« me aq kujdes se nga nisi rrugĂ«timi i tij. Nuk ishte se Magyar ndryshonte shumĂ« nga Orban deri pak muaj mĂ« parĂ«, por pushteti i pamat i kryetarit tĂ« tij, nisi t’i mĂ«rzitej dhe t’i sfidohej, kur ai, si politikan dhe individ duke ia parĂ« dobĂ«sitĂ« vendosi t’i dilte pĂ«rballĂ«. U mbush mĂ« karburantin e lodhjes sĂ« hungarezĂ«ve pĂ«r pushtetin e gjatĂ« autokratik tĂ« Orbanit dhe sidomos njĂ« sistemi tĂ« gjerĂ« tĂ« pasfidueshĂ«m nĂ« shĂ«rbim tĂ« tij. Dhe, fjalia e Maguar nĂ« momentin e shkĂ«putjes, mund tĂ« shĂ«rbejĂ« si nisje, pĂ«r ata qĂ« duan tĂ« sfidojnĂ« nĂ« vendet e tyre dhe nĂ« ShqipĂ«ri. “UnĂ« e di si funksionon sistemi”, i kumtoi ai publikut, kur nisi rrugĂ«timin, duke mos e ndarĂ« veten me kĂ«tĂ« sistem, por duke propozuar pĂ«r ta ndryshuar, atĂ«herĂ« kur sistemi ishte mĂ« i fortĂ« se kurrĂ«.

Nuk Ă«shtĂ« rasti i dy funksionarĂ«ve tĂ« lartpĂ«rmendur, sepse i pari dhe kur donte ta sfidonte pushtetin e PD-sĂ« dhe arriti ta bĂ«nte deridiku nĂ«n drejtimin e partisĂ« sĂ« z. Pollo, u kthye sĂ«rish nga u nis me besnik se kurrĂ« (!); ashtu si zonja Spiropali qĂ« as nuk do tĂ« belbĂ«zonte nĂ«se do tĂ« vazhdonte tĂ« ishte nĂ« postin e kryediplomates shqiptare. Nuk do harrohet stigma qĂ« kryeministri drejtoi ndaj dikasterit tĂ« saj, duke lavdĂ«ruar vetĂ«m zonjĂ«n dhe portierin\en (!) dhe heshtja e saj qĂ« nuk pati as kurajĂ«n mĂ« tĂ« vogĂ«l ta ngrinte zĂ«rin nĂ« respekt tĂ« brezave tĂ« tĂ«rĂ« diplomatĂ«sh qĂ« kanĂ« punuar e punojnĂ« pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« e KosovĂ«n dhe pa u ndjerë pĂ«r tĂ« mĂ«dhenjtĂ« si Rama & Co.

Ndërsa kandidonte kundër regjimit të krahut të djathtë të Orbån, zyrtar i të cilës ishte, Maguar kuptoi se nga do ta niste aventurën e tij: shmangu partitë tradicionale të sa Majtës dhe të Djathtës, sepse njësoj si në Shqipëri zhgënjimi me to ishte i madh. Ashtu si tek ne, kur me të Majtën në Shqipëri (përfaqësohet nga PS) për shkak të konsumimit të pushtetit, kurse e Dyta (e mban fuqinë PD-ja) për shkak se nuk do të ndryshojë.

Jo më kot, ndërsa opozitës dhe PD-së ia dha mundësia disa herë të sfidonte dhe të rinovonte ndryshimin në zgjedhje lokale, ajo gati i braktisi, kurse Maguar në zgjedhje më potenciale si ato evropiane, duke përdorur platformë moderne kundër korrupsionit dhe kapjes së shtetit, arriti me TISZA-n e tij (Partia e Respektit dhe Lirisë) të fitonte gati 30% të votave në zgjedhjet evropiane, duke siguruar madje shtatë eurodeputetë dhe duke iu bashkuar komunitetit të Partive Popullore Evropiane (PPE) të Qendrës së Djathtë.

NĂ« ditĂ«t tona, ai ka kuptuar edhe vokacionin ndaj Brukselit, duke mos iu bindur verbĂ«risht kryeburokracisĂ« sĂ« hirtĂ« tĂ« BE-sĂ«, por duke e cilĂ«suar veten dhe duke sfiduar si njĂ« “konservator sovran”. NjĂ« akt, nga i cili asnjĂ« individ shqiptar nĂ« politikĂ« nuk e percepton, duke pasur parasysh dobĂ«sinĂ« e vendit tonĂ« ndaj tĂ« huajve dhe rolin e tyre. Jo mĂ« kot, ne ndryshuam dhe KushtetutĂ«n, qĂ« tĂ« na ndihnin ata nĂ« Vetting (!). E mĂ« shumĂ« akoma, nĂ« ShqipĂ«ri lajmet marrin pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe edhe pĂ«r njĂ« veprim tĂ« thjeshtĂ« tĂ« Brukselit, ndĂ«rsa politikanĂ«t tanĂ« pĂ«rpiqen o ta nxijnĂ« vendin e tyre kur janĂ« nĂ« opozitĂ« nĂ« korridoret e BE-sĂ«; o tĂ« rendin tĂ« kenĂ« sa mĂ« shumĂ« prezencĂ« tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« saj nĂ« foto me liderĂ«t e BE-sĂ«, pĂ«r tĂ« justifikuar rrugĂ«n evropiane.

Magyar nuk Ă«shtĂ« se do t’ia shtrojĂ« udhĂ«n Brukselit, paçka ngazĂ«llimit tĂ« madh tĂ« BE-sĂ«, i cili Ă«shtĂ« i justifikuar me atĂ« rrugĂ« qĂ« bĂ«ri Viktor Orban. Kryeministri i ri do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« jetĂ« i thartĂ« nĂ« tĂ« ardhmen, sa i pĂ«rket emigracionit, njĂ« politikĂ« qĂ« nuk e ndan shumĂ« nga paraardhĂ«si i tij. Edhe ai ka premtuar tĂ« mbĂ«shtesĂ« kontrollet e rrepta kufitare dhe kufizimet e tjera pĂ«r ta. NdĂ«rkohĂ« qĂ« BE-ja, e cila Ă«shtĂ« gjithĂ« sy e veshĂ« pĂ«r mĂ«nyrĂ«n sesi do tĂ« funksionojĂ« djali plĂ«ngprishĂ«s, ka mundĂ«si qĂ« tashmĂ« tĂ« lirojĂ« kredinĂ« pĂ«r 90 miliardĂ« eurosh tĂ« bllokuar pĂ«r Kievin, pasi Magyar ia premtoi kĂ«tĂ« hap. Ashtu, si atij i duhet tĂ« ndihĂ« njĂ« kohezion ndryshe social, krejt ndryshe nga Orban pĂ«r atĂ« qĂ« kĂ«rkon BE-sĂ« pĂ«r sundimin e ligjit. ShpĂ«rblimi: TashmĂ« Hungaria mund t’i marrĂ« 6.4 miliardĂ« eurot nĂ« fondet e rimĂ«kĂ«mbjes, gjĂ« qĂ« do ta nxiste ekonominĂ« e HungarisĂ« dhe do ta shtynte mĂ« tej fitoren e tij. NdĂ«rsa ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« e varur dhe nga humori mĂ« i thjeshtĂ« i BE-sĂ« dhe politikat e saj.

E sa për politikën tonë, krahasimi është i pamundur edhe më larg. Berisha ka pushtet të plotë te PD-ja dhe rruga sërish drejt poltronit të kryetarit është thjeshtë procedurë rutinë. Kurse, modelin hungarez, që ua përcolli kolegëve për ndihmën e inteligjencës artificiale mbetet shumë old fashion.

Kryeministri Rama Ă«shtĂ« nga ana tjetĂ«r njĂ« figurĂ« de jure moderne, ku integrimin e ka qĂ«llimin kryesor duke e personalizuar deri nĂ« absurd (“ShqipĂ«ria 2030 nĂ« BE! VetĂ«m me Edin dhe PS”) dhe me njĂ« estetikĂ« politike mbresĂ«lĂ«nĂ«se, por me njĂ« pushtet gati ushtarak te PS. Shteti modern i tij, sot, bashkon mungesĂ«n e zĂ«rit vĂ«rtet alternativ nĂ« parti (nĂ« njĂ« aktivitet ua kujtoi kĂ«tĂ« pa cinizĂ«m vartĂ«sve por thartĂ«), propagandĂ«n e pamatĂ« dhe njĂ« administratĂ« ku ngadhĂ«njimi i mediokritetit tĂ« arsimuar Ă«shtĂ« pushtet. Rama mbetet njĂ« administrator i mirĂ«, pĂ«r kushtet e PS-sĂ« dhe logjikĂ«n ku e ka çuar tĂ« MajtĂ«n qĂ« tashmĂ« flet vetĂ«m me zĂ«rin e tij, por i dobĂ«t nĂ« performancĂ«. KĂ«tu Ă«shtĂ« edhe pika e tij mĂ« e dobĂ«t. Atje, ku kĂ«rkohet njĂ« bilbilfryrĂ«s, si Peter Maguar, tek Partia e tij nuk mund tĂ« gjendet askush, nĂ« kohĂ«n dhe vendin e duhur, atje vazhdohet akoma me simbolika politike dhe metafora, gjĂ« qĂ« do tĂ« thotĂ« se ndryshimi Ă«shtĂ« larg. NĂ« PD nuk ka ose bilbilfryrĂ«sit janĂ« tĂ« pafuqishĂ«m. Ata qĂ« e dinĂ« si funksionon sistemi, nuk flasin se janĂ« tĂ« mbathur mirĂ« me privilegje. Ndaj rasti i Magyar, qĂ« u ngjit nga roli i bilbilfryrĂ«sit mbetet larg pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«. Por mbi tĂ« gjitha mungon njĂ« rol si ai i hungarezit tĂ« thjeshtĂ«, qĂ« e ngriti armĂ«n edhe kundĂ«r komunizmit, atĂ«herĂ« kur ishte utopi. Ne, ende nuk e kemi atĂ« individ qĂ« e njeh si Ă«shtĂ« sistemi dhe do ta ndryshojë  pĂ«r bashkĂ«kombasit e tij. (Homo Albanicus)

 

 

 

Paradoksi i një Fataliteti të pandarë

✇Java News
By: Ben Andoni
11 April 2026 at 18:56

Nga Ben Andoni

Mllefi qĂ« shoqĂ«ron shumĂ« gjĂ«ra nĂ« vendin tonĂ«, zakonisht i pĂ«rcillet tĂ« shkuarĂ«s. Sot, e kanĂ« tĂ« lehtĂ« qĂ« tĂ« dy palĂ«t nĂ« parlament tĂ« na kujtojnĂ« se regjimi komunist ishte i ashpĂ«r dhe tĂ« dĂ«nonte pamĂ«shirĂ«. E, nĂ« fakt, statistikat e sotme pĂ«r atĂ« qĂ« ndodhi nĂ« SocializĂ«m dhe nĂ« kĂ«tĂ« tĂ« fundit pĂ«r periudhĂ«n e monarkisĂ« dhe para saj (qĂ« pĂ«r njĂ« arsye jo tĂ« zakonshme nuk merren si duhet nĂ« shqyrtim), kanĂ« prodhuar gjithnjĂ« debate shterpĂ« dhe shumĂ« gjĂ«ra pa sens. MegjithatĂ« persekutimi komunist mbetet i tillĂ« kaq i ashpĂ«r dhe pa numrat, ashtu si goditjet qĂ« u bĂ«nĂ« nĂ« kohĂ«n e Zogut janĂ«, paçka relativizimit qĂ« bĂ«het nga individĂ« tĂ« ndryshĂ«m. NĂ« ditĂ«t e fundit, tĂ« bĂ«nte habi qĂ« roli i Mujo Ulqinakut, mĂ« 7 Prill, ishte skajor dhe rastĂ«sor nĂ« mediat tona, pa i pĂ«rmendur me emĂ«r, qoftĂ« edhe pse paguajmĂ« njĂ« strukturĂ« si AMA qĂ« duhet ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ« vrojtim dhe tĂ« sinjalizojĂ«, madje edhe tĂ« penalizojĂ«, mediat qĂ« i pĂ«rqeshin simbolikat kombĂ«tare. Akti i Ulqinakut Ă«shtĂ« nga tĂ« paktĂ«t gjĂ«ra me vlerĂ« simbolike qĂ« i kalon kohĂ«rat dhe i jep tis virtyti patriotik “Homo Albanicus”.

Nga një strukturë si AMA, e cila mbetet thjesht apatike, nuk mund të presësh asgjë. Dhe, megjithë raportimet për suksesin e tyre, jemi të ndërgjegjshëm nga ato që dëgjojmë, lexojmë e shikojmë në mediat tona. Realiteti mediatik është prova më e gjallë.

NĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rqeshje qĂ« i bĂ«jmĂ« tĂ« shkuarĂ«s ia vlen tĂ« kujtojmĂ« dhe paradokset kombĂ«tare, sesi vetĂ« publiku i tallte mĂ« 1946 klerikĂ«t e dĂ«nuar nĂ« ShkodĂ«r dhe qĂ« komunistĂ«t i pĂ«rcollĂ«n fatkeqĂ«t tĂ« rrethuar rrugĂ«ve pas dĂ«nimit, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« t’i shihte e gjithĂ« masa qĂ« nuk ngopej tĂ« sodiste tĂ« tilla procesione fatkeqe! Dhe, sa shumĂ« raste tĂ« tillĂ« ka. Si u sollĂ«m vallĂ« me Musine Kokalarin dhe si e braktisĂ«m nĂ« harresĂ« atĂ«?! Sot, rendet kush e kush tĂ« ngrejĂ« apoteozĂ«n pĂ«r tĂ«. Nuk Ă«shtĂ« se Zogu dhe sundimi i tij i shkurtĂ«r nuk ishte se u soll mĂ« mirĂ«, dhe, pasi nĂ« shumĂ« raste u mundua t’i kujtonte publikut egĂ«rsinĂ« e vet. Dhe, ky paradoks nĂ« njĂ« vend me kaq pak banorĂ«, me kaq shumĂ« urrejtje, me kaq shumĂ« pĂ«rfolje tĂ« kujtohet kĂ«to ditĂ«, kur ish Drejtori i Prokurimeve Publike, Jonaid Myzyraj, dhe 4 anĂ«tarĂ« tĂ« KPP-sĂ« i vĂ«nĂ« nĂ«n hetim nga SPAK nĂ« qershor 2024, dhe madje tĂ« pandehur nĂ« lidhje me njĂ« procedurĂ« tenderuese, u lirua nga gjykimi. Dhe, mĂ« shumĂ« se çdo gjĂ« tjetĂ«r pĂ«r procesin integrues tĂ« ShqipĂ«risĂ«, i cili tregohet nĂ« formĂ« krejt lineare nga kryeministri dhe nxihet nga opozita, sikur tĂ« mos kuptojnĂ« qĂ« procesi Ă«shtĂ« tejet sfidues ndaj njĂ« vendi qĂ« nĂ« 36 vitet e fundit e kanĂ« drejtuar bashkĂ«. Pse kjo urrejtje dhe nxirrje pĂ«r vendin? Ku shkoi vallĂ« ai mllef, ai linçim gati i pĂ«rditshĂ«m nĂ« ekrane, kjo kĂ«naqĂ«si pĂ«r tĂ« parĂ« shqiptarĂ«t nĂ« burg? Si ka mundĂ«si tĂ« pĂ«rgojosh sot (2026) rolin e Mujos qĂ« pak para se tĂ« vdiste iku nĂ« shtĂ«pi dhe i dorĂ«zoi tĂ« shoqes tĂ« gjithĂ« shenjat personale deri te ato intimet. I bindur nĂ« vdekjen e vet tĂ« pashmangshme, thjesht, me shpresĂ«n e mbajtjes gjallĂ« tĂ« shpirtit tĂ« kombit. Pyetje pa fund, por qĂ« nuk e zgjidhin dot njĂ« fatalitet tĂ« madh qĂ« na ushqen pĂ«r tĂ« urryer, pĂ«r tĂ« sharĂ« dhe pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar institucione qĂ« e ndijnĂ« kĂ«tĂ« paradoks. Konica, e vuri re kĂ«tĂ« qysh nĂ« vigjilje tĂ« kapĂ«rcyellit tĂ« shekullit XIX (1899): “Shqiptari duket si i bĂ«rĂ« pĂ«r tĂ« qenĂ« lodĂ«r e njĂ« mashtrimi tĂ« pĂ«rjetshĂ«m; njĂ« fatalitet i dhimbshĂ«m rri pezull mbi kĂ«tĂ« popull tĂ« mjerĂ«â€. ËshtĂ« referim te “Albania” e tij njĂ« organ qĂ« tregoi shumĂ« nga sĂ«mundjet tona, por jo ilaçin qĂ« nuk gjendet dot edhe nĂ« shekullin XXI. (Javanews)

“Autoriteti” politik Ă«shtĂ« Fe

✇Java News
By: Ben Andoni
6 April 2026 at 17:12

Nga Ben Andoni

Mjafton njĂ« qejf-mbetje e ndonjĂ« anĂ«tari tĂ« lartĂ« tek PS-ja ose PD-ja dhe njerĂ«zit nisin tĂ« bĂ«jnĂ« hipoteza pĂ«r ndryshimin e pritshĂ«m dhe rrymat brenda partisĂ«! Media e merr sakaq kauzĂ«n dhe vazhdon me projeksionet e veta duke shpalosur kampet kundĂ«rshtare dhe krizat, ku tashmĂ« duket se ish-Ministrja e Jashtme Spiropali dhe ish-zv\kryeministri Braçe po pĂ«rgatiten pĂ«r ndryshime nĂ« PS! NĂ« fakt, kjo ka pak gjasa tĂ« ndodhi dhe z. Braçe e ka pĂ«rcaktuar qartĂ« qĂ«llimin e tij pĂ«r kandidaturĂ«n bashkiake. NjĂ«soj me pĂ«rpjekjen e ish-deputetit Salianji pĂ«r zgjedhjet nĂ« PD dhe sfidĂ«n ndaj kryetarit Berisha. Tek e fundit, nuk ndryshon asgjĂ« nĂ« status quo shqiptare. PĂ«rpjekja e individit nĂ« politikĂ«n tonĂ« Ă«shtĂ« e madhe vetĂ«m sa tĂ« kapet njĂ« post, pastaj gjĂ«rat rrjedhin vetĂ«. QĂ« do tĂ« thotĂ« se: Njeriu qĂ« kap pushtetin nĂ« vend nuk di tĂ« sillet “normal”, por punon sesi ta mbrujĂ« kĂ«tĂ« forcĂ« pĂ«r ta pĂ«rdorur pĂ«r kultin e vet.

Mit’hat FrashĂ«ri e kishte njĂ« ide pĂ«r kĂ«tĂ« nĂ« kapĂ«rcyell tĂ« shekullit XIX nĂ« vitin e largĂ«t 1900. “ShqipĂ«risĂ« shpĂ«timi dhe fatbardhĂ«sia i ka pĂ«r t’i ardhurĂ« duke zenĂ« njerĂ«sit tregĂ«rinĂ«, mjeshtĂ«rinĂ« dhe tĂ« heqin dorĂ« nga dashurija qĂ« kanĂ« te buka me helm e qeverisĂ«â€. Dhe, si shembull jepte njĂ« nga kĂ«shillat e Adam Smith nĂ« ekonomi politike pĂ«r rastin britanik: ”TregĂ«ria dhe mjeshtĂ«rija e ndritoi IngliterĂ«nĂ«â€. MĂ« kot. GjysmĂ« shekulli mĂ« vonĂ«, ai do tĂ« vdiste i vetmuar nĂ« njĂ« dhomĂ« hoteli nĂ« Nju Jork, por shumĂ« pak nga idetĂ« e tij do tĂ« pĂ«rthitheshin ndĂ«r shqiptarĂ«. I kanalizuar me njĂ« forcĂ« politike qĂ« nuk i pĂ«rballi dot komunistĂ«t, tregoi se reflektimi duhet tĂ« fillonte nĂ« vetĂ« kĂ«to njĂ«si tek Balli KombĂ«tar. MĂ« shumĂ« se njĂ« shekull mĂ« pas, shqiptarĂ«t jo vetĂ«m nuk kanĂ« nxjerrĂ« mĂ«sime, por sot tĂ« pĂ«rballĂ«sh njĂ« autoritet (lexo pushtetar) nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« gati e pamundur. Studiuesit e shkencave politike bashkojnĂ« si arsye kĂ«tu trashĂ«giminĂ« e shkuar (shpesh e bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ«, lidhur me OsmanĂ«t), por edhe vlerat qĂ« njĂ« popull ndĂ«rton si koncept ndryshe pĂ«r politikĂ«n dhe sidomos gjyqĂ«sorin. Kjo e fundit e lidhur me besimin ndĂ«r njerĂ«z si pushteti i vetĂ«m qĂ« mund tĂ« bĂ«jĂ« ndryshimin dhe ta ndihmojĂ«. Por pushteti politik nĂ« ShqipĂ«ri jo vetĂ«m nuk sfidohet, ndĂ«rsa precedentĂ«t e shkuar jo thjesht nuk korrigjohen dhe tĂ« ishte nxjerrĂ« mĂ«sim, por thjesht sa theksohen. Autoriteti i pamat i Zogut qĂ« pĂ«rfundoi si monark, u mbyll vetĂ«m me pushtimin fashist tĂ« vendit. Autoriteti i Komunizmit nĂ«n Enver HoxhĂ«n dhe pushteti i AlisĂ« tek ne u sfidua nga ekonomia e shkalafitur shqiptare por mĂ« shumĂ« se kaq nga trendi ndĂ«rkombĂ«tar qĂ« kulmoi me RĂ«nien e Murit tĂ« Berlinit, ashtu siç ndodhi rĂ«nia e BerishĂ«s nĂ« ‘98 vetĂ«m falĂ« Skemave Piramidale. NĂ« tĂ« vetmin rast ndryshe, ish-kryeministri Fatos Nano, duket se duke qenĂ« tejet i nginjur me pushtetin, pĂ«lqeu mĂ« shumĂ« tĂ« tĂ«rhiqej pas humbjes nĂ« zgjedhjet e pĂ«rgjithshme duke lĂ«nĂ« njĂ« precedent tĂ« paarritshĂ«m nĂ« politikĂ«n tonĂ«. PĂ«rpjekjet e mĂ«pastajme tĂ« ngjitej nĂ« postin e presidentit tĂ« vendit rezultuan bosh. Autoriteti i tij kishte firuar bashkĂ« me tĂ« gjithĂ« infrastrukturĂ«n pĂ«r ta mbajtur atĂ«. TĂ« tjerĂ« lojtarĂ« u shfaqĂ«n nĂ« skenĂ«, pĂ«r ta ruajtur status quonĂ« tonĂ« politike dhe kulturore.

Me atĂ« qĂ« shihet, boshllĂ«ku i madh qĂ« krijon figura politike qĂ« drejton tek ne, Ă«shtĂ« pikĂ«risht ajo qĂ« ne nuk e mbyllim dot. Dhe, jo mĂ« kot, kur i referohemi periudhave historike nuk i adresohemi ideve tĂ« asaj kohe, legjislaturave ose periudhave monarkike e presidenciale me referenca kohorĂ«, por me identifikimet e emrave tĂ« autoriteteve: Koha e Zogut, e Enverit, e Ramizit, e BerishĂ«s sĂ« parĂ«, e Nanos, e BerishĂ«s sĂ« dytĂ«, e RamĂ«s. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga trashĂ«gimitĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« perandorisĂ« osmane, i cili paraqet njeriun e fortĂ« qĂ« Ă«shtĂ« sipĂ«r dhe identifikohet me tagrin e tij. MĂ«nyra sesi e shpĂ«rndan pushtetin (rasti i RamĂ«s, BerishĂ«s dhe Kurtit nĂ« KosovĂ«) e bĂ«n tĂ« pamundur afrimin e tĂ« tjerĂ«ve, qĂ« nuk janĂ« pjesĂ« e saj. Ende sot referimet e perandorisĂ« osmane dhe liderĂ«t e asaj kohe janĂ« pjesĂ« frymĂ«zimi. “Nuk je yni”, e pĂ«rmbledh mendimin njĂ« personazh i KadaresĂ« nĂ« veprĂ«n e tij. NĂ« kĂ«to kushte Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« qĂ« tĂ« sfidosh njĂ« lider shqiptar tĂ« tillĂ«. Me BerishĂ«n janĂ« pĂ«rpjekur por pĂ«rfundimi ka qenĂ« katastrofik. Kurse paraardhĂ«sit e tij tĂ« MonarkisĂ« dhe Komunizmit e zgjidhnin problemin nĂ« gjenezĂ«. Pasojat: DhjetĂ«ra tĂ« vrarĂ«, burgosur, internuar qoftĂ« nĂ« KomunizĂ«m dhe MbretĂ«ri. Figura e drejtuesit ruante deri fuqi patriarkale (folklori ynĂ« dhe kultura politike ndihmuan me kĂ«tĂ« rast), ndaj dhe goditjet qĂ« u bĂ«nĂ« mĂ« vonĂ« nĂ« retorikĂ«n ndaj Zogut dhe Enver HoxhĂ«n pikĂ«risht ishin tĂ« lidhura me minimizimin e kĂ«saj stature
pĂ«r tĂ« fryrĂ« autoritete tĂ« tjera. Ahmet Zogun e lidhĂ«n me lapĂ«rdhinĂ« dhe hajninĂ«, kurse HoxhĂ«n me homoseksualizmin.

LidĂ«rshipi Ballkanik, nĂ« formĂ«n e tij kulturore, sipas hulumtimeve tĂ« shumta, pĂ«rshkruan njĂ« lloj qĂ« e do pushtetin me çdo kusht, jo thjesht pĂ«r ta ushtruar por pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« kult. AutokratĂ«t qĂ« drejtojnĂ« kĂ«to alternativa, pĂ«rfituar prej problemeve tĂ« sistemeve tĂ« mĂ«parshme (sidomos socialiste), e duan shumĂ« pushtetin (rasti Rama dhe Berisha, plus dhe Kurti janĂ« tĂ« patĂ«metĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtim) dhe duan tĂ« kenĂ« nĂ«n vete kĂ«do nĂ« formacionet e tyre. Ky autoritet i tyre mundĂ«sohet nga njĂ« sistem gjyqĂ«sor qĂ« nuk e kupton pavarĂ«sinĂ« e pushtetit tĂ« vet dhe ndikohet politikisht, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ata qĂ« duan tĂ« pĂ«rballen me autoritetet, falĂ« tij, duhet tĂ« matin veten disa herĂ« kundĂ«r tyre dhe digĂ«n e gjyqĂ«sorit, qĂ« nuk i prek “tĂ« fortĂ«t”. Ngjarjet e “2 Prillit”, “21 Janarit, “GĂ«rdecit”, korrupsionit tĂ« sotĂ«m po arkivohen paçka se çdo vit thuhet se do punohet pĂ«r zbardhje. Nuk mjaftojnĂ« kĂ«to, po nĂ« tĂ« gjithĂ« kĂ«tĂ« hulli, njeriu i sotĂ«m shikon forcĂ«n e pushtetit qĂ« ka disiplinuar edhe krimin e organizuar.  Bota e errĂ«t e tyre ruan marrĂ«dhĂ«nie me politikanĂ«t, sikur tĂ« jenĂ« bashkĂ«punĂ«torĂ« tĂ« vjetĂ«r, fakt qĂ« reflektohet te njerĂ«zit, tĂ« cilĂ«t pĂ«rgjigjen me indiferencĂ« dhe braktisje tĂ« votimeve. TĂ« kujtosh zgjedhjet nĂ« Elbasan, DurrĂ«s, DibĂ«r dhe Dosjet pĂ«r kĂ«to zgjedhje, dekurajohesh dhe frikĂ«sohesh. Ashtu si nga nja armatĂ« e tĂ«rĂ«, tĂ« cilĂ«t punĂ«sohen si shenjĂ« “klientelizmi” dhe force pĂ«r tĂ« mbajtur bazĂ«n e kĂ«tij autoriteti. Jo mĂ« kot, patronazhimi i PS-sĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i lodhshĂ«m dhe Ă«shtĂ« nĂ« çdo qelizĂ«, ku cilido qĂ« rrĂ«shqet mund ta provojĂ« nĂ« kurriz se njeriu i sotĂ«m shqiptar Ă«shtĂ« i varur nga pushtetarĂ«t deri pĂ«r punĂ«n e zakonshĂ«m, shĂ«rbimet ose mbijetesĂ«n ekonomike. Po guxove ta sfidosh kĂ«tĂ« pushtet, atĂ«herĂ« ke humbur burimet e mbijetesĂ«s.

Kjo Ă«shtĂ« situata pas 36 vitesh demokraci nĂ« ShqipĂ«ri, ku media dhe shoqĂ«ria civile zgjedhin autocensurĂ«n ose rrugĂ« tĂ« bĂ«ra thjesht pĂ«r ta gĂ«rvishtur njĂ« pushtet qĂ« prodhon autoritet tek kryeministri dhe njerĂ«zit pranĂ« tij. Çdo lloj autoriteti tĂ« tremb, por ai i sotĂ«m, i cili ka zvogĂ«luar çdo pĂ«rmasĂ« tjetĂ«r Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i lodhshĂ«m dhe shqetĂ«sues. “Nuk ka nevojĂ« tĂ« ndash monarkun nga turma; çdo autoritet Ă«shtĂ« po aq i keq”, shkruante cinik nĂ« kohĂ«n e tij Oscar Ëilde.

Autoriteti i sotĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri i pushtetarĂ«ve tĂ« çdo lloji Ă«shtĂ« njĂ«soj me fenĂ«. Nuk kundĂ«rshtohet. Pranohet. Dhe, njeriu bĂ«het pjesĂ« e diçkaje nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vetĂ«dijshme shpesh dhe tĂ« pavetĂ«dijshme pĂ«r ta mbajtur kĂ«tĂ« autoritet gjithnjĂ« nĂ« interes tĂ« pak njerĂ«zve. KĂ«tĂ« s’po kupton dot Salianji me Spiropalin etj. KanĂ« ushqyer vetĂ« njĂ« autoritet qĂ« nuk i pĂ«rfill tani. Tek e fundit, edhe ata janĂ« thjeshtĂ« pjesĂ« e turmĂ«s. MĂ« thjesht: Ne. TĂ« gjithĂ« i jemi dorĂ«zuar fesĂ« qĂ« quhet autoritet. (Homo Albanicus)

 

 

Sikur opozita të drejtohej prej Luigj Gurakuqit?!

✇Java News
By: Ben Andoni
3 April 2026 at 18:18

Nga Ben Andoni

Ka njĂ« ngarendje tĂ« madhe pĂ«r tĂ« akuzuar pĂ«r çdo gjĂ« opozitĂ«n e sotme qĂ« pĂ«rfaqĂ«sohet nga Partia Demokratike. ËshtĂ« njĂ« garĂ« sesi tĂ« pĂ«rçudnohet roli i saj. Nuk ka faj, i cili nuk i mbivendoset asaj. PĂ«r hir tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s shpesh pĂ«rfaqĂ«suesit e saj ia japin njĂ« mundĂ«si maxhorancĂ«s qĂ« drejtohet nga kryeministri i sotĂ«m Rama. NĂ« tollovinĂ« qĂ« bĂ«jnĂ« nĂ« parlament, zhurmnajĂ«n, por mĂ« shumĂ« nga tĂ« gjitha arsyetimin pĂ«r pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« lidhur me ndryshimin. I gjithĂ« diskursi publik, orientuar prej tyre, merret me problemet e brendshme tĂ« vogla pĂ«r kryesinĂ« e partisĂ« dhe tĂ« ardhmen e pamundur tĂ« Sali BerishĂ«s, liderit historik tĂ« saj. Ky i fundit i vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r kĂ«tĂ« rol, por aspak pĂ«r tĂ« ardhmen e partisĂ« sĂ« tij, pasi do t’i duhej tĂ« mendonte pĂ«r fatin e saj nĂ« dekada nĂ« advancĂ« e ka zbritur shumĂ« diskutimin e brendshĂ«m, bashkĂ« me atĂ« tĂ« ideve dhe mbi tĂ« gjitha ndryshimin. PĂ«rdryshe, pĂ«r kĂ«tĂ« ka shĂ«rbyer edhe puna e maxhorancĂ«s duke ia hequr lehtazi dhe Ă«mbĂ«lsisht tullat ngrehinĂ«s sĂ« PD-sĂ«. NjĂ« grup i vogĂ«l njerĂ«zish tĂ« PD-sĂ« sot mundohen tĂ« artikulojnĂ« dhe tĂ« pĂ«rqasin ide dhe probleme, por vazhdimisht pĂ«rballĂ« kanĂ« murin e maxhorancĂ«s qĂ« nuk i lĂ« pĂ«r asgjĂ«. Mbi tĂ« gjitha u ka zhvlerĂ«suar fjalĂ«n. Jehona nĂ« kthim e adresimeve tĂ« tyre ka tollovitur vendin qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« krizĂ« morale dhe autoriteti besimi.

NĂ« njĂ« situatĂ«, gati tĂ« ngjashme, por nĂ« kushte tĂ« tjera, njĂ« nga krerĂ«t e opozitĂ«s shqiptare, Luigj Gurakuqi tregonte mundĂ«sitĂ« e opozitĂ«s dhe arrogancĂ«n e maxhorancĂ«s sĂ« asaj kohe. Jemi nĂ« kohĂ«n, kur Ahmet Zogu Ă«shtĂ« vetĂ«m kryeministĂ«r dhe e shpĂ«rfill hapur opozitĂ«n: “Po tĂ« ndigjojmĂ« shumicĂ«n e madhe t’anĂ«tarvet tĂ« qeverisĂ«, tĂ« gjitha tĂ« metat, tĂ« gjitha fajet e kĂ«saj kundrejt atdheut e popullit, e kanĂ« burimin nĂ« sjelljen e keqe t’opozitĂ«s. PĂ«r tĂ« mirĂ«n e ShqipnisĂ«, pĂ«r pĂ«rparimin e begatinĂ« e popullit duhet pra t’a shuejmĂ« opozitĂ«n, kĂ«tĂ« shtrigĂ« tĂ« keqe e fatzezĂ«, shkak mjerimesh e tĂ« vishtirash”. Tallja therĂ«se e Gurakuqit rĂ«ndon jo vetĂ«m mbi Zogun por edhe shumĂ« personalitete tĂ« asaj kohe qĂ« nuk e kuptojnĂ« rolin e opozitarizmit. Mes tyre dhe Musa JukĂ«n, asokohe bashkiak i ShkodrĂ«s. Dhe, mĂ«simi i tij qĂ« sot e kanĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« ta adaptojnĂ« nĂ« opozitĂ« pĂ«r t’ia pĂ«rcjellĂ« maxhorancĂ«s: “Njeriu nuk mund tĂ« kĂ«naqet vetĂ«m me bukĂ«, por ka nevojĂ« edhe pĂ«r gjellĂ«n e shpirtit. Buk’ e punĂ« kishim, ndoshta me gjetun edhe nĂ«n thembrĂ«n e tĂ« huejit, por do t’ishte bukĂ« e mbymyeme me turp, do tĂ« ishte punĂ« me djersĂ« gjaku. Ma mirĂ« le tĂ« kĂ«naqemi me pak, e tĂ« fĂ«rgohemi nĂ« vojin t’ën, por t’ushqejmĂ« e tĂ« forcojmĂ« shpirtin me ideale tĂ« nalta, qĂ« nuk vdesin kurrĂ«â€. Dhe, kĂ«rkesa e tij Ă«shtĂ« e mbetet pĂ«r idealizimin, atĂ« qĂ« i duhej asokohe ShqipĂ«risĂ« dhe qĂ« opozita mĂ«ton se po e pĂ«rcjell pa asnjĂ« pĂ«rfitim. KĂ«tĂ« i kĂ«rkojmĂ« sot opozitĂ«s tonĂ« dhe ndryshimit, pĂ«rpjekjen pĂ«r njĂ« ShqipĂ«ri tĂ« thjeshtĂ« dhe normale
me njerĂ«z si
 Luigj Gurakuqi. 
kjo mbetet njĂ« thirrje nĂ« eter. Pak muaj mĂ« vonĂ« nga shkrimi i kĂ«tyre rreshtave, personalitetin e njohur do ta vrisnin me njĂ« atentat nĂ« Bari. Ky mesazh u shkrua njĂ« tĂ« Shtunde, 3 Nanduer, 1923
shtoi nĂ« fund. Akoma shpresonte. (Javanews)

Etika e Frashërit dhe Gjadrit për ambicien?!

✇Java News
By: Ben Andoni
27 March 2026 at 22:00

Nga Ben Andoni

E futur nĂ« matrica antropologjike, ambicia sot, Ă«shtĂ« nga shtysat mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r ndryshim. A Ă«shtĂ« e mirĂ«? PatjetĂ«r. Ambicia e shqiptarĂ«ve pĂ«r mĂ«vetĂ«sinĂ« e tyre i dha jetĂ« Rilindjes sĂ« vĂ«rtetĂ«. Anipse, ambicia e tepĂ«rt nĂ« kulturĂ«n e individit shqiptar (mbase panginja) duket se lidhet dhe Ă«shtĂ« pasojĂ« e turbullirave tĂ« periudhave historike, tranzicionin nga njĂ« regjim shumĂ« i mbyllur nĂ« njĂ« syresh tĂ« globalizuar etj. KĂ«rkesa pĂ«r njĂ« jetesĂ« tĂ« mirĂ« ka bĂ«rĂ« qĂ« shumĂ« tĂ« mos frenohen nga njĂ« aspekt i thjeshtĂ« i ambicies: etikĂ«n e saj. NĂ« kohĂ«, kjo na ka bĂ«rĂ« qĂ« tĂ« shpĂ«rfaqemi shumĂ« larg interesave tĂ« vendit dhe pa mundur qĂ« atĂ« ta derdhim nĂ« enĂ«n e madhe, e cila bashkon djersĂ«n e njerĂ«zve qĂ« bĂ«jnĂ« dhe lartĂ«sojnĂ« ShqipĂ«rinĂ«. Pak vite mĂ« parĂ« (Zaloshnja, B.W., 2023) statisticieni mediatik, Eduart Zaloshnja i referohej njĂ« shpĂ«rdorimi tĂ« frikshĂ«m me paratĂ« e ShqipĂ«risĂ«, njĂ«rit prej vendeve mĂ« tĂ« varfra nĂ« Ballkan dhe mĂ« gjerĂ«. NĂ« ekstrapolimin e tij shkruhej se pĂ«rafĂ«rsisht: “
11% e parave qĂ« arrijnĂ« tĂ« grumbullohen nĂ« Thesarin e Shtetit shqiptar, shpĂ«rdorohen mĂ« pas ose ndahen mes politikanĂ«ve apo zyrtarĂ«ve tĂ« korruptuar dhe korruptuesve tĂ« tyre. PĂ«rqindjet e mĂ«sipĂ«rme pĂ«rkthehen nĂ« njĂ« gropĂ« 20 miliardĂ« dollarĂ«she nĂ« 20 vjetĂ«t e fundit
”. Nuk ka ditĂ« qĂ« lajmet tĂ« pĂ«rthithin vĂ«mendjen pĂ«r tĂ« korruptuar, pĂ«r marifetçinj, pĂ«r “vizionarĂ«t e tĂ« keqes”, tĂ« cilĂ«t pas ‘90 janĂ« kthyer nĂ« normalitet. PĂ«r fat tĂ« keq, pĂ«rfshijnĂ« gjeneratĂ«n tonĂ« X dhe madje dhe atĂ« Z, sak atĂ« qĂ« sot po kĂ«rkon ndryshimet, ngado nĂ« EvropĂ« e ngado. Ambicia qĂ« injoron kufijtĂ« etikĂ« Ă«shtĂ« fare e prekshme tek ne. AtĂ« e ke tĂ« materializuar sot nĂ« butaforitĂ« e zyrave tĂ« SPAK-ut pĂ«rmbytur me dosje korrupsioni. E pĂ«r çfarĂ« duhet ambicia nĂ«se nuk prodhon mirĂ«qenie dhe shqiptarĂ«t vazhdojnĂ« e mbesin tĂ« varfĂ«r? Kujt i duhet kjo kotĂ«si qĂ« e shikojmĂ« sot nĂ« fotot e pushimeve dhe argĂ«timeve tĂ« tĂ« ashtuquajturve VIP-a, apo llojet e makinave tĂ« shtrenjta qĂ« gati na pĂ«rplasin rrugĂ«ve, nga ku na hedhin vĂ«shtrim pĂ«rbuzĂ«se. TĂ« jetĂ« kjo ambicie thjesht pjesĂ« e mirĂ«qenies sociale apo status i njĂ« klase tĂ« re qĂ« po kĂ«rkon konfirmim? TĂ« dhĂ«nat tregojnĂ« se po pasurohet vetĂ«m njĂ« pjesĂ« fare e vogĂ«l, afĂ«r pushtetit tĂ« sotĂ«m Rama. Pyetje tĂ« shumta rrjedhin, por t’i drejtohemi historisĂ«, e cila pĂ«rmban disa nga njerĂ«zit tanĂ« qĂ« kishin ambicien pozitive dhe i falĂ«n vendit gjĂ«ra tĂ« mĂ«dha, ende funksionale. Nuk janĂ« shumĂ«, por do sillnim njĂ«rin syresh. Ishte inxhinier Gjadri (Gjovalin), i mbetur i vĂ© herĂ«t me njĂ« djalĂ« (Ing. Egon Gjadrin) qĂ« duhej ta rriste i vetĂ«m kantiereve dhe qĂ« ndoqi plot dinjitet rrugĂ«n e tij. MĂ« 1943, duke pĂ«rdorur pseudonimin G. Maranaj, shkroi nĂ« gjermanisht njĂ« vepĂ«r “Briefe an meine tote Frau” me letrat qĂ« i shkroi tĂ« shoqes sĂ« tij pasi kishte ndĂ«rruar jetĂ«, duke rrĂ«ngjethur me emocionin e ndjenjĂ«s. Gati 55 vite mĂ« vonĂ«, vĂ«llimi u botua pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« mĂ« 1998, pĂ«rkthyer nga Petraq Kolevica me titullin “Letra e gruas sime tĂ« vdekur”. Kurse Ardian Ndreca bĂ«ri njĂ« ushtrim pĂ«rkthimi tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m me gegĂ«rishten letrare (2017) e ribotoi me titullin “Letra shoqes seme tĂ« vdekun”. PĂ«r brezin e pas viteve ’90 atĂ« e kishte mbuluar tisi “i harresĂ«s”. Por dinjiteti Ă«shtĂ« gjithnjĂ« referim. Inxhinierit tĂ« urĂ«s monumentale tĂ« Matit dhe urĂ«s tĂ« madhe te bulevardi “DĂ«shmorĂ«t e Kombit” nĂ« kryeqytet i ruhen nĂ« fondin e Arkivit Qendror Teknik tĂ« NdĂ«rtimit projekte tĂ« mbi 75 veprave inxhinierike tĂ« tij, tĂ« ndĂ«rtuara nĂ« rajone tĂ« ndryshme tĂ« ShqipĂ«risĂ«. Ambicia e tij nuk ishte tĂ« evidentohej nĂ« ShqipĂ«rinĂ« e sfilitur, sepse humbja e tĂ« shoqes dhe rritja e tĂ« birit e kishin bĂ«rĂ« tashmĂ«, por tĂ« punonte me nivele tĂ« larta. Ai konsiderohet si inxhinieri qĂ« aplikoj me sukses nĂ« ShqipĂ«ri, metodat mĂ« inovatore dhe bashkĂ«kohore tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« Urave, si edhe njĂ« punĂ«tor i madh i shkencĂ« dhe njĂ« njeri i progresit, qĂ« studentĂ«t e tij dhe sidomos kolegĂ«t do e mbanin mĂ«nd pĂ«r dinjitetin, nivelin e lartĂ« tĂ« kĂ«rkesĂ«s tekniko-inxhinierike dhe qĂ«ndrimit pakompromis nĂ« mbrojtje tĂ« lirisĂ« sĂ« mendimit dhe sĂ« vĂ«rtetave shkencore. Siç ndodh rĂ«ndom, edhe ai nuk i shpĂ«toj dot pĂ«rballjes sĂ« ambicies pĂ«r ta errĂ«suar, penguar dhe mbi tĂ« gjitha pĂ«r ta pĂ«rfolur e shmangur. Mbeti kredoja e tij: TĂ« bĂ«sh pĂ«r vendin tĂ«nd mĂ« tĂ« mirĂ«n, duke respektuar etikĂ«n e mendimit dhe ambicien pozitive pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«! Identiteti, paçka se pĂ«r shumĂ« konsiderohet si abstrakt, Ă«shtĂ« pjesa qĂ« intelektualĂ« si ai, e kishin tĂ« plazmuar nĂ« varĂ«si tĂ« respektit pĂ«r kontributin ndaj vendit. ShumĂ« vite mĂ« vonĂ«, Ing. SkĂ«nder Kosturi do tĂ« na sillte kĂ«tĂ« pĂ«rmes evokimit tĂ« punĂ«s pĂ«r njĂ« urĂ« (e LanĂ«s) qĂ« Ă«shtĂ« nga ato mĂ« funksionale tĂ« kryeqytetit dhe qĂ« e pĂ«rshkojmĂ« çdo ditĂ«: “Ura pranĂ« Hotel ‘Dajtit’ nuk mund tĂ« dallohet pĂ«r gjerĂ«sinĂ«, e cila nĂ« llogaritjen e njĂ« ure tĂ« tillĂ« ka pak rĂ«ndĂ«si. Interesante Ă«shtĂ« zgjidhja e inkastrimit tĂ« thembrave tĂ« harkut tĂ« shtrirĂ«. Prof. Gjadri mĂ« ka treguar rreth 50 vjet mĂ« parĂ« njĂ« botim apo revistĂ«, qĂ« e mbante nĂ« zyrĂ«n e tij, nĂ« katin e tretĂ« te Ministria e NdĂ«rtimit, ku qe pĂ«rshkruar armimi i kĂ«saj ure nĂ« gjuhĂ«n gjermane, qĂ« unĂ« nuk e kuptoja. Mbaj mend qĂ« skicat e armimit ishin bĂ«rĂ« me ngjyrĂ« tĂ« bardhĂ« nĂ« sfond tĂ« gjelbĂ«r. PĂ«r kĂ«tĂ« urĂ« b.a ndĂ«rtuar rreth njĂ« shekull mĂ« parĂ« Ă«shtĂ« se gjatĂ« periudhĂ«s sĂ« komunizmit, nĂ« paradat ushtarake mbi tĂ« kanĂ« kaluar kolona tankesh, pra njĂ« ngarkesĂ« e tillĂ« jo e zakonshme pĂ«r kohĂ«n. Sot me normat nĂ« fuqi parashikohet edhe ekspozimi ndaj ndotjes urbane qĂ« nĂ« atĂ« kohĂ« nuk njihej. Edhe çimentoja e asaj kohe ka qenĂ« shumĂ« mĂ« e dobĂ«t se kjo qĂ« prodhohet sot. Profesori kishte qejf mbĂ«shtetjet e urave nĂ« bazament shkĂ«mbor dhe unĂ« miqĂ«sisht e ngacmonja duke i pĂ«rmendur kĂ«tĂ« urĂ« tĂ« ndĂ«rtuar nĂ« bazament dhĂ©u tĂ« zakonshĂ«m. Vlera e asaj ure Ă«shtĂ« sepse Ă«shtĂ« krijim i njĂ« figure tĂ« shquar tĂ« inxhinierisĂ« shqiptare e mĂ« tej, pĂ«r tĂ« cilĂ«n ka edhe targetin pĂ«rkatĂ«s”.

ShumĂ« vite pĂ«rpara tij, nĂ« njĂ« artikull Mit’hat FrashĂ«ri nga studimi “PĂ«r tĂ« formuar karakterin” (Revista “Pedagogjike”, nr, 6-11, viti 1926) do e sqaronte fenomenin e ambicies nĂ« konceptin antropologjik: “Shqiptari ka ambicion personal fort tĂ« zhvilluarĂ«; ky ambicion Ă«shtĂ« vĂ«lla dhe motrĂ« me kotĂ«sinĂ«. KĂ«rkon nder dhe lavdĂ« pĂ«r vetĂ«hen e tij. PĂ«r fat tĂ« keq kombin dhe naltĂ«sinĂ« e kombit e kemi pakĂ« si tĂ« harruarĂ« mĂ«njanĂ«.

Kemi nevojĂ« qĂ« tĂ« zgjojmĂ« te nxĂ«nĂ«sit njĂ« ambicion kombiar, njĂ« lithkĂ« solidariteti pĂ«r ccdo send qĂ« i takon kombit, racĂ«sĂ«, vendit tĂ« ShqipĂ«risĂ«. KĂ«tĂ« ndjenjĂ« munt ta ngjallim duke e bindurĂ« nxĂ«nĂ«sin se, vetĂ«m duke u nderuarĂ« kombi, duke u-lĂ«vduar ShqipĂ«rija, duke qenĂ« me famĂ« dhe me zĂ« tĂ« mirĂ« ccdo send qĂ« i pĂ«rket ArbĂ«risĂ«, vetĂ«m atĂ«herĂ« edhe ccdo ShqipĂ«tar, ccdo njeri munt qĂ« tĂ« jetĂ« i lĂ«vduarĂ« dhe i nderuarĂ« si person; me njĂ« fjalĂ« duhetĂ« qĂ« tĂ« vĂ«rĂ« nĂ« shĂ«rbim tĂ« ShqipĂ«risĂ« gjithĂ« ambicionin dhe aktivitetin e tij, qĂ« tĂ« marrĂ« edhe vetĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe dhe mĂ« tĂ« pĂ«lqyerĂ«â€.

MĂ«sime tĂ« vyera pĂ«r njĂ« kohĂ«, ku tĂ« zhvatĂ«sh vendin, Ă«shtĂ« “zotĂ«si” dhe tĂ« mos kontribuosh pĂ«r tĂ«, quhet “me pa punĂ«n tĂ«nde”. Ing. Gjadri e kishte njĂ« synim dhe kjo lidhej me ambicien pĂ«r ta parĂ« vendin e tij, ZonjĂ« mbi zonjat, kurse punĂ«n e tij thjesht detyrimin qĂ« çdo shqiptar ka pĂ«r vendin e tij; kurse FrashĂ«ri me potencialin e lartĂ« kulturologjik dhe si shtetar mundohej tĂ« ngjallte pak vetĂ«dije pĂ«r kombin, atĂ«herĂ« kur ShqipĂ«ria sapo kishte nisur rrugĂ«timin mes shteteve tĂ« qytetĂ«ruar, me shqetĂ«simin qĂ« e provojmĂ« nĂ« çdo moment: MungesĂ«n e etikĂ«s sĂ« ambicies dhe panginjen nĂ« kurriz tĂ« vendit. Kjo tĂ« vjen nĂ« mend kĂ«to ditĂ« marsi, kur Gjadri numĂ«ron 54 vite nĂ« amĂ«shim (U largua mĂ« 13 Mars), kurse Mit’hat FrashĂ«ri ka ditĂ«lindjen e tij (25 Mars, 1880), tĂ« dy donin ta kanalizonin ambicien pĂ«r njĂ« ShqipĂ«ri tĂ« bukur. FatkeqĂ«sisht, ne, shqiptarĂ«t e sotĂ«m jemi ende larg mĂ«simit tĂ« tyre, tĂ« Rilindasve tĂ« vĂ«rtetĂ«. (Homo Albanicus)

 

❌
❌