❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Yesterday — 3 June 2026Java News

Zvërneci nuk mbrohet me nacionalizëm, as me antisemitizëm

✇Java News
By: Java News
3 June 2026 at 20:06

Nga Rildo Ngjela

Nga një mosmarrëveshje lokale dhe një investim serioz, Zvërneci është kthyer tashmë në një pasojë e zakonit të vjetër të shtetit, ku jep shpjegime vetëm pas faktit të kryer. Kjo është edhe çështja pse gardhi rrethues në Zvërnec ka arritur jashtë Shqipërisë.

Greqia po e sheh si çështje tĂ« tĂ« drejtave tĂ« minoritetit, pronĂ«sisĂ« dhe mbrojtjes sĂ« mjedisit sipas standardeve tĂ« BE-sĂ«. NĂ« Serbi, mediat po e lexojnĂ« si njĂ« çështje ku investitorĂ«t e huaj mund tĂ« marrin çfarĂ« tĂ« duan nĂ« kohĂ« rekord dhe pa transparencĂ«. ShqipĂ«ria, nĂ«se e ka tĂ« nevojshme tĂ« pĂ«rgjigjet, nuk duhet t’i pĂ«rgjigjet me zemĂ«rim, as AthinĂ«s dhe as Beogradit.

Nga ana tjetër, trajtimi i shqetësimit si armiqësi, nuk është kurrë argument. Jo çdo protestues është kundër zhvillimit. Jo çdo ambientalist është kundër investimit. Jo çdo pretendues i pronës është politikisht i manipuluar. Nga njëra anë, Shqipëria ka nevojë për më shumë investime, turizëm, punësim dhe hyrje të kapitalit të huaj. Nga ana tjetër, zhvillimi nuk mund të mbrohet duke u kërkuar qytetarëve të besojnë verbërisht. Një shtet serioz, që përthith investime kaq të mëdha, duhet të bëjë transparente lejet, dokumentet pronësore dhe vlerësimin mjedisor. Me pak fjalë: Ja kontrata. Ja ligji.

Ndërkohë, protesta nuk duhet të shkatërrojë bazën e saj morale, duke e kthyer Zvërnecin në një skenë ku mbizotërojnë narrativat etnike apo gjuha antisemite. Kush ka problem me projektin, duhet të flasë për projektin. Kush ka problem me pronën, duhet të flasë për pronën. Kush që ka shqetësim për mjedisin, duhet të flasë për mjedisin. Por, të shndërrosh mosmarrëveshjen për projektin, pronat dhe mjedisin në një urrejtje kundër hebrenjve, kjo është e papranueshme. Për Shqipërinë është moralisht e shëmtuar, politikisht e dëmshme dhe njollos kujtesën e një vendi që ka mbrojtur atë popull.

PĂ«r t’ju kthyer argumenteve qĂ« vijnĂ« nga jashtĂ«, shqetĂ«simi grek duhet tĂ« trajtohet me seriozitet, pa u pĂ«rfshirĂ« emocionalisht. NĂ«se ka pretendime pronĂ«sore, duhet tĂ« sqarohen. ShqetĂ«simet pĂ«r minoritetin duhet tĂ« adresohen pĂ«rmes ligjit. Dhe, nĂ«se ka detyrime mjedisore tĂ« lidhura me rrugĂ«n europiane tĂ« ShqipĂ«risĂ«, ato duhet tĂ« respektohen. Por njĂ« asnjĂ« mĂ«nyrĂ« nuk duhet qĂ« kjo çështje tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« fushĂ«betejĂ« etnike. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« çështje 100% shqiptare, e cila kĂ«rkon seriozitet institucional. PĂ«rgjigjja e duhur pĂ«r GreqinĂ« Ă«shtĂ« transparenca dhe jo gjuha emocionale. NĂ« fakt, edhe ajo zyrtarisht atĂ« ka kĂ«rkuar.

Leximi serb Ă«shtĂ« ndryshe. Mediat atje e shohin nĂ« shkallĂ« rajonale dhe thonĂ« se emra tĂ« fuqishĂ«m arrijnĂ« tĂ« hapin dyer mĂ« shpejt se koha e procedurave ligjore. Duhet sqaruar se opinioni publik serb nuk Ă«shtĂ« gjykatĂ«s i ShqipĂ«risĂ« dhe Beogradi nuk Ă«shtĂ« shembulli mĂ« i mirĂ« pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« leksione mbi qeverisjen. Kur mediat serbe paralelizojnĂ« ZvĂ«rnecin me modelin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« zhvillimit tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme, qĂ« kanĂ« ndjeshmĂ«ri politike, qeveria shqiptare nuk duhet tĂ« irritohet. Detyra e saj Ă«shtĂ« tĂ« provojĂ« se ShqipĂ«ria nuk Ă«shtĂ« pjesĂ« e kĂ«tij modeli. Madje, tĂ« faktojĂ« se shteti s’po e fsheh procesin, se interesi publik Ă«shtĂ« i mbrojtur dhe se investimi strategjik nuk do tĂ« thotĂ« privilegj privat mbi llogaridhĂ«nien publike.

Rreziku i vërtetë për Zvërnecin nuk është protesta, as shqetësimi grek, as interpretimi serb dhe as mediatizimi ndërkombëtar i çështjes. Rreziku i vërtetë është mungesa e besimit. Sepse, kur mungojnë dokumentet rritet dyshimi. Kur shteti flet vonë, përhapet konspiracioni. Kur shteti merr pozita mbrojtjeje, shfaqen nacionalizmat. Kur protesta bëhet e pakujdesshme, ndërhyn ekstremizmi. Dhe kur të dyja palët fusin emocionalisht, harrohen faktet.

Nëse qeveria vërtet beson tek projekti, të merret me projektin dhe jo me protestuesit. As me Belerin. Nuk mund të humbasë kohë me teori konspiracioni. Dhe pa i trajtuar qytetarët si nxënës të pavëmendshëm në mësim. E ka në dorë ta mbrojë projektin me dokumente, me ligj, me garanci, procedurë, kontrata, transparencë dhe me përgjegjësi institucionale.

Kaq.

Nga ana tjetĂ«r, protesta duhet tĂ« bĂ«jĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«, nĂ«se dĂ«shiron tĂ« jetĂ« serioze. Nuk duhet ta humbasĂ« kauzĂ«n. As ta ndotĂ« shqetĂ«simin mjedisor me sintisemitizĂ«m. Dhe as ta kthejĂ« tĂ« drejtĂ«n e pronĂ«s nĂ« konflikt etnik. Nuk duhet zĂ«vendĂ«suar kĂ«rkesa “ku janĂ« dokumentet” me sloganin “ikni tĂ« gjithĂ«â€. NĂ« rast tĂ« kundĂ«rt, protesta nuk do e ndihmonte ZvĂ«rnecin. VetĂ«m do e pĂ«rdorte atĂ« pĂ«r tĂ« arritur diku tjetĂ«r.

Sot, Zvërneci është një provë për të gjithë ne.

Për qeverinë është provë transparence.

Për protestën është provë nëse di të mbrojë një kauzë pa rënë në gjuhën e urrejtjes.

Për opozitën është provë nëse di të bëjë politikë pa përdorur zemërimin e të tjerëve.

Për median është provë nëse do të dijë të dallojë faktin nga histeria.

Ndërsa, për Shqipërinë është provë nëse zhvillimi do të vijë si një projekt kombëtar apo si një marrëveshje që qytetarët e shohin vetëm kur u del përpara gardhi.

Në fund të fundit, nuk duhet të harrojmë që një investim i madh nuk dëmtohet kurrë nga transparenca. Përkundrazi, dëmtohet nga dyshimi. Dhe dyshimi nuk shuhet me nacionalizëm apo me antisemitizëm. As me fyerje apo arrogancë.

Ai shuhet me shtet.

I burgosuri politik Erion Veliaj dhe integrimi europian

✇Java News
By: Java News
3 June 2026 at 11:58

Nga Sokrat Mara

Dje Kryeministri bëri një deklaratë interesante. Tha se i burgosuri politik Erion Veliaj nuk është i burgosur politik, sepse Shqipëria nuk ka të burgosur politikë. Por në të njëjtën kohë tha se mazhoranca është e gatshme të durojë edhe padrejtësi të drejtësisë së re, sepse objektivi madhor është integrimi europian.

Nëse pranohet se një padrejtësi mund të ekzistojë dhe megjithatë tolerohet për shkak të një qëllimi politik më të lartë, apo sepse ne nuk mund të ndërhyjmë në drejtësi, atëherë jemi tashmë në territorin e një argumenti politik.

Jo gjithmonĂ« prokurorĂ«t politikĂ« marrin urdhra politikĂ« nga politikanĂ«t. Çështja Ă«shtĂ« tjetĂ«r: a mund tĂ« prodhojĂ« sistemi njĂ« padrejtĂ«si ndaj njĂ« individi dhe politika ta pranojĂ« atĂ« si kosto tĂ« pranueshme pĂ«r njĂ« objektiv strategjik qĂ« mbetet, nĂ« thelb, objektiv politik?

Nëse përgjigjja është po, atëherë arsyeja politike i është mbivendosur arsyes ligjore.

Madje paradoksi bëhet edhe më i fortë kur kujtojmë se vetë SPAK matet publikisht edhe përmes rezultateve, statistikave dhe perceptimit të suksesit në luftën kundër korrupsionit, një proces i lidhur ngushtë me axhendën e integrimit europian. Integrimi në BE është objektiv politik i shtetit shqiptar. Nëse ky objektiv politik shndërrohet në arsye që të cënohet liria apo të përcaktohet fati procedural i individëve, për të prodhuar statistika, mesazhe apo rezultate që i shërbejnë këtij objektivi, atëherë debati nuk është më juridik. Ai është domosdoshmërisht politik.

Një njeri nuk bëhet domosdoshmërisht i burgosur politik vetëm kur futet në burg me urdhër të një politikani. Mund të bëhet i tillë edhe kur mbahet në burg sepse askush nuk dëshiron të vërë në diskutim një padrejtësi që i shërben një qëllimi politik më të madh.

Në këtë kuptim, referimi i Kryeministrit te rasti i Fatos Nanos është më domethënës sesa mund të duket. Sepse vetë krahasimi pranon se ekziston mundësia që politika të prodhojë viktima në emër të objektivave që ajo i konsideron historike.

Por në një shtet të së drejtës europiane nuk mund të ketë qytetarë sakrifice për integrimin europian.

Nëse një shumicë politike bindet se një qytetari, aq më shumë kryeqytetarit Erion Veliaj apo kujtdo tjetër, po i bëhet padrejtësi, detyrimi i saj nuk është të heshtë. Detyrimi i saj është të aktivizojë të gjitha mekanizmat kushtetues dhe institucionalë që ajo padrejtësi të verifikohet dhe, nëse ekziston, të ndalet; pa ndërhyrë fare në drejtësi, por duke reaguar ndaj padrejtësisë.

Të reagosh ndaj një padrejtësie nuk do të thotë të ndërhysh në drejtësi. Përkundrazi. Do të thotë të kërkosh që drejtësia të funksionojë si drejtësi.

NĂ«se integrimi europian kĂ«rkon kurbane politike, atĂ«herĂ« tĂ« paktĂ«n nĂ« 35-vjetorin e PartisĂ« Socialiste t’i kishin dhĂ«nĂ« medaljen e artĂ« tĂ« “heroit tĂ« integrimit europian”: tĂ« burgosurit politik Erion Veliaj qĂ« po na integron nĂ« EuropĂ«.

Before yesterdayJava News

Salianji si kryetari de facto i PD-së, Berisha si kryetari i vulës

✇Java News
By: Java News
31 May 2026 at 17:35

Nga Vilant Xhori

Dy ditë më parë në Tiranë, Ervin Salianji përmbylli turin e tij të takimeve në të dymbëdhjetë qarqet e vendit. Përtej sallave të mbushura, entuziazmit dhe përbërjes së audiencës, ajo që spikati në mënyrë të qëndrueshme ishte një emërues i përbashkët: shqetësimi i demokratëve për rikthimin e Partisë Demokratike në rrugën e fitores dhe daljen nga një periudhë e zgjatur pasigurie politike.
Ndërkohë, Sali Berisha mbylli një proces tjetër politik, një kuvend të zhvilluar pa garë reale, pa konkurrencë të mirëfilltë dhe pa alternativë të vërtetë. Dy ngjarje që ndodhën pothuajse paralelisht, por që përfaqësojnë dy qasje të ndryshme dhe dy vizione krejtësisht të kundërta mbi të ardhmen e opozitës shqiptare.
Pra, nĂ« njĂ«rĂ«n anĂ« qĂ«ndron Sali Berisha, i pajisur me “vulĂ«â€ institucionale, njĂ« legjitimitet i dhuruar nga qeveria. NĂ« anĂ«n tjetĂ«r qĂ«ndron Ervin Salianji, legjitimiteti i tĂ« cilit buron nga njĂ« marrĂ«dhĂ«nie e drejtpĂ«rdrejtĂ« me bazĂ«n demokrate dhe nga mbĂ«shtetja massive e rinisĂ« e provuar nĂ« takime tĂ« shumta nĂ« mbarĂ« vendin. KĂ«shtu, ndĂ«rsa Berisha shfaqet si simbol i vazhdimĂ«sisĂ« sĂ« njĂ« strukture tĂ« mbyllur, Salianji paraqitet si njĂ« figurĂ« qĂ« kĂ«rkon tĂ« ndĂ«rtojĂ« njĂ« lidhje tĂ« hapur me demokratĂ«t dhe tĂ« artikulojĂ« njĂ« alternativĂ« fituese.
Edhe profili politik i dy protagonistëve e bën dallimin të dukshëm. Ervin Salianji identifikohet me një brez të ri politikanësh, me përvojë të fituar në përballje të fituara elektorale dhe në beteja politike që kanë pasur kosto personale për të. Pra, për ta thënë më troc, Ervin Salianji është një politikan që u përball me burgun për atë që denoncoi. Ndërsa Sali Berisha mbetet figura më dominuese e historisë së Partisë Demokratike, por njëherazi edhe simboli i një modeli drejtimi që shumica e demokratëve e konsideron të konsumuar dhe të paaftë për të zgjeruar mbështetjen elektorale të opozitës. Për më tepër, Berisha është një politikan i izoluar nga perëndimi dhe që po përballet me drejtësinë për abuzimet me pushtetin që akuzohet se ka bërë.
Koha po e shtyn gjithnjë e më qartë debatin drejt një pikëpyetjeje të madhe: nëse opozita do të vazhdojë të mbetet peng i një strukture të trashëguar, apo do të orientohet drejt një rinovimi të vërtetë politik. Në këtë ndarje perceptimesh, Salianji gjithnjë e më shumë shihet si një figurë që përfaqëson aspiratën për ndryshim, ndërsa Berisha si simbol i një epoke që po përpiqet të zvarritet më shumë sesa lejon realiteti politik.
Në fund të fundit, beteja nuk është vetëm për drejtimin e një partie, por për vetë kuptimin e saj. Njëra rrugë synon fitore përmes hapjes; tjetra synon mbijetesën përmes mbylljes dhe kontrollit. Dhe mes këtyre dy qasjeve, opozita shqiptare po përcakton fatin e saj të ardhshëm.

Paradokset e një vendi ku partitë transformohen më shpejt se shoqëria

✇Java News
By: Java News
31 May 2026 at 12:32

Nga Bjorn Runa

Gjatë kësaj jave u publikua në media një studim statistikor nga Bashkim Shehu dhe Eduard Zaloshnja, i cili flet shumë për realitetin politik të Shoqërisë shqiptare, por që si shumë histori të të rëndësishme, u varros nga kakofonia e zakonshme e politikës së ditës.

Studimi merret me marrĂ«dhĂ«nien e çuditshme qĂ« shqiptarĂ«t kanĂ« me fjalĂ«t “i majtĂ«â€ dhe “i djathtĂ«,” dy etiketa qĂ« pĂ«rdoren vazhdimisht, por qĂ« shpesh humbasin kuptimin sapo pĂ«rballen me bindjet reale tĂ« qytetarĂ«ve.

Sipas studimit 41% e tĂ« anketuarve e identifikojnĂ« veten si tĂ« majtĂ«, 31.3% si tĂ« djathtĂ« dhe 24.2% si tĂ« qendrĂ«s. 3.5% u pĂ«rgjigjĂ«n me “Nuk e di.” Ironia Ă«shtĂ« se tĂ« vetmit qĂ« e kanĂ« realisht tĂ« qartĂ« bindjen e tyre politike janĂ« kĂ«ta 3.5% qĂ« thonĂ« sinqerisht se nuk e dinĂ« se ç’bindje kanĂ«. Pjesa tjetĂ«r, qĂ« janĂ« edhe shumica, nuk e ka tĂ« qartĂ« as se çfarĂ« nĂ«nkuptojnĂ« realisht etiketat “i majtĂ«â€ apo “i djathtĂ«.” Kjo bĂ«het e qartĂ« mĂ« tej nĂ« studim, ku del se 82%-94% e tĂ« anketuarve mbĂ«shtesin politika historikisht tĂ« asociuara me tĂ« majtĂ«n (arsim dhe shĂ«ndetĂ«si publike, mbrojtje sociale, ndĂ«rhyrje tĂ« shtetit nĂ« ekonomi), por vetĂ«m 41% e konsiderojnĂ« veten tĂ« majtĂ«. Madje, nga studimi del se edhe mes atyre qĂ« identifikohen si tĂ« djathtĂ«, shumica (81%-95%) mbĂ«shtesin politika tĂ« majta. PĂ«r ta thĂ«nĂ« mĂ« thjesht, kur vjen fjala tek çështjet social-ekonomike (gjĂ«ra qĂ« prekin jetĂ«n e pĂ«rditshme tĂ« njerĂ«zve), shumica e tĂ« djathtĂ«s shqiptare ka mendĂ«sinĂ« e tĂ« majtĂ«s europiano-perĂ«ndimore.

Ky Ă«shtĂ« paradoksi shqiptar. NdĂ«rsa dy partitĂ« kryesore janĂ« transformuar ideologjikisht nĂ« kĂ«to tri dekada – me PS qĂ« nuk pĂ«rfaqĂ«son mĂ« asgjĂ« tĂ« majtĂ« dhe PD qĂ« prej kohĂ«sh nuk pĂ«rfaqĂ«son mĂ« frontin antikomunist tĂ« fillimviteve 1990-tĂ« – reflekset bazĂ« politike tĂ« shoqĂ«risĂ« nuk kanĂ« ndryshuar pothuajse aspak.

Zakonisht pritet të ndodhë e kundërta. Shoqëria ndryshon me ritme më të shpejta dhe partitë detyrohen që ta ndjekin. Gjeneratat e reja përballen me konflikte të reja sociale dhe pasiguri ekonomike, duke i detyruar partitë të ripërkufizojnë vetveten ose të rrezikojnë zhdukjen dhe zëvendësimin nga forca të reja politike. Po e shohim të ndodhë në një pjesë të mirë të Europës. Megjithatë, duket se në Shqipëri partitë ia kanë dalë të modernizojnë teknikat e kontrollit të pushtetit, ndërsa shumica e votuesve mbetet e atashuar me hartën e vjetër politike të vizatuar në vitet e para të pas komunizmit.

Prova më domethënëse e kësaj është roli i historive familjare. Studimi tregon se mes qytetarëve që vijnë nga familje që kanë patur lidhje me regjimin e dikurshëm komunist, 72.2% e tyre votojnë për PS-në. Vetëm 11.3% e këtij grupi e identifikojnë veten si të djathtë, ndërsa vetëm 10% thanë se kanë votuar për PD-në. Ndërkaq, mes qytetarëve nga familje të persekutuara gjatë diktaturës, ose familje me histori të përzierë, 57.5% identifikohen si të djathtë dhe 46.8% si votues të rregullt të PD-së.

Pra, trashëgimia më e fortë politike në Shqipëri mbetet kryesisht trashëgimia në kuptimin e parë të fjalës. Kujtesa familjare është shumë më e rëndësishme se sa çfarëdo ideologjie apo programesh që forcat politike mund të prezantojnë gjatë fushatave elektorale. Pozicioni i familjes së dikujt gjatë diktaturës luan një rolë shumë më të rëndësishëm se sa politikat publike.

Tani, kjo nuk do të thotë se historia familjare është krejtësisht e parëndësishme dhe se kujtime të tilla duhen shpërfillur plotësisht. Nisur nga e shkuara e vendit, është e qartë për këdo se në Shqipëri historia ka patur rol të drejtpërdrejtë tek familja, pasi për shumicën ajo ka përcaktuar arsimin që do duhej të ndiqnin, karrierat, dënimet, privilegjet dhe poshtërimin. Problemi nis kur kujtime të tilla vijojnë të përcaktojnë identitetet politike edhe kur vetë partitë për të cilat votojmë nuk përfaqësojnë më konfliktet fillestare që i prodhuan ato.

Por konfuzioni politik i shoqërisë është i dukshëm edhe në marrëdhënien mes klasave shoqërore dhe mënyrës se si votojnë pjesa dërrmuese e qytetarëve. Zakonisht njerëzit me të ardhura të larta priren, të paktën ekonomikisht, drejt politikave të djathta sepse ato politika janë në interes të tyre (edhe pse dhe këtu ka vend për debat). Megjithatë, studimi tregon se në Shqipëri ndodh e kundërta. Mes të anketuarve nga familje me të ardhura mbi 1.500 euro në muaj, shumica (41.8%), identifikohen si të majtë dhe vetëm 23% si të djathtë. I njëjti grup rezulton më i prirur të votojë Partinë Socialiste (44.3%), krahasuar me vetëm 20% që votojnë për PD-në. Ndaj, nëse dikush pret që pakënaqësitë socio-ekonomike kthehen në motorë të ndryshimeve të thella politike, do të zhgënjehet sepse identiteti politik i shqiptarëve nuk ndjek një logjikë socio-ekonomike.

Ky ndoshta Ă«shtĂ« edhe njĂ« nga dĂ«shtimet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« tranzicionit politik nĂ« ShqipĂ«ri. NjĂ« tranzicion qĂ«, edhe pse krijoi parti dhe zgjedhje, nuk ia doli dot mbanĂ« tĂ« krijonte njĂ« shoqĂ«ri tĂ« aftĂ« pĂ«r ta diskutuar politikĂ«n pĂ«rmes ideve. Teksa partitĂ« mĂ«suan t’i pĂ«rditĂ«sojnĂ« metodat e marrjes dhe mbajtjes sĂ« pushtetit, ndĂ«rsa votuesit mbetĂ«n brenda sĂ« njĂ«jtĂ«s hartĂ« politike tĂ« trashĂ«guar nga prindĂ«rit, e nĂ« disa raste edhe nga gjyshĂ«rit e tyre. Sa kohĂ« qĂ« kjo hartĂ« tĂ« mbetet mĂ« e fortĂ« se sa tĂ« kuptuarit e politikĂ«s, vendi do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« riprodhojĂ« tĂ« njĂ«jtin stanjacion politik nĂ« forma tĂ« ndryshme.

Lirimi i Erion Veliajt nuk e bĂ«n pis “GjykatĂ«n e LartĂ«â€, kurthi mediatik pĂ«r ta paraqitur vendimin si PAZAR Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« autogol

✇Java News
By: Java News
29 May 2026 at 18:48

Nga Hermes Kafexhiu

E keni parĂ« besoj qĂ«, mĂ« shumĂ« se kurrĂ«, disa analistĂ« opozitarĂ« ose hapur anti-Veliaj, madje disa prej tyre po plaken politikisht duke e sharĂ« nga mĂ«ngjesi nĂ« darkĂ« kanĂ« dalĂ« prej mĂ« shumĂ« se katĂ«r netĂ«sh nĂ« prime-time dhe e paraqesin si fakt tĂ« kryer lirimin e kryebashkiakut. E bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ« duke i dhĂ«nĂ« njĂ« dozĂ« dramatike narrativĂ«s, sikur lirimi i tij Ă«shtĂ« imponuar, sikur Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« nga “miqtĂ« e tij” nĂ« GjykatĂ«n e LartĂ« e tĂ« tjera me radhĂ«.

Argumenti kryesor Ă«shtĂ« ky vendim unifikues, pĂ«r tĂ« cilin personalisht kam folur edhe mĂ« herĂ«t se Ă«shtĂ« totalisht njĂ« procedurĂ« institucionale. NdĂ«rkohĂ«, vite mĂ« parĂ«, kujtoj vendimin e famshĂ«m mbi Ilir MetĂ«n pas videos sĂ« famshme, ku askush nuk foli pĂ«r “miq” apo “kapje”, por pĂ«r interpretim juridik dhe standard procedural.

NĂ« fakt, e gjitha kjo Ă«shtĂ« njĂ« strategji klasike komunikimi me fuqi kompleksimi, sidomos nĂ« rastet kur priten vendime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« drejtĂ«sisĂ«. Formula Ă«shtĂ« e thjeshtĂ«: “Ta shpallim fajtorin pĂ«rpara vendimit, qĂ« gjyqtarĂ«t tĂ« ndihen nĂ«n presion moral nĂ«se marrin njĂ« vendim ndryshe nga ai qĂ« kĂ«rkon turma televizive”.

MĂ« pas krijohet vorbulla mediatike qĂ« synon t’i shtyjĂ« gjyqtarĂ«t drejt njĂ« qasjeje personale, duke i bĂ«rĂ« tĂ« mendojnĂ« se “gjyqi publik” do t’i vulosĂ« si njerĂ«zit qĂ« liruan tĂ« korruptuarit dhe jo si ata qĂ« dhanĂ« drejtĂ«si sipas ligjit. Pra, e gjitha Ă«shtĂ« njĂ« skenar i ndĂ«rtuar pĂ«r tĂ« deformuar klimĂ«n e vendimmarrjes dhe pĂ«r ta kthyer drejtĂ«sinĂ« nĂ« peng tĂ« perceptimit mediatik.
Por këtu nis edhe problemi më i madh. Nëse drejtësia fillon të marrë vendime nga frika e studiove televizive dhe jo mbi bazën e provave, atëherë nuk kemi më shtet të së drejtës, por tribunal emocional të ekranit. Dhe ky është një precedent i rrezikshëm jo vetëm për Veliajn, por për çdo qytetar që nesër mund të gjendet përballë një gjykate.

Gjykatat nuk janë aty për të kënaqur panelistët, as për të prodhuar tituj bombastikë për mbrëmjen. Janë aty për të zbatuar ligjin, edhe kur kjo nuk i pëlqen zhurmës politike apo histerisë së rrjeteve sociale. Sepse drejtësia që kërkon duartrokitje nuk është drejtësi; është spektakël.

NĂ« fund, kush po pĂ«rpiqet sot ta paraqesĂ« çdo vendim tĂ« mundshĂ«m si “pazar”, rrezikon tĂ« bĂ«jĂ« autogolin mĂ« tĂ« madh: tĂ« minojĂ« besimin te vetĂ« sistemi qĂ« deri dje thoshte se duhej mbrojtur. Dhe kur publiku fillon tĂ« bindet se çdo gjyqtar Ă«shtĂ« i kapur sapo nuk vendos sipas dĂ«shirĂ«s sĂ« studios, atĂ«herĂ« nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« krizĂ« njĂ« individ apo njĂ« çështje konkrete, por vetĂ« ideja e drejtĂ«sisĂ«.

Një letër e hapur për kancelarin Friedrich Merz

✇Java News
By: Java News
28 May 2026 at 23:00

Nga Jeffrey Sachs

Kur ju shkrova njĂ« letĂ«r tĂ« hapur gjashtĂ« muaj mĂ« parĂ«, ju bĂ«ra thirrje GjermanisĂ« tĂ« ndiqte diplomacinĂ« me RusinĂ« nĂ« vend tĂ« normalizimit tĂ« luftĂ«s. GjashtĂ« muaj mĂ« vonĂ«, situata nĂ« EvropĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«. Evropa dhe Rusia po rrĂ«shqasin drejt njĂ« lufte tĂ« hapur. Dhe nĂ« kĂ«tĂ« rrjedhĂ«, zoti Kancelar, pĂ«rgjegjĂ«sia juaj Ă«shtĂ« e veçantĂ«. AsnjĂ« lider tjetĂ«r evropian — as nĂ« Paris, as nĂ« VarshavĂ«, as nĂ« RomĂ« — nuk ka pozitĂ«n qĂ« mban Gjermania, apo fuqinĂ« qĂ« keni ju personalisht, pĂ«r ta ndĂ«rprerĂ« kĂ«tĂ« katastrofĂ«. A do tĂ« pĂ«rpiqeni pĂ«r paqe?

Ju vetĂ«, sĂ« bashku me kryeministren Meloni dhe presidentin Macron, kĂ«rkuat nĂ« janar 2026 qĂ« Evropa tĂ« rifillonte marrĂ«dhĂ«niet me RusinĂ« dhe e pĂ«rshkruat RusinĂ« si “njĂ« vend evropian”. MegjithatĂ«, nuk ndoqĂ«t rrugĂ«n e diplomacisĂ«. Duke qenĂ« se e ardhmja e EvropĂ«s Ă«shtĂ« nĂ« lojĂ«, kjo Ă«shtĂ« njĂ« shmangie e jashtĂ«zakonshme nga lidershipi. A keni zhvilluar ju, gjatĂ« muajve si kancelar, qoftĂ« edhe njĂ« dialog serioz me presidentin Putin? A ka zhvilluar ministri juaj i jashtĂ«m qoftĂ« edhe njĂ« bisedĂ« serioze me ministrin Lavrov? Biseda tĂ« vĂ«rteta, si ato qĂ« i dhanĂ« fund LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«. PĂ«rgjigjja, sa tregon regjistri publik, Ă«shtĂ« jo. AsnjĂ«herĂ«. Dhe jo sepse mungonte ndjenja e urgjencĂ«s.

DitĂ«t e fundit kanĂ« sjellĂ« njĂ« pĂ«rshkallĂ«zim tĂ« rrezikshĂ«m qĂ« duhet tĂ« pĂ«rqendrojĂ« mendjen e çdo evropiani. TĂ« dy kryeqytetet janĂ« tani nĂ«n sulme tĂ« vazhdueshme: dronĂ«t ukrainas me rreze tĂ« gjatĂ« kanĂ« goditur thellĂ« nĂ« MoskĂ«, pĂ«rfshirĂ« objekte civile; ndĂ«rsa sulmet ruse me raketa dhe dronĂ« ndaj Kievit janĂ« intensifikuar ndjeshĂ«m. DronĂ«t ukrainas kanĂ« kaluar nĂ« hapĂ«sirĂ«n ajrore tĂ« shteteve baltike, duke rritur rrezikun e menjĂ«hershĂ«m tĂ« njĂ« incidenti qĂ« mund ta pĂ«rfshijĂ« drejtpĂ«rdrejt EvropĂ«n nĂ« luftĂ«. NjĂ« sulm i tmerrshĂ«m ukrainas ndaj njĂ« shkolle djemsh nĂ« Lugansk ka zbehur edhe mĂ« tej vetĂ«pĂ«rmbajtjen e mbetur. Dhe mĂ« 25 maj, ministri i jashtĂ«m Sergey Lavrov, me udhĂ«zime nga presidenti Putin, njoftoi zyrtarisht Sekretarin Amerikan tĂ« Shtetit se Forcat e Armatosura Ruse po kryejnĂ« tani “sulme sistematike dhe tĂ« vazhdueshme” ndaj objekteve dhe qendrave vendimmarrĂ«se nĂ« Kiev, ndĂ«rsa Ministria e Jashtme Ruse kĂ«shilloi qĂ« SHBA-ja dhe vendet e tjera “tĂ« sigurojnĂ« evakuimin e personelit diplomatik dhe qytetarĂ«ve tĂ« tyre nga kryeqyteti i UkrainĂ«s”. Ky mesazh Ă«shtĂ« paralajmĂ«rimi i njĂ« pĂ«rshkallĂ«zimi tĂ« madh. Diplomacia Ă«shtĂ« mĂ« urgjente se kurrĂ«.

MĂ«nyra pĂ«r ta mbrojtur UkrainĂ«n nuk Ă«shtĂ« vazhdimi i masakrĂ«s, por paqja mbi kushte tĂ« pranueshme pĂ«r tĂ« gjitha palĂ«t. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, pĂ«rballemi me pĂ«rshkallĂ«zim, mĂ« shumĂ« vdekje, mĂ« shumĂ« shkatĂ«rrim dhe perspektivĂ«n reale tĂ« njĂ« lufte qĂ« shtrihet pĂ«rtej UkrainĂ«s. Duke kĂ«rkuar gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« armĂ«, kapacitete mĂ« tĂ« mĂ«dha luftarake dhe demonstrime mĂ« tĂ« forta tĂ« “vendosmĂ«risĂ«â€, dhe duke sinjalizuar se Gjermania po pĂ«rgatitet pĂ«r luftĂ« nĂ« vend qĂ« tĂ« punojĂ« pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund asaj, ju keni lejuar qĂ« Berlini tĂ« bĂ«het njĂ« pĂ«rshpejtues dhe jo njĂ« frenues i njĂ« lufte evropiane.

82%-94% përkrahin politika social-ekonomike të majta, por vetëm 41% e konsiderojnë veten të majtë

✇Java News
By: Java News
27 May 2026 at 09:41

Nga Bashkim Shehu dhe Eduard Zaloshnja

Me krijimin e sistemit shumëpartiak në Shqipëri nga fillimi i viteve 1990, Partia Socialiste, trashëgimtare e PPSH (partia komuniste), e identifikoi veten si e majtë. Dhe, ngjashmërisht me partitë e tjera komuniste të Europës Lindore, përvetësoi simbologjinë e partive socialiste apo socialdemokrate të Perëndimit. Në të njëjtën kohë, dhe pjesërisht si efekt reagimi, Partia Demokratike dhe të tjera parti të reja në Shqipëri e identifikuan veten si të djathta.

I njĂ«jti dallim apo e njĂ«jta ndarje “e djathtĂ« – e majtĂ«â€, si terma tĂ« identitetit politik, pa kurrfarĂ« precedenti nĂ« historinĂ« e vendit – madje mund tĂ« themi se, nĂ« kĂ«tĂ« aspekt, pĂ«rbĂ«n rastin mĂ« tĂ« pastĂ«r, mĂ« ex nihilo tĂ« kĂ«tij fenomeni nĂ« krejt EuropĂ«n Lindore, – gjen pasqyrim edhe nĂ« vetidentifikimin e qytetarĂ«ve shqiptarĂ« nĂ« anĂ«sitĂ« e tyre partiake, si dhe nĂ« ligjĂ«rimin publik pĂ«rgjithĂ«sisht.

NĂ« njĂ« studimin statistikor qĂ« kryem me mbĂ«shtetjen e fondacionit gjerman Konrad Adenauer (KAS)*, analizuam nĂ« thellĂ«si identitetin ideologjik simbolik tĂ« lartpĂ«rmendur, pĂ«r tĂ« parĂ« se deri nĂ« çfarĂ« mase Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me substancĂ«n reale tĂ« ndarjes “e djathtĂ« – e majtĂ«â€ nga pikĂ«pamja e projekteve dhe vlerave politike. Si kriter dallues, iu referuam spektrit politik tĂ« EuropĂ«s PerĂ«ndimore, qĂ« Ă«shtĂ« hapĂ«sira klasike e kĂ«saj mĂ«nyre identifikimi nĂ« politikĂ«. PĂ«r kĂ«tĂ« studim, pĂ«rdorĂ«m njĂ« kampion pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« popullsisĂ« sĂ« rritur tĂ« vendit, me marzh gabimi statistikor deri nĂ« +/- 2.9% .

REZULTATET KRYESORE

 

  • Nga pikĂ«pamja ideologjike, 41% e tĂ« anketuarve nĂ« vrojtimin tonĂ« statistikor e konsiderojnĂ« veten tĂ« majtĂ«, 31.3% tĂ« djathtĂ« dhe 24.2% tĂ« qendrĂ«s (3.5% u pĂ«rgjigjĂ«n “Nuk e di”).

 

  • Shumica dĂ«rrmuese e tĂ« anketuarve (82%-94%) pĂ«rkrahin politika historikisht tĂ« majta europianoperĂ«ndimore pĂ«r arsimin, shĂ«ndetĂ«sinĂ«, tatimet, ndihmĂ«n sociale dhe ndĂ«rhyrjen e shtetit nĂ« ekonominĂ« e vendit.

 

  • Edhe ndĂ«r tĂ« anketuarit e vetidentifikuar si tĂ« djathtĂ« ideologjikisht, shumica dĂ«rrmuese (81%-95%) pĂ«rkrahin politika historikisht tĂ« majta europianoperĂ«ndimore pĂ«r kĂ«to fusha.

 

  • Pothuaj gjysma e tĂ« anketuarve (49.3%) e konsiderojnĂ« veten tradicionalĂ« nĂ« jetĂ«n familjare dhe vetĂ«m 17.8% e konsiderojnĂ« veten liberalĂ« (32.7% e konsiderojnĂ« veten diku nĂ« mes). TĂ« vetidentifikuarit si tĂ« djathtĂ« janĂ« mĂ« tradicionalĂ« se tĂ« vetidentifikuarit si tĂ« majtĂ« (58.4% kundrejt 48.6%).

 KONKLUZIONE KRYESORE

 

  • Vetidentifikimi ideologjik i qytetarĂ«ve shqiptarĂ« pĂ«rputhet nĂ« njĂ« masĂ« shumĂ« tĂ« madhe me vetidenfikimet ideologjike pĂ«rkatĂ«se tĂ« dy partive kryesore tĂ« vendit: shumica dĂ«rrmuese e atyre qĂ« e konsiderojnĂ« veten tĂ« majtĂ« kanĂ« votuar pĂ«r PS-nĂ« nĂ« zgjedhjet e fundit dhe shumica dĂ«rrmuese e atyre qĂ« e konsiderojnĂ« veten tĂ« djathtĂ« kanĂ« votuar pĂ«r PD-nĂ«.

 

  • NdĂ«r qytetarĂ«t shqiptarĂ«, pavarĂ«sisht nga vetidentifikimi i tyre ideologjik, ekziston njĂ« konsens shumĂ« i gjerĂ« nĂ« favor tĂ« politikave sociale qĂ« nĂ« EuropĂ«n PerĂ«ndimore konsiderohen tĂ« majta.

 

  • QytetarĂ«t shqiptarĂ« me tĂ« ardhura tĂ« larta familjare janĂ« mĂ« tĂ« prirur tĂ« votojnĂ« pĂ«r PS-nĂ«, tĂ« vetidentifikuar si tĂ« majtĂ«, sesa pĂ«r PD-nĂ«. Kjo shpjegohet pjesĂ«risht edhe me faktin se, ndĂ«r punonjĂ«sit e sektorit shtetĂ«ror, numri i atyre qĂ« kanĂ« votuar nĂ« zgjedhjet e fundit pĂ«r partinĂ« nĂ« pushtet, PS-nĂ«, Ă«shtĂ« pĂ«rpjesĂ«timisht mĂ« i madh se numri i atyre qĂ« kanĂ« votuar pĂ«r PD-nĂ«.

 

  • NĂ« vetidentifikimin ideologjik dhe nĂ« votimin e qytetarĂ«ve me banim nĂ« ShqipĂ«ri, faktori qĂ« ndikon nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« theksuar mĂ« shumĂ« se tĂ« gjithĂ« Ă«shtĂ« ai i statusit politik tĂ« familjes gjatĂ« periudhĂ«s sĂ« diktaturĂ«s komuniste: shumica dĂ«rrmuese e qytetarĂ«ve me prejardhje nga familje komuniste e identifikojnĂ« veten si tĂ« majtĂ« dhe votojnĂ« pĂ«r PS-nĂ«, ndĂ«rsa pjesa mĂ« e madhe e qytetarĂ«ve me prejardhje nga familje tĂ« pĂ«rndjekura ose tĂ« pĂ«rzierja nga pikĂ«pamja e statusit politik nĂ«n diktaturĂ«n komuniste e identifikojnĂ« veten si tĂ« djathtĂ« dhe votojnĂ« pĂ«r PD-nĂ«.

PËRMBLEDHJE E STUDIMIT

Siç e pĂ«rmendĂ«m nĂ« fillim, vetidentifikimi ideologjik “e djathtĂ« – e majtĂ«â€ nĂ« shoqĂ«rinĂ« shqiptare pĂ«rputhet me vetidentifikimin ideologjik tĂ« partive – PS e majtĂ«, PD e djathtĂ«. Kjo gjen shprehje qartazi nĂ« mĂ«nyrĂ«n e votimit. NĂ« zgjedhjet legjislative tĂ« majit 2025, ndĂ«r tĂ« ankteruarit qĂ« e identifikuan veten si tĂ« majtĂ«, 89.6% prej tyre kanĂ« votuar pĂ«r PS-nĂ« dhe vetĂ«m 0.5% prej tyre pĂ«r PD-nĂ« dhe partitĂ« e vogla aleate tĂ« saj. NdĂ«r tĂ« anketuarit qĂ« e identifikuan veten si tĂ« djathtĂ«, 73.9% kanĂ« votuar pĂ«r PD-nĂ« dhe partitĂ« e vogla aleate tĂ« saj dhe vetĂ«m 1.9% prej tyre pĂ«r PS-nĂ«. Por, siç mund tĂ« shihet nga tĂ«rĂ«sia e tabelave tĂ« kĂ«tij studimi, ky identitet ideologjik nuk pĂ«rputhet aspak me ndarjen “e djathtĂ« – majtĂ«â€ nĂ« kuptimin qĂ« u jepet kĂ«tyre termave nĂ« EuropĂ«n PerĂ«ndimore, e cila, siç thamĂ«, Ă«shtĂ« hapĂ«sira klasike e kĂ«saj mĂ«nyre identifikimi nĂ« politikĂ«.

Para sĂ« gjithash, duhet tĂ« theksojmĂ« se, pavarĂ«sisht nga vetidentifikimi ideologjik i qytetarĂ«ve, ekziston njĂ« konsens shumĂ« i gjerĂ« (82%-94%, siç del nga pĂ«rgjigjjet e tĂ« anketuarve) nĂ« favor tĂ« politikave historikisht tĂ« majta europianoperĂ«ndimore pĂ«r arsimin, shĂ«ndetĂ«sinĂ«, tatimet, ndihmĂ«n sociale dhe ndĂ«rhyrjen e shtetit nĂ« ekonomi. Tri grupet e vetidentifikimit ideologjik, si tĂ« majtĂ«, tĂ« djathtĂ«, apo tĂ« qendrĂ«s, nuk dallohen prej njĂ«ri-tjetrit pĂ«r nga nivelet e pĂ«rkrahjes sĂ« politikave tĂ« tilla. Po kĂ«shtu, ekziston njĂ« prirje transversale, pavarĂ«sisht nga vetidentifikimi ideologjik, nĂ« pĂ«rgjigjjet ndaj pyetjes pĂ«r faktorin qĂ« ndikon mĂ« shumĂ« nĂ« gjendjen ekonomike tĂ« njĂ« personi dhe ndaj pyetjes sĂ« vetĂ«perceptimit si liberal apo tradicional nĂ« jetĂ«n familjare. Veçse Ă«shtĂ« njĂ« prirje nĂ« kah tĂ« kundĂ«rt: pĂ«r pyetjen e parĂ«, mĂ« shumĂ« se gjysma e tĂ« anketuarve mendojnĂ« se faktori kryesor Ă«shtĂ« zotĂ«sia/pazotĂ«sia individuale, ndĂ«rsa, pĂ«r tĂ« dytĂ«n, pothuaj gjysma e konsiderojnĂ« veten tradicionalĂ« nĂ« jetĂ«n familjare dhe mĂ« pak se njĂ« e pesta e konsiderojnĂ« veten liberalĂ«. NĂ« tĂ« dyja rastet, pĂ«rgjigjjet e tĂ«rĂ«sisĂ« sĂ« tĂ« anketuarve, pavarĂ«sisht nga vetidentifikimi i tyre, anojnĂ« nga ideologjia e djathtĂ« nĂ« kuptimin europianoperĂ«ndimor tĂ« termit. Madje, nĂ« lidhje me tĂ« parĂ«n e kĂ«tyre dy pyetjeve, ata qĂ« e identifikuan veten si tĂ« djathtĂ« janĂ« mĂ« tĂ« prirur se tĂ« tjerĂ«t pĂ«r tĂ« konsideruar si faktor tĂ« tillĂ« rastĂ«sinĂ« – çka Ă«shtĂ«, nĂ« PerĂ«ndim, shpjegimi ideologjik i sĂ« majtĂ«s pĂ«r gjendjen ekonomike tĂ« personave, me çka pĂ«rligjet rishpĂ«rndarja e  tĂ« ardhurave – dhe janĂ« mĂ« pak tĂ« prirur se tĂ« tjerĂ«t pĂ«r ta konsideruar si faktor tĂ« tillĂ« zotĂ«sinĂ«/pazotĂ«sinĂ« individuale – çka Ă«shtĂ«, siç thamĂ«, shpjegimi ideologjik i sĂ« djathtĂ«s neoliberale; ndĂ«rsa tĂ« anketuarit qĂ« e identifikuan veten si tĂ« majtĂ« janĂ« mĂ« tĂ« prirur se tĂ« anketuarit e tjerĂ« pĂ«r ta shpjeguar gjendjen ekonomike tĂ« personit pikĂ«risht me kĂ«tĂ« faktor, çka do tĂ« thotĂ« se nĂ« kĂ«tĂ« aspekt pĂ«rkojnĂ« me ideologjinĂ« e djathtĂ« mĂ« shumĂ« se tĂ« anketuarit qĂ« e identifikuan veten si tĂ« djathtĂ«. Gjithsesi, nĂ« lidhje me faktin qĂ« pĂ«rgjigjjet e kĂ«tyre dy pyetjeve kanĂ« njĂ« prirje tĂ« kundĂ«rt me pĂ«rgjigjjet e pyetjeve tĂ« tjera qĂ« u referohen treguesve tĂ« ndarjes ideologjike “e djathĂ« – e majtĂ«â€ nĂ« EuropĂ«n PerĂ«ndimore, mendojmĂ« se kjo ndodh ngaqĂ« natyra e kĂ«tyre dy pyejteve, mund tĂ« quhet “kulturore”, ose edhe subjektive, nĂ« kuptimin e “botĂ«s jetĂ«sore” sipas Edmund Husserl-it apo tĂ« “domethĂ«nies subjektive” sipas Max Weber-it, ndĂ«rsa tĂ« gjitha pyetjet e tjera qĂ« i referoheren dallimit ideologjik janĂ« tĂ« fokusuara nĂ« politika shtetĂ«rore tĂ« caktuara. Pra, mund tĂ« themi se, pĂ«r nga treguesit ideologjikĂ« “e djathtĂ« – e majtĂ«â€, eksizton pĂ«rgjithĂ«sisht njĂ« konsens i majtĂ« nĂ« dimensionin socio-ekonomik tĂ« kĂ«saj ndarjeje dhe njĂ« prirje qartazi e djathtĂ« nĂ« dimensionin kulturor tĂ« saj, pavarĂ«sisht nga vetidentifikimi ideologjik i qytetarĂ«ve.

Atëherë, çfarë e përcakton këtë vetidentifikim ideologjik? Në këtë kontekst, na duket interesant, nga pikëpamja e raportit midis ideologjisë dhe realitetit socio-ekonomik të qytetarëve shqiptarë, një rezultat që përbën të kundërtën e këtij raporti siç paraqitet në Perëndim: të anketuarit me të ardhura të larta familjare (mbi 1500 Euro në muaj) janë më të prirur ta identifikojnë veten si të majtë (41.8% e të anketuarve të këtij grupi, kundrejt 23% që e identifikuan veten si të djathtë nga ky grup) dhe po ashtu më të prirur të votojnë për PS-në (44.3%, kundrejt 20% që votuan për PD-në). Kjo shpjegohet pjesërisht me faktin se, ndër të anketuarit e punësuar në sektorin shtetëror, ku rrogat janë përgjithësisht më larta se në sektorin privat për punë të ngjashme, numri i atyre që votuan për PS-në (20.3% e të anketuarve) është më i madh se i atyre që votuan për PD-në (vetëm 10.1%), përpos që modeli i politikave socio-ekonomike të PS-së, jo më pak neoliberal se ai i PD-së, është i atillë që, në thelb, favorizon polarizimin.

Ndërkaq, pakrahasimisht më shumë se interesi ekonomik, ajo çka përcakton vetidentifikimin ideologjik të qytetarëve shqiptarë është prejardhja familjare. Ndër qytetarët me prejardhje nga familje komuniste, shumica dërrmuese e identifikojnë veten si të majtë (72.2% e të anketuarve, kundrejt 11.3% që e identifikuan veten si të djathtë) dhe votojnë për PS-në (72.6% e të anketuarve, kundrejt 10% që votuan për PD-në), ndërsa pjesa më e madhe e qytetarëve me prejardhje nga familje të përndjekura ose të përzierja nga pikëpamja e statusit politik nën diktaturën komuniste e identifikojnë veten si të djathtë (57.5% e të anketuarve, kundrejt 18% që e identifikojnë veten si të majtë) dhe votojnë për PD-në (46.8% e të anketuarve, kundrejt 18% që votuan për PS-në).

Pra, vetidentifikimi ideologjik i qytetarĂ«ve shqiptarĂ« nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me treguesit e dallimit “e djathtĂ« – e majtĂ«â€ sipas kriteveve europianoperĂ«ndimore. Sikurse e pamĂ«, nĂ« lidhje me tĂ« gjithĂ« kĂ«ta tregues, nĂ« shoqĂ«rinĂ« shqiptare ekziston njĂ« transversalitet midis grupeve tĂ« vetidentifikimit ideologjik. Po kĂ«shtu, nĂ«se shikojmĂ« pĂ«rputhjen e kĂ«tij vetidentifikimi me mĂ«nyrĂ«n e votimit, ku 89.6% e atyre qĂ« e identifikuan veten si tĂ« majtĂ« kanĂ« votuar pĂ«r PS-nĂ« dhe 73.9% e atyre qĂ« e identifikuan veten si tĂ« majtĂ« kanĂ« votuar pĂ«r PD-nĂ« dhe partitĂ« e vogla aleate tĂ« saj, vĂ«rejmĂ« edhe njĂ« tĂ« dhĂ«nĂ« tjetĂ«r me interes: ndĂ«r tĂ« anketuarit qĂ« e identifikuan veten si tĂ« qendrĂ«s, shumica e atyre qĂ« morĂ«n pjesĂ« nĂ« zgjedhje kanĂ« votuar pĂ«r partitĂ« e reja. Kjo na duket shumĂ« domethĂ«nĂ«se: teksa ndĂ«r partitĂ« e reja gjejmĂ« tĂ« pranishme ideologjikisht edhe tĂ« majtĂ«n, edhe tĂ« djathtĂ«n, votimi pĂ«r kĂ«to parti Ă«shtĂ« njĂ« centrizĂ«m sui generis: jo si shprehje e njĂ« ideologjie centriste, po si refuzim edhe ndaj PS-sĂ«, tĂ« identifikuar si tĂ« majtĂ«, edhe ndaj PD-sĂ«, tĂ« identifikuar si tĂ« djathtĂ«. NjĂ« mĂ«nyrĂ« e tillĂ« votimi, ku qendra paraqitet si mohim, si zbrazĂ«ti (çka e pĂ«rforcon edhe e dhĂ«na se pothuaj gjysma e tĂ« vetidentifikuarve si tĂ« qendrĂ«s nuk votuan fare), nxjerr nĂ« pah edhe mĂ« mirĂ« zbrazĂ«tinĂ« e vetidentifikimit ideologjik. Nga kjo pikĂ«pamje, ShqipĂ«ria ka mbetur aty ku ishte para tre dekadash e gjysmĂ«, kur PS-ja, trashĂ«gimtare e partisĂ« komuniste, e quajti veten tĂ« majtĂ«, ndĂ«rsa PD-ja ishte shfaqur si alternativĂ« dhe si front i gjerĂ« antikomunist. NĂ« atĂ« moment, njerĂ«zit e lidhur me regjimin e vjetĂ«r dhe, rrjedhimisht, me trashĂ«gimtaren e partisĂ« komuniste, e identifikuan veten si tĂ« majtĂ«, ndĂ«rsa ata qĂ« aspironin njĂ« ndryshim regjimi pĂ«rkrahĂ«n mĂ« sĂ« shumti partinĂ« kryesore tĂ« opozitĂ«s sĂ« atĂ«hershme dhe e identifikuan veten kĂ«sisoj si tĂ« djathtĂ«. QĂ« nga ajo kohĂ«, janĂ« krijuar njĂ« mori partish tĂ« tjera, por tĂ« gjitha u atrofizuan shumĂ« shpejt, ndonjĂ«herĂ« edhe qysh nĂ« embrion. Dhe, ndĂ«rsa PS-ja dhe PD-ja kanĂ« pĂ«suar ndryshime nĂ« kĂ«to tre dekada e gjysmĂ«, inercia e mungesĂ«s sĂ« traditĂ«s demokratike dhe e patriarkalizmit politik vazhdon. *Studimin mund ta lexoni tĂ« plotĂ« nĂ« faqen e KAS: https://www.kas.de/en/web/albanien/single-title/-/content/statistische-studie-zur-ideologischen-identitaet-in-albanien

Zbrazja

✇Java News
By: Java News
24 May 2026 at 14:11

TĂ« dhĂ«nat e fundit tĂ« Eurostat dhe INSTAT vizatojnĂ« njĂ« ShqipĂ«ri qĂ« po lĂ«ngon nga njĂ« “gjakderdhje” kronike demografike, ku vetĂ«m gjatĂ« vitit 2024 kemi humbur rreth 29,000 banorĂ« si pasojĂ« e emigrimit neto.

Shifra prej -12.1 persona tĂ« larguar pĂ«r çdo 1,000 banorĂ« Ă«shtĂ« norma mĂ« e lartĂ« e tkurrjes nĂ« tĂ« gjithĂ« EuropĂ«n — njĂ« bilanc tragjik pĂ«r njĂ« vend qĂ« nuk ndodhet nĂ« luftĂ«.

Në dy vite (2023-2024), ky tregues ka fshirë mbi 72 mijë banorë, ndërsa mosha mediane e popullsisë rezidente ka kërcyer në 44.3 vjeç.

Nga ana tjetër, çfarë po shohim në zyrat e bizneseve vendase dhe në sportelet e e-Albania. Për të mbijetuar përballë kësaj zbrazjeje, tregu shqiptar po importon masivisht fuqi punëtore nga Azia, kryesisht nga Bangladeshi dhe Filipinet, me një ritëm që arrin në 10,000 deri në 15,000 leje unike pune dhe qëndrimi në vit.

​Ky zĂ«vendĂ«sim mekanik po kthehet nĂ« njĂ« paradoks tĂ« thellĂ« strukturor qĂ« po transformon jo vetĂ«m tregun tonĂ« tĂ« punĂ«s.

​SektorĂ«t qĂ« dikur mbanin peshĂ«n e punĂ«simit tĂ« rinjve shqiptarĂ«, sot po ndryshojnĂ« fytyrĂ« me shpejtĂ«si. Ky ndryshim nuk Ă«shtĂ« i njĂ«jtĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«, pasi bizneset kanĂ« krijuar profile tĂ« qarta pĂ«r secilĂ«n kombĂ«si qĂ« vjen.

Sektori i Shërbimeve dhe Hoteleri-Turizmi po mbahet gjithnjë e më shumë nga shtetasit filipinezë. Ata preferohen në resortet e bregdetit, strukturat SPA dhe si staf shtëpiak për shkak të njohjes së gjuhës angleze dhe një stabiliteti më të madh në respektimin e kontratave.

Ndërtimi, Manifaktura dhe Infrastruktura janë kthyer në destinacionin kryesor për punëtorët nga Bangladeshi. Ata plotësojnë vendet e zbrazura nëpër kantieret e ndërtimit të resorteve apo rrugëve, si dhe në fabrikat fasonere që vuajnë prej vitesh mungesën e krahut vendas të punës.

Por kjo është vetëm një fasho e përkohshme mbi një plagë të hapur. Përse vendi nuk aplikon strategji për të mbajtur rininë?

Ndryshe nga Shqipëria që mbetet peng i këtij fenomeni kronik, vendet e Europës Qendrore dhe Lindore (si Polonia, Hungaria, apo shtetet Baltike si Estonia e Lituania) arritën ta ndalnin këtë cikël vite më parë.

Polonia, nga një eksportues masiv i krahut të punës, sot është kthyer në një magnet rajonal. Si ia dolën? Përmes një strategjie të dyfishtë. Rritje agresive të pagave për të frenuar largimin dhe politika të forta mbështetëse për familjet e reja për të përmirësuar bilancin natyror.

​Orientimi i ShqipĂ«risĂ« drejt njĂ« modeli ekonomik tĂ« bazuar kryesisht te turizmi sezonal dhe shĂ«rbimet me paga tĂ« ulĂ«ta po tregon limitet e veta dramatike.

Të dhënat e Eurostat janë një alarm i qartë. Importi i fuqisë punëtore nga Filipinet apo Bangladeshi është thjesht një fasho e përkohshme mbi një plagë të hapur. Për sa kohë që Shqipëria nuk do të krijojë kushte reale jetese dhe paga dinjitoze për të vetët, zëvendësimi i popullsisë do të mbetet një ekuacion i pamundur, dhe ekonomia vendase do të vazhdojë të vuajë pasojat e një zbrazjeje që nuk po njeh ndalesë. /DITA/

Të paktën të ishin e keqja më e vogël

✇Java News
By: Java News
23 May 2026 at 20:34

Nga Bjorn Runa

PD ka mbajtur sot “zgjedhjet” pĂ«r kreun e partisĂ«, tĂ« cilat nga sikleti i faktit se kryetari aktual po garon me veten, u detyrua nĂ« moment tĂ« fundit t’i ribrandojĂ« duke i quajtur referendum. MegjithatĂ«, termi i ri duket se nuk pati mjaftueshĂ«m kohĂ« tĂ« ngjiste pĂ«r shumicĂ«n e njerĂ«zve dhe vetĂ«m sa ka nxjerrĂ« edhe mĂ« tepĂ«r nĂ« dukje konfuzionin e njĂ« partie qĂ« ngjan me njĂ« fĂ«mijĂ« tĂ« zĂ«nĂ« nĂ« faj, tĂ« cilit i duhet tĂ« shpikĂ« vazhdimisht nga njĂ« gĂ«njeshtĂ«r tĂ« re pĂ«r tĂ« mbuluar tĂ« parĂ«n. Problemi Ă«shtĂ« se, qĂ« njĂ« strategji e tillĂ« tĂ« funksionojĂ«, duhet njĂ« kujtesĂ« e fortĂ« dhe fantazi e zhvilluar, tĂ« dyja tipare zakonisht tĂ« mendjeve tĂ« freskĂ«ta, qĂ« nĂ« PD dukshĂ«m mungojnĂ«.

Sigurisht nuk ka asgjĂ« auotmatikisht skandaloze qĂ« njĂ« parti tĂ« ketĂ« nĂ« njĂ« moment tĂ« caktuar vetĂ«m njĂ« kandidat pĂ«r kryetar. Iu ndodh edhe partive mĂ« demokratike. Deri kĂ«tu, Berisha nuk Ă«shtĂ« se e ka gabim. Zakonisht kandidatĂ«ve iu duhet tĂ« arrijnĂ« njĂ« kufi formal pĂ«r t’u konsdieruar si konkurrentĂ« nĂ« garĂ«n pĂ«r drejtimin e partisĂ« dhe ka raste kur vetĂ«m njĂ« i tillĂ« e arrijn atĂ«. NĂ« raste tĂ« tilla, pra kur vetĂ«m njĂ« person arrin tĂ« pĂ«rmbushĂ« kushtet pĂ«r tĂ« garuar, logjika e do qĂ« ai tĂ« quhet automatikisht i zgjedhur si kryetar, duke i dhĂ«nĂ« fund njĂ« procesi tĂ« panevojshĂ«m gare. PikĂ«risht kjo bĂ«n qĂ« e ashtuquajtura “garĂ«â€ (tĂ« cilĂ«s janĂ« pĂ«rpjekur t’i gjejnĂ« nga njĂ« emĂ«r tĂ« ri çdo tre katĂ«r ditĂ«), tĂ« bĂ«het qesharake sepse ç’kuptim ka qĂ« njerĂ«zit votojnĂ« – qoftĂ« edhe nĂ« njĂ« referendum – kur nĂ« fletĂ« kanĂ« vetĂ«m njĂ« alternativĂ«?

Kjo është njëra kategori.

Por ka edhe njĂ« tjetĂ«r, qĂ« vlen pĂ«r partitĂ« e ndĂ«rtuara rreth njĂ« figure tĂ« vetme dominuese, ku i gjithĂ« procesi shĂ«rben si njĂ« lloj rituali jo edhe aq pĂ«r tĂ« rikonfirmuar liderin, por pĂ«r tĂ« provuar besnikĂ«rinĂ« ndaj tij. ËshtĂ« rasti i partive si AKP-ja e Erdoganit, apo deri para pak kohĂ«sh e Fidesz-it tĂ« Orbanit nĂ« Hungari, ku rezultati dihet qĂ« para nisjes sĂ« procesit. Ironikisht, PD Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur vazhdimisht qĂ« pĂ«rmes akuzave, ta asociojĂ« imazhin e socialistĂ«ve me parti dhe politikanĂ« tĂ« tillĂ«, veçanĂ«risht me figurĂ«n autoritare tĂ« Erdoganit. Por, nga ana tjetĂ«r shkon dhe ndjek vetĂ« pikĂ«risht ato modele politike qĂ« ka pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« kritikuar kundĂ«rshtarin e vet politik. Sa besueshmĂ«ri mund tĂ« ngjallĂ« kjo?

Problemi nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m se Berisha do tĂ« rizgjidhet, do tĂ« rikonfirmohet, apo çfarĂ«do emri t’i vĂ«mĂ« procesit. KĂ«tĂ« nuk e ka vĂ«nĂ« kush nĂ« dyshim. Problemi qĂ«ndron tek imagjinata politike qĂ« i ofrohet qytetarĂ«ve shqiptarĂ« dhe tek fakti qĂ« alternativa e vetme formale ndaj njĂ« pushteti tĂ« akuzuar pĂ«r autoritarizĂ«m duket se e ka pĂ«rvetĂ«suar vetĂ« logjikĂ«n e autoritetit tĂ« pakontestueshĂ«m. NjĂ« pjesĂ« e akuzave tĂ« tyre ndaj qeverisjes ndoshta nuk janĂ« edhe aq tĂ« gabuara. Por, zgjidhja qĂ« PD kĂ«rkon tĂ« japĂ« duke u ofruar si alternativĂ«, Ă«shtĂ« si tĂ« duash tĂ« shĂ«rosh njĂ« sĂ«mundje, duke i njektuar trupit njĂ« variant mĂ« tĂ« vjetĂ«r dhe mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« tĂ« saj. Kjo Ă«shtĂ« thjesht e pamundur.

Nëse një parti e sheh garën e brendshme si kërcënim për vetë ekzistencën e saj, ajo tregon se institucionet e saj janë shumë herë më të vogla se sa kryetari dhe nëse është kështu, atëherë përse duhet që qytetarët të besojnë se nën sundimin e asaj partie, institucionet e shtetit do të jenë më të forta se sa lideri?

Shqipërisë nuk i mungojnë liderët që kërkojnë besim. Madje i ka me tepri. Ajo që i mungon janë strukturat politike që e meritojnë besimin e qytetarëve edhe kur liderët ndryshojnë.

Tani, Partia Demokratike mund ta quajë këtë proces referendum dhe në një kuptim të ngushtë, ndoshta ka të drejtë. Por, referendum për çfarë saktësisht? Për autoritetin e Berishës? Kush e ka vënë ndonjëherë në dyshim? Për bindjen e partisë ndaj tij? Edhe kjo është dicka që dihet tashmë.

Shqiptarëve iu është dashur prej kohësh të zgjedhin gjithnjë mes dy të këqijave. PD të paktën mund ta bënte këtë: të ishte e keqja më e vogël mes dy të këqijave, por me sa duket ka dështuar edhe në këtë pikë.

Fotoja e përbashkët e kandidatëve për kreun e PD-së sot

✇Java News
By: Java News
23 May 2026 at 11:00

Nga Hermes Kafexhiu

(Një satirë për garantuesin e sistemit nga Hermes Kafexhiu)

Në një moment historik për pluralizmin shqiptar, Partia Demokratike publikoi sot foton zyrtare të garës për kryetar:

Sali Berisha përballë vetes në pasqyrë.

Burime pranë selisë blu bëjnë me dije se gara ka qenë jashtëzakonisht e fortë, pasi për disa çaste pasqyra refuzoi ta mbështeste unanimisht.

Procesi i votimit nisi nĂ« orĂ«n 08:00, ndĂ«rsa demokratĂ«t janĂ« thirrur tĂ« votojnĂ« “nĂ« liri tĂ« plotĂ«â€, pĂ«r aq kohĂ« sa liria nuk prodhon kandidat tjetĂ«r.

NĂ« fletĂ«n e votimit ndodhet vetĂ«m emri i Sali BerishĂ«s, duke shmangur kĂ«shtu kaosin qĂ« mund tĂ« sillte demokracia reale. Madje, sipas burimeve, fillimisht edhe pasqyra ishte futur nĂ« listĂ« si rivale, por u skualifikua sepse “nuk pĂ«rfaqĂ«sonte vlerat e PD-sĂ« moderne”.

Komisioni i Zgjedhjeve në PD sqaroi se kandidatët e tjerë nuk u përjashtuan për mendim ndryshe, por sepse kishin bërë gabimin fatal të mendonin se zgjedhjet bëhen me më shumë se një emër.

Sali Berisha e quajti procesin “referendum pĂ«r PartinĂ« Demokratike”, ndĂ«rsa shumĂ« demokratĂ« e pĂ«rkthyen mĂ« thjesht:

“Rikonstruksion sezonal i tĂ« njĂ«jtit episod.”

Risia këtë vit është se numërimi i votave do bëhet në degët lokale dhe jo në selinë qendrore, që humbësi të mos lodhet duke udhëtuar deri në Tiranë.

Edhe pse, teknikisht, humbësi ende nuk është identifikuar.

Analistët e konsiderojnë këtë si garën më të qetë në historinë politike shqiptare:

asnjë debat,

asnjë përballje,

asnjë alternativë,

vetëm një burrë që sheh veten në pasqyrë dhe bindet çdo ditë se pluralizmi është mbivlerësuar.

NdĂ«rkohĂ«, pasqyra nĂ« foto duket e vetmja brenda PartisĂ« Demokratike qĂ« ende guxon t’i kthejĂ« pĂ«rgjigje Sali BerishĂ«s ballĂ« pĂ«r ballĂ«

Një dokument zyrtar i depozituar në KLGJ zbulon një skandal të rëndë institucional me efekt domino

✇Java News
By: Java News
22 May 2026 at 20:10

Nga Migena Aleksi

NĂ« qendĂ«r Ă«shtĂ« anĂ«tarja e KPA-sĂ«, Ina Rama, e cila kĂ«rkon kalimin nĂ« Apel. Prova tĂ« reja nga sulmet kibernetike tĂ« SHISH-it e rreshtojnĂ« RamĂ«n si ish-bashkĂ«punĂ«tore tĂ« shĂ«rbimeve sekrete – njĂ« ndalim ligjor taksativ – ndĂ«rsa vendimet e gjykatave provojnĂ« se ajo fshehu statusin e magjistrates pĂ«r t’u ulur nĂ« karrigen e Vettingut pa bĂ«rĂ« vetĂ« Vetting. KLGJ ndodhet para provĂ«s sĂ« zjarrit. TĂ« bllokojĂ« transferimin apo tĂ« bĂ«het hallka e radhĂ«s nĂ« infektimin e sistemit

Një dokument zyrtar i depozituar së fundmi në Këshillin e Lartë Gjyqësor (KLGJ), ku renditen prova dhe vendime gjykate, zbulon një skandal institucional me efekt domino.

Rasti është flagrant dhe ka të bëjë me ish-Prokuroren e Përgjithshme dhe anëtarën aktuale të Kolegjit të Posaçëm të Apelimit (KPA), znj.Ina Rama, e cila po tenton të transferohet në Gjykatën e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm, pikërisht në kohën kur emri i saj lidhet me promovimin e z.Olsi Dado, ky i fundit aktualisht në gjyq administrativ për vlefshmërinë e emërimit të tij.

Hija e SHISH: Pyetja që KLGJ nuk mund ta anashkalojë më

NĂ« kĂ«rkesĂ«n zyrtare tĂ« drejtuar KLGJ-sĂ« mĂ« 18 Maj 2026, kĂ«rkuesja Manjola Bejleri ka rindezur njĂ« alarm qĂ« institucionet kanĂ« tentuar ta groposin me heshtje. Pas sulmeve kibernetike tĂ« fundvitit 2022, ku u hakeruan serverat qendrorĂ« tĂ« ShĂ«rbimit Informativ ShtetĂ«ror (SHISH), tĂ« dhĂ«nat sensitive u bĂ«nĂ« publike nĂ« aplikacionin Telegram nga rrjeti “Home Land Justice”.

NĂ« listat zyrtare tĂ« dekonspiruara (konkretisht nĂ« listĂ«n numĂ«r 3, e emĂ«rtuar “Official”, faqe 175), emri i Ina Haxhi RamĂ«s figuron me tĂ« dhĂ«na konkrete identifikuese: numri personal H26121126L, datĂ«lindja 21.11.1972 dhe fotoja e saj. Ajo rezulton aty si bashkĂ«punĂ«tore/agjente/informatore e shĂ«rbimit sekret.

Neni 28, pika ‘f’ e Ligjit nr. 96/2016 “PĂ«r statusin e gjyqtarĂ«ve dhe prokurorĂ«ve” Ă«shtĂ« taksativ: Magjistrati nuk duhet tĂ« jetĂ« ose tĂ« ketĂ« qenĂ« bashkĂ«punĂ«tor, informator ose agjent i shĂ«rbimeve sekrete.

“Manovra” me KushtetutĂ«n: Si iu shmang Ina Rama Vettingut?

Pikëpyetja tjetër e madhe, e dokumentuar me vendime gjykatash, lidhet me vetë mënyrën se si Ina Rama hyri në Kolegjin e Posaçëm të Apelimit në vitin 2017.

Sipas Nenit C/5 të Aneksit të Kushtetutës dhe Nenit 6 të Ligjit nr. 84/2016, kandidatët për anëtarë të institucioneve të Vettingut nuk duhet të kenë qenë gjyqtarë apo prokurorë gjatë dy viteve të fundit përpara kandidimit. Ky rregull u vendos që trupa që bën Vettingun të ishte e pastër nga trupa që do të ndëshkohej.

Ina Rama kandidoi dhe u zgjodh nĂ« KPA nĂ« vitin 2017 si “juriste nga sistemi bankar”. Por dokumentet zyrtare fshehin njĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« tjetĂ«r: Me Vendimin e formĂ«s sĂ« prerĂ« nr. 2235, datĂ« 26.10.2015 tĂ« GjykatĂ«s sĂ« Apelit Administrativ TiranĂ«, Ina RamĂ«s i ishte njohur dhe rikthyer statusi i magjistratit (gjyqtare nĂ« GjykatĂ«n e Apelit TiranĂ«).

GjatĂ« periudhĂ«s 2012–2015, ajo kishte pĂ«rfituar paga kalimtare pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« kĂ«tij statusi magjistrati.

Kjo do tĂ« thotĂ« se nĂ« dritĂ«n e ligjit, pĂ«rgjatĂ« periudhĂ«s ndaluese dyvjeçare (shkurt 2015 – shkurt 2017), Ina Rama gĂ«zonte statusin e magjistratit.

Rrjedhimisht, ajo ishte automatikisht njĂ« subjekt qĂ« duhej t’i nĂ«nshtrohej Vettingut nga KPK, njĂ«soj siç ndodhi me ish-kryetaren e GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«, Shpresa Beçaj (e cila u shkarkua pikĂ«risht mbi kĂ«tĂ« standard).

Në vend që të bënte Vettingun si gjithë kolegët e saj, znj.Rama u ul në karrigen e atyre që bëjnë Vettingun, duke shkelur ndalimin kushtetues. Një emërim absolutisht i pavlefshëm që në zanafillë.

Efekti Domino: Kur e paligjshmja prodhon të paligjshme

Këtu skandali merr përmasa të rënda institucionale. Pasi u fut vetë në sistem përmes një emërimi me pikëpyetje të mëdha kushtetuese dhe nën hijen e bashkëpunimit me SHISH, Ina Rama u bë pjesë e makinerisë që futi dhe promovoi të tjerë njerëz në sistem. Rasti më i fundit dhe më flagrant është ai i Olsi Dado.

Sot, z. Dado ndodhet në një betejë të hapur në Gjykatën Administrative pikërisht për vlefshmërinë e emërimit të tij.

KLGJ përpara provës së zjarrit

Sot, Këshilli i Lartë Gjyqësor (KLGJ) ka në duar një patate të nxehtë. Përpara se të nënshkruajë kalimin e znj. Ina Rama në Gjykatën e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm, KLGJ duhet të ndalojë. Ligji dhe interesi publik kërkojnë pezullimin e menjëhershëm të procedurës.

Nëse KLGJ hesht dhe e kalon këtë emërim me sy mbyllur, atëherë ky institucion konfirmon se nuk është garant i ligjit, por bashkëpunëtor në instalimin e një klani të paligjshëm që po mbron veten duke infektuar të gjithë sistemin e drejtësisë.

Kush pret me shpresĂ«, pret pafund – Mirazhi i Brukselit

✇Java News
By: Java News
21 May 2026 at 20:25

Nga Albatros Rexhaj

Dy dekada reformash dhe besnikërie strategjike e kanë lënë Shqipërinë të trajtuar jo si anëtar të ardhshëm të Bashkimit Evropian, por si kandidat të menaxhuar përgjithmonë, brenda një procesi ku kushtet ndryshojnë më shpejt sesa premtimet.

Sot Grupi i PunĂ«s i KĂ«shillit pĂ«r Zgjerimin miratoi pa kundĂ«rshtim QĂ«ndrimin e PĂ«rbashkĂ«t tĂ« BE-sĂ« pĂ«r IBAR-in e ShqipĂ«risĂ«. TĂ« premten ambasadorĂ«t do ta vulosin si pikĂ« I. TĂ« hĂ«nĂ«n Edi Rama do tĂ« fluturojĂ« pĂ«r nĂ« Bruksel pĂ«r KonferencĂ«n e tetĂ« NdĂ«rqeveritare dhe do tĂ« qĂ«ndrojĂ« pas njĂ« foltoreje me fraza pĂ«r familjen evropiane, pĂ«r ditĂ«t historike, pĂ«r trajektoren drejt vitit 2030. FotografitĂ« e shtrĂ«ngimit tĂ« duarve do tĂ« arkivohen nĂ«n titullin “ShqipĂ«ri-BE, zgjerimi, maj 2026” nĂ« tri arkiva mediatike dhe do tĂ« harrohen brenda tĂ« mĂ«rkurĂ«s.

Atij do t’i gĂ«njehet me shumĂ« mirĂ«sjellje, dhe ai do t’i pĂ«rsĂ«risĂ« gĂ«njeshtrat me shumĂ« entuziazĂ«m, dhe vendi qĂ« drejton do tĂ« jetĂ« po aq larg anĂ«tarĂ«simit nĂ« Bashkimin Evropian tĂ« martĂ«n sa edhe tĂ« dielĂ«n. Kjo duhet thĂ«nĂ« qartĂ«, sepse askush tjetĂ«r nĂ« TiranĂ« nuk Ă«shtĂ« i gatshĂ«m ta thotĂ«, dhe sepse çmimin e heshtjes po e paguan njĂ« brez i tĂ«rĂ«, tĂ« cilit i Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« pĂ«r njĂ«zet vjet se e ardhmja e tij Ă«shtĂ« evropiane, ndĂ«rkohĂ« qĂ« e ardhmja e tij Ă«shtĂ«, nĂ« fakt, njĂ« dhomĂ« pritjeje.

Le tĂ« jemi tĂ« ndershĂ«m pĂ«r atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« Brukseli dhe atĂ« qĂ« nuk Ă«shtĂ«. Bashkimi Evropian Ă«shtĂ« njĂ« strukturĂ« interesash, jo njĂ« strukturĂ« vlerash. E pĂ«rdor gjuhĂ«n e vlerave sepse gjuha e vlerave Ă«shtĂ« e pĂ«rshtatshme. Kur interesat pĂ«rputhen, vlerat plotĂ«sohen. Kur interesat nuk pĂ«rputhen, vlerat thellohen, rafinohen, bĂ«hen mĂ« kĂ«rkuese, shtrihen nĂ« fusha tĂ« reja, derisa vendi kandidat zbulon se shtyllat e portĂ«s qĂ« iu tha tĂ« kapte vitin e kaluar janĂ« zhvendosur aq larg sa nuk shihen mĂ«. Kjo nuk Ă«shtĂ« teori. ËshtĂ« metodĂ«. I Ă«shtĂ« aplikuar ShqipĂ«risĂ« qĂ« nga viti 2003, viti i samitit tĂ« Selanikut nĂ« tĂ« cilin Ballkanit PerĂ«ndimor iu premtua njĂ« perspektivĂ« evropiane, dhe i Ă«shtĂ« aplikuar me njĂ« qĂ«ndrueshmĂ«ri tĂ« tillĂ« sa kushdo qĂ« vazhdon ta marrĂ« premtimin pĂ«r tĂ« mirĂ«qenĂ« ose ka pushuar sĂ« vĂ«zhguari, ose ka njĂ« interes personal pĂ«r tĂ« shtirur se nuk e vĂ«ren.

Seriozitetin e institucionit mund ta masĂ«sh nga vendimet e tij konkrete, jo nga komunikatat e shtypit. Ky Ă«shtĂ« i njĂ«jti Bashkim qĂ« pranoi BullgarinĂ« dhe RumaninĂ« nĂ« vitin 2007 ndĂ«rkohĂ« qĂ« asnjĂ«ri prej tĂ« dy vendeve nuk i kishte pĂ«rmbushur kushtet qĂ« sot i imponohen ShqipĂ«risĂ« me peshĂ«n e shkrimit tĂ« shenjtĂ«, dhe qĂ« mĂ« pas kaloi pesĂ«mbĂ«dhjetĂ« vjetĂ«t nĂ« vijim duke ndĂ«rtuar njĂ« MekanizĂ«m BashkĂ«punimi dhe Verifikimi pĂ«r tĂ« menaxhuar pasojat e njĂ« anĂ«tarĂ«simi qĂ« e kishte tashmĂ« nĂ« xhep. ËshtĂ« i njĂ«jti Bashkim qĂ« pranoi Qipron ndĂ«rkohĂ« qĂ« gjysma veriore e ishullit ishte nĂ«n kontroll turk, duke importuar brenda bllokut njĂ« konflikt territorial tĂ« pazgjidhur me njĂ« aleat tĂ« NATO-s, dhe qĂ« qĂ« atĂ«herĂ« ka parĂ« RepublikĂ«n e Qipros tĂ« funksionojĂ« si njĂ« nga juridiksionet mĂ« akomoduese nĂ« EvropĂ« pĂ«r kapitalin rus dhe pĂ«r pastrimin e parave qĂ« Brukseli pretendon se po i lufton diku tjetĂ«r me aq bindje.

ËshtĂ« i njĂ«jti Bashkim qĂ« i kĂ«rkoi RepublikĂ«s sĂ« MaqedonisĂ« tĂ« ndryshonte emrin e saj kushtetues, tĂ« hiqte dorĂ« nga mĂ«nyra si e kuptonte veten, tĂ« pranonte njĂ« identitet tĂ« kompozuar nĂ« AthinĂ«, dhe t’i nĂ«nshtrohej tĂ« drejtĂ«s sĂ« vetos bullgare mbi gjuhĂ«n dhe historinĂ« e saj, dhe qĂ« pasi i nxori kĂ«to lĂ«shime, ka dorĂ«zuar, nĂ« kĂ«mbim, saktĂ«sisht asgjĂ«. Shkupi pagoi gjithçka dhe mori njĂ« karrige bosh. Qeveria shqiptare duhet ta studionte kĂ«tĂ« transaksion me mĂ« shumĂ« kujdes se sa duket se e ka studiuar.

Mekanizmi meriton tĂ« pĂ«rshkruhet me fjalĂ«t e veta. AnĂ«tarĂ«simi nĂ« Bashkimin Evropian rrjedh pĂ«rmes gjashtĂ« grupimeve tĂ« kapitujve negociues, qĂ« hapen me unanimitet tĂ« njĂ«zet e shtatĂ« shteteve anĂ«tare dhe mbyllen me tĂ« njĂ«jtin unanimitet. Komisioni propozon; KĂ«shilli vendos. Çdo shtet anĂ«tar individual mban njĂ« tĂ« drejtĂ« vetoje nĂ« çdo fazĂ« individuale tĂ« procesit, qĂ« do tĂ« thotĂ« se mosmarrĂ«veshjet dypalĂ«she ndĂ«rmjet njĂ« kandidati dhe çdo anĂ«tari ekzistues pĂ«rthithen brenda kornizĂ«s sĂ« anĂ«tarĂ«simit si kushte pĂ«r t’u zgjidhur pĂ«rpara se tĂ« mund tĂ« bĂ«het hapi i radhĂ«s procedural. Greqia e pĂ«rdori kĂ«tĂ« veto kundĂ«r MaqedonisĂ« pĂ«r njĂ«zet e shtatĂ« vjet.

Bullgaria e përdori kundër të njëjtit vend, pas ndryshimit të emrit, për katër vjet të tjera, dhe mund të gjejë ende një tjetër. Holanda e përdori kundër Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut me vite, për të siguruar reforma të palidhura me performancën e kandidatëve dhe të lidhura përkundrazi me politikën e brendshme holandeze. Franca herë pas here ka thirrur lodhjen e zgjerimit si kundërshtim strukturor që nuk kërkonte që asnjë vend specifik të kishte bërë diçka të gabuar. Mekanizmi i Raportit të Vlerësimit Ndërmjetës të Pikëreferencave ishte vetë një instrument i shtuar në metodologji në vitin 2020, nuk ekzistonte kur u konceptua korniza negociuese, dhe përfaqëson një portë të re procedurale, që Kroacia nuk pati nevojë ta kalonte, dhe as asnjë kandidat tjetër para saj. Metodologjia, me pak fjalë, nuk është e fiksuar. Evoluon. Evoluon në një drejtim të vetëm, që është drejtimi i kushteve shtesë, portave shtesë, mundësive shtesë për të aplikuar leva dypalëshe kundër kandidatëve pa asnjë rrugëzgjidhje. Ky është sistemi brenda të cilit Shqipërisë i është thënë të jetë e durueshme.

Shihni se çfarë ka bërë Shqipëria në fakt. Të gjashtë grupimet negociuese të hapura brenda më pak se tetëmbëdhjetë muajve. Përafrim njëqind për qind me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë. Infrastrukturë e NATO-s në terren. Trupa të dërguara në operacione aleate për të cilat vetë blloku ka vështirësi të mbushë rreshtat. Refugjatë afganë të pritur kur ministritë e brendshme evropiane po ktheheshin nga ana tjetër. Sanksionet ndaj Rusisë të mbajtura pa asnjë lëkundje, edhe në çështje ku Shqipëria pagoi një kosto reale ekonomike.

NjĂ« reformĂ« nĂ« drejtĂ«si, procesi i vetingut tĂ« sĂ« cilĂ«s Ă«shtĂ« mĂ« pranĂ« pĂ«rfundimit sesa reformat e barasvlefshme nĂ« disa shtete anĂ«tare ekzistuese. Ky Ă«shtĂ« dosja. Kjo Ă«shtĂ« performanca. Dhe pĂ«rgjigjja nga njĂ«zet e shtatĂ« shtete anĂ«tare kĂ«tĂ« javĂ« Ă«shtĂ« njĂ« dokument qĂ« pĂ«rcakton kushtet qĂ« ShqipĂ«ria duhet tĂ« pĂ«rmbushĂ« tani pĂ«r tĂ« lejuar fillimin e mbylljes sĂ« kapitujve. Jo pĂ«r t’i mbyllur. PĂ«r tĂ« filluar t’i mbyllĂ«. ShpĂ«rblimi pĂ«r punĂ«n Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« punĂ«, dhe puna e re Ă«shtĂ« mĂ« e vĂ«shtirĂ« se puna e vjetĂ«r, dhe puna e re nuk ishte puna qĂ« u kĂ«rkua fillimisht.

Tani shihni SerbinĂ«. Qeveria e Vuçiçit miratoi paketĂ«n mediatike Mrdiq nĂ« vitin 2024, njĂ« paketĂ« legjislative qĂ« ReporterĂ«t pa Kufij e katalogoi krahas modelit hungarez si shabllon procedural pĂ«r kapjen rregullatore tĂ« transmetuesve tĂ« pavarur. ShĂ«rbimet e saj tĂ« sigurisĂ« mbajnĂ« marrĂ«dhĂ«nie pune me FederatĂ«n Ruse qĂ« kushdo qĂ« e shikon strukturĂ«n me ndershmĂ«ri do t’i pĂ«rshkruante si integrim, jo si bashkĂ«punim; ilustrimi mĂ« i fundit Ă«shtĂ« integrimi i ish-personelit tĂ« lidhur me FSB-nĂ« nĂ« funksione tĂ« zbulimit serb, sipas marrĂ«veshjeve qĂ« qeveria serbe as i ka mohuar, as i ka shpjeguar. Politika e saj ekonomike e trajton Pekinin si partner strategjik dhe tregun e pĂ«rbashkĂ«t evropian si fushĂ« shfrytĂ«zimi, ndĂ«rsa arkitektura kontraktore e EXPO 2027 Ă«shtĂ« shpĂ«rndarĂ« pĂ«rmes firmave kineze ndĂ«rtimore shtetĂ«rore dhe nĂ«nkontraktorĂ«ve tĂ« lidhur me RusinĂ«, qĂ« veprojnĂ« jashtĂ« normave evropiane tĂ« prokurimit.

Presidenti i saj ndan korniza civilizacioniste me Millorad Dodikun, pret me nderet e plota shtetërore ministrin e jashtëm rus, dhe sponsorizon një infrastrukturë përkujtimore që mohon gjenocidin e Srebrenicës dhe fshin viktimat shqiptare të dhunës serbe në Kosovë. Dhuna politike kundër gazetarëve dhe kundërshtarëve politikë ushtrohet si rutinë dhe mbetet e pandëshkuar. Beogradi kryen operacione aktive dhe të pamaskuara destabilizuese kundër Malit të Zi, anëtar të NATO-s dhe kandidat të supozuar të radhës së parë në procesin e zgjerimit, dhe e ka bërë këtë me vite para syve të çdo kancelarie evropiane. Asgjë prej kësaj nuk ka penguar Berlinin që, gjatë gjithë kësaj kohe, ta trajtojë Beogradin si bashkëbiseduesin e domosdoshëm të diplomacisë evropiane në rajon, partnerin, bashkëpunimi i të cilit duhet kultivuar, kryeqytetin, ndjeshmëritë e të cilit duhen respektuar.

Ky kontrast nuk lind nga rastĂ«sia, dhe nuk Ă«shtĂ« njĂ« fazĂ« kalimtare. Ai Ă«shtĂ« strukturor. Gjermania, pesha kryesore tregtare dhe politike nĂ« KĂ«shill pĂ«r çështjet e zgjerimit, ka vendosur se Serbia Ă«shtĂ« gjeopolitikisht shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r t’u humbur dhe se ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« gjeopolitikisht shumĂ« e besueshme pĂ«r t’i bĂ«rĂ« oborr. Aleatit tĂ« besueshĂ«m i jepet pĂ«r tĂ« mirĂ«qenĂ«; i mbahen leksione mbi pikĂ«referencat; urdhĂ«rohet tĂ« kryejĂ« reforma, pĂ«rmbajtja e tĂ« cilave vendoset nĂ« kancelaritĂ« e huaja. Partnerit tĂ« pabesueshĂ«m i bĂ«het oborr, pĂ«rkĂ«dhelet, i jepet ajo qĂ« Brukseli e quan “durim strategjik”.

Kjo Ă«shtĂ« e njĂ«jta Gjermani qĂ« pĂ«r dy dekada mundĂ«soi lulĂ«zimin e qeverive pro-ruse nĂ« njĂ« numĂ«r shtetesh anĂ«tare, sepse interesi tregtar afatshkurtĂ«r gjerman favorizonte mbajtjen e atyre vendeve brenda bllokut nĂ« kushte qĂ« i pĂ«rshtateshin Berlinit, dhe qĂ« tani po i mban leksion TiranĂ«s mbi sundimin e ligjit nga e njĂ«jta foltore. Mekanizmi pĂ«rmes tĂ« cilit preferencat e Berlinit kthehen nĂ« vendime tĂ« KĂ«shillit nuk Ă«shtĂ« gjithĂ«fuqia. ËshtĂ« fakti i thatĂ« se asnjĂ« kryeqytet tjetĂ«r me njĂ« dosje serioze zgjerimi nuk Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« harxhojĂ« peshĂ« politike pĂ«r t’u ballafaquar me Berlinin pĂ«r njĂ« dosje tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor, sepse Ballkani PerĂ«ndimor nuk Ă«shtĂ« beteja qĂ« asnjĂ« kryeqytet tjetĂ«r Ă«shtĂ« i gatshĂ«m ta luftojĂ« deri nĂ« fund. Parisi do tĂ« preferonte tĂ« mos ishte. Haga ka aritmetikĂ«n e vet.

Vendet nordike i menaxhojnë dosjet e tyre në heshtje dhe ecin përpara. Rrjedhoja është që llogaria strategjike e Berlinit funksionon si politikë e Këshillit në mungesë të një alternative, dhe llogaria strategjike e Berlinit është se anëtarësimi i Shqipërisë nuk duhet të paraprijë atë të Serbisë. Arsyet e kësaj llogarie do të rishikohen, riformulohen, dhe kodifikohen në metodologji sipas nevojës. Brukseli nuk do ta pranojë Tiranën para Beogradit, sepse të bësh këtë do të thoshte të rrëzosh levën që negociata e ngadaltë me Serbinë siguron. Renditja e anëtarësimit është e fiksuar nga gjeopolitika e Ballkanit Perëndimor, dhe gjeopolitika kërkon që Shqipëria të presë. Kjo është pjesa që nuk është thënë kurrë me zë në asnjë sallë kabineti shqiptare, dhe është pjesa që përcakton gjithçka.

Kjo na sjell te Kryeministri. Edi Rama Ă«shtĂ« njĂ« besimtar i sinqertĂ«. Mund tĂ« thuhet çfarĂ« tĂ« duash pĂ«r bilancin e tij, por pĂ«rkushtimi i tij ndaj projektit tĂ« integrimit evropian Ă«shtĂ« i sinqertĂ«, ideologjik, dhe personal nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« pĂ«rkushtimet e shumicĂ«s sĂ« liderĂ«ve evropianĂ« ndaj tĂ« njĂ«jtit projekt nuk janĂ« mĂ«. I beson fjalimet. I beson trajektores. Beson se sakrificat qĂ« po i kĂ«rkohen sot do tĂ« shlyhen nesĂ«r nga njĂ« Bruksel qĂ« respekton disiplinĂ«n e atyre qĂ« paguan çmimin. PikĂ«risht sepse beson, Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« lĂ«shojĂ« shumĂ«, dhe gjĂ«rat qĂ« Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« lĂ«shojĂ« nuk janĂ« tĂ« tijat pĂ«r t’i lĂ«shuar. I pĂ«rkasin vendit.

ShqipĂ«ria nuk ka pse t’i bĂ«jĂ« qejfin Berlinit nĂ« oreksin e tij elitar. ShqipĂ«ria nuk ia ka borxh Brukselit kĂ«naqĂ«sinĂ« t’i shĂ«rbejĂ« si subjekt eksperimental mbi tĂ« cilin testohen kushte qĂ« e njĂ«jta Gjermani nuk do tĂ« guxonte kurrĂ« t’ia imponojĂ« SerbisĂ«, HungarisĂ«, asnjĂ« shteti anĂ«tar, devijimi i tĂ« cilit nga normat evropiane Ă«shtĂ« tregtarisht ose gjeopolitikisht tepĂ«r i papĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r t’u pĂ«rballur. Kryeministrit nuk duhet t’i lejohet tĂ« hipotekojĂ« substancĂ«n kushtetuese dhe institucionale tĂ« RepublikĂ«s kundrejt njĂ« premtimi qĂ« historia tregon se nuk do tĂ« mbahet. Ai e beson premtimin. Ne tĂ« tjerĂ«t nuk jemi tĂ« detyruar ta besojmĂ«.

Verdikti Ă«shtĂ« i thjeshtĂ«, dhe e mbart udhĂ«zimin e vet. Bashkimi Evropian, ashtu siç Ă«shtĂ« konstituuar aktualisht, nuk do ta pranojĂ« ShqipĂ«rinĂ«. Nuk do ta pranojĂ« ShqipĂ«rinĂ« para SerbisĂ«, dhe nuk do ta pranojĂ« SerbinĂ«. Mirazhi i vitit 2030 Ă«shtĂ« mirazh. Konferenca e tĂ« hĂ«nĂ«s Ă«shtĂ« teatĂ«r, dhe tĂ« martĂ«n kamerat do tĂ« kenĂ« lĂ«vizur tutje. AsgjĂ« prej kĂ«saj nuk do tĂ« thotĂ« qĂ« ShqipĂ«ria duhet tĂ« ndalojĂ« sĂ« reformuari veten, dhe asgjĂ« prej kĂ«saj nuk e çliron vendin nga detyrimi pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar gjyqĂ«sorin, demokracinĂ«, administratĂ«n publike, dhe ekonominĂ« qĂ« meritojnĂ« qytetarĂ«t e tij. Reformat qĂ« kanĂ« rĂ«ndĂ«si janĂ« ato qĂ« Tirana do t’i ndiqte edhe sikur Bashkimi Evropian tĂ« mos ekzistonte.

Ato reforma janĂ« ndĂ«rtimi i njĂ« republike. Pjesa tjetĂ«r, koreografia procedurale, pikĂ«referencat lĂ«vizĂ«se, eksperimentet e imponuara mbi ShqipĂ«rinĂ«, ato eksperimente qĂ« e njĂ«jta Gjermani nuk do tĂ« guxonte t’ia kĂ«rkonte asnjĂ« vendi qĂ« nuk Ă«shtĂ« e gatshme ta humbasĂ«, nuk janĂ« reforma fare. JanĂ« haraç. Vija ndĂ«rmjet tĂ« dyjave duhet tĂ« hiqet, dhe duhet ta heqĂ« vetĂ« ShqipĂ«ria, sepse askush nĂ« Bruksel nuk ka asnjĂ« interes ta tĂ«rheqĂ« nĂ« emĂ«r tĂ« ShqipĂ«risĂ«. Sa mĂ« shpejt Tirana tĂ« ndalojĂ« sĂ« besuari trillimin, aq mĂ« shpejt mund tĂ« qeverisĂ« veten si vend, jo si kandidat.

Andi Hoxhaj: 10 vjet pas referendumit për Brexit-in dhe pasi ka ndërruar 6 kryeministra, Britania duket e paqeverisshme

✇Java News
By: Java News
21 May 2026 at 18:01

Nga Andi Hoxhaj

Britania e Madhe po shkon drejt kryeministrit të saj të shtatë brenda një dekade, sepse mbetet e bllokuar nga procesi i dwshtuar i Brexit-it, të cilin as qytetarët dhe as udhëheqësit politikë nuk kanë arritur ta bëjnë funksional.

Partia Laburiste nĂ« pushtet, e tronditur nga humbjet e rĂ«nda pĂ«rballĂ« “Reform”, njĂ« partie populiste tĂ« ekstremit tĂ« djathtĂ« tĂ« drejtuar nga Nigel Farage, pas zgjedhjeve lokale tĂ« 7 majit, po shqyrton seriozisht zĂ«vendĂ«simin e kryeministrit Keir Starmer.

Kryebashkiaku i Mançesterit, Andy Burnham, dhe ish-sekretari i ShĂ«ndetĂ«sisĂ«, Wes Streeting, po pĂ«rgatiten tĂ« sfidojnĂ« lidershipin, duke besuar se kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa se Starmer pĂ«r tĂ« ndalur “Reform” nĂ« zgjedhjet e ardhshme parlamentare, qĂ« pritet tĂ« mbahen nĂ« maj 2029.

Starmer hyri në 10 Downing Street në korrik 2024, diçka më pak se dy vjet më parë, pas një fitoreje dërrmuese të laburistëve, e cila pasoi lodhjen e publikut nga 14 vite qeverisjeje të Partisë Konservatore.

Por, nĂ« maj tĂ« 2026-s, pozita e tij ishte rrĂ«nuar: miratimi pĂ«r tĂ« ishte pranĂ« niveleve mĂ« tĂ« ulĂ«ta historike, me vetĂ«m 19 pĂ«r qind qĂ« e shihnin pozitivisht. MĂ« shumĂ« se 80 deputetĂ« laburistĂ«, pas humbjes nĂ« zgjedhjet lokale, i kĂ«rkuan tĂ« jepte dorĂ«heqjen si lider i PartisĂ« Laburiste dhe kryeministĂ«r, nga frika se papĂ«lqyeshmĂ«ria e tij mund tĂ« dĂ«mtonte shanset e laburistĂ«ve dhe t’ia dorĂ«zonte çelĂ«sat e 10 Downing Street Farage-it nĂ« vitin 2029.

Nëse Starmer zëvendësohet, Britania do të kishte kryeministrin e saj të shtatë që prej referendumit të Brexit-it në vitin 2016, i cili e vendosi vendin në rrugën e daljes nga Bashkimi Evropian.

Hera e fundit kur Britania e Madhe ka ndĂ«rruar kryeministra me njĂ« ritĂ«m tĂ« ngjashĂ«m, ka qenĂ« nĂ« periudha dhjetĂ«vjeçare gjatĂ« shekullin XVIII, 1760–1770, dhe nĂ« shekullin XIX, 1827–1837.

Ky qarkullim i shpejtë udhëheqësish nuk është thjesht një tipar i pazakontë i politikës bashkëkohore.

Brexit-i ka bërë më shumë sesa i ka kushtuar Britanisë disa kryeministra gjatë dekadës së fundit: ai ka riformësuar peizazhin politik britanik.

Nga dy parti në shtatë

Duopoli i vjetĂ«r Konservatorë–LaburistĂ«, i cili ka dominuar qĂ« prej vitit 1721, Ă«shtĂ« copĂ«zuar nĂ« njĂ« sistem me pesĂ« parti. NĂ« zgjedhjet lokale tĂ« majit 2026, “Reform” mori rreth 26 pĂ«r qind nĂ« nivel kombĂ«tar, e ndjekur nga tĂ« Gjelbrit me 18 pĂ«r qind, KonservatorĂ«t me 17 pĂ«r qind, LaburistĂ«t me 17 pĂ«r qind dhe Liberal-DemokratĂ«t me 16 pĂ«r qind.

Ndryshimi i kryeministrave, në vetvete, nuk do ta zgjidhë problemin qendror: dështimin e Britanisë së Madhe për ta bërë Brexit-in funksional.

David Cameron dha dorĂ«heqjen pas referendumit, ndĂ«rsa kĂ«rkesat pĂ«r zbatimin e tij mposhtĂ«n Theresa May-n. Boris Johnson fitoi zgjedhjet duke premtuar se do ta “pĂ«rfundonte Brexit-in”, por ra mes skandaleve. Mandati 45-ditor i Liz Truss-it shkatĂ«rroi tregjet dhe e zhyti paundin, ndĂ«rsa Rishi Sunak u pĂ«rpoq tĂ« stabilizonte situatĂ«n me KornizĂ«n e Windsorit, por i mungonte autoriteti pĂ«r tĂ« rikthyer besimin.

Tani Starmer, i cili premtoi kompetencë dhe riparim të marrëdhënieve me BE-në, e gjen veten të goditur nga të njëjtat forca.

Brexit-i nuk wshtw burimi i tw gjitha problemeve me të cila përballet sot Britania. Por ai i amplifikoi shumë prej tyre: rritjen e dobët ekonomike, pagat e pandryshuara, sforcimin e shërbimeve publike, erozionin e besimit publik, politikën e polarizuar, pengesat tregtare, mungesat në fuqinë punëtore dhe ndjesinë gërryese të një krize të përhershme politike.

Këto nuk janë probleme të izoluara, por simptoma të një çarjeje politike dhe ekonomike me të cilën Britania ende nuk është pajtuar që prej largimit nga BE-ja në vitin 2016.

Promovuesit e Brexit-it, veçanërisht Farage dhe Johnson, premtuan rimarrjen e kontrollit. Në vend të kësaj, Britania e Madhe duket gjithnjë e më pak e aftë të formësojë ngjarjet brenda vendit apo të projektojë ndikim jashtë. Migracioni, që ishte gur themeli i fushatës së Farage-it për Brexit-in, u rrit pas Brexit-it, duke ekspozuar se një pjesë e madhe e debatit udhëhiqej nga narrativa dhe jo nga realiteti strukturor.

Qeveria e Starmer-it u ka dhĂ«nĂ« partnerĂ«ve tĂ« BE-sĂ« njĂ« ndjesi parashikueshmĂ«rie: ai ka kultivuar marrĂ«dhĂ«nie tĂ« ngushta me FrancĂ«n, duke bashkĂ«drejtuar njĂ« “Koalicion tĂ« tĂ« VullnetshmĂ«ve” me presidentin francez Emmanuel Macron nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« UkrainĂ«s.

NĂ« maj 2026, qeveria e tij prezantoi gjithashtu legjislacionin pĂ«r partneritetin Britani e Madhe–BE, qĂ« synon pĂ«rafrim mĂ« tĂ« ngushtĂ« nĂ« tregti, teknologji, siguri dhe tĂ« drejtat e qytetarĂ«ve me BE-nĂ«, duke hapur potencialisht rrugĂ«n qĂ« Britania e Madhe t’i bashkohet tregut tĂ« pĂ«rbashkĂ«t evropian pĂ«r tĂ« zbutur rritjen e lartĂ« tĂ« kostos sĂ« jetesĂ«s, e cila Ă«shtĂ« shtuar me 20 pĂ«r qind vetĂ«m nĂ« katĂ«r vitet e fundit.

ÇfarĂ« fiton Brukseli? Jo shumĂ«

Megjithatë, spektri i Farage-it dhe perspektiva e një qeverie anti-BE e ndërlikojnë për BE-në një angazhim më të thellë politik.

Pse duhet BE-ja t’i bĂ«jĂ« lĂ«shime tĂ« vĂ«shtira njĂ« Britanie nĂ«n laburistĂ«t, nĂ«se ajo mund ta ndryshojĂ« lehtĂ«sisht kursin brenda pak vitesh nĂ«n njĂ« qeveri tĂ« mundshme tĂ« “Reform”?

Çështja kryesore Ă«shtĂ« se trazira politike e BritanisĂ« nuk Ă«shtĂ« thjesht rezultat i lidershipit tĂ« dobĂ«t, por buron nga njĂ« vend i kapur nĂ« pasiguri tĂ« vazhdueshme pas njĂ« vendimi tĂ« pazgjidhur pĂ«r t’u larguar nga BE-ja.

Derisa Britania të përballet me pasojat e Brexit-it dhe me paqëndrueshmërinë që pasoi si në peizazhin e saj politik ashtu edhe në ekonomi, PBB-ja e saj është rreth katër deri në tetë për qind më e ulët, ndërsa investimet e biznesit kanë rënë me rreth 12 deri në 18 për qind krahasuar me nivelin që do të kishin qenë nëse Britania e Madhe do të kishte mbetur në BE.

Brexit-i Ă«shtĂ« njĂ« “katastrofĂ«â€. Le tĂ« (mos) bĂ«jmĂ« asgjĂ«

Ata qĂ« tani po pozicionohen pĂ«r tĂ« zĂ«vendĂ«suar Starmer-in, veçanĂ«risht Burnham dhe Streeting, e kanĂ« quajtur Brexit-in njĂ« katastrofĂ«. NĂ«se e kanĂ« seriozisht, ata duhet tĂ« shkojnĂ« pĂ«rtej qasjes kozmetike me BE-nĂ« qĂ« Starmer tashmĂ« po ndjek dhe tĂ« detyrojnĂ« njĂ« pĂ«rballje tĂ« sinqertĂ« kombĂ«tare: a duhet Britania e Madhe t’i ribashkohet BE-sĂ«?

Sondazhet sugjerojnë gjithnjë e më shumë se ka një shumicë që favorizon ribashkimin me BE-në, me një brez më të ri që tani po njeh gjithnjë e më shumë përfitimet e anëtarësimit pas një dekade Brexit, përkundrejt gjysmë-masave të propozuara nga Starmer, Burnham apo Streeting.

Por vetëm një debat i ndershëm për kostot e vërteta sociale dhe ekonomike të Brexit-it mund të ofrojë një rrugë të besueshme për të dalë nga trazira politike e dekadës së fundit.

Pas një dekade stanjacioni ekonomik, trazire politike dhe rënieje të peshës ndërkombëtare të shkaktuar nga Brexit-i, Britania e Madhe duhet të marrë në konsideratë ribashkimin me BE-në, sepse vendi thjesht është bërë i paqeverisshëm.

Por Britania e Madhe duhet së pari të përballet me pasojat e Brexit-it dhe të ndërtojë një axhendë të qartë politike për marrëdhëniet e saj me BE-në, qoftë përmes hyrjes në tregun e përbashkët evropian, qoftë përmes anëtarësimit të plotë në BE, dhe jo përmes një qasjeje gjysmake të përafrimit më të ngushtë me BE-në.

Vetëm zëvendësimi i kryeministrave do ta zgjasë ciklin e paqëndrueshmërisë.

Ku është Baki Goxhaj?

✇Java News
By: Java News
20 May 2026 at 20:58

Nga Bjorn Runa

Prej thuajse 48 orësh nuk ka asnjë informacion publik në lidhje me vendndodhjen dhe gjendjen e aktivistit shqiptar të rrëmbyer nga forcat izraelite në ujëra ndërkombëtare, në bordin flotiljes me ndihma që po lundronte drejt Gazas.

Kemi parĂ« momentin e interceptimit tĂ« flotiljes, rrĂ«mbimin e dhunshĂ«m tĂ« aktivistĂ«ve, e madje edhe faktin se forcat izraelite kanĂ« hapur zjarr ndaj disa prej tyre. PamĂ« sĂ« fundi edhe trajtimin poshtĂ«rues tĂ« tyre, e gjitha nĂ«n ‘mbikĂ«qyrjen’ pĂ«rqeshĂ«se tĂ« ministrit tĂ« sigurisĂ«, Itamar Ben-Gvir, sikur kĂ«ta civilĂ« nĂ« njĂ« mision humanitar tĂ« qenĂ« armiku kryesor i shtetit tĂ« Izraelit. Ndoshta sepse humanizmi Ă«shtĂ« realisht armiku mĂ« i madh i tyre nĂ« kĂ«to momente, dhe jo Hamasi apo grupet e armatosura.

Por, ndĂ«rsa shtete tĂ« tjera – pĂ«rfshi edhe ato qĂ« qeverisen nga tĂ« djathtĂ«, aleatĂ« tĂ« ngushtĂ« tĂ« Netanyahu-t – kanĂ« kĂ«rkuar publikisht shpjegime dhe informacion nĂ« lidhje me qytetarĂ«t e tyre tĂ« rrĂ«mbyer nga ushtria izraelite, ShqipĂ«ria ka heshtur. Me pĂ«rjashtim tĂ« njĂ« deklarate tĂ« shkurtĂ«r nga Ministria pĂ«r EuropĂ«n dhe PunĂ«t e Jashtme, ku thuhej se po e ndiqte rastin, nuk ka patur asnjĂ« komunikim publik serioz. ËshtĂ« njĂ« pozicion i pamjaftueshĂ«m kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« shtetas shqiptar qĂ« po mbahet peng nga njĂ« shtet i huaj. ËshtĂ« njĂ« pozicion qĂ« nuk jep asnjĂ« garanci pĂ«r sigurinĂ« e tij, dhe nuk ofron asnjĂ« lloj transparence. Ndoshta do tĂ« kish qenĂ« mĂ« mirĂ« heshtja e plotĂ« institucionale, pasi kĂ«shtu mund ta kuptonim edhe mĂ« qartĂ« se sa pak iu intereson siguria dhe mirĂ«qenia e shtetasve, jetĂ«t e tĂ« cilĂ«ve qeverisin.

Nuk ka nevojĂ« qĂ« shteti shqiptar tĂ« adoptojĂ« politikat e Goxhajt dhe as tĂ« mbajĂ« qĂ«ndrim nĂ« lidhje me gjenocidin nĂ« Gaza. E dimĂ« se nuk i ka kĂ«llqet pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ«. Nuk e bĂ«n dot me shtete mĂ« tĂ« vogla e tĂ« papĂ«rfillshme, e jo mĂ« me aleatĂ« qĂ« tĂ« tregojnĂ« dhĂ«mbĂ«t nĂ« momentin e parĂ« qĂ« nuk bie dakort me ta. E vetmja gjĂ« qĂ« po i kĂ«krohet kĂ«to 48 orĂ« Ă«shtĂ« informacion mbi vendndodhjen dhe gjendjen e njĂ« shtetasi shqiptar tĂ« rrĂ«mbyer nĂ« det tĂ« hapur. Nuk ka asgjĂ« radikale nĂ« kĂ«to kĂ«rkesa. ËshtĂ« vetĂ«m minimumi i pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« shtetĂ«rore. Radikale Ă«shtĂ«tĂ« shohĂ«sh njĂ« bashkĂ«kombas tek zhduket nĂ« makinerinĂ« e njĂ« shteti tĂ« huaj dhe ti vetĂ«m tĂ« heshtĂ«sh.

Trumpi e ka mbërthyer prej fyti Partinë Republikane, por..

✇Java News
By: Java News
20 May 2026 at 13:36

 

Nga Anthony Zurcher, BBC

Javët e fundit duken si një tur hakmarrjeje e Donald Trumpit, teksa ai po lan hesapet e vjetra me kritikët e tij brenda Partisë Republikane.

Quajeni si tĂ« doni, por tashmĂ« provat janĂ« dĂ«rrmuese se Partia Republikane Ă«shtĂ« partia e Trumpit dhe asgjĂ« – as njĂ« luftĂ« jopopullore nĂ« Iran, as rĂ«nia e mbĂ«shtetjes nĂ« sondazhe te publiku i gjerĂ«, as rritja e çmimeve pĂ«r konsumatorĂ«t, as shqetĂ«simet pĂ«r sallat miliardĂ«she tĂ« ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« – nuk e ka ndryshuar kĂ«tĂ«.

Thomas Massie, kongresmeni me qendrime të pavarura nga Kentucky, u mund bindshëm të martën në garën paraprake republikane për të vendosur se kush do të përballet me demokratët në zgjedhjet e mesmandatit të nëntorit. Kandidati i mbështetur nga Trumpi, Ed Gallrein, po shkon drejt 55% të votave.

Massie, njĂ« kundĂ«rshtar i vazhdueshĂ«m i Trumpit, Ă«shtĂ« vetĂ«m viktima mĂ« e fundit nĂ« njĂ« listĂ« humbjesh politike qĂ« tashmĂ« ka arritur nĂ« dyshifror. “MĂ«katet” e tij ishin tĂ« shumta.

Ai kundërshtoi paketën fiskale të Trumpit për taksat dhe shpenzimet vitin e kaluar, duke thënë se ajo rriste deficitin federal. Ai votoi për të kufizuar operacionet ushtarake të presidentit në Venezuelë dhe Iran. Dhe, ndoshta më e rëndësishmja, ai ishte figura kryesore pas përpjekjeve në Dhomën e Përfaqësuesve për të detyruar publikimin e dosjeve të Departamentit të Drejtësisë mbi Jeffrey Epsteinin, financierin dhe shkelësin seksual famëkeq me lidhje me të pasurit dhe të fuqishmit.

TĂ« gjitha kĂ«to e vendosĂ«n Massie-n nĂ« qendĂ«r tĂ« listĂ«s sĂ« armiqve tĂ« Trumpit – dhe çuan nĂ« njĂ« fushatĂ« prej 20 milionĂ« dollarĂ«sh pĂ«r ta larguar nga posti nĂ« Kongres qĂ« ai mbante prej mĂ« shumĂ« se njĂ« dekade.

“Trump tregoi edhe njĂ« herĂ« fuqinĂ« e tij nĂ« PartinĂ« Republikane”, tha Trey Grayson, ish-sekretar republikan i shtetit nĂ« Kentucky pĂ«r dy mandate.

Ai shtoi se Massie kishte krijuar armiq nĂ« politikĂ«n e shtetit – sepse nuk bashkĂ«punonte me drejtuesit lokalĂ« tĂ« biznesit dhe neglizhonte punĂ«n e zakonshme legjislative nĂ« favor tĂ« pĂ«rpjekjeve me jehonĂ« publike. Por, nĂ« fund, sipas tij, gjithçka u reduktua nĂ« njĂ« tjetĂ«r demonstrim tĂ« kontrollit tĂ« hekurt tĂ« Trumpit mbi PartinĂ« Republikane.

Gallrein, kundërshtari i zgjedhur nga Trumpi kundër Massie-t, bëri shumë pak fushatë. Ai refuzoi shumicën e debateve dhe forumeve publike. Në vend të kësaj, u mbështet te përkrahja e presidentit dhe miliona dollarët që ajo solli.

Kjo rezultoi e mjaftueshme – dhe gara nuk ishte aspak e ngushtĂ«, pasi sfidanti fitoi me njĂ« diferencĂ« dyshifrore.

Massie tani i bashkohet senatorit të Luizianës Bill Cassidy, i cili humbi ndaj një rivali të mbështetur nga Trumpi në zgjedhjet paraprake republikane të së shtunës, si edhe pesë prej shtatë ligjvënësve të shtetit të Indianës që presidenti kishte kundërshtuar javën e kaluar, në radhët e politikanëve që së shpejti do të mbeten pa poste.

TĂ« martĂ«n e ardhshme, njĂ« tjetĂ«r senator nĂ« detyrĂ«, John Cornyn nga Teksasi, mund t’u bashkohet atyre. MĂ« herĂ«t tĂ« martĂ«n, ndĂ«rsa republikanĂ«t nĂ« Kentucky ende po votonin, Trumpi mbĂ«shteti kundĂ«rshtarin e tij, Prokurorin e PĂ«rgjithshĂ«m tĂ« Teksasit Ken Paxton, nĂ« balotazhin e javĂ«s sĂ« ardhshme.

Ndryshe nga Massie, pĂ«r çështjet Epstein dhe Iran, apo Cassidy, i cili votoi pĂ«r ta dĂ«nuar Trumpin gjatĂ« procesit tĂ« shkarkimit nĂ« vitin 2021, Cornyn nuk ishte shkĂ«putur qartĂ« nga Trumpi. VetĂ«m javĂ«n e kaluar, ai propozoi njĂ« ligj pĂ«r t’i vendosur emrin e Trumpit njĂ« autostrade nĂ« Teksas.

Por kjo nuk pati rĂ«ndĂ«si. Trumpi zgjodhi njeriun qĂ« e quajti “njĂ« luftĂ«tar tĂ« vĂ«rtetĂ« MAGA”, ndĂ«rsa Cornynin e pĂ«rshkroi si “njĂ« njeri tĂ« mirĂ«â€, por jo mjaftueshĂ«m mbĂ«shtetĂ«s kur “kohĂ«t ishin tĂ« vĂ«shtira”.

MbĂ«shtetja e minutĂ«s sĂ« fundit e Trumpit pĂ«r Paxtonin i zuri nĂ« befasi senatorĂ«t republikanĂ« – dhe shkaktoi edhe zemĂ«rim. Ndryshe nga Massie, i cili kishte pak aleatĂ« nĂ« Kongres, Cornyn kishte qenĂ« pjesĂ« e drejtimit republikan nĂ« Senat. Ai kishte mbledhur shumĂ« fonde pĂ«r republikanĂ«t e tjerĂ« dhe, pas mĂ« shumĂ« se dy dekadash nĂ« Senat, kishte krijuar miqĂ«si tĂ« forta.

“Nuk e kuptoj”, tha senatorja Susan Collins nga Maine. “John Cornyn Ă«shtĂ« njĂ« senator i shkĂ«lqyer dhe, sipas gjykimit tim, meritonte mbĂ«shtetjen e presidentit.”

Gatishmëria e Trumpit për të sulmuar republikanët në detyrë mund të ketë edhe kosto. Sondazhet vazhdojnë të tregojnë pakënaqësi të thellë me mënyrën si ai po e menaxhon ekonominë, sidomos mes votuesve të pavarur. Republikanët besnikë që ai ka ndihmuar të fitojnë mund të mos jenë kandidatët më të mirë në nëntor për të bindur elektoratin më të gjerë.

Ekziston gjithashtu pyetja se çfarë do të bëjnë tani këta republikanë të mundur në muajt e tyre të fundit.

Më herët të martën, Cassidy votoi për herë të parë në mbështetje të një rezolute që kufizon autoritetin e Trumpit për të zhvilluar luftën me Iranin. Ai gjithashtu shprehu kundërshtimin ndaj dhënies së një miliard dollarëve për sigurinë e sallës së propozuar të Shtëpisë së Bardhë.

Massie gjithashtu mund t’ia vĂ«shtirĂ«sojĂ« jetĂ«n Trumpit nĂ« muajt e fundit tĂ« mandatit tĂ« tij.

Po shtohet numri i republikanĂ«ve nĂ« Senat qĂ« po largohen nga dhoma nĂ« fund tĂ« kĂ«tij viti – qoftĂ« me dĂ«shirĂ« apo sepse humbĂ«n ndaj kandidatĂ«ve tĂ« mbĂ«shtetur nga Trumpi. Ata mund t’ia bĂ«jnĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« presidentit muajt e ardhshĂ«m, ndĂ«rsa ai pĂ«rpiqet tĂ« miratojĂ« paketa tĂ« reja shpenzimesh apo tĂ« sigurojĂ« miratimin e emĂ«rimeve tĂ« administratĂ«s sĂ« tij.

Kundërshtimi i tyre mund të nxjerrë më qartë në pah besnikërinë e republikanëve të zakonshëm ndaj Trumpit, duke u dhënë demokratëve një avantazh elektoral për të lidhur kundërshtarët e tyre në zgjedhjet e përgjithshme me një president gjithnjë e më jopopullor.

Trump po i largon gradualisht kritikĂ«t e tij nga Partia Republikane, por ata mund t’i lĂ«nĂ« presidentit disa “dhurata lamtumire” gjatĂ« daljes sĂ« tyre.

https://ëëë.bbc.com/neës/articles/cdjpng88d2vo

 

SHBA-ja do që ta ndryshojë hartën energjetike të Ballkanit

✇Java News
By: Java News
19 May 2026 at 08:38

Nga Predrag Zvijerac, REL

Shtetet e Bashkuara duan ta ndryshojnë mënyrën se si furnizohet me energji Ballkani Perëndimor, duke bërë një rrjet marrëveshjesh për importin e gazit të lëngshëm (LNG).

Qëllimi është të ulet varësia e rajonit nga Rusia dhe të forcohet korridori energjetik nga jugu drejt Evropës Qendrore.

PĂ«r kĂ«tĂ«, janĂ« planifikuar projekte nĂ« disa vende tĂ« rajonit – nga Kroacia, Bosnje dhe Hercegovina, Maqedonia e Veriut, ShqipĂ«ria dhe Mali i Zi, deri nĂ« KosovĂ« dhe nĂ« Serbi.

Këto projekte përfshijnë gazsjellës të rinj, terminale për gazin e lëngshëm dhe termocentrale me gaz, dhe mbështeten politikisht dhe financiarisht nga SHBA-ja dhe Bashkimi Evropian.

Disa nga këto projekte janë tashmë në fazë ndërtimi ose në proces kontraktimi, ndërsa të tjerat janë ende në fazën e planifikimit.

Në përgjithësi, sistemi energjetik rajonal është duke u orientuar gradualisht drejt gazit natyror nga SHBA-ja, Azerbajxhani dhe Mesdheu.

Jonathan Stern, profesor në Institutin Oxford për Studime Energjetike, vlerëson se Evropa Juglindore tashmë ka zhvilluar rrugë alternative të furnizimit.

“EkzistojnĂ« terminale tĂ« LNG-sĂ« nĂ« Greqi dhe Kroaci, dhe Korridori Jugor i Gazit nga Azerbajxhani, sĂ« bashku me fushĂ«n rumune tĂ« gazit Neptun Deep nĂ« Detin e Zi, shfrytĂ«zimi i sĂ« cilĂ«s pritet tĂ« fillojĂ« vitin e ardhshĂ«m dhe rezervat e sĂ« cilĂ«s vlerĂ«sohen nĂ« 100 miliardĂ« metra kub”, thotĂ« Stern pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.

Bosnje dhe Hercegovina ishte nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes nĂ« muajt e fundit, pĂ«r shkak tĂ« projektit tĂ« NdĂ«rlidhjes Jugore tĂ« Gazit me KroacinĂ«, i cili do t’i siguronte entitetit tĂ« FederatĂ«s sĂ« BosnjĂ«s qasje nĂ« terminalin e LNG-sĂ« nĂ« KĂ«rk dhe furnizues alternativ tĂ« gazit.

Në të njëjtën kohë, autoritetet e entitetit tjetër të Bosnjës, Republika Sërpska, vazhdojnë të zhvillojnë lidhje të ndara gazi me Serbinë, duke përfshirë projektin e Ndërlidhjes Lindore nga Bijelina në Banja Llukë.

Për gati pesë dekada, Bosnje dhe Hercegovina ka qenë plotësisht e varur nga gazi rus, i cili i shkon nëpërmjet Rrjedhës Turke.

Ai përdoret kryesisht për ngrohje në Sarajevë dhe, krahasuar me Serbinë, Bosnja është një konsumatore e papërfillshme.

Marrëveshja midis Bosnje dhe Hercegovinës dhe Kroacisë për lidhjen e gazsjellësit nga Dalmacia në Bosnjën qendrore, me degë në Hercegovinë dhe veriperëndim të vendit, u nënshkrua me pjesëmarrjen e sekretarit të Energjisë të SHBA-së, Chris Wright, në mujain prill në Dubrovnik.

Asaj i paraprinĂ« disa muaj mbĂ«shtetje zyrtare nga Uashingtoni pĂ«r projektin, i cili u pĂ«rshkrua si “strategjik pĂ«r sigurinĂ« energjetike tĂ« rajonit”.

Pjesa kroate e projektit drejtohet nga kompania shtetërore Plinacro, ndërsa në Bosnje dhe Hercegovinë nga kompania private amerikane AAFS Infrastructure and Energy, drejtorët e së cilës janë pjesë e rrethit të ngushtë të presidentit të SHBA-së, Donald Trump.

Projekti shkaktoi kritika nga Komisioni Evropian dhe Komuniteti i Energjisë, anëtare e të cilit është Bosnje dhe Hercegovina, për shkak të një ligji të posaçëm (lex specialis) në Federatën e Bosnjës që përfshin një kompani private amerikane, si dhe çështjeve të pajtueshmërisë me rregullat e BE-së.

“Projekti duhet tĂ« zbatohet brenda njĂ« kuadri qĂ« Ă«shtĂ« plotĂ«sisht nĂ« pĂ«rputhje me acquis-in ligjor tĂ« Komunitetit tĂ« EnergjisĂ« dhe me parimet e politikĂ«s energjetike tĂ« BE-sĂ«â€, tha pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« Hanna Claeson, zĂ«dhĂ«nĂ«se e Komunitetit Evropian tĂ« EnergjisĂ«, anĂ«tare tĂ« tĂ« cilit janĂ« vendet e BE-sĂ«, Bosnje dhe Hercegovina dhe vendet e tjera tĂ« rajonit.

Bosnje dhe Hercegovina konsumon deri në 250 milionë metra kub gaz në vit, ndërsa përmes gazsjellësit të ri parashikohet të transportohen rreth 1.5 miliard metra kub.

Për këtë arsye është duke u shqyrtuar edhe ndërtimi i termocentraleve me gaz, të cilat do të mund të furnizonin me energji elektrike rreth 400.000 familje.

Aktualisht, 80 për qind e energjisë elektrike prodhohet në termocentrale me qymyr, disa prej të cilave janë ndërtuar më shumë se 50 vjet më parë.

Tubacioni i planifikuar do të lidhet me atë ekzistues që vjen nga Serbia.

Stern, nga Instituti i Oksfordit pĂ«r Studime tĂ« EnergjisĂ«, beson se tubacioni â€œĂ«shtĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r Bosnje dhe HercegovinĂ«n, por jo pĂ«r rajonin mĂ« tĂ« gjerĂ«â€.

Ai, gjithashtu, shpreh dyshime pĂ«r levĂ«rdinĂ« e investimit prej rreth 1 miliard eurosh – sa vlerĂ«sohet ndĂ«rtimi i kĂ«tij gazsjellĂ«si tĂ« ri.

“Kroacia nuk ka kapacitet tĂ« disponueshĂ«m tĂ« LNG-sĂ« pĂ«r transitin e gazit pĂ«rmes Bosnje dhe HercegovinĂ«s. Dhe, ku do tĂ« shkonte? Serbia tani mund ta marrĂ« atĂ« pĂ«rmes BullgarisĂ«â€, thotĂ« Stern.

Serbia po zgjeron infrastrukturën e saj të gazit në përpjekje për të ruajtur rolin e saj si qendër rajonale e energjisë, duke hapur njëkohësisht hapësirë për LNG-në amerikane dhe investime të reja perëndimore në sektorin e energjisë.

Ministrja serbe e Energjisë, Dubravka Gjedoviq Handanoviq, nënshkroi një deklaratë të përbashkët me SHBA-në dhe disa vende të Evropës Lindore dhe Qendrore në një samit në Uashington në shkurt të këtij viti.

Shefi i ndĂ«rmarrjes Srbijagas, Dushan Bajatoviq, deklaroi mĂ« pas se Serbia “do tĂ« duhet tĂ« blejĂ« gaz amerikan”, megjithĂ«se sasitĂ« dhe kontratat formale nuk janĂ« pĂ«rcaktuar ende.

Marrëveshja Strategjike e Energjisë e vitit 2024 me SHBA-në parashikon diversifikimin e burimeve, por ende nuk ka një kontratë formale për blerjen e LNG-së amerikane.

Gazi amerikan mund të mbërrijë nëpërmjet terminalit kroat në Kërk ose Aleksandropolisit grek, falë ndërlidhjeve të reja me Bullgarinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Serbia operon një rrjet prej rreth 2.500 kilometrash tubacionesh gazi dhe planifikon tubacione të reja, duke përfshirë edhe Maqedoninë e Veriut, dhe po zgjeron objektin e magazinimit të Banatski Dvorit.

Aktualisht, më shumë se 80 për qind të gazit, Serbia e merr nga Rusia përmes Rrjedhës Turke.

Pavarësisht njoftimeve për diversifikim, objektet kryesore të gazit në Serbi, përfshirë termocentralin-kogjenerues TE-TO Pançevo, vazhdojnë të jenë të lidhura me Gazprom-in rus dhe me Industrinë e Naftës së Serbisë.

Mali i Zi – megjithĂ«se pa rrjet gazi – Ă«shtĂ« duke u bĂ«rĂ« pjesĂ« e kuadrit amerikan tĂ« LNG-sĂ«, pĂ«rmes planeve pĂ«r njĂ« terminal nĂ« portin e Tivarit dhe termocentraleve tĂ« ardhshme me gaz.

Mali i Zi, gjithashtu, mori pjesë në Samitin Amerikan Transatlantik të Sigurisë së Gazit në Uashington, në shkurt të këtij viti, ku nënshkroi një deklaratë të përbashkët, me të cilën disa vende të Evropës Qendrore dhe Jugore njoftuan se do të bashkëpunojnë me SHBA-në në energji.

Edhe pse kompanitë amerikane Enerflex dhe Wethington Energy Innovation nënshkruan një memorandum me Qeverinë e Malit të Zi në vitin 2023 për përgatitjen e projektit, ende nuk ka marrëveshje për furnizimin me LNG, nuk janë caktuar sasitë dhe nuk janë nënshkruar kontrata konkrete.

Mali i Zi, ndërkohë, ka mbështetur projektin e gazsjellësit Jon-Adriatik (IAP), i cili do ta lidhte gazsjellësin Transadriatik (TAP) në Shqipëri me Kroacinë, por ai ende mbetet në fazën e planit fillestar.

Përndryshe, disa termocentrale me gaz me kapacitete që variojnë nga 50 deri në 400 megavate, po merren në konsideratë në Tivar, Podgoricë dhe Plevle, duke përfshirë modele hibride dhe konvertime të termocentraleve ekzistuese.

Sipas studimeve të realizuara për Elektroekonominë e Malit të Zi nga kompania japoneze JERA dhe konsulenca zvicerane SS&A Power Consultancy, të gjitha opsionet e shqyrtuara janë teknikisht të realizueshme dhe ekonomikisht të leverdishme.

Në varësi të kapacitetit të termocentralit dhe burimit të furnizimit me gaz, investimet vlerësohen të variojnë nga 233 deri në 362 milionë euro.

Kosova nuk ka infrastrukturë të gazit dhe mbështetet plotësisht në termocentralet me qymyr.

Projekti për një interkonektor gazi me Maqedoninë e Veriut është përfshirë më herët në planin investues të BE-së për Ballkanin Perëndimor, por është ndalur për shkak të, siç kanë thënë nga Qeveria, kostove të larta dhe fokusit strategjik në burimet e ripërtëritshme të energjisë.

Tubacioni do t’i jepte KosovĂ«s qasje nĂ« gaz nga terminalet greke tĂ« LNG-sĂ« nĂ« Detin Egje, dhe ideja ishte tĂ« ndĂ«rtohej edhe njĂ« tubacion drejt ShqipĂ«risĂ«.

“NĂ«se dhe kur kushtet e tregut ndryshojnĂ« dhe mjedisi i biznesit bĂ«het mĂ« tĂ«rheqĂ«s, Departamenti i EnergjisĂ« [i SHBA-sĂ«] do tĂ« jetĂ« i gatshĂ«m tĂ« ndihmojĂ« nĂ« lidhjen e kompanive amerikane me partnerĂ«t nĂ« KosovĂ«â€, ka thĂ«nĂ« pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« Joshua Volz, i dĂ«rguar i posaçëm i Departamentit amerikan tĂ« EnergjisĂ«.

Kosova ka refuzuar të investojë rreth 200 milionë dollarë amerikanë në infrastrukturën e gazit përmes programit të Korporatës së Sfidave të Mijëvjeçarit (MCC) dhe i ka devijuar fondet në sistemet e ruajtjes së energjisë në bateri.

Shkupi, aktualisht, është duke ndërtuar infrastrukturë të re të gazit me mbështetjen e Uashingtonit dhe Brukselit, me synimin që të shkëputet nga varësia shumëvjeçare nga gazi rus dhe të pozicionohet si një qendër e re energjetike rajonale.

Maqedonia e Veriut është anëtare e NATO-s dhe kandidate për BE, prandaj diversifikimi i furnizimit me energji është bërë edhe çështje gjeopolitike.

Termocentrali-kogjenerues TE-TO Shkup, që furnizon kryeqytetin me ngrohje dhe prodhon energji elektrike, varet nga gazi rus dhe është nën kontrollin e grupit rus Sintez.

Shkupi ka nënshkruar një memorandum me furnizues amerikanë për blerjen e LNG-së, por detajet nuk janë bërë publike.

Gazsjellësi Gjevgjeli-Negotinë është në ndërtim e sipër dhe do ta lidhë këtë vend me terminalet LNG në Greqi, me një kapacitet fillestar prej 1.5 miliard metrash kub në vit.

Institucionet e BE-sĂ« janĂ« duke e financuar projektin me njĂ« kombinim kredish dhe grantesh, ndĂ«rsa, paralelisht, po planifikohet edhe njĂ« ndĂ«rlidhje me SerbinĂ« – me punimet qĂ« pritet tĂ« fillojnĂ« nĂ« vitin 2027.

“Maqedonia e Veriut planifikon tĂ« ndĂ«rtojĂ« 67 objekte tĂ« reja energjetike, me njĂ« kapacitet tĂ« instaluar total prej 4.416 megavatesh, duke pĂ«rfshirĂ« njĂ« central bashkĂ«prodhimi pranĂ« Negotinit”, tha Ministria e EnergjisĂ«, Minierave dhe Burimeve Minerale e MaqedonisĂ« sĂ« Veriut pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.

NĂ« prill tĂ« kĂ«tij viti, ShqipĂ«ria nĂ«nshkroi njĂ« marrĂ«veshje strategjike, me vlerĂ« 6 miliardĂ« dollarĂ«, me kompaninĂ« amerikane Venture Global dhe kompaninĂ« greke Aktor LNG USA, tĂ« cilat do tĂ« blejnĂ« LNG nga Shtetet e Bashkuara pĂ«r furnizim afatgjatĂ« – nisur nga viti 2030.

Plani përfshin zhvillimin e një qendre energjetike në Vlorë, me një terminal LNG dhe një termocentral me gaz me kapacitet prej rreth 380 megavatesh, me lidhje me Gazsjellësin Trans-Adriatik (TAP), i cili transporton gaz nga Azerbajxhani në Itali që nga viti 2020.

Projekti mbështetet nga administrata amerikane, e cila e sheh Shqipërinë si një pikë hyrjeje të mundshme për shpërndarjen e gazit amerikan në Kosovë, Maqedoni të Veriut dhe pjesë të tjera të Ballkanit Perëndimor.

Shqipëria nuk ka një rrjet të brendshëm funksional të gazit dhe infrastruktura ekzistuese nga periudha socialiste është kryesisht e papërdorshme.

Për Shqipërinë, e cila pothuajse të gjithë energjinë elektrike e prodhon nga hidrocentralet, ndërtimi i një termocentrali me gaz do të shërbente si rezervë sigurie në periudhat e thatësirës dhe rritjes së konsumit.

“Zgjidhja pĂ«r gazifikimin e ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« ndĂ«rtimi i GazsjellĂ«sit Jon-Adriatik (IAP) dhe lidhja me terminalin e LNG-sĂ« nĂ« Kroaci, lidhja me GazsjellĂ«sin Trans-Adriatik (TAP), pĂ«rmes tĂ« cilit vjen gazi nga rajoni i Kaspikut, dhe ndĂ«rtimi i njĂ« terminali tĂ« LNG-sĂ« dhe magazinimit tĂ« gazit nĂ« Dumrei”, thotĂ« Stavri Dhima, nga Universiteti Evropian nĂ« TiranĂ«, i cili ka punuar pĂ«r 20 vjet nĂ« Institutin pĂ«r KĂ«rkime tĂ« NaftĂ«s dhe Gazit nĂ« Fier.

Terminali i LNG-së në portin e Vlorës mund të jetë një qendër gazi për furnizimin e Shqipërisë, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës, dhe nëpërmjet IAP-it dhe TAP-it gazi mund të shkojë edhe në Bosnje dhe Hercegovinë dhe në Itali.

“VetĂ«m infrastruktura nuk garanton siguri energjetike”, thotĂ« pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« Sophie Corbeau, nga Qendra pĂ«r Politika Globale tĂ« EnergjisĂ« nĂ« Paris, duke iu referuar planeve pĂ«r ndĂ«rtimin e terminaleve tĂ« reja tĂ« LNG-sĂ«, tubacioneve tĂ« gazit dhe termocentraleve me gaz.

Vendet që duan ta zvogëlojnë varësinë e tyre nga gazi rus, duhet së pari të sigurojnë kontrata të besueshme afatgjate me disa furnizues, përfundon Corbeau.

Berisha dhe parimorët e karrigeve

✇Java News
By: Java News
17 May 2026 at 10:12

Nga Vilant Xhori

Në stilin politik të Berishës ka qenë e njohur aftësia për të përtypur kur është ndjerë i dobët për të goditur. Kështu ndodhi edhe pas vitit 2022, kur shumë prej atyre që sot i rrinë pranë e trajtonin si barrë dhe si simbol të një epoke që duhej lënë pas.

Disa prej tyre u shfaqĂ«n nĂ« publik dhe tek diplomatĂ«t perĂ«ndimorĂ« si “kritikĂ« parimorĂ«â€ tĂ« BerishĂ«s, si njerĂ«z qĂ« po sfidonin modelin e vjetĂ«r politik nĂ« emĂ«r tĂ« domosdoshmĂ«risĂ« pĂ«r alternativĂ«.

Pra, në atë kohë, deklaratat tingëllonin si rebelim. Si shkëputje përfundimtare nga trashëgimia politike e Berishës. Flitej për standarde të reja, për hapje partie, për fundin e kultit të individit.

Në studio televizive dhe në korridore parlamenti, shumë silleshin sikur po mbyllnin një epokë.

NdĂ«rsa ata flisnin, Berisha pĂ«rtypte edhe akuzat, edhe ironitĂ«, deri edhe deklaratat dhe premtimet solemne se “ne do ikim, po u kthye ai”.

Berisha në atë kohë nuk reagonte ndaj kritikave. Pothuajse nuk harxhonte fare energji për çfarë i thoshin në publik apo në zyra të mbyllura. Dukej sikur e kishte kuptuar se beteja e vërtetë nuk ishte televizive. Ishte institucionale. Fillimisht duhej vula. Duhej grupi parlamentar. Duhej kontrolli politik i partisë.

Dhe për këtë arsye ai përtypte gjithçka. Por ndërsa toleronte, sikurse edhe po duket, ai nuk kishte ndërmend të harronte.

Dhe sot edhe pse është i saksionuar ndërkombtarisht, i ndjekur penalisht dhe i mundur elektoralisht ai kandidon pa rival dhe askush, nga kritikët e djeshëm, nuk guxon të flasë.

Kuptohet që Berisha i kishte të gjitha mundësitë të gjente një kukull në dispozicion për të kandiduar. Por, ndërhyrja brutale për të mos patur garë duket se për Berishën po shijon pa masë. Kjo sepse po sheh të poshtëruar ata që dikur premtonin largim nëse Berisha do të kishte rikthim.

Pra, kjo është edhe ironia më e fortë e momentit politik brenda opozitës. Berisha po rikthehet pa garë dhe ish-kritikët janë fshehur dhe nuk dihet se ku janë. Heshtja e tyre po zbulon se pas gjithë asaj retorike të mëparshme morale fshiheshin vetëm llogari personale. Pra, e thënë më troç, po del qartë se kritika nuk kishte lidhje me parime, por thjesht me llogari për karrige.

Në fund, ndoshta kjo është kënaqësia më e madhe politike për Berishën. Jo rikthimi në krye të partisë, jo kandidimi pa rival, por fakti që ata që dikur e shpallnin si alternativë të konsumuar, sot rrinë përballë tij të mbaruar.

Kur deputetët flasin si ChatGPT

✇Java News
By: Java News
16 May 2026 at 16:16

Nga Bjorn Runa

Për këdo që i duhet të ndjekë rregullisht seancat e përjavshme parlamentare, është e pamundur që të mos ketë vënë re një dukuri paksa të pazakontë. Së fundi, shumica e fjalimeve të mbajtura në atë sallë tingëllojnë më të artikuluara dhe shumë më inteligjente se sa po të shkojmë, ndoshta jo më larg se sa një apo dy vite më parë. Kjo sigurisht do të përbënte lajm shumë pozitiv, sikur ky përmirësim i përgjithshëm i nivelit të retorikës së asaj salle të mos kishte ardhur kaq papritur dhe i shpërndarë në mënyrë kaq të barabartë mes thuajse të 140-të anëtarëve të saj.

E gjitha u bë edhe më e dukshme gjatë seancës plenare të kësaj jave ku, fjalime formalisht të ndryshme, nga deputetë të mazhorancës dhe opozitës, tingëllonin thuajse identikë për nga struktura, si të qenë shkruar nga e njëjta dorë.

Sigurisht, me mjetet ekzistuese Ă«shtĂ« e pamundur tĂ« thuash me siguri tĂ« plotĂ« nĂ«se njĂ« fjalim a njĂ« tekst Ă«shtĂ« gjeneruar me inteligjencĂ« artificiale, pĂ«rveç rasteve kur autori kapet me “presh nĂ« duar,” gjĂ« qĂ« e kemi parĂ« t’i ndodhĂ« nĂ« sallĂ«n e Kuvendit deputetit demokrat Kleves Balliu. PatjetĂ«r qĂ« pĂ«rsĂ«ritja e shpeshtĂ« e disa formulave (“Nuk Ă«shtĂ« ‘X’, Ă«shtĂ« ‘Y’”; “Nuk Ă«shtĂ« thjesht ‘X’, Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r”; lista qĂ« rishfaqen disa herĂ« edhe brenda tĂ« njĂ«jtit paragraf), tĂ« bĂ«jnĂ« tĂ« dyshosh se, edhe nĂ«se nuk Ă«shtĂ« shkruar nga ChatGPT, teksti/fjalimi ka kaluar pĂ«rmes filtrit tĂ« njĂ« modeli tĂ« tillĂ« gjuhĂ«sor.

Por sado argĂ«tuese tĂ« jetĂ« ‘kapja nĂ« gabim’ e njĂ« deputeti, pĂ«rdorimi prej tyre i inteligjencĂ«s artificiale nuk pĂ«rbĂ«n ndonjĂ« skandal nĂ« vetvete. Madje, nĂ« disa raste mund tĂ« jetĂ« dhe ndihmesĂ«, veçanĂ«risht pĂ«r shpjegime apo pĂ«rmbledhje dokumentesh komplekse. Fjala vjen, mund tĂ« imagjinosh Balliun, NokĂ«n, apo ZegjinenĂ« t’i drejtohen ChatGPT-sĂ« me kĂ«rkesa tĂ« tipit: Ma shpjego reformĂ«n administrative sikur tĂ« isha pesĂ« vjeç. PĂ«r kĂ«do qĂ« kĂ«rkon realisht tĂ« kuptojĂ« diçka komplekse, mjete si ChatGPT apo Claude mund tĂ« ndihmojnĂ«.

Problemet fillojnë kur retorika politike i dorëzohet plotësisht modeleve gjuhësore të inteligjencës artificiale.

Rreziku i parĂ« Ă«shtĂ« se deputetĂ«t mund tĂ« na krijojnĂ« tĂ« gjithĂ«ve iluzionin se po merren seriozisht me njĂ« politikĂ« tĂ« caktuar, ndĂ«rsa ne s’kemi nga ta dimĂ« nĂ«se e besojnĂ« vĂ«rtet atĂ« qĂ« thonĂ«, e aq mĂ« pak nĂ«se e kuptojnĂ« thelbin e politikĂ«s qĂ« janĂ« duke mbrojtur.

Rreziku i dytĂ« Ă«shtĂ« siguria. DeputetĂ«t shpesh kanĂ« nĂ« duar drafte politikash tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, apo informacione institucionale, qĂ« natyrisht nuk i duhen dhĂ«nĂ« si ushqim platformave tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, qĂ« ajo mĂ« pas t’iu japĂ« fjalimet qĂ« ata duan. Kjo, pasi nuk e dimĂ« se ku shkojnĂ« kĂ«to tĂ« dhĂ«na. Siguria e tĂ« dhĂ«nave Ă«shtĂ« njĂ« nga çështjet mĂ« delikate tĂ« ditĂ«s nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n sot dhe ne nuk Ă«shtĂ« se shquhemi pĂ«r ruajtjen e tyre.

Rreziku i tretĂ« Ă«shtĂ« ajo qĂ« ekspertĂ« tĂ« fushĂ«s i referohen si problemi i kutisĂ« sĂ« zezĂ« (Black Box Problem). Askush nuk e di realisht se si funksionojnĂ« nĂ« “prapaskenĂ«â€ shumica e sistemeve tĂ« inteligjencĂ«s artificiale. NĂ«se mund ta kuptojmĂ« vendimin e njĂ« deputeti nisur nga sjellja dhe paragjykimet qĂ« ai/ajo ka shfaqur nĂ« tĂ« shkuarĂ«n, nĂ« rastin e kĂ«tyre sistemeve, kjo Ă«shtĂ« e pamundur.

Tani, nuk do tĂ« qe ndonjĂ« tragjedi sikur deputetĂ«t tanĂ« thjesht tĂ« tingĂ«llonin mĂ« tĂ« ditur seç janĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«. ShqiptarĂ«t i kanĂ« mbijetuar kohĂ«rave edhe mĂ« sfiduese se kĂ«to qĂ« po jetojnĂ«. Por, fatkeqĂ«sisht, pĂ«r ne dhe pĂ«r ata, jetojmĂ« nĂ« njĂ« demokraci pĂ«rfaqĂ«suese dhe deputetĂ«t nuk zgjidhen nĂ« bazĂ« tĂ« aftĂ«sive intelektuale. Mjafton tĂ« marrin frymĂ« dhe tĂ« kenĂ« mbĂ«shtetje popullore dhe pĂ«r kĂ«tĂ« tĂ« fundit, njerĂ«zit kanĂ« nevojĂ« tĂ« dinĂ« nĂ«se ka ende fije qĂ« i lidhin me pĂ«rfaqĂ«suesit e tyre nĂ« parlament. Lidhje qĂ« mund tĂ« kĂ«puten kur deputetĂ«t nisin tĂ« tingĂ«llojnĂ« si njerĂ«z tĂ« cilĂ«t nuk i njohin mĂ«. Ç’mund tĂ« bĂ«jĂ« votuesi kur dĂ«gjon fjalime inteligjente, qĂ« nuk i thonĂ« gjĂ« pĂ«r bindjet dhe sinqeritetin e atij qĂ« flet?

Ndoshta po hyjmë në një komedi të çuditshme politike, të ngjashme me anekdotën e famshme të Zizek-ut, për lodrat elektrike të seksit që performojnë me njëra tjetrën, ndërkohë që çifti rri e i sheh, të çliruar nga ankthi i performancës. Në variantin tonë, deputetëve nuk do iu duhet më të debatojnë. Fjalimet e shkruara nga inteligjenca artificiale do të përballen me njëra-tjetrën në sallën e parlamentit, ndërsa përfaqësuesit e zgjedhur rrinë e i dëgjojnë, të çliruar nga barra e rëndë e të menduarit për popullin.

Rënia e Shteteve të Bashkuara është kurthi i vërtetë

✇Java News
By: Java News
15 May 2026 at 10:35

Artikull nga La Repubblica – PĂ«rshtatur nĂ« shqip

“Donald Trump ka mbĂ«rritur nĂ« takimin me Xi Jinping shumĂ« mĂ« i dobĂ«t se homologu i tij kinez. I bllokuar nĂ« luftĂ«n nĂ« Lindjen e Mesme, nga e cila nuk di si tĂ« dalĂ«. Dhe nĂ« rĂ«nie nĂ« sondazhe, i bĂ«rĂ« jopopullor pikĂ«risht nga rritja e çmimeve e shkaktuar nga lufta, sĂ« bashku me tarifat qĂ« ai vetĂ« ka vendosur dhe pĂ«rkeqĂ«simin e gjendjes sĂ« tij mendore. NdĂ«rkohĂ«, Xi tashmĂ« ka strategjinĂ« ekonomike dhe ushtarake pĂ«r ta pĂ«rballuar.”

Francis Fukuyama është politologu i Stanfordit dhe autori i veprës së famshme Fundi i Historisë dhe Njeriu i Fundit: eseja e shkruar në vitin 1992, pas rënies së Bashkimit Sovjetik, ku ai argumentonte se liberalizmi demokratik nuk kishte më rivalë: Pika përfundimtare e evolucionit ideologjik të njerëzimit. Vetëm që, tridhjetë vjet më vonë, në librin Liberalizmi dhe kundërshtarët e tij, ai pranoi: Gjërat janë më të ndërlikuara.

Xi e priti Trumpin duke pĂ«rmendur “kurthin e Tukididit”: njĂ« ftesĂ« pĂ«r tĂ« mos rĂ«nĂ« nĂ« gabimin fatal tĂ« njĂ« lufte tĂ« pashmangshme.

“Ndoshta nuk do tĂ« ketĂ« luftĂ«; por Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« shmanget konkurrenca ekonomike dhe strategjike mes dy vendeve si Kina dhe Shtetet e Bashkuara, qĂ« kanĂ« objektiva dhe sisteme politike kaq tĂ« ndryshme. Thelbi Ă«shtĂ« tjetĂ«rkund: Xi e konsideron AmerikĂ«n nĂ« njĂ« fazĂ« rĂ«nieje afatgjatĂ«, pĂ«r tĂ« cilĂ«n pjesĂ«risht fajĂ«son pikĂ«risht Trumpin. Prandaj e ledhaton me gjeste simbolike, i thotĂ« se janĂ« partnerĂ« dhe superfuqi tĂ« barabarta; por nĂ« realitet ai vetĂ«m po pret qĂ« Amerika tĂ« dobĂ«sohet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ«.”

Megjithatë, strategjia e Xi-t nuk përbëhet vetëm nga pritja.

“Ai kĂ«rkon lĂ«shime pĂ«r Tajvanin. Dhe fatkeqĂ«sisht, ishulli Ă«shtĂ« e vetmja gjĂ« qĂ« sot Trump mund t’i ofrojĂ« pĂ«r tĂ« siguruar tĂ« paktĂ«n pamjen e njĂ« marrĂ«veshjeje tregtare dhe njĂ« mbĂ«shtetje simbolike pĂ«r hapjen e NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit. Sipas meje, gjithçka sillet rreth kĂ«saj.”

Amerikanët tashmë kanë bllokuar paketën e armëve prej 11 miliardë dollarësh të destinuar për Taipein.

“Xi kĂ«rkon anulimin e saj. SĂ« shpejti do tĂ« shohim nĂ«se pezullimi do tĂ« bĂ«het i pĂ«rhershĂ«m apo nĂ«se amerikanĂ«t do ta mbajnĂ« premtimin ndaj tajvanezĂ«ve. Do tĂ« mĂ« habiste tĂ« shihja paketĂ«n tĂ« mbĂ«rrinte nĂ« destinacion: amerikani duhet t’i japĂ« Xi-t pĂ«rshtypjen se samiti shkoi mirĂ«. NĂ« fund tĂ« fundit, Trumpit nuk i intereson mbĂ«shtetja e demokracive nĂ« botĂ«. PĂ«r tĂ«, Tajvani Ă«shtĂ« njĂ« vend si çdo tjetĂ«r, edhe pse nuk Ă«shtĂ« kĂ«shtu pĂ«r amerikanĂ« tĂ« tjerĂ« dhe aleatĂ« tĂ« SHBA-sĂ« nĂ« rajon, si Koreja dhe Japonia. Por Ă«shtĂ« e qartĂ« se sot Amerika nuk ka ndĂ«rmend tĂ« hyjĂ« nĂ« luftĂ« pĂ«r mbrojtjen e Tajvanit; edhe pse ushtria e saj pĂ«rgatitet prej vitesh pĂ«r kĂ«tĂ« mundĂ«si.”

A do të ushtrojë Pekini presion ndaj Iranit që të rihapë të paktën Hormuzin?

“Nuk ka aq shumĂ« ndikim mbi Teheranin. Sigurisht qĂ« nuk do tĂ« ndĂ«rhyjĂ« ushtarakisht pĂ«r tĂ« rihapur NgushticĂ«n. MĂ« sĂ« shumti do tĂ« thotĂ« diçka tĂ« pĂ«rgjithshme mbi rĂ«ndĂ«sinĂ« e lirisĂ« sĂ« lundrimit dhe paqes. Nuk pres asgjĂ« mĂ« shumĂ«.”

Trump mbërriti në Kinë me një delegacion të nivelit të lartë të përbërë nga CEO industrialë: Elon Musk, Tim Cook, Jensen Huang


“Besoj se synojnĂ« kryesisht tĂ« mbrojnĂ« investimet ekzistuese amerikane, mĂ« shumĂ« sesa tĂ« shtyjnĂ« Dragoin qĂ« tĂ« hapet ndaj kapitaleve tĂ« reja amerikane. Si Tesla ashtu edhe Apple kanĂ« tashmĂ« interesa tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« KinĂ« dhe duan t’i mbrojnĂ« ato. Trump po pĂ«rpiqet, pĂ«rkundrazi, ta shkĂ«pusĂ« ekonominĂ« amerikane nga ajo kineze. Dhe dĂ«shiron ta mbajĂ« Pekinin jashtĂ« sektorit tĂ« tyre teknologjik. Nuk shoh parathĂ«nie tĂ« njĂ« angazhimi tĂ« thellĂ« ekonomik. Ndryshe Ă«shtĂ« sektori bujqĂ«sor, produktet e tĂ« cilit janĂ« eksporti kryesor amerikan drejt KinĂ«s.”

ÇfarĂ« do tĂ« fitojnĂ« dy liderĂ«t nga ky takim?

“Kina thjesht dĂ«shiron tĂ« fitojĂ« kohĂ«: nĂ« pritje qĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« dĂ«mtojnĂ« mĂ« tej vetveten dhe tĂ« bien si superfuqi. Pastaj, sigurisht: Trump do tĂ« flasĂ« pĂ«r marrĂ«veshjen mĂ« tĂ« madhe tregtare tĂ« arritur ndonjĂ«herĂ« nĂ« histori, edhe nĂ«se bĂ«het fjalĂ« vetĂ«m pĂ«r pak sojĂ«. Por nga ky takim nuk do tĂ« dalĂ« asgjĂ« domethĂ«nĂ«se nĂ« planin afatgjatĂ«.”

Ju keni thĂ«nĂ« disa herĂ« se “fundi i HistorisĂ«â€ vetĂ«m Ă«shtĂ« shtyrĂ«, sepse pavarĂ«sisht ngritjes sĂ« KinĂ«s, mungesa e ekuilibrit tĂ« brendshĂ«m tĂ« pushteteve e bĂ«n atĂ« tĂ« cenueshme ndaj gabimeve katastrofike. A jeni ende i bindur pĂ«r kĂ«tĂ« tani qĂ« Amerika po bĂ«n tĂ« njĂ«jtat gabime?

“Administrata e dytĂ« Trump po pĂ«rpiqet realisht tĂ« minojĂ« mekanizmat e saj tĂ« kontrollit dhe balancĂ«s sĂ« pushtetit tĂ« brendshĂ«m. Por jam i bindur se institucionet amerikane do tĂ« rezistojnĂ«. Trump do tĂ« ndĂ«shkohet nĂ« zgjedhjet e mesmandatit dhe kjo do tĂ« vendosĂ« njĂ« kufi ndaj dĂ«meve qĂ« mund tĂ« shkaktojĂ«. Sigurisht, ndĂ«rkohĂ« ai ka bllokuar financimet pĂ«r kĂ«rkimin shkencor. Dhe nĂ« planin afatgjatĂ«, kjo do t’i dobĂ«sojĂ« shumĂ« Shtetet e Bashkuara pĂ«rballĂ« KinĂ«s. Me pak fjalĂ«, pĂ«rparimi drejt ‘Fundit tĂ« Historisë’ nuk Ă«shtĂ« ndalur, por sigurisht qĂ« pĂ«rballet me pengesa tĂ« rĂ«ndĂ«sishme.”

Opozita që u bë jehonë e pushtetit

✇Java News
By: Java News
10 May 2026 at 15:28

Nga Vilant Xhori

Ka një ironi të hidhur mbi realitetin politik shqiptar, ku dikur opozita ishte thirrje dhe sot është jehonë. Partia Demokratike, që u ngrit si zë kundërshtimi, sot endet si një trupë e lodhur, e frikësuar edhe nga hija e kryetarit të saj. Pra, opozita nuk është më përballje. Ajo është kthyer në një pasqyrë të shtrembëruar ku pushteti sheh veten dhe qetësohet. Dikur e trondiste sistemin, sot thjesht po shërben ta zbukurojë atë me iluzionin e pluralizmit.

Në këtë shuarje të ngadaltë të opozitës nuk ka vetëm humbje votash, por ka humbje kuptimi. Nuk ka më ide që lindin nga brenda partisë, por vetëm përsëritje të zbehta të ideve që dikur i jepnin asaj identitet. Nuk ka më guxim për të thyer rrethin e mbyllur ku kryetari ka lidhur bashkëpunëtorët e vet, por vetëm pajtim të heshtur me një realitet që i mban të gjithë peng të së njëjtës figurë. Dhe sa më shumë ngushtohet ky rreth, aq më shumë zbehet edhe vetë opozita.

Por mĂ« e rĂ«ndĂ« se kjo zbehje Ă«shtĂ« heshtja turpĂ«ruese qĂ« e shoqĂ«ron. NjĂ« heshtje qĂ« nuk vjen nga padija, por nga llogaria; qĂ« nuk lind nga pafuqia, por nga dakordĂ«sia. Sepse kur njĂ« lider edhe i sanksionuar nga perĂ«ndimi, edhe i pĂ«rballur me drejtĂ«sinĂ«, edhe humbĂ«si mĂ« i madh i viteve tĂ« fundit politike kandidon pa asnjĂ« alternativĂ« reale, heshtja nuk Ă«shtĂ« mĂ« neutralitet — Ă«shtĂ« zgjedhje.

Ndërkohë, mbi gjithë këtë teatër politik qëndron një e vërtetë e ftohtë. Fatkeqësia më e madhe e opozitës nuk është vetëm brenda saj, por edhe në mënyrën se si ajo po i shërben pushtetit. Sepse pushteti nuk ka nevojë për një kundërshtar të fortë; i mjafton një kundërshtar i lodhur, i parashikueshëm dhe i mbajtur në jetë si dekor i demokracisë. Një opozitë e tkurrur, edhe nëse nesër nxjerr vetëm pak deputetë, mjafton për të ruajtur fasadën e garës politike dhe vazhdimësinë e një pushteti që nuk ndjen rrezik real. Prandaj figura e vjetër kërkon të mbetet në krye pa garë: jo sepse sjell fitore, por sepse tashmë të gjithë e kanë kuptuar se vetëm humbja e opozitës është fitore për kryetarin e saj.

Por, opozitat qĂ« mbyllen rreth njĂ« njeriu shuhen bashkĂ« me hijen e tij. VetĂ«m ato qĂ« hapin dyert pĂ«r mendimin, garĂ«n dhe brezin e ri mund tĂ« bĂ«hen shpresĂ« pĂ«r qytetarĂ«t. Partia Demokratike, edhe pas humbjes sĂ« rĂ«ndĂ« tĂ« vitit 2025, vazhdon tĂ« kĂ«rkojĂ« shpĂ«tim tek i njĂ«jti emĂ«r, tashmĂ« i konsumuar politikisht dhe i rĂ«nduar nga konfliktet me drejtĂ«sinĂ« dhe izolimi ndĂ«rkombĂ«tar. E thĂ«nĂ« qartĂ«, kjo nuk Ă«shtĂ« mĂ« njĂ« betejĂ« pĂ«r fitore politike. Kjo Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r mbijetesĂ«n e njĂ« kryetari qĂ« e ka lidhur fatin e partisĂ« me fatin e vet. Dhe kur njĂ« forcĂ« politike humbet guximin pĂ«r t’u pĂ«rballur me vetveten, ajo pushon sĂ« jetuari pĂ«r tĂ« ardhmen dhe nis tĂ« tĂ«rhiqet zvarrĂ« nga nostalgjia e sĂ« shkuarĂ«s.

Kështu rrënimi nuk vjen më si krizë, por si ritual. Fjalët thuhen, por nuk peshojnë; betejat shpallen, por nuk ndodhin; koha kalon dhe rrënimi bëhet më i thellë. Pra, ndryshimi nuk shihet më si shpëtim, por si rrezik.

Në fund mbetet një pamje e trishtë. Një opozitë që nuk është më kundërshtare, por dëshmitare e vetvetes që shuhet. Një trup që ende lëviz, por nuk jeton më. Një zë që ende dëgjohet, por nuk thërret askënd. Dhe kur historia të kthejë faqen, ajo nuk do të pyesë vetëm kush foli më fort, por edhe kush heshti kur duhej të fliste.

❌
❌