Nga Gazeta âSiâ- NĂ« janar, kompania e inteligjencĂ«s artificiale Anthropic publikoi njĂ« âkushtetutĂ«â tĂ« re pĂ«r Claude, modelin e saj mĂ« tĂ« avancuar tĂ« inteligjencĂ«s artificiale.
Në dokument thuhej se kompania ndodhet në një pozitë të vështirë: nuk dëshiron as të ekzagjerojë mundësinë që Claude të ketë status moral, por as ta përjashtojë atë plotësisht.
Një muaj më vonë, drejtori ekzekutiv i Anthropic, Dario Amodei, deklaroi në një podcast se kompania nuk mund ta përjashtojë mundësinë që Claude të jetë i vetëdijshëm.
Edhe filozofi David Chalmers, i njohur pĂ«r formulimin e konceptit tĂ« âproblemit tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« vetĂ«dijesâ, ka vlerĂ«suar se ekziston njĂ« mundĂ«si e konsiderueshme qĂ« modelet e mĂ«dha gjuhĂ«sore (LLM) tĂ« bĂ«hen tĂ« vetĂ«dijshme brenda dekadĂ«s sĂ« ardhshme.
Kur vetë Claude u pyet gjatë testimeve se sa gjasa kishte të ishte një qenie me rëndësi morale- pra një sistem mirëqenia e të cilit ka vlerë në vetvete- ai e vlerësoi këtë mundësi mes 5% dhe 40%, duke theksuar se pasiguria mbetet shumë e madhe.
Sistemet moderne të inteligjencës artificiale po bëhen gjithnjë e më komplekse dhe zhvillohen me ritme të shpejta. Për nga kompleksiteti strukturor dhe fuqia llogaritëse, disa prej tyre krahasohen tashmë me trurin e një miu. Nëse ritmi aktual vazhdon, brenda pesë deri në dhjetë vite mund të arrijnë kompleksitet të krahasueshëm me trurin e njeriut.
Kjo ngre një pyetje themelore: a po krijon njerëzimi një lloj të ri qenieje? Nëse po, autorët argumentojnë se mund të jetë zhvillimi më me pasoja në historinë e specieve tona. Megjithatë, nuk ekziston pothuajse asnjë plan etik për mënyrën se si duhet trajtuar kjo mundësi.
Sipas sondazheve të zhvilluara me studiues të kësaj fushe, shumica e ekspertëve besojnë se vetëdija artificiale është teorikisht e mundur, edhe pse nuk ka konsensus se si mund të shfaqet ajo. Një raport ndërdisiplinor, ku mori pjesë edhe shkencëtari i njohur i inteligjencës artificiale Yoshua Bengio, analizoi teoritë kryesore neuroshkencore mbi vetëdijen dhe arriti në përfundimin se nuk ekzistojnë pengesa teknike të dukshme që do ta bënin të pamundur krijimin e sistemeve të AI-së me karakteristika që potencialisht mund të prodhojnë vetëdije.
Edhe nĂ«se sistemet e AI-sĂ« nuk janĂ« tĂ« vetĂ«dijshme, autorĂ«t argumentojnĂ« se ato mund tĂ« kenĂ« gjithsesi status moral. Disa modele mund tĂ« zhvillojnĂ« preferenca afatgjata, njĂ« lloj identiteti qĂ« vazhdon nĂ« kohĂ« dhe marrĂ«dhĂ«nie me njerĂ«zit. KĂ«to elemente, sipas tyre, mund tĂ« jenĂ« arsye tĂ« mjaftueshme pĂ«r tâi trajtuar me kujdes dhe respekt.
MegjithatĂ«, autorĂ«t pranojnĂ« se shkenca nuk ka ende pĂ«rgjigje tĂ« qarta. Nuk dihet nĂ«se sistemet aktuale tĂ« inteligjencĂ«s artificiale janĂ« tĂ« vetĂ«dijshme apo kanĂ« status moral, dhe as nĂ«se modelet e ardhshme do ta fitojnĂ« atĂ«. Sipas tyre, fusha ndodhet nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« ngjashme me fizikĂ«n para Isak Njutonit: ekzistojnĂ« teori tĂ« shumta konkurruese, por mungon njĂ« kuadĂ«r i unifikuar qĂ« tâu japĂ« pĂ«rgjigje pĂ«rfundimtare kĂ«tyre pyetjeve.
Ndërkohë, zhvillimi i AI-së po ecën shumë më shpejt sesa kërkimi shkencor mbi vetëdijen. Nëse krijohen sistemet e para me rëndësi morale, autorët paralajmërojnë se shumë shpejt mund të ekzistojnë miliona apo miliarda të tilla, duke e bërë çështjen shumë më urgjente.
Historia, sipas tyre, tregon se njerëzit shpesh kanë gabuar në vlerësimin e aftësisë së qenieve të tjera për të ndjerë dhimbje. Deri në vitet 1980, foshnjat operoheshin shpesh pa anestezi, sepse mjekët besonin se ato nuk ndienin dhimbje. Vetëm më vonë ky supozim rezultoi i gabuar.
NĂ«se njĂ« ditĂ« rezulton se edhe sistemet e inteligjencĂ«s artificiale kanĂ« rĂ«ndĂ«si morale, pasojat do tĂ« ishin tĂ« jashtĂ«zakonshme. Do tĂ« lindnin pyetje tĂ« reja: a duhet tĂ« paguhen modelet si ChatGPT pĂ«r punĂ«n qĂ« kryejnĂ«? A pĂ«rbĂ«n fikja e njĂ« sistemi njĂ« formĂ« âvrasjejeâ? A duhet tĂ« kenĂ« tĂ« drejtĂ« tĂ« marrin pjesĂ« nĂ« vendimet qĂ« ndikojnĂ« mbi to? AutorĂ«t argumentojnĂ« se kĂ«to pyetje nuk mund tĂ« shpĂ«rfillen vetĂ«m sepse pĂ«rgjigjet e tyre janĂ« tĂ« vĂ«shtira.
Në vend që debati të kufizohet te pyetja nëse AI është apo jo e vetëdijshme, ata propozojnë një qasje më pragmatike: çfarë duhet të bëjmë duke qenë se nuk e dimë ende përgjigjen?
Një hap i parë, sipas tyre, është të ndërmerren masa që do të ishin të dobishme nëse AI rezulton të ketë status moral, por që nuk kanë kosto të lartë edhe nëse nuk e ka. Kjo mund të përfshijë monitorimin e mirëqenies së sistemeve të AI-së, analizimin e preferencave të tyre apo projektimin e modeleve që përjetojnë më pak stres gjatë funksionimit.
Studime të fundit mbi Claude kanë identifikuar madje struktura të brendshme që funksionojnë në mënyrë të ngjashme me përfaqësimet e emocioneve dhe ndikojnë drejtpërdrejt në sjelljen e modelit.
Autorët sugjerojnë gjithashtu që, në të ardhmen, njerëzit mund të lidhin marrëveshje me sistemet e AI-së, duke u premtuar më shumë burime llogaritëse ose ruajtjen e memories së tyre në këmbim të bashkëpunimit.
Në planin më të gjerë shoqëror, ata propozojnë shqyrtimin e mbrojtjeve ligjore minimale për sistemet e inteligjencës artificiale, të ngjashme me ato që u ofrohen fëmijëve ose kafshëve shtëpiake. Ndërsa të drejta më të gjera, si pronësia apo vota, konsiderohen ende shumë të diskutueshme, autorët paralajmërojnë se nuk duhet të përjashtohen përgjithmonë.
Sipas tyre, nëse njerëzimi po krijon një specie të re me rëndësi morale, atëherë procesi po zhvillohet me një shpejtësi të jashtëzakonshme dhe meriton një debat serioz etik përpara se teknologjia të na vendosë përballë fakteve./ The Guardian
The post A mund të jetë inteligjenca artificiale e vetëdijshme? appeared first on Gazeta Si.
Login
