Shqipëria po përballet me një tranzicion demografik të paprecedentë, ku ritmet e plakjes së popullsisë po tejkalojnë madje edhe parashikimet më pesimiste.

Të dhënat më të fundit zyrtare të INSTAT mbi ecurinë e moshës mediane dëshmojnë një përmbysje historike të strukturës moshore në vend, duke e zhvendosur Shqipërinë nga një prej kombeve me popullsinë më të re në Europë, në një shoqëri me moshë mediane sa mesatarja e Bashkimit Europian.

Të dhënat e INSTAT tregojnë se mosha mediane e Shqiptarëve arriti në 45 vjeç në 1 janar 2026 (mosha mediane nënkupton ku 50% e popullsisë janë mbi këtë moshë dhe 50 % nën këtë moshë), duk u plakur me 7 muaj brenda një viti. Të dhënat për 2026 në Bashkimin Europian nuk janë kalkuluar ende, por në 1 janarin 2025 ky tregues ishte ishte 44.9 vjeç.

Nga viti 2014 në vitin 2026 mosha mediane e popullsisë shqiptare u rrit me 10.8 vite, ndërsa në BE gjatë kësaj periudhe ky tregues u rrit me vetëm 2.4 vite. Shqipëria u plak 4.5 herë më shpejt se BE-ja gjatë dekadës së fundit tregojnë të dhënat.

Ndërsa Bashkimi Europian ka ndjekur një ritëm plakjeje linear dhe të ngadaltë nga 2014, duke u rritur me mesatarisht 2 muaj në vit, ndërsa Shqipëria u rrit me 6 muaj çdo vit. Ky trend u përshpejtua veçanërisht në dy vitet e fundit, ku mosha mediane nga 43.4 vjeç në vitin 2024, arriti në 44.3 vjeç në vitin 2025 dhe së fundmi në vlerën rekord prej 45.0 vjeç në vitin 2026.

Kjo kurbë e mprehtë do të thotë se për herë të parë, gjysma e popullsisë shqiptare sot është mbi 45 vjeç, duke arritur apo edhe tejkaluar zyrtarisht nivelin e Bashkimit Europian me moshë mesatare 44.9 vjeç, me të dhënat e vitit 2025.

Ky fenomen i shpejtimit demografik shpjegohet me normën jashtëzakonisht të ulët të lindshmërisë dhe valëve të pandërprera të emigracionit që prekin kryesisht moshën e re dhe atë riprodhuese. Largimi i forcës vitale të punës ka lënë pas një strukturë popullsie që rëndohet me shpejtësi drejt moshave të thyera.

Pasojat e këtij transformimi pritet të jenë të thella dhe afatgjata për vendin. Tregu i punës do të përballet me mungesë te burimeve njerëzore dhe rritje të moshës mesatare të fuqisë punëtore, gjë që mund të frenojë produktivitetin dhe të dëmtojë konkurrueshmërinë e bizneseve vendase.

Nga ana tjetër skemat e pensioneve dhe sigurimeve shoqërore do të pësojnë një presion të jashtëzakonshëm financiar, teksa raporti midis kontribuuesve dhe përfituesve po ngushtohet në nivele kritike. Paralelisht, sistemi i kujdesit shëndetësor do të duhet të riorientohet urgjentisht drejt shërbimeve geriatrike dhe trajtimit të sëmundjeve kronike, duke kërkuar fonde më të larta publike. Zhvillimet demografike po rrezikojnë të kthehen në ngarkesën më të rëndë për zhvillimin e qëndrueshëm në dekadat e ardhshme./ B.Hoxha

 

The post Shqipëria në fazë plakjeje agresive, për herë të parë në histori mosha mediane arrin BE-në appeared first on Revista Monitor.

Kanë mbetur edhe 2 ditë nga përfundimi i afatit për aplikimin e Marrëveshjes të Paqes Fiskale. Bizneset kanë kohë deri më 5 qershor për të paraqitur kërkesën e tyre në e-Filing për përfshirje në këtë skemë.

Pavarësisht kohës së kufizuar për kryerjen e aplikimeve (aplikimet nisën më 15 Maj 2026 dhe mbyllen më 5 Qershor), Monitor mëson se nga administrata tatimore nuk pritet të ketë shtyrje të afatit të aplikimeve.

Përfaqësues të Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve, gjatë një takimi informues me bizneset anëtare të Dhomës Gjermane të Industrisë dhe Tregtisë (DIHA), kanë sqaruar se zgjatja e afatit do të shkurtonte periudhën minimale njëvjeçare të zbatimit të marrëveshjes për tatimpaguesit.

Shtyrje të afateve për zbatimet e dy ligjeve, të marrëveshjes së paqes fiskale dhe fshirjes së detyrimeve u kërkuan edhe kontabilistët dhe ekspertët e auditit.

Audituesi ligjor Bujar Bendo pohoi më herët për Monitor se udhëzimet e ligjeve janë miratuar dy muaj me vonesë, ndërsa afatet për zbatimin e tyre janë shumë të kufizuara, “çka mund të krijojë shumë probleme me zbatueshmërinë e procesit”, pohon ai.

Edhe kontabilisti Sotiraq Dhamo vlerësoi më herët se bizneset kanë shumë pak kohë për të përfituar nga falja e detyrimeve dhe gjobave.

Paqja fiskale dhe ligji i faljes, afatet e shkurtra rrezikojnë zbatimin; Ekspertët kërkojnë shtyrje

Ndërkohë DPT sqaroi se deri më 10 qershor do të përfundojë procesi i verifikimit të dokumentacionit të aplikantëve. Sipas informacioneve paraprake mësohet se interesi i bizneseve për të aplikuar për marrëveshjen e paqes fiskale nuk është i lartë.

Krahas nënshkrimit të marrëveshjes bizneset mund të kryejnë edhe rideklarimin e pasqyrave financiare kundrejt tatimit 5%.

Sipas sqarimeve të administratës tatimore në takimet e zhvilluara me bizneset rideklarimi i pasqyrave financiare lejohet vetëm një herë për vitet 2023–2025 dhe duhet të përfundojë deri më 30.06.2026. Kushti kryesor për rideklarimin e pasqyrave është që biznesi duhet të ketë lidhur marrëveshjen e paqes fiskale me tatimet.

Po ashtu subjektet mund të ndryshojnë deri në 30% të zërave të aktiveve, detyrimeve dhe kapitaleve pa gjoba apo kamatëvonesa, por me pagesë tatimi 5% për çdo ndryshim. Procesi dorëzohet në e-Filing dhe synon korrigjimin e deklarimeve financiare të mëparshme./ D.Azo

Afatet dhe shembulli për zbatimin e ligjit të marrëveshjes së fiskale

Qëllimi

-Ligji synon rritjen e përmbushjeve vullnetare të detyrimeve tatimore

-Synon formalizimin e ekonomisë dhe reduktimin e informalitetit

-Krijon një marrëdhënie më bashkëpunuese ndërmjet administratës dhe tatimpaguesit

-Parashikon një mekanizëm të kontrolluar për deklarimin korrekt dhe rritjen e fitimit të tatueshëm

-Nuk përbën amnisti penale për vepra që lidhen me pastrimin e parave apo mashtrimet fiskale

Subjektet që mund të aplikojnë

-Tatimpaguesit që deklarojnë TAK ose TAPB me të ardhura bruto mbi 14 milionë lekë

-Që kanë dorëzuar deklaratat vjetore tatimore

-Pa detyrime tatimore të papaguara ose të padeklaruara

-Që nuk janë në proces apelimi administrativ

-Që nuk janë subjekt i procedimeve penale për vepra në fushën tatimore

-Nuk janë dënuar me vendim të formës së prerë për mashtrim tatimor, pastrim të produkteve të veprës penale ose fshehje të ardhurash

-Nuk janë subjket hetimi nga administrata tatimore

-Nuk realizojnë projekte koncensionare

Hartimi i marrëveshjes

-Inspektori harton draftmarrëveshjen

-Fitimi i tatueshëm llogaritet: fitimi i vitit paraardhës x1.18

-Përcaktohen këstet paraprake për periudhën e mbetur të vitit: qershor -dhjetor 2026 dhe janar -mars 2027

-Përfshihet e drejta për rideklarimin e pasqyrave financiare

-Drafti nënshkruhet nga DRT dhe i dërgohet tatimpaguesit.

-Procesi zgjat jo më vonë se 10.06.2026

Tatimpaguesi

-Pranon marrëveshjen duke e nënshkruar, vulosur dhe ngarkuar në e-filing – jo më vonë se 15.06.2026.

(Nëse nuk realizohet brenda këtij afati apo refuzohet, marrëveshja nuk konsiderohet e nënshkruar dhe detyrimet vijojnë sipas rregullave të përgjithshme.)

-Paguajnë këstin e parë deri më 30.06.2026.

Rideklarimi i pasqyrave financiare

-I lejueshëm për vitet 2023, 2024 dhe 2025.

-Lejohet vetëm një herë.

-Mund të ndryshohen elemente të aktiveve, detyrimeve dhe kapitaleve.

-Nuk aplikohen gjoba dhe kamatëvonesa administrative.

-Deklaratat e ndryshuara dorëzohen në e-Filing.

-Nëse bëhet rideklarim i pasqyrave:

-Dorëzohen në e-Filing deklaratat përkatëse të ndryshuara.

-Kryhet pagesa e tatimit 5% për çdo zë të ndryshuar.

-Dorëzohen në e-Filing pasqyrat e ndryshuara.

-Afati i rideklarimit: deri më 30.06.2026.

Shembull i tatimeve për llogaritjen e fitimit sipas marrëveshjes së Paqes Fiskale

Shoqëria “ABC Consulting” sh.p.k ka deklaruar fitim të tatueshëm për vitin 2025 në vlerën 12,000,000 lekë.

Për Marrëveshjen e Paqes Fiskale, fitimi minimal i kërkuar për vitin 2026 llogaritet:

12,000,000 × 1.18 = 14,160,000 lekë.

Norma standarde e tatimit zbatohet mbi fitimin deri në 14,160,000 lekë (me kosto paraprake të llogaritur me Planin e Parapagimeve).

Shoqëria realizon fitim faktik në fund të vitit 2026 prej 17,500,000 lekë.

Fitimi shtesë mbi nivelin e marrëveshjes është:

* 17,500,000 – 14,160,000 = 3,340,000 lekë.

Mbi këtë diferencë aplikohet norma preferenciale 5%.

Tatimi shtesë = 3,340,000 × 5% = 167,000 lekë.

Shoqëria ka zgjedhur gjithashtu të rideklarojë elemente të aktiveve afatgjata për vitin 2024.

Rideklarimi kryhet vetëm një herë dhe pa penalitete administrative.

 

 

 

 

 

 

 

 

The post Vetëm 2 ditë afat për aplikimin e Paqes Fiskale; Tatimet: Nuk do të ketë shtyrje appeared first on Revista Monitor.

Drejtuesit ekzekutivë të kompanive shqiptare kanë shfaqur një optimizëm të moderuar në anketën vjetore të kompanisë globale të konsulencës Pricewaterhouse Coopers (PwC).

Anketimi i PwC për këtë përfshiu më shumë se 4400 drejtues ekzekutivë (CEO) të kompanive në të gjithë Botën, nga të cilët 47 në Shqipëri dhe në Kosovë.

Përgjigjet e CEO-ve nga Shqipëria dhe Kosova kanë tipare optimizmi të moderuar në afatin e shkurtër, ku 49% e tyre presin që të ardhurat e bizneseve të rriten gjatë 12 muajve të ardhshëm. Në një horizont parashikimi afatmesëm, optimizmi është pak më i lartë. 55% e tyre presin rritje të të ardhurave në harkun e tre viteve të ardhshme.

Erold Kamberi, menaxher i lartë në PwC Albania, thotë në podcastin e “Monitor”, Business Plus, se, në afatin e shkurtër, optimizmi shfaqet pak më i moderuar, i ndikuar sidomos nga tensionet gjeopolitike.

Në afat të mesëm, optimizmi i drejtuesve të korporatave shqiptare mund të shpjegohet me tendencat pozitive të teknologjisë, inovacionit dhe zhvillimit të inteligjencës artificiale.

Lidhur me rreziqet kryesore, drejtuesit ekzekutivë shqiptarë dhe ata nga Kosova kanë një pritshmëri të shpërndara dhe në përgjigjet e tyre nuk dominon një rrezik i vetëm.

Rreziku kryesor i listuar rezulton inflacioni, por vetëm me 28% të përgjigjeve. Vijon rreziku kibernetik, rreziku teknologjik, rrezikun e lidhur me mungesën aftësive dhe rrezikun nga gjeopolitika. Në të këtë pikë, CEO-t nga Shqipëria dhe Kosova kanë perceptim më të shpërndarë lidhur me rreziqet, ndërkohë që në nivel global ekziston tendenca që të ketë një përqendrim më të lartë të përgjigjeve te rreziqe të veçanta.

Anketimi tregon se CEO-t në Shqipëri dhe Kosovë janë të vetëdijshëm për rëndësinë e inovacionit dhe gjysma e tyre shprehen se ai është pjesë qendrore në axhendën e tyre. Megjithatë, në praktikë duket se ekziston një hendek mes vetëdijes për rëndësinë e inovacionit dhe mundësive të biznesit për ta mbështetur atë.

“CEO-t e kanë kuptuar që pa inovacion ndoshta tani nuk ka të ardhme, nuk mund të jesh më ndoshta relevant, kështu që përgjigjen që marrim është që e kanë prioritet tashmë edhe në fokus inovacionin dhe rritjen. Por, ndryshon pak, ka një gap midis besimit edhe realitetit, sepse një pjesë e madhe e tyre shprehen që nuk kanë strukturat e duhura. Një pjesë e madhe ndoshta nuk janë të gatshëm të marrin kostot përsipër apo edhe rreziqet që mund të vijnë me inovacionin dhe teknologjinë apo kanë mungesë të aftësive të punonjësve dhe duhet të venë struktura në lojë për t’i zhvilluar këto aftësi,” thotë z.Kamberi.

Në veçanti, CEO-t nga Shqipëria dhe Kosova shfaqen shumë të vëmendshëm ndaj zhvillimeve me Inteligjencën Artificiale (AI). Madje, anketa tregon nivele më të larta të përdorimit të AI-së krahasuar me vendet e tjera të Europës Qendrore dhe Lindore (EQL).

Veçanërisht në shërbimet mbështetëse, Shqipëria dhe Kosova shfaqin përdorim të lartë të AI-së. Me 28%, përdorimi është pothuajse sa dyfishi i mesatares së EQL-së (15%) dhe tejkalon shifrën globale (20%). Hendeku më i madh rajonal vërehet në Gjenerimin e Kërkesës, ku 21% e CEO-ve lokalë raportojnë se aplikojnë AI-në, krahasuar me vetëm 5% në EQL dhe afër pikës referuese globale (22%). Me 21%, CEO-t nga Shqipëria dhe Kosova raportojnë se aplikojnë AI-në në planifikimin strategjik dhe vendimmarrjen, me norma më të larta se të anketuarit si në EQL (13%) ashtu edhe në nivel global (15%), duke sugjeruar një prirje relativisht më të fortë për të përfshirë AI-në në proceset e lidershipit dhe qeverisjes.

“Mesazhi që marrim është që inteligjenca artificiale nuk është këtu për të na zëvendësuar punën, nuk është këtu për të na lënë pa punë, por është interesante që mund t’i zëvendësojë punën dikujt që nuk e mëson AI-n dhe kjo del nga anketa jonë dhe është pak a shumë në linjë me shumë lajme që kanë qarkulluar mbi këtë temë edhe vitet e fundit, që inteligjenca artificiale me shumë mundësi nuk do na zëvendësojë, por do i zëvendësojë me siguri ata që nuk e mësojnë dhe nuk e përdorin inteligjencën artificiale,” thotë z.Kamberi. / E.Shehu

 

 

The post Anketa e PwC, CEO-t nga Shqipëria dhe Kosova shfaqin optimizëm të moderuar për të ardhmen appeared first on Revista Monitor.

Këshilli i Bashkimit Europian pritet të miratojë ditën e enjte propozimin e Komisionit Europian për të nisur negociatat e heqjes së tarifave roaming me vendet e Ballkanit Perëndimor.

Pas marrjes së dritës së gjelbër nga Këshilli, do të nisin negociatat individuale me secilin vend të Rajonit, duke përfshirë Shqipërinë, Kosovën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut, Bosnje-Hercegovinën dhe Serbinë.

Këshilli Europian është institucioni që përcakton politikat kryesore dhe prioritetet e BE-së. Ai përbëhet nga Kryeministrat e vendeve anëtare, Kryetari i zgjedhur i Këshillit si edhe nga kryetarja e Komisionit Europian.

Heqja e tarifave roaming mes Shqipërisë dhe Bashkimit Europian u paralajmërua në tetor të vitit të kaluar në Tiranë nga Kryetarja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen.

Heqja e tarifave roaming nënkupton se abonentët e shërbimeve celulare në Shqipëri dhe vendet e tjera të Rajonit do të përdorin numrat e tyre në vendet e Bashkimit Europian me të njëjtat tarifa si në vendin e tyre.

Procesi nuk ka një afat të qartë dhe ecuria e tij do të varet nga negociatat që do të zhvillohen me secilin vend të rajonit. Heqja e tarifave roaming me vendet e BE-së, megjithatë, do të kërkojë edhe ndryshime ligjore në secilin prej këtyre vendeve.

Qeveria shqiptare ka përgatitur disa ndryshime në ligjin “Për komunikimet elektronike”, që, mes të tjerash, do të krijojnë bazën ligjore për rregullimin e roaming mes Shqipërisë dhe Bashkimit Europian. Pritet që ndryshimet ligjore të miratohen këtë vit.

Aktualisht, tarifat roaming mes Shqipërisë dhe Bashkimit Europian nuk janë ligjërisht të rregulluara, por që prej vitit 2023, me ndërmjetësimin e Komisionit Europian, 38 operatorë të shërbimeve celulare të BE-së dhe rajonit të Ballkanit Perëndimor arritën një marrëveshje për uljen e tarifave roaming të internetit.

Nga dy operatorët celularë shqiptarë, vetëm One Albania u bë pjesë e marrëveshjes, por sidoqoftë edhe Vodafone Albania ofron tarifa të ngjashme preferenciale për përdorimin e shërbimeve të kompanive të tjera të grupit Vodafone në BE.

Konkretisht, operatorët që u bënë pjesë e marrëveshjes ranë dakord për vendosjen e një niveli maksimal të çmimit të shitjes me pakicë 18 euro/GB (gigabajt) duke filluar nga 1 tetori 2023, ndërsa që nga fillimi i këtij viti çmimi tavan është ulur në 14 euro/GB.

Marrëveshja parashikon edhe një etapë të tretë, që do t’i ulë çmimet në 9 euro/GB, duke filluar nga viti 2028.

Marrëveshja u ka mundësuar përdoruesve të telefonisë celulare nga Shqipëria çmime më të ulëta të përdorimit të internetit gjatë kohës kur ndodhen në vendet e Bashkimit Europian, si edhe, anasjellas, edhe turistëve të huaj të përdorin internetin me çmime më të lira në Shqipëri.

Përdoruesit e telefonisë celulare të të dyja kompanive celulare shqiptare kanë sidoqoftë në dispozicion paketa komunikimi në roaming me kosto edhe më të ulët, kundrejt një çmimi fiks.

Marrëveshja për uljen e tarifave të internetit në roaming me vendet e BE-së ndoqi marrëveshjen e arritur për heqjen e plotë të tarifave roaming mes vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Prej fundit të qershorit 2021, përdoruesit e telefonisë celulare në Shqipëri, Kosovë, Mal të Zi, Maqedoni të Veriut, Serbi dhe Bosnje-Hercegovinë komunikojnë gjatë udhëtimeve në vendet e tjera të rajonit pa kosto shtesë dhe me të njëjtat tarifa të planit kombëtar përkatës.

 

 

The post Këshilli i BE-së do t’i hapë rrugën heqjes së tarifave roaming me vendet e Ballkanit Perëndimor appeared first on Revista Monitor.

Në vetëm një javë, nga fundi i janarit deri në fillim të shkurtit, policia në Ballkanin Perëndimor sekuestroi 45 tonë kanabis – sasia më e madhe e drogës e kapur në historinë e rajonit. Ndërsa përmasat e sasisë tregojnë intensifikim të aktivitetit brenda ekonomisë së paligjshme të kanabisit, origjina e saj konfirmon ndryshimin thelbësor në modelet e prodhimit.

Operacionet zbuluan gjithashtu depo të konsiderueshme armësh, përfshirë pistoleta, pushkë automatike dhe raketahedhës dore, duke sugjeruar se rrjetet e përfshira mund të jenë duke u shtrirë edhe në territorin e krimit të organizuar të armatosur.

Pjesa më e madhe e kanabisit – 40 tonë – u zbulua në Maqedoninë e Veriut, ndërsa 5 tonë të tjera u sekuestruan në Serbi. Duke pasur parasysh pozicionin e kahershëm të Shqipërisë si epiqendra rajonale dhe europiane e kultivimit të kësaj bime, do të ishte e arsyeshme të mendohej se pikërisht ajo ishte burimi.  Megjithatë, në këtë rast, të 45 tonët ishin prodhuar në Maqedoninë e Veriut, një vend që zakonisht nuk lidhet me prodhimin e paligjshëm të kanabisit.

Para vitit 2016, Maqedonia e Veriut shërbente kryesisht si një nyje e rëndësishme tranziti për kanabisin shqiptar të destinuar për vende si Turqia, Greqia dhe Serbia. Megjithatë, miratimi i legjislacionit për legalizimin e drogës për qëllime mjekësore hapi rrugën për kultivimin e paligjshëm dhe transformoi në heshtje hartën ekzistuese të trafikut.

Brenda pak vitesh, Maqedonia e Veriut përjetoi rritje të tregtisë së paligjshme, me sasi të mëdha kanabisi që devijoheshin nga fermat e licencuara drejt tregut të paligjshëm. Midis viteve 2020 dhe 2024, policia vendase sekuestroi 18.2 tonë të produktit dhe ngarkesat me origjinë nga ky vend po kapeshin gjithnjë e më shpesh në shtetet fqinje.

Dështimet e modelit të legalizimit të kanabisit në Maqedoninë e Veriut dhe rritja pasuese e tregut të paligjshëm erdhën kryesisht për shkak të mungesës së mekanizmave të mjaftueshëm mbrojtës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Fillimisht, reforma u pa si një mundësi për zhvillim ekonomik, duke ofruar perspektivën e qindra milionë eurove të ardhura vjetore. Kultivimi u kufizua vetëm për subjektet ligjore të licencuara nga Ministria e Shëndetësisë dhe të miratuara nga qeveria. Sektori u zgjerua me shpejtësi; midis viteve 2018 dhe 2024, 75 kompani u autorizuan të operonin në tregun mjekësor.

Megjithatë, që në fillim, procesi i licencimit u minua nga pretendime për nepotizëm, ndikim politik dhe korrupsion. Të afërm dhe bashkëpunëtorë të personave në pushtet u akuzuan ose më vonë rezultuan të përfshirë në devijimin e derivateve të kanabisit nga fermat e licencuara drejt ekonomisë së paligjshme.

Për më tepër, si vendi i parë në Ballkanin Perëndimor që legalizoi kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore, Maqedonia e Veriut u bë tërheqëse për aktorë kriminalë që kërkonin të hynin ose të zgjeronin aktivitetin e tyre në këtë sektor. Kjo dobësi u përkeqësua nga mangësitë në procesin e verifikimit: investigimet në media kanë zbuluar se licencat e lëshuara në Maqedoninë e Veriut ishin të lidhura me individë me precedentë penalë si në Serbi ashtu edhe në Shqipëri.

Megjithëse prodhimi është i rregulluar në mënyrë rigoroze në letër, me kërkesa të rrepta për sigurinë fizike, kontrollin e aksesit, mbikëqyrjen me video, mbajtjen e regjistrave, cilësinë e produktit dhe mbikëqyrjen profesionale, të mbështetura nga inspektime të rregullta dhe të jashtëzakonshme, sistemi vuan nga dështime të mëdha në praktikë. Midis viteve 2021 dhe 2024, 26 kompanive në Maqedoninë e Veriut iu hoq licenca për prodhimin e kanabisit mjekësor. Megjithatë, produkti nga fermat e licencuara vazhdoi të devijohej drejt tregut të paligjshëm.

Sekuestrimet rekord në fillim të vitit 2026 tregojnë se këto dinamika vazhdojnë dhe sinjalizojnë shfaqjen e rrjeteve kriminale gjithnjë e më të sofistikuara. Gjetja e armëve automatike dhe armëve të rënda sugjeron gjithashtu se disa grupe mund të jenë duke kaluar përtej prodhimit të kanabisit drejt aktiviteteve kriminale më fitimprurëse dhe më të dhunshme.

Pas këtyre operacioneve, autoritetet ligjzbatuese të Maqedonisë së Veriut u zotuan të eliminojnë “zonat gri” dhe boshllëqet në mbikëqyrjen e kultivimit të kanabisit mjekësor. Megjithatë, rezultatet e këtyre angazhimeve do të bëhen të dukshme vetëm në afatgjatë.

Sinjalet paralajmëruese nga Maqedonia e Veriut duket se kanë nxitur shtetet e tjera të rajonit të ndjekin një qasje më të kujdesshme. Duke pasur parasysh historinë e saj, Shqipëria ka vepruar me një kujdes të veçantë. Pas pesë vitesh të mbajtjes nën kontroll të prodhimit në shkallë të gjerë, vendi miratoi në korrik 2023 një ligj që lejon kultivimin për përdorim mjekësor dhe industrial, pas konsultimeve të gjera. Ky legjislacion parashikoi edhe krijimin e Agjencisë Kombëtare të Kontrollit të Kanabisit. Megjithatë, zbatimi ka qenë i ngadaltë. Qeverisë iu desh rreth një vit për të miratuar zonat e përcaktuara për kultivim dhe, gati tre vjet pas miratimit të ligjit, licencat ende nuk janë dhënë, pavarësisht se kuadri rregullator dhe kriteret janë tashmë në fuqi.

Rreziqe të ngjashme me ato të Maqedonisë së Veriut mund të shfaqen edhe në Bosnjë dhe Hercegovinë nëse vendi shkon përtej qasjes aktuale kufizuese. Megjithëse përdorimi i kanabisit për qëllime mjekësore u miratua në dhjetor 2025, me Agjencinë për Barnat dhe Pajisjet Mjekësore përgjegjëse për mbikëqyrjen e importit dhe shpërndarjes, rregulloret e reja lejojnë vetëm akses në preparate farmaceutike të përshkruara nga mjeku.

Në Kosovë, Mal të Zi dhe Serbi, kultivimi i kanabisit për qëllime mjekësore dhe industriale, si dhe importi i tij për përdorim mjekësor, mbetet i ndaluar. Në Shqipëri, ndërsa kultivimi i kanabisit mjekësor lejohet dhe eksporti i tij është i mundur, përdorimi i tij për qëllime mjekësore brenda vendit nuk lejohet.

Marrë si rast studimi, Maqedonia e Veriut ilustron rreziqet që lidhen me liberalizimin e tregut të kanabisit në mungesë të kontrolleve të forta të licencimit, mbikëqyrjes efektive dhe zbatimit të besueshëm të ligjit. Një politikë që fillimisht u paraqit si burim të ardhurash publike ka ekspozuar në vend të kësaj dobësi rregullatore, ka mundësuar devijimin drejt tregut të paligjshëm dhe ka ngritur shqetësime që shkojnë përtej kufijve të vendit dhe prekin të gjithë rajonin.

Burimi: Global Initiative

The post Si legalizimi i kanabisit e riformësoi tregun e paligjshëm në Ballkanin Perëndimor appeared first on Revista Monitor.

Komuna e Prishtinës ka nisur procedurat finale për ta jetësuar nismën për vendosje të taksës prej 10 eurosh secilit qytetar që nuk është rezident në kryeqytet, e që hyn me automjet në qendër. Krahas kësaj, ka paraparë taksë edhe për ata që nuk hyjnë me automjet, por e kalojnë natën në Prishtinë.

 

Prishtina po shqyrton vendosjen e një tarife për hyrje në kryeqytet për automjetet që nuk janë të regjistruara në territorin e saj, në kuadër të ndryshimeve në Rregulloren për Tarifa, Gjoba dhe Ngarkesa komunale, e cila tashmë është vendosur në konsultim publik.

Drafti parasheh që çdo automjet i regjistruar jashtë Prishtinës, që hyn në zonën e përcaktuar nga kryeqyteti, t’i nënshtrohet pagesës prej 10 eurosh për hyrje, ndërsa për qytetarët që kalojnë natën në Prishtinë është propozuar edhe një taksë akomodimi prej 1 euro për natë.

Në draft-rregullore thuhet se “çdo automjet i regjistruar jashtë territorit të kryeqytetit, që hyn në zonën e përcaktuar nga Kryeqyteti, i nënshtrohet pagesës së taksës në shumën prej 10 euro për hyrje”, ndërsa pagesa do të realizohej përmes pikave hyrëse të autorizuara, sistemit elektronik ose platformave të tjera të miratuara nga Komuna.

Sipas dokumentit, nga kjo pagesë do të përjashtohen automjetet emergjente, automjetet e institucioneve publike gjatë kryerjes së detyrës zyrtare, si dhe veturat e banorëve rezidentë të Prishtinës që posedojnë dëshmi të vlefshme. Drafti përcakton gjithashtu se mospagesa e tarifës do të konsiderohet kundërvajtje dhe do të sanksionohet me gjobë, megjithëse lartësia e saj nuk është specifikuar.

Përveç tarifave për hyrje dhe akomodim, drafti parasheh edhe ndryshime në taksat për biznese të ndryshme.

Bizneseve farmaceutike pritet t’u rritet taksa për 200 euro, po aq edhe moteleve, ndërsa institucioneve mikrofinanciare është paraparë t’u përgjysmohet taksa nga 1000 në 500 euro.

Në listën e re janë përfshirë edhe 41 veprimtari biznesore që do të taksohen, përfshirë sallonet e floktarisë që sipas draftit do të paguajnë 1000 euro, njësoj si bankat.

Komuna e Prishtinës e ka arsyetuar këtë nismë me synimin për të reduktuar trafikun dhe ndotjen nga automjetet që hyjnë nga qytetet tjera, si dhe me nevojën për financim të projekteve infrastrukturore, veçanërisht ndërtimin e Unazës së Kryeqytetit.

Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, ka deklaruar se tarifa mbetet vetëm ide për diskutim publik dhe jo vendim i marrë.

“Është propozuar që tarifa të jetë 1 ose 2 euro për automjetet që nuk janë të regjistruara në Komunën e Prishtinës, ndërsa deri në 10 euro për kamionët e mëdhenj që hyjnë në qendër të Prishtinës”, ka deklaruar Rama.

Ai ka shtuar se arsyeja kryesore lidhet me mungesën e financimeve për projektin e Unazës së Kryeqytetit.

Sipas Ramës, paketa financiare për këtë projekt arrin rreth 206 milionë euro dhe përfshin edhe grante. “Nëse qeveria i zhbllokon fondet e BERZH-it për ndërtimin e Unazës së Qytetit, nuk do të ketë tarifa për askënd”.

Edhe Drejtori i Zhvillimit Ekonomik dhe Inovacionit në Komunën e Prishtinës, Luftar Braha, ka deklaruar se tarifa për veturat pritet të jetë 1 ose 2 euro dhe jo 10 euro për secilin qytetar që hyn në kryeqytet.

“Taksa për kamiona apo autobusë të vjetër do të jetë pothuajse ndëshkuese. Për vetura dhe njerëz do të ketë lëvizje të lirë, por për një zonë të qytetit do të taksohen”.

Nisma ka nxitur reagime të shumta nga organizata, opozita dhe qytetarët.

Instituti GAP dhe Instituti Kosovar për Qeverisje Lokale kanë kërkuar tërheqjen e dispozitave që i konsiderojnë diskriminuese, duke vlerësuar se drafti rrezikon të cenojë parimet e barazisë dhe trajtimit të drejtë të qytetarëve.

Në reagimin e tyre thuhet se “masa të tilla krijojnë trajtim të pabarabartë ndërmjet qytetarëve dhe subjekteve ekonomike”, ndërsa kanë rikujtuar se Prishtina merr rreth 20 milionë euro grant shtesë nga shteti për shkak të statusit si kryeqytet.

Kundërshtime ka pasur edhe nga brenda pushtetit lokal.

Shefi i asamblistëve të Lëvizja Vetëvendosje në Prishtinë, Gëzim Sveçla, ka deklaruar se “Prishtina është kryeqytet i të gjithë qytetarëve dhe nuk duhet të ketë rampë hyrëse”. Ai ka shtuar se problemet e trafikut duhet të zgjidhen me investime dhe transport publik më të mirë, e jo me tarifa të reja për qytetarët.

Reagim pati edhe nga kryetari i Fushë Kosova, Valon Prebreza, i cili paralajmëroi masa reciproke nëse tarifa hyn në fuqi. “Do të vendosi taksë ditore prej 20 eurosh për të gjithë banorët e Prishtinës që hyjnë në territorin e komunës së Fushë Kosovës”, kishte deklaruar ai.

Ndryshimet në Rregulloren për Tarifa, Gjoba dhe Ngarkesa komunale do të qëndrojnë në konsultim publik deri më 24 qershor, ndërsa pas kësaj periudhe duhet të procedohen për miratim në Kuvendin Komunal të Prishtinës.

 

The post Debat për ‘rampën’ e Prishtinës: Komuna propozon pagesë 10 euro për hyrje në kryeqytet appeared first on Revista Monitor.

Pas shoqatave të transportit publik, shqetësimi për instalimin dhe përdorimin e pajisjeve POS/POI për pagesa me kartë bankare është ngritur edhe nga prodhuesit e bukës.

Në një njoftim, Shoqata e Bukës, Pastiçerive dhe Brumërave ngre shqetësimin se për shkak të kostove të komisioneve bankare, shumë dyqane të tregtimit të bukës në vend nuk lejojnë blerjet me kartë për shuma nën 500 deri 1,000 lekë.

Në njoftim thuhet se bizneset po përballen me kosto të larta nga komisionet bankare në transaksionet elektronike, ndërsa disa subjekte kanë vendosur kufizime për përdorimin e kartës në blerje të vogla ose kanë informuar klientët për mbulimin e komisionit.

Sipas shoqatës, mospërdorimi i kartës bankare për blerje nën këtë vlerë mund të kufizojë ofrimin e shërbimit, sidomos për turistët e huaj, të cilët gjatë sezonit veror rrisin ndjeshëm kërkesën.

“Po vjen periudha e verës ku përdorimi i blerjeve me kartë nga turistët është rritur së tepërmi.

Shumë nga kolegët tanë ankohen se në këto blerje komisioni bankar merr një pjesë të konsiderueshme të fitimit. Ne po bëjmë kontakte institucionale, por secili biznes duhet të ndërmarrë hapa mbrojtës.

Disa kolegë po aplikojnë mospërdorimin e kartës deri në kuotën 500–1000 lekë, ose vendosjen e njoftimit që komisioni bankar të paguhet nga vetë klienti,” thuhet në njoftim.

Shoqata shton se bizneset mund të aplikojnë forma të tjera mbrojtëse në varësi të aktivitetit të tyre.

Transporti publik: Të shtyhet afati për POS-et; Tatimet: S’do të ketë penalitete të menjëhershme

Detyrimi për instalimin e POS-ve krijoi shqetësim dhe konfuzion edhe te operatorët e transportit publik.

Shoqata Kombëtare e Transportit Qytetas ngriti disa herë shqetësimin se procesi mbetet i paqartë për pagimin e kostove të komisioneve, ku vetëm kostot fikse për çdo transaksion të pagesës për biletën me çmim 40 lekë është 30 lekë. Por sipas shoqatës operatorët gjithashtu nuk janë ende gati për instalimin e pajisjeve, pasi teknikisht procesi është i pazbatueshëm për kushtet aktuale të transportit urban.

Në transportin urban publik operatorët ende nuk kanë nisur të instalojnë POS-et. Pak ditë më parë nëpërmjet një kërkesë dërguar 13 bankave ata kërkuan të njihen me kostot e procesit, që nga komisionet për transaksionet bankare, instalimi i pajisjeve, kostoja e mirëmbajtjes etj.

Transporti publik: Të shtyhet afati për POS-et; Tatimet: S’do të ketë penalitete të menjëhershme

Bileta e autobusit me kartë bankare, Shoqata e Transportit konfuze për zbatimin dhe kostot

Transporti publik ende pa POS pas përfundimit të afatit, letër bankave për tarifat dhe kushtet

The post Pas transportit, edhe furrat e bukës shqetësim për POS: kufizojnë blerjet me kartë nën 1 mijë lekë appeared first on Revista Monitor.

Për shkak të vonesave në përfundimin e Aeroportit të Vlorës, janë lëshuar edhe faturat e para të penalitetit, bëri të ditur ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Enea Karakaçi.

Ministri tha se kompanive iu është lënë një afat prej 30 ditësh të zgjidhin mosmarrëveshjet ose për t’u ulur në ndërmjetësim.

“Këta ortakë kanë ofertuar për të ndërtuar aeroportin e Vlorës. Ka një mosmarrëveshje, është bërë publike dhe mediatike, dhe ka dhënë edhe një lloj impakti sa i përket imazhit. E para, ministria ka qenë shumë e kujdesshme me komunikimet me operatorët.

Ne duam të zbatojmë kontratën. U kam dërguar shkresë dhe u kam kërkuar që mosmarrëveshjet nuk duhet të jenë shkak për bllokimin e aeroportit. U kam lënë afat 30-ditor të zgjidhin mosmarrëveshjen civile që kanë.

Nëse e kanë të nevojshme, edhe të ulemi dhe t’i ndihmojmë për të gjetur gjuhë të përbashkët. Aeroporti ka ecur me punime të avancuara, jemi në përfundim. Përfundimi i tij do bëhet në mënyrën sa më të shpejtë të mundshme, sipas afateve që vetë kompanitë kanë kërkuar për t’i vënë.

Çdo ditë apo çdo muaj vonesë ka penalitete. Kemi lëshuar faturat e para të penalitetit për vonesat përkatëse. Aeroporti do të ndërtohet dhe do jetë operacional”, tha Karakaçi.

Që prej shtatorit të vitit të kaluar, projekti i Aeroportit të Vlorës është përfshirë në një sagë ligjore mes dy aksionerëve kryesorë që zotërojnë koncesionin. Ngërçi i krijuar nga ky rivalitet ka ngritur paqartësi mbi ecurinë dhe të ardhmen e këtij investimi strategjik.

Fluturim pezull: mes konflikteve të aksionerëve, a do të fillojë punë Aeroporti i Vlorës?

Aeroporti i Vlorës, Karakaçi: Masat mund të përshkallëzojnë deri në zgjidhje të kontratës

 

The post Aeroporti i Vlorës, Karakaçi: Kemi lëshuar gjobat e para për vonesat, 30 ditë afat për marrëveshje appeared first on Revista Monitor.

Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, ka njoftuar se po zhvillohet një analizë ekonomike për të vendosur nëse formula aktuale e përcaktimit të çmimeve të karburanteve duhet të ndryshohet.

Kjo analizë vjen në kohën kur, disa ditë më parë, kompanitë e importit të karburanteve kërkuan kompensim për humbjet që pretendojnë se janë shkaktuar nga llogaritja nën kosto e çmimeve të karburanteve. Operatorët kanë paralajmëruar se do t’i drejtohen gjykatës nëse qeveria nuk rishikon formulën e përdorur nga Bordi i Transparencës për përcaktimin e çmimeve.

“Në momente të caktuara, me qëllim që të mbrojmë interesin publik, ne kemi ndërmarrë masa, si ngritja e Bordit të Transparencës.

Jemi të vetëdijshëm që marzhet e përcaktuara dhe formula e përcaktuar në aktin i cili parashikon ngritjen e Bordit, është një formulë shumë restriktive, që do të thotë që në kohën që ne kemi dizenjuar atë formulë, kemi bërë një analizë të kostove të kompanive dhe kemi marrë parasysh që marzhet mbi çmimet e faturimit të jenë mjaftueshëm për të lejuar që kompanitë të vazhdojnë të operojnë, por të vazhdojnë të operojnë pa një fitim.

Ne kemi marrë kërkesën e hidrokarbureve dhe po bëjmë analizën tonë për një vendimmarrje të mëtejshme, nëse analiza ekonomike na tregon nëse duhet ndryshuar apo jo formula. Është një vendimmarrje që do një analizë të thelluar, çështja e çmimit të karburanteve është një çështje shumë delikate që prek konsumatorë të gjerë, por edhe biznese. Jemi duke treguar kujdes për të bërë një analizë të thelluar, padiskutim do të dalim në një konkluzion”, tha Ibrahimaj.

Që nga 26 marsi, qeveria riaktivizoi Bordin e Transparencës për Hidrokarburet, që llogarit çmimet në bazë të formulës të miratuar që në krizën e vitit 2022, kur nafta u shtrenjtua pas sulmeve të Rusisë ndaj Ukrainës.

Shkresa

Kompanitë kryesore importuese të karburanteve i dërguan pak ditë më parë qeverisë një shkresë. Në të, operatorët paralajmëruan se do t’i drejtohen gjykatës për të kërkuar dëmshpërblim, duke pretenduar se metodologjia e përdorur nga Bordi i Transparencës për përcaktimin e çmimeve nuk pasqyron kostot reale të importit dhe operimit. Sipas shkresës së publikuar nga Monitor, Bordi vazhdon të mbështetet në referencën FOB, ndërkohë që tregu ndërkombëtar operon tashmë me kontrata CIF, duke krijuar diferenca në përllogaritjen e kostove dhe të TVSH-së. Operatorët argumentojnë gjithashtu se formula nuk merr parasysh rritjen e shpenzimeve operative gjatë viteve të fundit, përfshirë pagat, sigurimet shoqërore dhe kostot e tjera të biznesit. Sipas llogaritjeve të tyre, çmimi final i karburanteve nuk reflekton rreth 8.7 lekë për litër kosto reale, ndërsa dëmi i akumuluar për sektorin vlerësohet në rreth 7 milionë euro.

Kompanitë e naftës do të hedhin në gjyq qeverinë, duan kompensim për llogaritje të gabuar të çmimit

The post Pas kërkesës së kompanitë të naftës, Ibrahimaj: Po analizojmë nëse duhet ndryshuar formula e çmimeve appeared first on Revista Monitor.

Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, pas përfundimit të mbledhjes së qeverisë njoftoi se nga 1 korriku do të nisë zbatimi i programit “Dyfisho sipërmarrjen tënde”, një instrument i ri mbështetës për bizneset.

Sipas saj, programi parashikon një fond prej 250 milionë eurosh, me qëllim rritjen e aksesit në financim dhe forcimin e sipërmarrjes.

Gjithashtu, skema përfshin një garanci sovrane në vlerën e 30 milionë euro, e cila synon të ulë riskun dhe të mundësojë kredi me norma interesi të favorshme nga 2 deri 3%.

Sipas ministres Ibrahimaj, qeveria synon që përmes këtij programi të informojë bizneset mbi potencialin e financimit dhe të nxisë rritjen e produktivitetit në ekonomi.

Nëpërmjet programit “Dyfisho sipërmarrjen tende” ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (SME-të) do të kenë mundësi të financojnë aktivitetin e tyre me norma lehtësuese interesi.

Programi i financimit për SME-të do të mbështet nga qeveria nëpërmjet Garancisë Sovrane me qëllim uljen e riskut të kreditimit dhe një fondi grant që do të vihet në dispozicion për bizneset me qëllimin hartimin e projekteve që do të kërkojnë për financim.

Disa ditë më parë, gjatë në nënshkrimit të marrëveshjes mes ministrive dhe bankave të nivelit të dytë, Kryeministri Edi Rama tha kjo linjë kredie me interesa 2 deri 3% dhe Garanci Sovrane synon t’u japë më shumë frymëmarrje bizneseve të vogla dhe të mesme, veçanërisht sektorit agrobujqësisë dhe agroturizmit.

“Për bizneset e vogla dhe të mesme (SME) do të vihet në dispozicion një linjë kredie me interes minimal 2% dhe maksimal 3%, e shoqëruar me Garanci Sovrane të qeverisë për të ulur riskun e kredisë për bankat nga 30% deri në 70%, sipas nivelit të vlerësuar të riskut”, pohoi më herët kryeministri Rama.

Kreditim për SME-të me interes 2 deri 3% dhe Garanci Sovrane, qeveria marrëveshje me bankat

The post Ibrahimaj: Nga 1 korriku nis programi “Dyfisho sipërmarrjen tënde”, 250 mln euro për bizneset appeared first on Revista Monitor.

Agjencia Shqiptare për Zhvillimin e Investimeve (AIDA) njoftoi se do të zhvillojë gjatë muajit qershor 2026 një seri takimesh “door-to-door” me kompani me kapital gjerman, italian, austriak, hungarez, hollandez dhe zviceran që operojnë në Shqipëri.

Fushata është pjesë e Programit Aftercare 2026 dhe ka si qëllim krijimin e një mekanizmi të qëndrueshëm komunikimi me investitorët e huaj ekzistues.

Përmes këtij programi, AIDA synon të identifikojë problematikat që ndikojnë në aktivitetin e kompanive, të mbledhë informacion mbi përvojën e tyre në Shqipëri dhe të diskutojë mundësitë për zgjerim apo investime të mëtejshme.

Në fokus të takimeve do të jenë kompanitë me kapital nga Gjermania, Italia, Austria, Hungaria, Holanda dhe Zvicra.

Diskutimet do të zhvillohen drejtpërdrejt me përfaqësues të bizneseve, me qëllim evidentimin e çështjeve që lidhen me klimën e biznesit, procedurat administrative, shërbimet publike, infrastrukturën dhe marrëdhënien me institucionet qendrore dhe vendore.

Sipas materialit të AIDA-s, takimet do të mbështeten në një qasje proaktive dhe të koordinuar ndërmjet institucioneve publike dhe sektorit privat. Gjatë tyre do të trajtohen sfidat ekzistuese, planet për zgjerim, si dhe nevojat që kompanitë kanë për të vijuar apo rritur aktivitetin në Shqipëri.

Programi Aftercare 2026 mbështetet nga Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit, Ministri i Shtetit për Pushtetin Vendor dhe ambasadat e vendeve që janë pjesë e fushatës së qershorit. Përfshirja e këtyre institucioneve synon të krijojë një kanal më të strukturuar bashkëpunimi për trajtimin e çështjeve që ngrihen nga investitorët.

Një komponent i veçantë i programit është përfshirja e pushtetit vendor. AIDA ka nënshkruar 12 Memorandume Mirëkuptimi me bashki në Shqipëri, me qëllim rritjen e koordinimit institucional dhe mbështetjen e investitorëve në nivel lokal.

Kjo përfshirje lidhet me faktin se një pjesë e problematikave të biznesit kanë të bëjnë me shërbime, procedura apo vendimmarrje që varen nga administrata vendore.

Krahas takimeve në terren, AIDA parashikon krijimin e një platforme digjitale të dedikuar për shërbimin aftercare. Platforma do t’u mundësojë investitorëve komunikim në kohë reale, raportim të problematikave, ndjekje institucionale të çështjeve të ngritura dhe më shumë transparencë mbi ecurinë e trajtimit të tyre.

Nëpërmjet kësaj fushate, AIDA njofton se synon të forcojë marrëdhëniet me investitorët ekzistues, të përmirësojë klimën e biznesit dhe të nxisë zgjerimin e investimeve të huaja në Shqipëri. Programi do të vijojë edhe me shtete të tjera në fazat e ardhshme.

The post AIDA nis takimet “derë më derë” me investitorët e huaj gjatë qershorit appeared first on Revista Monitor.

Shtëpia e Bardhë bën përpjekjen e parë të rëndësishme për të rikthyer tarifat, pas humbjes në Gjykatën Supreme të SHBA-së.

SHBA ka njoftuar plane për të vendosur tarifa prej të paktën 10% ndaj dhjetëra vendeve, pas një hetimi mbi praktikat e punës së detyruar. Kjo është përpjekja e parë e rëndësishme e Shtëpisë së Bardhë për të rikthyer tarifat, pas humbjes në Gjykatën Supreme të SHBA-së këtë vit.

Zyra e Përfaqësuesit të Tregtisë së SHBA-së tha se synon të vendosë tarifa ndaj 60 vendeve, pasi sipas saj ato nuk kanë bërë mjaftueshëm për të parandaluar importin e mallrave të prodhuara me punë të detyruar. Sipas zyrës, kjo i detyron punëtorët amerikanë të konkurrojnë në një terren të pabarabartë.

Kina, BE-ja, India, Japonia dhe Mbretëria e Bashkuar janë ndër ekonomitë kryesore të përfshira në propozim, i cili parashikon tarifa nga 10% deri në 12.5%.

Duke prezantuar propozimin të martën në mbrëmje, përfaqësuesi amerikan i tregtisë, Jamieson Greer, tha se dështimi i partnerëve kryesorë tregtarë për të trajtuar importin e mallrave të prodhuara me punë të detyruar është i papranueshëm dhe krijon një situatë ku punëtorët amerikanë detyrohen të konkurrojnë globalisht në kushte të pabarabarta.

Administrata e Donald Trump u zotua të rifillojë luftën tregtare, pasi gjykata më e lartë e Amerikës vendosi në prill se shumica e tarifave të shpallura në “ditën e çlirimit” vitin e kaluar ishin të paligjshme.

Propozimi i USTR-së bazohet në Seksionin 301 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, i cili i lejon Shtëpisë së Bardhë të hapë hetime mbi praktikat e partnerëve tregtarë.

Sipas Aktit të Tregtisë, tarifat e planifikuara nuk mund të vendosen menjëherë dhe duhet t’i nënshtrohen komenteve publike.

USTR i ndau 60 partnerët tregtarë të synuar nga masa në dy kategori: një tarifë prej 10% për BE-në dhe 15 vende të tjera, përfshirë Meksikën, Argjentinën, Tajvanin dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Pjesa tjetër, përfshirë Kinën, Australinë, Korenë e Jugut, Japoninë dhe Brazilin, do të përballej me një tarifë prej 12.5%.

SHBA ka prej kohësh rregulla që kontrollojnë importin e mallrave të prodhuara me punë të detyruar. Në raportin e saj, USTR përmendi orizin e importuar nga Mianmari, duhanin nga Malavi dhe pambukun nga rajoni perëndimor Xinjiang i Kinës.

Kjo lëvizje e administratës vjen vetëm pak javë para skadimit të tarifës së sheshtë prej 10%, të cilën Shtëpia e Bardhë e vendosi ndaj dhjetëra vendeve pas humbjes në Gjykatën Supreme. Ajo u bazua në Seksionin 122 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974, por ishte e vlefshme vetëm për 150 ditë.

Ekspertët dhe zyrtarët e tregtisë kritikuan detyrimet e reja të propozuara, duke thënë se administrata amerikane po e përdor hetimin për punën e detyruar si pretekst për të rindërtuar regjimin e gjerë të tarifave që u rrëzua nga Gjykata Supreme.

Todd McClay, ministri i tregtisë i Zelandës së Re, i tha FT-së pak para shpalljes së tarifave të fundit se nuk ishte e habitshme që Trump, pasi kishte bërë fushatë mbi tarifat, do të kërkonte masa të tjera për t’i rivendosur ato.

“Meqë gjykata vendosi se regjimi i tarifave ishte i paligjshëm, mendoj se është e qartë që SHBA po kërkon mënyra të tjera për ta rikthyer atë mur tarifor, atë regjim,” tha ai.

Ai shtoi: “Ne nuk jemi të përfshirë në asnjë formë të punës së detyruar.”

Dhoma Ndërkombëtare e Tregtisë tha se vendimi për të përdorur hetimet mbi punën e detyruar, përfshirë ndaj aleatëve të vjetër të SHBA-së, për të rindërtuar murin tarifor do të krijonte pasiguri të madhe për bizneset që operojnë në zinxhirët globalë të furnizimit.

Augustine Lo, ekspert tregtie në firmën ligjore Dorsey & Whitney, tha se tarifat e propozuara janë të ngjashme me normat në marrëveshjet tregtare që Shtëpia e Bardhë kishte arritur me disa vende para se Gjykata Supreme të rrëzonte tarifat e “ditës së çlirimit”.

Ai vuri në dukje se norma prej 10% për Mbretërinë e Bashkuar përputhej me atë që kishte rënë dakord me SHBA-në në një marrëveshje vitin e kaluar.

“Këto tarifa të propozuara ndjekin gjithashtu tarifën prej 10% sipas Seksionit 122, të cilën Trump e vendosi pas humbjes në gjykatë,” shtoi ai.

BE pritet të miratojë më në fund marrëveshjen e saj me SHBA-në këtë muaj. Ajo ka rënë dakord të paguajë tarifa prej 15% për shumicën e eksporteve të saj, ndërsa do t’i ulë në zero tarifat për të gjitha produktet industriale amerikane dhe disa produkte bujqësore./ Financial Times

The post SHBA propozon tarifa prej të paktën 10% pas hetimit për punën e detyruar appeared first on Revista Monitor.

Fluksi i lartë i të huajve që po vijnë në Shqipëri, të nxitur nga çmimet e lira të akomodimit, po çon në një shtrenjtim të tyre, të paktën për qiratë ditore, duke e bërë vendin të dytin më të shtrenjtë në rajon, pas Malit të Zi.

AirDNA, një platformë analitike që jep të dhëna për njësitë akomoduese me afat të shkurtër, analizoi çmimet mesatare ditore (ADR), pra koston ditore të akomodimit, si dhe normën e zënies, kohën nga rezervimi deri në mbërritje dhe tendencat e kohëzgjatjes së qëndrimit në Europë.

Nga grafiku i publikuar rezulton se Shqipëria është e dyta më e shtrenjta në Ballkan, me një çmim mesatar prej 57/euro për natë. Vendi i dytë më i shtrenjtë në rajon është Bosnjë Hercegovina, me 56 euro/nata, e ndjekur nga Serbia, me 51 euro/nata, Kosova, 42 euro/nata. Maqedonia e Veriut është destinacioni më i lirë në Europë, me 40 euro nata.

Gjithsesi, Shqipëria mbetet akoma e lirë në krahasim me Malin e Zi, që është konkurrenti direkt turistik dhe vendet e tjera të Europës. Në Mal të Zi, qiraja mesatare ditore është 79 euro/nata.

Në vendet e tjera afër nesh, në Itali, qiraja mesatare për një natë është 146 euro/nata, në Kroaci 130 euro, në Greqi 138 euro/nata.

Të dhëna të tjera të mëparshme të publikuara nga Monitor bënë të ditur se në Shqipëri kishte 26.3 mijë apartamente e njësi të tjera banimi ishin të disponueshme për t’u dhënë me qira gjatë vitit 2025. Këto njësi gjeneruan një rekord të ardhurash prej 134 milionë eurosh, me rritje prej 23.4% nga viti i mëparshëm.

Rritja e turizmit, familjet shqiptare fituan një rekord prej 134 mln eurosh nga Airbnb në vitin 2025

Pese vendet më të shtrenjta në Europë dhe pesë më të lirat

AirDNA rendit Monakon si destinacionin më të shtrenjtë në Europë për qiratë afatshkurtra, me 417 euro/nata, në një treg shumë të vogël dhe me ofertë të kufizuar, me rreth 270 lista aktive mesatarisht. Sipas platformës, udhëtarët rezervojnë mesatarisht 63 ditë përpara, ndërsa qëndrimi tipik zgjat 3.8 net, i ndikuar edhe nga ngjarje të mëdha si Formula 1.

Pas Monakos renditet Islanda, ku çmimi mesatar ditor arrin 209.9 euro, ndërsa Reykjavik mbetet tregu kryesor me rreth 2,500 lista aktive. Islanda ka kohën më të gjatë të rezervimit në Europë, me medianë 73 ditë, por edhe qëndrimin më të shkurtër, 2.6 net, pasi turistët lëvizin shpesh nga një zonë në tjetrën.

Andorra është e treta më e shtrenjtë, me çmim mesatar ditor 188.57 euro, e ndjekur nga Zvicra me 184.26 euro dhe Mbretëria e Bashkuar me 175.79 euro. Në Zvicër, tregje si Interlaken arrijnë deri në 284.30 euro në ditë, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar çmimet më të larta nuk janë vetëm në Londër, por edhe në destinacione rurale e bregdetare si Suffolk, Lake District dhe Dorset.

Në kahun tjetër, vendet më të lira janë të përqendruara kryesisht në Ballkan dhe Europën Lindore. Maqedonia e Veriut është destinacioni më i lirë në Europë, me çmim mesatar ditor vetëm 39.81 euro dhe rreth 5,250 lista aktive.

Kosova renditet e dyta më e lirë, me 41.63 euro në ditë dhe rreth 2,800 lista aktive, ndërsa dallohet për rezervimet më të vona në Europë, me vetëm 7 ditë medianë nga rezervimi deri në mbërritje.

Moldavia vjen e treta, me 45.49 euro në ditë, por me normën më të lartë të zënies ndër vendet më të lira, 62.7%.

Serbia renditet e katërta, me 51.17 euro në ditë dhe një treg më të zhvilluar, me rreth 14,750 lista aktive.

Lista e pesë më të lirave mbyllet nga Bosnja dhe Hercegovina, me 56.33 euro në ditë dhe rreth 10,125 lista aktive, e mbështetur kryesisht nga tregu i Sarajevës dhe udhëtimet drejt Mostarit e Hercegovinës.

 

The post Shqipëria bëhet e dyta më e shtrenjta në Ballkan për qiratë ditore, sipas AirDNA appeared first on Revista Monitor.

Ndërsa rastet e ankthit, stresit dhe depresionit po rriten në mbarë botën, një sondazh i ri sugjeron se gjithnjë e më shumë njerëz po u drejtohen chatbot-eve me AI për mbështetje të shëndetit mendor, pavarësisht shqetësimeve për cilësinë e këshillave që marrin.

Më shumë se 6 në 10 persona kërkojnë këshilla për shëndetin mendor përmes inteligjencës artificiale (AI), edhe pse 45% janë të pakënaqur me këshillat që marrin, sipas një sondazhi të ri nga AXA dhe IPSOS.

Edicioni më i fundit i raportit vjetor Mind Health Report zbuloi se 68% e njerëzve mund të jenë të prekur nga ankthi, stresi ose depresioni, qoftë edhe në nivele të lehta. Kjo shifër rritet në 85% tek personat e moshës 18 deri në 24 vjeç.

Studimi u krye nga kompania e sigurimeve shëndetësore AXA dhe firma shumëkombëshe e kërkimeve të tregut IPSOS. Ai analizoi intervista me 19,000 të rritur, të moshës 18 deri në 75 vjeç, në 18 vende, gjatë periudhës 12 janar – 16 shkurt 2026.

Studiuesit zbuluan se 46% e njerëzve raportuan se po përballen me vështirësi ose ndihen të pafuqishëm emocionalisht. Ndjenja më e përmendur ishte të qenit “i/e trishtuar dhe me humor të rënduar”, një përgjigje e dhënë nga 65% e të anketuarve.

Të rinjtë vuajnë më shumë

Sipas grupmoshave, personat 18 deri në 24 vjeç raportuan vështirësitë më të mëdha. Rreth 43% e tyre mund të jenë të prekur nga depresioni, ankthi ose stresi në nivele të rënda apo edhe më ekstreme, pothuajse dyfishi i mesatares globale prej 26%.

Studimi zbuloi se të rinjtë kanë karakteristika të veçanta në mënyrën se si flasin hapur për shëndetin mendor, kërkojnë ndihmë dhe përdorin mjete për të përballuar vështirësitë e tyre.

Për Khaled El Shaarany, drejtues i shëndetit dhe parandalimit në AXA, do të jetë shumë e rëndësishme të monitorohet se si do të zhvillohet kjo grupmoshë.

“Sigurisht që duhen bërë shumë studime për këtë, por nuk është e vështirë të imagjinohet se përdorimi i tepruar i ekraneve dhe varësia më e madhe nga teknologjia po krijojnë më shumë izolim dhe më shumë vetmi te brezi i ri,” tha ai për Euronews Health.

Çfarë e përkeqëson shëndetin mendor?

Përdorimi i ekraneve dhe teknologjisë u identifikua në studim si një nga faktorët kryesorë që kontribuon në përkeqësimin e shëndetit mendor.

Sondazhi zbuloi se njerëzit kalojnë mesatarisht 5.1 orë në ditë para ekraneve, pa përfshirë punën, studimet dhe aktivitetet e fundjavës.

Përdorimi i ekraneve ndryshonte ndjeshëm nga vendi në vend, nga 6.4 orë në ditë në Tajlandë dhe Filipine, deri në 4.2 orë në Japoni dhe 4.1 orë në Zvicër.

Rreth 66% e të anketuarve thanë se përdorimi i ekranit ndikonte të paktën mesatarisht në jetën e tyre të përditshme, duke prekur cilësinë e gjumit, përqendrimin dhe nivelin e aktivitetit fizik. Për 39%, këto ndikime u përshkruan si “ekstreme”.

“People pranojnë se përdorimi i ekraneve po ndikon në disa aspekte të jetës së tyre, me më shumë se një të tretën që thonë se po rrit izolimin social,” tha Sophie Morin, drejtoreshë llogarie për çështjet publike në IPSOS, për Euronews Health.

Teknologjia: pjesë e problemit apo pjesë e zgjidhjes?

Studimi identifikoi disa pengesa që i ndalojnë njerëzit të kenë akses në kujdesin për shëndetin mendor, përfshirë koston dhe mungesën e kohës.

“Shqetësuese është se mes njerëzve që po përballen me vështirësi, 43% e tyre raportojnë se nuk kanë marrë ndihmë profesionale gjatë 12 muajve të fundit, dhe kjo shifër është mjaft alarmante,” tha Morin.

“Ata nuk kërkuan ndihmë sepse shumë prej tyre, ende më shumë se një e katërta, besojnë se nuk ka nevojë për kujdes mjekësor,” shtoi ajo.

Krahas ndihmës profesionale mjekësore, studimi zbuloi se njerëzit po i drejtohen gjithnjë e më shumë zgjidhjeve të vetëmenaxhimit, përfshirë aktivitetin fizik, komunikimin me familjarët dhe miqtë, si dhe inteligjencën artificiale.

Rreth 63% e pjesëmarrësve raportuan se përdorin mjete të bazuara në AI, si ChatGPT dhe chatbot-e të tjera, për pyetje që lidhen me shëndetin mendor.

Rreth 38% thanë se u besojnë platformave të AI më shumë sesa profesionistëve të shëndetit mendor, edhe pse shumica e përdoruesve të AI thanë se nuk ishin të kënaqur me përgjigjet që japin chatbot-et.

“Duhet të jemi shumë të kujdesshëm që të mos e përshkruajmë AI-n si diçka të tmerrshme për shëndetin mendor,” tha El Shaarany.

“Është shumë e rëndësishme ta theksojmë këtë, sepse AI është i disponueshëm 24/7, është falas dhe ndodhet në telefonin tënd kur je vetëm në orën 23:00 ose 01:00 në dhomën tënde dhe nuk ndihesh mirë,” shtoi ai.

Sipas tij, këto janë momente kur mund të jetë jashtëzakonisht e rëndësishme të kesh dikë, ose diçka, me të cilën të ndërveprosh.

Megjithatë, El Shaarany theksoi se përdorimi i chatbot-eve me AI për mbështetje të shëndetit mendor nuk do të thotë domosdoshmërisht përdorimi i platformave të përgjithshme.

“Nëse përdor ChatGPT ose Gemini, këto janë modele të përgjithshme të AI-së që nuk janë ndërtuar për këtë qëllim. Është si të flasësh me një mik që di pak për këtë temë, por jo me një mjek,” tha ai.

“El Shaarany theksoi: Imagjino që je adoleshent, ke ankth, po përjeton rrahje të shpejta zemre ose je i shqetësuar për ritmin e zemrës dhe pyet AI-n se çfarë mund të jetë. Përgjigjja mund të jetë një listë me 20 shkaqe të mundshme, disa prej tyre shumë serioze.”

“Kjo nuk do ta ndihmojë ankthin tënd, edhe nëse vetë informacioni mund të jetë shkencërisht i saktë.”

Sipas El Shaarany, platformat e AI-së duhet të kenë masa mbrojtëse të nevojshme për të identifikuar shenjat paralajmëruese që kërkojnë trajtim specifik, ose të kenë mekanizma për t’i përcjellë ato dhe për të njoftuar profesionistët e duhur mjekësorë.

The post 6 në 10 persona i drejtohen AI për shëndetin mendor, gati gjysma mbeten të pakënaqur nga këshilllat appeared first on Revista Monitor.

Bizneset ligjore në Shqipëri ka shënuar rritje prej 5,1% krahasuar me vitin e kaluar, duke arritur në një total prej 250.097 njësish aktive në fund të vitit 2025.

Zgjerimi ka ardhur si rezultat i rritjes së numrit të fermerëve aktivë, të cilët arritën në 112.205 me një shtim prej 6,1%, si dhe të ndërmarrjeve ekonomike aktive që u rritën me 4,3%, duke prekur shifrën 137.892.

Gjatë këtij viti u regjistruan 18.297 ndërmarrje të reja, duke shënuar ecuri më të lartë se viti 2024 ku ishin regjistruar 15.970 të tilla. Po ashtu, edhe regjistri i njësive lokale u zgjerua me 4,0%, duke numëruar 146.527 njësi aktive.

Pjesa dërrmuese e ndërmarrjeve aktive në vend, saktësisht 85,9% e tyre, operojnë në grupin e prodhuesve të shërbimeve si tregtia, transporti, akomodimi apo informacioni, duke realizuar edhe pjesën më të madhe të shitjeve neto me 68,2%.

Nga ana tjetër, grupi i prodhuesve të të mirave, ku përfshihen bujqësia, industria dhe ndërtimi, përbën 14,1% të ndërmarrjeve dhe gjeneron 31,8% të shitjeve neto. Sa i përket profilit të pronësisë dhe menaxhimit, ndërmarrjet me pronarë të huaj ose bashkëpronarë zënë 5,0% të totalit dhe sigurojnë punësim për 12,5% të të punësuarve gjithsej në vend.

Një zhvillim pozitiv vihet re edhe në përfaqësimin gjinor, ku gratë menaxhojnë ose zotërojnë 31,6% të ndërmarrjeve aktive gjithsej, një rritje e lehtë kjo krahasuar me 31,4% që ishte në vitin 2024.

Pjesëmarrja më e lartë e grave në vendimmarrje është regjistruar në aktivitetet e shërbimeve të tjera me 41,2% dhe në tregti me 34,3%, ku kryesisht bëhet fjalë për biznese të vogla me 1 deri në 4 të punësuar.

Ndërkohë, sa i përket ndikimit ekonomik sipas madhësisë së bizneseve, ndërmarrjet e mëdha me 50 e më shumë të punësuar, ndonëse përfaqësojnë vetëm 1,5% të numrit total të ndërmarrjeve në Shqipëri, kanë një peshë kritike në ekonomi pasi punësojnë pothuajse gjysmën e fuqisë punëtore me 48,6% dhe realizojnë 44,8% të të gjithë volumit vjetor të shitjeve

 

The post Regjistri i bizneseve numëron 250 mijë njësi në vitin 2025, gati gjysma fermerë appeared first on Revista Monitor.

Një mision i Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), i kryesuar nga Diego Cerdeiro, Shefi i Misionit për Shqipërinë, zhvilloi një vizitë stafi, në datat 28 maj – 2 qershor 2026.

Gjatë kësaj vizite, misioni zhvilloi takime me përfaqësues të Bankës së Shqipërisë sipas fushave përkatëse, si dhe një takim përmbyllës me Guvernatorin e Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, dhe drejtues të lartë të institucionit.

Diskutimet u fokusuan në zhvillimet aktuale dhe perspektivën makroekonomike, qëndrimin e politikës monetare, si dhe në çështje që lidhen me stabilitetin financiar.

Guvernatori Sejko prezantoi fillimisht zhvillimet më të fundit ekonomike të vendit, duke u fokusuar kryesisht në ecurinë e çmimeve, zhvillimet në sistemin financiar e bankar, si dhe pritshmëritë lidhur me treguesit ekonomikë në të ardhmen.

Ai u shpreh se, pavarësisht sfidave, ekonomia ka pasur një ecuri pozitive dhe rritja ekonomike ka gjeneruar rritje të punësimit dhe të pagave. Parametrat kryesorë të shëndetit ekonomik dhe financiar të vendit – inflacioni, borxhi i huaj dhe ai publik, kreditë me probleme dhe bilancet e sektorit bankar – kanë ardhur në përmirësim.

Përfaqësuesit e Fondit Monetar Ndërkombëtar u shprehën se ekonomia shqiptare vijon të tregojë qëndrueshmëri të mbështetur nga rritja e aktivitetit ekonomik, zhvillimet pozitive në tregun e punës dhe kushtet e favorshme financiare. Perspektiva ekonomike mbetet përgjithësisht e favorshme, megjithëse ajo përballet me pasiguri që burojnë nga zhvillimet ndërkombëtare dhe tensionet gjeopolitike.

Në këtë drejtim, Guvernatori Sejko theksoi se politika monetare e ndjekur nga Banka e Shqipërisë mbetet e angazhuar t’i ofrojë ekonomisë shqiptare kushte të përshtatshme monetare për kthimin e inflacionit në objektiv, duke ndjekur një përqasje të kushtëzuar nga informacioni i ri dhe duke adresuar pasiguritë mbi ecurinë e ekonomisë.

Më tej, misioni vuri në dukje se inflacioni është ndikuar nga rritja e çmimeve të energjisë, ndërsa pritjet inflacioniste kërkojnë monitorim të vazhdueshëm. Ata vlerësuan analizat dhe parashikimet e Bankës së Shqipërisë dhe theksuan se qëndrimi i politikës monetare ka qenë i përshtatshëm dhe i orientuar drejt garantimit të stabilitetit të çmimeve.

Lidhur me kursin e këmbimit dhe rezervën valutore, përfaqësuesit e FMN-së u njohën me kuadrin e përdorur nga Banka e Shqipërisë. Misioni i FMN-së konfirmoi se forcimi i Lekut është një fenomen i përcaktuar nga përmirësimet strukturore në ekonominë reale dhe një regjim i lirë i kursit të këmbimit është i dobishëm dhe sjell përfitime për ekonominë shqiptare.

Për sa i përket sistemit bankar, misioni vlerësoi se sektori bankar shqiptar paraqitet i qëndrueshëm, me tregues të fortë kapitalizimi dhe likuiditeti, cilësi të mirë të portofolit të kredisë dhe performancë të mirë financiare. Misioni mirëpriti punën e Bankës së Shqipërisë në kuadër të forcimit të mëtejshëm të instrumenteve makroprudenciale dhe përafrimit të kuadrit rregullativ me standardet e Bashkimit Evropian.

Palët shkëmbyen gjithashtu pikëpamje mbi sfidat e ekonomisë shqiptare, përfshirë zhvillimet demografike, produktivitetin dhe perspektivat që lidhen me procesin e integrimit evropian.

 

The post Misioni i FMN: Forcimi i Lekut strukturor, kursi i lirë i këmbimit sjell përfitime për ekonominë appeared first on Revista Monitor.

Projekti i Bankës Botërore për përmirësimin e sistemit shëndetësor në Shqipëri, i cili zgjati më shumë se një dekadë, përfundoi me rehabilitimin e infrastrukturës spitalore dhe vendosjen e sistemeve dixhitale, por pa realizuar reformën kryesore të parashikuar fillimisht që lidhej me ndryshimin e mënyrës së financimit të sektorit.

Në raportin përfundimtar, Banka Botërore identifikon si problemin kryesor mungesën e kushteve institucionale për zbatimin e reformave komplekse. Sipas raportit, “Komponenti 3 u hoq për shkak të kompleksitetit të tepruar të reformave të tij”, duke iu referuar reformës së pagesave ndaj ofruesve të shërbimeve dhe reformës farmaceutike.

Dokumenti thotë se komponenti ishte projektuar “pa kushtet e nevojshme mundësuese”, ndërsa zbatimi u pengua nga “kapaciteti i dobët institucional”, “lidershipi i paqëndrueshëm” dhe një mjedis “politikisht rezistent” brenda Fondit të Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor.

Deri në ristrukturimin e parë, në fund të vitit 2018, të gjithë treguesit e lidhur me reformën e financimit kishin mbetur në nivelin bazë, duke çuar në “eliminimin e të gjithë komponentit”.

Ky vendim erdhi në një moment kur projekti kishte realizuar vetëm 10% të disbursimeve, më shumë se tre vjet pas miratimit.

Banka Botërore thotë se ristrukturimi i vitit 2018 synoi të “thjeshtonte një dizajn tepër ambicioz”, ndërsa fokusi u zhvendos nga reformat institucionale drejt ngritjes së kapaciteteve bazë.

Projekti u miratua në janar 2015 dhe duhej të mbyllej në shkurt 2021. Ai u shty katër herë dhe përfundoi vetëm në shtator 2025, pas një periudhe zbatimi prej “10 vjetësh dhe 7 muajsh”.

Megjithëse reforma e financimit u braktis, projekti realizoi një pjesë të investimeve në dixhitalizim.

Sistemi Rajonal i Informacionit Spitalor u vendos në 11 spitalet rajonale. Raporti thotë se sistemi “u krijua dhe ishte funksional”, por përdorimi mbeti nën objektiv.

Regjistrimi elektronik i pacientëve arriti në 37.75%, kundrejt objektivit prej 40%. Banka e vlerëson këtë tregues si “pothuajse të arritur”, ndërsa thekson se të dhënat ishin të disponueshme vetëm për katër spitale. Një tjetër problem i evidentuar lidhet me prokurimet.

Raporti përmend “vonesa fillestare nga planifikimi dhe koordinimi i dobët”. Hospital Masterplan dështoi të prokurohej tre herë mes viteve 2016 dhe 2018 për shkak të “buxhetit të pamjaftueshëm” dhe termave të referencës jo të përshtatshëm.

Edhe tenderi për sistemin RHIS u përball me vonesa. Procedura nisi në vitin 2019, kontrata u nënshkrua vetëm në mars 2021 dhe sistemi u bë plotësisht operacional në të 11 spitalet vetëm në vitin 2025.

Në përfundim, Banka Botërore e vlerëson rezultatin e përgjithshëm të projektit si “mesatarisht të kënaqshëm”, ndërsa cilësinë e monitorimit dhe vlerësimit si “modeste”.

Raporti vlerëson se në vazhdim “komponentët e mëdhenj të reformës duhet të paraprihen nga një vlerësim i ekonomisë politike dhe gatishmërisë institucionale”.

Të dhëna për projektin

Projekti i Bankës Botërore për përmirësimin e sistemit shëndetësor në Shqipëri u miratua në janar 2015, me një financim fillestar prej 32.1 milionë eurosh, dhe më pas u zgjerua me 25 milionë euro financim shtesë, duke e çuar vlerën e rishikuar në 57.1 milionë euro.

Ai ishte konceptuar mbi katër shtylla kryesore: përmirësimin e shërbimeve dhe infrastrukturës spitalore, zgjerimin e sistemeve të informacionit shëndetësor, reformën e financimit të sektorit dhe menaxhimin e monitorimin e projektit.

I planifikuar fillimisht të mbyllej më 28 shkurt 2021, projekti u shty katër herë dhe përfundoi më 30 shtator 2025. Sipas raportit, zbatimi zgjati gjithsej 127 muaj, ose “10 vjet dhe 7 muaj”, me shtyrje kumulative prej 55 muajsh.

Kostoja faktike e projektit arriti në 54.68 milionë euro. Komponenti më i ndjeshëm, reforma e financimit shëndetësor, u hoq gjatë zbatimit, pasi sipas raportit ishte projektuar “pa kushtet e nevojshme mundësuese”./ N.Maho

 

 

 

The post Projekti i shëndetësisë, BB bën bilancin: Nga “rrëzimi” i reformës së financimit te digjitalizimi appeared first on Revista Monitor.

Një shifër alarmante prej më shumë se 166.4 mijë shqiptarësh rezulton të kenë braktisur vendin gjatë viteve të pas-pandemisë nga 1 janari 2021 në 2026, duke dëshmuar thellim të mëtejshëm të krizës demografike dhe emigracionit në Shqipëri në popullsi tashmë më të pakët dhe më të plakur.

Largimi jo i zakontë nga vendi tregon se politikat ekonomike dhe ato për kapitalin, në vend që të nxisin kthimet, por nxisin më tej largimet edhe tani pas 35 vitesh nga rënia e komunizmit.

Të dhënat më të fundit zyrtare nga INSTAT mbi migracionin neto për periudhën 2011–2026, tregojnë se, kur kufizimet globale të lëvizjes u lehtësuan në vitin 2021 ndodhi një rritje e fortë e migracionit neto në minus 32,853 persona, tendencë e cila mbeti pothuajse e pandryshuar edhe gjatë vitit 2022 me minus 32,497 persona të larguar.

Ky fluks i pandalshëm kulmoi në vitin 2024, periudhë në të cilën u regjistrua edhe humbja më e madhe historike e kësaj dekade me një bilanc negativ prej minus 43,761 personash edhe për shkak të rishikimeve nga Cens i popullsisë ku treguesi i dy viteve u përmblodh në vit.

Në dy vitet pasuese, 2025-2026 janë larguar mbi 57,3 mijë persona, ose mbi 28 mijë persona në vit. Në krahasim me popullsinë banuese shifrat mbeten jashtëzakonisht të larta dhe dëshmojnë se hemorragjia demografike nuk po njeh ndalesë.

Popullsia tkurret dhe plaket më tej, shtesa natyrore minimale, ikin dhe 28.5 mijë persona në 2025

Largimi është bërë agresiv në mënyrë konstante pas pandemisë ndryshe luhatjet në vitet paraardhëse. Të dhënat dëshmojnë se pasi preku pikun e parë negativ në vitin 2014 me minus 21,785 persona, emigracioni neto kishte filluar të ngadalësohej, duke arritur nivelin më të ulët të humbjeve në vitin 2016 me vetëm minus 9,473 persona.

Edhe pse në vitet 2017 dhe 2018, humbjet u stabilizuan rreth kuotës së minus 15 mijë personave, viti 2019 paralajmëroi një valë të re ikjesh me mbi 23 mijë të larguar, e cila u ndërpre përkohësisht vetëm nga izolimi total i vitit të pandemisë 2020, ku bilanci u mbyll në minus 16,684 persona.

Megjithatë, ajo që pasoi vitin e izolimit rezultoi të ishte një eksod i mirëfilltë, ku dëshira e shtresave të ndryshme të popullsisë për të ndërtuar një jetë të re jashtë kufijve u reflektua në shifrat rekord të pesë viteve të fundit, duke e kthyer emigracionin në sfidën më kryesore socio-ekonomike për të ardhmen e vendit.

Raportet më të fundit të institucioneve ndërkombëtare, si Banka Botërore, konfirmojnë se Ballkani Perëndimor po përballet me ketë fenomen, por Shqipëria mbetet vendi më i prekur në rajon nga ky fenomen, duke u renditur e para për sa i përket intensitetit të largimeve pa asnjë shenjë përmirësimi.

Menjëherë pas saj vjen Kosova, e cila regjistroi një valë të lartë ikjesh pas liberalizimit të vizave, por që përgjatë vitit të fundit ka shfaqur një tendencë drejt stabilizimit dhe rënies së lehtë të shifrave negative.

Diferenca e madhe mes pagave në Shqipëri dhe vendeve të BE-së mbetet motivi kryesor i largimeve. Shqipëria kishte një pagë mesatare mujore bruto prej 10.3 mijë euro në vit, nga 66.7 mijë euro në Gjermani, ku po ikin shumë profesionistë, apo 36.6 mijë euro në Itali.

Edhe pse pagat nominale në vend janë rritur, rritja e kostos së jetesës dhe inflacioni i viteve të fundit kanë gërryer fuqinë blerëse, duke i bërë familjet të ndihen ekonomikisht të pasigurta.

Pagat bruto vjetore, Shqipëria në fund të listës me 10 mijë euro në vit, sa një e pesta e Europës

Gjithashtu shumë të rinj të kualifikuar dhe profesionistë (si mjekë, infermierë, inxhinierë dhe specialistë të iT-së) largohen sepse tregu vendas ofron mundësi të kufizuara për zhvillim profesional dhe paga që nuk korrespondojnë me investimin e tyre në arsim.

Cilësia e perceptuar e shërbimeve publike po luan një rol kyç. Familjet e reja shpesh zgjedhin të emigrojnë për t’u siguruar fëmijëve të tyre një sistem arsimor më cilësor dhe akses në një sistem shëndetësor më të sigurt e të besueshëm.

Ekziston një ndjesi e përgjithshme pesimizmi lidhur përmirësimin e demokracisë dhe kushteve sociale në vend, duke e kthyer kështu emigrimin në një projekt afatgjatë për të siguruar një të ardhme më të qëndrueshme./ B.Hoxha

 

 

 

 

The post Emigracion i fortë pas pandemisë, kanë ikur të paktën 164 mijë shqiptarë më shumë sesa janë kthyer appeared first on Revista Monitor.

Nga rreth 300 biznese që kanë aktualisht marrëveshje për shlyerjen e detyrimeve tatimore me këste, ata që kanë detyrime të pa paguara para 31.12.2024 në marrëveshje dhe duan tu falen kamatvonesat dhe interesat nëse paguajnë principalin, duhet të tërhiqen nga këto marrëveshje nëse duan të përfitojnë nga ligjin për fshirjen dhe shuarjen e detyrimeve tatimore, doganore dhe vendore. Shumë nga marrëveshjet janë për borxhe të krijuara pas 31.12.2024.

Monitor mëson se gjatë një takimi informues me biznese anëtare të Shoqatës Gjermane të Industrisë dhe Tregtisë në Shqipëri (DIHA) mbi ligjin “Për marrëveshjen e Paqes Fiskale” dhe faljen e detyrimeve të papaguara, drejtues të administratës tatimore shpjeguan se subjektet që janë në marrëveshje aktive me këste nuk mund të përfitojnë automatikisht nga falja e detyrimeve apo fshirja e pjesshme e tyre.

Për të përfituar nga falja e gjobave, kamatëvonesave apo nga shuarja e një pjese të detyrimeve, ato duhet të heqin dorë nga marrëveshjet ekzistuese dhe të ndjekin procedurat e parashikuara nga ligji.

Po ashtu administrata tatimore është duke u përgatitur për të dërguar njoftime të dedikuara bizneseve, nëse do të përfitojnë apo jo nga ligji i faljes. Si për detyrimet e papaguara në tatime dhe dogana do të ketë një listë të unifikuar.

“Kjo do të thotë se nëse një biznes është në ndjekje penale nga tatimet, nuk përfiton dot nga ligji i faljes për detyrimet e papaguara në doganë dhe anasjelltas. Lista për detyrimet e papaguara në tatime dhe dogana do të jetë e unifikuar”, sqaruan përfaqësues të Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve.

Gjatë takimit u theksua se qëllimi i nismës është ulja e stokut të borxhit tatimor, rritja e arkëtimeve vullnetare dhe pastrimi i regjistrave fiskalë nga detyrimet e vjetra të akumuluara ndër vite. Autoritetet ftuan bizneset të analizojnë me kujdes situatën e tyre për të zgjedhur alternativën më të favorshme për shlyerjen e detyrimeve.

Një tjetër mesazh i përcjellë në takim ishte se kjo pritet të jetë mundësia e fundit e këtij lloji. Sipas përfaqësuesve të administratës tatimore, nuk parashikohet që në të ardhmen të ketë më ligje për faljen apo fshirjen e detyrimeve për shkak të integrimit të vendit në BE, ndaj bizneset duhet të shfrytëzojnë afatet dhe mundësitë që ofron ligji.

Ligji parashikon falje të gjobave dhe kamatëvonesave për kategori të ndryshme detyrimesh, ndërsa për periudha të caktuara edhe shuarje të një pjese të principalit, me kusht që tatimpaguesit të përmbushin kriteret dhe afatet e përcaktuara.

Sipas kalendarit të publikuar nga tatimet më 10.06.2026 fillon pagesa e detyrimeve tatimore për të përfituar nga ligji i faljes.

Ndërsa deri më 30.06.2026 është afati i fundit, për pagesën menjëherë të 50% të detyrimit principal, për të përfituar fshirjen e 50% të tij. Për detyrimet tatimore të periudhës 2015-2019.

Për dorëzimin e deklaratave të padorëzuara për periudhat deri më 31.12.2024, për të përfituar faljen e gjobave për deklarim të vonuar.

30.11.2026 është afati i fundit që kanë subjektet për të paraqitur pranë Drejtorisë Rajonale Tatimore përkatëse aktin e heqjes dorë nga ankimi.

30.12.2026 është Afati i fundit për pagesën e 75% të detyrimit principal, për të përfituar fshirjen e 25% të tij. Për detyrimet tatimore të periudhës 2015-2019.

Për pagesën e 100% të principalit, për të përfituar fshirjen e gjobave dhe kamatëvonesave për detyrimet tatimore të periudhës 2020-2024./D.Azo

Afatet dhe procedurat për zbatimin e ligjit të faljes

Qëllimi i ligjit

Reduktimi i stokut të borxhit

Rritja e arkëtimeve vullnetare

Pastrimi i regjistrave fiskalë

Fshirje dhe shuarje detyrimesh

Formalizimi fiskal

Tatimpaguesit që nuk përfitojnë

Subjekte me vendim të formës së prerë në favor të Administratës tatimore (AT) apo Administratës Doganore (AD) ose janë persona në proces hetimi penal përpara apo gjatë kohëzgjatjes së zbatimit të ligjit

Anulim i përfitimit në rast hetimi gjatë zbatimit

Lista përjashtuese

– Janë në proces gjyqësor apo proces apelimi

– Janë në marrëveshje me këste

E drejta për t’u tërhequr nga ankimimi administrativ ose e drejta ankimimit deri më 30 11.2026

Fshirja e detyrimeve deri më 31 Dhjetor 2014

Detyrimet deri më 31.12.2024

Falje totale e penaliteteve

Fshihet 100% principali, përjashtohet principali i kontributeve

Fshihen 100% gjobat

Fshihen 100% kamatëvonesat

Edhe kur principali është 0 falen gjobat dhe kamatëvonesat

Detyrimet e vendosura para datës së çregjistrimit në QKB të kontabilizuara dhe të evidentuara deri më 31.12.2024

Detyrimet 2015-2019

Alternativa me 50%: paguhet 50% e pagesës së principalit me një këst të vetëm deri në 30.06.2026 dhe shuhet:

50% e principalit

Fshihen 100% gjobat

Fshihen 100% kamatëvonesat

Alternativa 25%

Shuhet 25% e principalit

Fshihen 100% gjobat dhe kamatëvonesat

Pagesa 75% e principalit deri më 31.12.2026

Përjashtohet principali i kontributeve.

Për rastet kur principali është 0 falen gjobat dhe kamatëvonesat.

Detyrimet 2020-2024

Falen penalitetet

Nuk falet principali

Fshihen gjobat administrative

Fshihen kamatvonesat

Pagesa 100% e principalit deri më 31.12.2026

Fshirja e, shuarja e detyrimeve tatimore të tjera

Detyrimet tatimore dhe dënimet administrative për tatimpaguesit e çregjistruar në QKB, ose me vendim gjykate ose në AT, deri në 31.12.2024

Dënimet administrative (gjoba) automatike për mosdeklarim në afat, dhe dënimet e lidhura me afatin e deklarimit të të punësuarve

Deklaratat e padorëzuara deri në periudhën 31.12.2024 – Gjoba për deklarim të vonuar – Dorëzim deklaratash deri më 30.06.2026

Gjobat për dorëzim të vonuar të vendimit të ortakut apo dorëzim të vonuar të pasqyrave financiare të llogaritura deri më 31.12.2024

Falje e gjobave për deklarim të vonuar, me kusht që deklaratat të dorëzohen deri më 30.06.2026.

 

 

 

 

 

The post Disa biznese, që kanë marrëveshje këstesh, duhet të tërhiqen për të përfituar nga ligji i faljes appeared first on Revista Monitor.

Regjistrimet për herë të parë të automjeteve kanë shënuar rënie sërish në maj, duke përshpejtuar ritmet në raport me prillin. Kjo tendencë vjen pasi në janar-mars regjistrimet kishin arritur në nivele rekord.

Ngadalësimi i blerjeve të automjeteve nga shqiptarët reflekton pjesërisht dhe vështirësitë në importin e mjeteve nga Koreja e Jugut dhe Kina, si rrjedhojë e luftës në Lindjen e Mesme, që nisi në mars.

Dy vitet e fundit, shtetet aziatike janë bërë burimi kryesor i blerjeve të automjeteve, Koreja e Jugut si rrjedhojë e çmimeve të leverdishme dhe Kina për mjetet elektrike.

Sipas të dhënave nga Drejtoria e Përgjithshme e Shërbimit të Transportit Rrugor (DPSHTRR) gjatë muajit maj u regjistruan për herë të parë 8,116 automjete me një rënie prej 7.5% në krahasim me të njëjtin muaj të një viti më parë dhe niveli më i ulët në tre vjet. Në prill, regjistrimet u tkurrën me 2%.

Në janar-mars, regjistrimet e mjeteve ishin rritur me 8.4%.

Aktorët e tregut pohojnë se frenimi i prillit dhe majit lidhet me disa faktorë, ku më kryesori ka të bëjë me situatën e krijuar në Ngushticën e Hormuzit, që ka ngadalësuar dhe rritur koston e transportit të mjeteve. Vitet e fundit, pjesa më e madhe e makinave në Shqipëri po importohen nga Koreja e Jugut dhe së fundmi nga Kina. Për periudhën janar-maj, nga këto shtete erdhën 16.3 mijë mjete, ose 42% e totalit. (9,453 nga Koreja e Jugut dhe 6,838 nga Kina).

Mjetet e importuara nga Koreja e Jugut dhe Kina kalonin nga ngushtica e Hormuzit, por tani, për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme ndjekin rrugë të tjera, që ka rritur me deri në 30% kostot e transportit si rrjedhojë edhe çmimet, duke frenuar si kërkesën ashtu dhe kohën që i duhet një mjeti të arrijë në Shqipëri.

Për 5 mujorin, gjithsej në vend janë regjistruar për herë të parë 39 mijë automjeteve, me një rritje të lehtë prej 2% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, i ndikuar nga ecuria pozitive e janar-marsit.

Ndryshimi i rrugëve të transportit ka ndikuar dhe në frenimin e makinave elektrike. Ndërsa në mars u regjistruan për herë të parë 1252 makina elektrike, një nivel rekord historik, në prill regjistrimet ranë në 1,191, ndonëse interesi për blerjen e tyre është shtuar, pas rritjes së fortë të çmimeve të karburantit.

Në maj, ndikimi ishte dhe më i madh, me regjistrimet e mjeteve elektrike që ranë në 794, niveli më i ulët i këtij viti. Megjithatë, në raport me të njëjtën periudhë të një viti më parë, regjistrimet për herë të parë të mjeteve elektrike janë 2.5 herë më të larta, duke arritur në gati 5 mijë të tilla, ose 12.7% të totalit.

Megjithatë, makinat me naftë vijojnë të jenë të preferuarat për përdoruesit shqiptarë të mjeteve, me 53% të regjistrimeve për herë të parë për janar-maj, që përdornin këtë lloj karburanti, ose 20.6 mijë mjete.

Totali i mjeteve që qarkullojnë në vend po rritet vazhdimisht, duke arritur në fund të muajit maj në 1.08 milionë, nga të cilat rreth 81% ishin autovetura.

The post Regjistrimet e makinave bien edhe në maj, lufta frenon importet nga Koreja e Jugut dhe Kina appeared first on Revista Monitor.