❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Tatimet: realizohet 100% paraplotësimi i deklaratave të TVSH-së dhe DIVA-s

✇Revista Monitor
By: Ornela

 

Tatimpaguesit kanë një proces më të thjeshtë për plotësimin e deklaratave të TVSH-së dhe Deklaratës Individuale Vjetore të të Ardhurave (DIVA), pasi Administrata Tatimore ka automatizuar paraplotësimin e tyre në sistemin elektronik.

Sipas Administratës Tatimore, paraplotësimi është realizuar për 100% të deklaratave përkatëse, duke përmbushur një nga objektivat e Axhendës së Reformave një vit përpara afatit të përcaktuar, që ishte dhjetori i vitit 2026.

Nga këndvështrimi i tatimpaguesve, ndryshimi synon të ulë kohën që nevojitet për përgatitjen e deklaratave, të reduktojë gabimet njerëzore dhe të kufizojë nevojën për hedhjen manuale të të dhënave që administrata i disponon tashmë.

Në sistem janë paraplotësuar 166,495 deklarata DIVA për vitin 2026, rreth 30.2% më shumë se numri i deklaratave të krahasueshme në prill të vitit 2025. Për TVSH-në, janë paraplotësuar 39,586 deklarata, me një rritje prej 5.6% krahasuar me prillin e një viti më parë.

Paraplotësimi nuk nënkupton se deklarata dorëzohet automatikisht pa ndërhyrjen e tatimpaguesit. Individët dhe bizneset duhet të kontrollojnë të dhënat e vendosura në sistem, të plotësojnë informacionet që mungojnë dhe të korrigjojnë pasaktësitë e mundshme përpara konfirmimit përfundimtar.

Për bizneset, veçanërisht ato me volum të lartë faturash, automatizimi pritet të ulë kostot administrative dhe ngarkesën e punës së financës dhe kontabilitetit. Megjithatë, përfitimi real do të varet nga saktësia e të dhënave që tërhiqen nga sistemet tatimore dhe nga funksionimi pa probleme i platformës elektronike gjatë afateve të deklarimit.

Administrata Tatimore pohon se kjo Ă«shtĂ« pjesĂ« e reformĂ«s sĂ« modernizimit tĂ« shĂ«rbimeve elektronike, me synim qĂ« deklarimi tĂ« kryhet nĂ« mĂ« pak kohĂ« dhe me mĂ« shumĂ« transparencĂ«. PĂ«r tatimpaguesit, sfida kryesore mbetet verifikimi i kujdesshĂ«m i informacionit, pasi pĂ«rgjegjĂ«sia ligjore pĂ«r saktĂ«sinĂ« e deklaratĂ«s vazhdon t’i takojĂ« personit ose biznesit qĂ« e dorĂ«zon atĂ«.

The post Tatimet: realizohet 100% paraplotësimi i deklaratave të TVSH-së dhe DIVA-s appeared first on Revista Monitor.

↗

Anketa e “Monitor”, nga kapja e shtetit te korrupsioni, arsyet pse po protestohet

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Rezultatet e anketĂ«s qĂ« “Monitor” ka organizuar pĂ«r lexuesit e saj lidhur me argumentet pse prej javĂ«sh qytetarĂ«t po protestojnĂ«. Nga kapja e shtetit te korrupsioni, janĂ« tĂ« shumta arsyet qĂ« çojnĂ« nĂ« njĂ« mbĂ«shtetje masive prej 90% tĂ« protestave. PritshmĂ«ritĂ« e tĂ« anketuarve shkojnĂ« deri te ndryshimi i Kodit Zgjedhor, shfuqizimi i ligjit pĂ«r zonat e mbrojtura dhe krijimi i njĂ« force tĂ« re politike qĂ« mund tĂ« lindĂ« nga vetĂ« protesta. Edhe pse anketa nuk Ă«shtĂ« nĂ« asnjĂ« rast pĂ«rfaqĂ«suese pĂ«r tĂ« gjithĂ« popullsinĂ«, ajo pĂ«rcjell njĂ« zĂ« tĂ« njĂ« audience tĂ« arsimuar, profesionale dhe tĂ« angazhuar me zhvillimet e vendit.

 

Ornela Liperi

Tirana nuk ka qenë e qetë që nga 1 qershori. Një incident në Zvërnec, ku po planifikohet të ndërtohet një resort i madh, ku është i përfshirë dhe dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump, nxiti një protestë, që për herë të parë pas shumë kohësh, tërhoqi sidomos të rinjtë e më pas gjeti mbështetje masive.

Koha do të tregonte se incidenti ishte vetëm shkëndija që ndezi fitilin e zemërimit, që duket se po akumulohej prej kohësh për mënyrën se si po qeveriset vendi.

PĂ«r tĂ« kuptuar arsyet qĂ« shtynĂ« shumĂ«kĂ«nd pĂ«r tĂ« protestuar, “Monitor” organizoi njĂ« anketim nĂ« faqen e saj, pĂ«rmes platformĂ«s ERC (“Engaged Citizens Reporting – Raportimi nga qytetarĂ«t e angazhuar” Ă«shtĂ« njĂ« platformĂ« digjitale e sigurt, e zhvilluar pĂ«r tĂ« ngushtuar hendekun mes medias dhe publikut).

Anketa qĂ«ndroi e hapur pĂ«r 5 ditĂ« dhe u plotĂ«sua nga 1114 qytetarĂ«, duke arritur nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« angazhimit nĂ« kĂ«tĂ« platformĂ«, qĂ« kur “Monitor” filloi ta pĂ«rdorĂ«. MĂ« herĂ«t, anketa me mĂ« shumĂ« interes kishte qenĂ« ajo pĂ«r emigracionin me 1044 plotĂ«sime, duke treguar qĂ« tema tĂ« tilla janĂ« tĂ« ndjeshme pĂ«r audiencĂ«n e “Monitor”.

TheksojmĂ« se ky nuk Ă«shtĂ« njĂ« kampion pĂ«rfaqĂ«sues i popullsisĂ« shqiptare. PjesĂ«marrĂ«sit nuk janĂ« pĂ«rzgjedhur nĂ« mĂ«nyrĂ« rastĂ«sore dhe pĂ«rgjigjet janĂ« dhĂ«nĂ« vullnetarisht, çka do tĂ« thotĂ« se nĂ« anketĂ« kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« marrin pjesĂ« personat qĂ« kanĂ« interes ose qĂ«ndrim mĂ« tĂ« fortĂ« ndaj temĂ«s. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, audienca e “Monitor” pĂ«rbĂ«het kryesisht nga ekonomistĂ«, profesionistĂ« tĂ« lirĂ«, sipĂ«rmarrĂ«s, punonjĂ«s tĂ« sektorit bankar, teknologjisĂ« sĂ« informacionit dhe profile tĂ« tjera urbane e tĂ« arsimuara, ndaj rezultatet nuk mund tĂ« pĂ«rgjithĂ«sohen pĂ«r tĂ« gjithĂ« popullsinĂ«.

MegjithatĂ«, anketa ka vlerĂ« si njĂ« matje e perceptimeve tĂ« njĂ« segmenti aktiv dhe tĂ« angazhuar tĂ« publikut, ku dominojnĂ« ata me arsim universitar dhe pasuniversitar “qĂ« kĂ«rkon tĂ« jetĂ« i pĂ«rfaqĂ«suar”.

Ajo ndihmon pĂ«r tĂ« identifikuar arsyet qĂ« motivojnĂ« mbĂ«shtetjen ose kundĂ«rshtimin ndaj protestave, shqetĂ«simet qĂ« pĂ«rsĂ«riten mĂ« shpesh dhe intensitetin me tĂ« cilin kĂ«to çështje pĂ«rjetohen nga audienca e “Monitor”.

Rezultatet nuk duhen lexuar si një projeksion elektoral, apo si pasqyrë statistikore e së gjithë shoqërisë, por si një sinjal i qartë i klimës së opinionit brenda një grupi me interes të lartë për zhvillimet ekonomike, sociale dhe politike.

 

Metodologjia

TheksojmĂ« se ky nuk Ă«shtĂ« njĂ« kampion pĂ«rfaqĂ«sues i popullsisĂ« shqiptare. PjesĂ«marrĂ«sit nuk janĂ« pĂ«rzgjedhur nĂ« mĂ«nyrĂ« rastĂ«sore dhe pĂ«rgjigjet janĂ« dhĂ«nĂ« vullnetarisht, çka do tĂ« thotĂ« se nĂ« anketĂ« kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« marrin pjesĂ« personat qĂ« kanĂ« interes ose qĂ«ndrim mĂ« tĂ« fortĂ« ndaj temĂ«s. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, audienca e “Monitor” pĂ«rbĂ«het kryesisht nga ekonomistĂ«, profesionistĂ« tĂ« lirĂ«, sipĂ«rmarrĂ«s, punonjĂ«s tĂ« sektorit bankar, teknologjisĂ« sĂ« informacionit dhe profile tĂ« tjera urbane e tĂ« arsimuara, ndaj rezultatet nuk mund tĂ« pĂ«rgjithĂ«sohen pĂ«r tĂ« gjithĂ« popullsinĂ«.

 

Audienca

Anketa u plotësua nga 1114 persona. Dominojnë në përgjigje meshkujt, me 63.5% të totalit. 70% e të anketuarve ishin në Tiranë dhe 6.3% e përgjigjeve erdhën nga diaspora, duke treguar dhe për interesin e audiencës jashtë Shqipërisë.

Pjesa më e madhe e të anketuarve ishin të grupmoshës 30-39 vjeç, me 34% të totalit, të ndjekur nga grupmosha 40-49 vjeç, me 32.5%. Më pas renditen të rinjtë, 20-29 vjeç, me 15%. Grupmosha 50-59 vjeç realizoi 12.3% të plotësimeve. Të rinjtë, deri në 20 vjeç, përbënin vetëm 1.3% të plotësimeve.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

Në nivelin arsimor dominojnë të anketuarit me arsim universitar dhe pasuniversitar, me përkatësisht 44.3% dhe 46.9% të totalit.

85% ishin të punësuar apo me aktivitet privat, 11.5% nuk ishin në marrëdhënie pune dhe 3.5% ishin studentë.

Sipas aktivitetit ekonomik, dominuan përgjigjet e atyre që janë profesionistë të lirë (25% të totalit) dhe në aktivitetet financiare bankare e të sigurimeve (16%), të ndjekur nga informacioni dhe komunikacioni (11.4%). 10% e të anketuarve thanë se kanë biznesin e tyre privat. 5.5% e atyre që u përgjigjën ishin të angazhuar në sektorin e arsimit, 4.9% në administratën publike.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

91% e të anketuarve i mbështesin protestat, argumenti kryesor është korrupsioni

NĂ« protestĂ« gjen thuajse çdo profil tĂ« shoqĂ«risĂ«: tĂ« rinj qĂ« dalin pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« shesh, familje me fĂ«mijĂ« tĂ« vegjĂ«l, tĂ« moshuar, profesionistĂ«, qytetarĂ« tĂ« zakonshĂ«m dhe madje edhe pjesĂ«tarĂ« tĂ« diasporĂ«s qĂ« kanĂ« ardhur enkas nĂ« TiranĂ« pĂ«r t’iu bashkuar tubimeve.

Kjo larmi pjesĂ«marrjeje pasqyrohet edhe nĂ« rezultatet e sondazhit tĂ« “Monitor”, i cili evidentoi njĂ« mbĂ«shtetje masive pĂ«r protestat.

Rreth 90.7% e të anketuarve deklaruan se i mbështesin protestat, 6.1% thanë se i mbështesin pjesërisht, ndërsa vetëm 2.8% u shprehën kundër tyre.

Rezultati tregon se, të paktën brenda audiencës së anketuar, protestat kanë arritur të bashkojnë shtresa dhe grupmosha të ndryshme rreth një pakënaqësie të përbashkët.

Mbështetja e larë që i jep protestës shtresë me arsim universitar dhe pas universitar dhe grupmosha 30-59 vjeç, tregon që i pakënaqur është pikërisht grupi i popullsisë në moshe pune dhe që kontribuon në financat e shtetit.

 

Perceptimi i shtresës së mesme

Anketa ka vlerĂ« si njĂ« matje e perceptimeve tĂ« njĂ« segmenti aktiv dhe tĂ« angazhuar tĂ« publikut, ku dominojnĂ« ata me arsim universitar dhe pasuniversitar. Ajo ndihmon pĂ«r tĂ« identifikuar arsyet qĂ« motivojnĂ« mbĂ«shtetjen ose kundĂ«rshtimin ndaj protestave, shqetĂ«simet qĂ« pĂ«rsĂ«riten mĂ« shpesh dhe intensitetin me tĂ« cilin kĂ«to çështje pĂ«rjetohen nga audienca e “Monitor”. MbĂ«shtetja e larĂ« qĂ« i jep protestĂ«s kjo shtresĂ« dhe grupmosha 30-59 vjeç, tregon qĂ« i pakĂ«naqur Ă«shtĂ« pikĂ«risht grupi i popullsisĂ« nĂ« moshe pune dhe qĂ« kontribuon nĂ« financat e shtetit.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

Nga të dhënat e anketimit rezulton se arsyet e mbështetjes së protestës shkojnë përtej atyre ekonomike dhe lidhen me shqetësimin për mënyrën se si po qeveriset vendi.

Korrupsioni Ă«shtĂ« zgjedhur nga tĂ« anketuarit si arsyeja kryesore qĂ« ka bĂ«rĂ« qĂ« tĂ« anketuarit tĂ« votojnĂ« “Po”, nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« protestave, i zgjedhur nga 722 persona (tĂ« anketuarit mund tĂ« zgjidhnin deri nĂ« 3 alternativa). Arsyeja e dytĂ« lidhet me keqqeverisjen dhe mungesĂ«n e llogaridhĂ«nies, me 530 pĂ«rgjigje, e ndjekur nga mungesa e drejtĂ«sisĂ« dhe mosndĂ«shkimi i abuzuesve, me 342 pĂ«rgjigje.

Arsyeja e katërt më e zgjedhur është mbrojtja e interesit publik (arsimi, shëndetësia, mjedisi, hapësirat publike). Mungesa e perspektivës për të ardhmen është argumenti i pestë. Varfëria dhe rritja e çmimeve janë argumenti i gjashtë, që i shtyn të anketuarit të mbështesin protestat.

“ProtestojmĂ« pĂ«r mijĂ«ra halle qĂ« ka ky vend. PĂ«r varfĂ«rinĂ« qĂ« Ă«shtĂ« ulur kĂ«mbĂ«kryq. PĂ«r spitalet qĂ« nuk kanĂ« shĂ«rbim. PĂ«r mungesĂ« drejtĂ«sie. PĂ«r shkatĂ«rrimin e arsimit.

PĂ«r pasuritĂ« natyrore qĂ« po shkatĂ«rrohen. PĂ«r lumenjtĂ« qĂ« thahen. PĂ«r punĂ« nĂ« administratĂ« qĂ« duhet vetĂ«m tĂ« paguash edhe nĂ«se je i aftĂ«, pĂ«rndryshe s’tĂ« llogarit askush.”, thotĂ« A.A, komentuese.

“Nuk ka meritokraci. Nuk ka kontroll mbi pĂ«rdorimin e fondeve. Nuk ka njĂ« pyetĂ«sor mbi shĂ«rbimet, qeveria nuk merr parasysh mendimin e njerĂ«zve”, thotĂ« E.T.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

79.2% e tĂ« anketuarve thanĂ« se kanĂ« marrĂ« pjesĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« ditĂ« nĂ« protestĂ«. 11.1% thanĂ« se megjithĂ«se nuk kanĂ« marrĂ« pjesĂ«, sĂ«rish ata i mbĂ«shtesnin ato. 3.1% deklaruan se mendonin tĂ« merrnin pjesĂ« dhe 6.9% u pĂ«rgjigjĂ«n “Jo”.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

Edhe ata që u përgjigjën se nuk i mbështesin protestat (gati 3% e të anketuarve) nuk rezultojnë të jenë kundër tyre, më shumë sesa nuk e shohin këtë rrugë si zgjidhje. Si argument kryesor ata japin mungesën e besimit tek organizatorët e tyre.

Një tjetër element që i bën ata mosbesues lidhet me faktin që protestat shpesh politizohen dhe përdoren për interesa partiake. Argumenti i tretë që ata japin është se problemet duhen zgjidhur përmes institucioneve dhe zgjedhjeve.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

Revolta ndaj kapjes së shtetit, arsyeja kryesore pse protestohet

“Monitor” i kufizoi deri nĂ« 3 alternativa zgjedhjen e tĂ« anketuarve pĂ«r arsyet pse protestohet. Kishte nga ata lexues qĂ« na shkruan se pse u kishim lĂ«nĂ« kaq pak alternativa, sepse ata donin t’i zgjidhnin tĂ« gjitha!

“Revolta ndaj kapjes sĂ« shtetit dhe mosfunksionimit tĂ« njĂ« shteti demokratik” Ă«shtĂ« argumenti mĂ« i zgjedhur nga tĂ« anketuarit (me 606 vota) qĂ« i shtyn ata tĂ« protestojnĂ«.

Argumenti i dytĂ« Ă«shtĂ« “ProtestĂ« kundĂ«r korrupsionit galopant qĂ« evidentohet nga hetimet e BKH/SPAK” (568 pĂ«rgjigje), i ndjekur nga “ProtestĂ« kundĂ«r shkatĂ«rrimit tĂ« ambientit nga projekte zhvillimi masive dhe betonizimit tĂ« bregut tĂ« detit” (374).

“Arsyet pse protestojmĂ« lidhen me arrogancĂ«n e kĂ«saj qeverie, emigrimin e tĂ« rinjve, mungesĂ«n e besimit nĂ« institucione, mungesĂ«n e drejtĂ«sisĂ«, paga tĂ« ulĂ«ta dhe kosto tĂ« lartĂ« jetese”, thotĂ« njĂ« i anketuar nga Tirana, 30-39 vjeç, me arsim pasuniversitar, i angazhuar nĂ« aktivitetet e informacionit dhe komunikacionit.

“ProtestojmĂ« kundĂ«r cilĂ«sisĂ« sĂ« ulĂ«t nĂ« shĂ«ndetĂ«si, arsim, infrastrukturĂ«, arrogancĂ«s dhe paaftĂ«sisĂ« sĂ« deputetĂ«ve dhe çdo drejtuesi nĂ« institucione”, thotĂ« njĂ« e anketuar 40-49 vjeç, me arsim pasuniversitar, e cila menaxhon biznesin e saj privat.

“Protestoj kundĂ«r lejimit tĂ« ndĂ«rtimit nĂ« zonat e mbrojtura, zhbĂ«rjes sĂ« ligjit 21/2024, paketĂ«s sĂ« maleve, investitorĂ«ve strategjikĂ« etj., si ligje nĂ« dĂ«m tĂ« Kombit, qeverisje nĂ« interes vetĂ«m tĂ« njĂ« grushti njerĂ«zish dhe Jo pĂ«r qytetarĂ«t!”, komenton njĂ« i anketuar nga Fieri, 40-49 vjeç, me arsim pasuniversitar, i cili Ă«shtĂ« i punĂ«suar nĂ« aktivitetin e industrisĂ« nxjerrĂ«se dhe pĂ«rpunuese.

Protesta filloi nga mĂ«nyra se si u menaxhua situata nĂ« projektin e parashikuar nĂ« ZvĂ«rnec, por pyetjet e lidhura me kĂ«tĂ« çështje janĂ« renditur ndĂ«r tĂ« fundit nĂ« listĂ«n e argumenteve, me “ProtestĂ« ndaj arrogancĂ«s qĂ« Qeveria tregon nĂ« rastin e ZvĂ«rnecit”, qĂ« mori 230 pĂ«rgjigje dhe “ProtestĂ« kundĂ«r faktit qĂ« Qeveria u bĂ« bashkĂ«dhunuese e qytetarit nĂ« ZvĂ«rnec duke u bĂ«rĂ« palĂ« me privatin qĂ« ka uzurpuar bregun e detit”, me 184 pĂ«rgjigje.

NdonĂ«se mediat e huaja i trajtuan protestat qĂ« po zhvilloheshin nĂ« ShqipĂ«ri si njĂ« revoltĂ« kundĂ«r pĂ«rfshirjes sĂ« Kushner/Trump nĂ« projektin e ZvĂ«rnecit, tĂ« anketuarit nuk mendojnĂ« kĂ«shtu. Alternativa “ProtestĂ« kundĂ«r pĂ«rfshirjes sĂ« Kushner/Trump nĂ« projektin e ZvĂ«rnecit?” mori 37 pĂ«rgjigje, mĂ« pak nga tĂ« gjitha.

Vetëm 18 të anketuar janë shprehur se protestat u duken të paarsyeshme, alternativa më pak e zgjedhur.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

 

Arsyet kryesore pse protestohet

“Revolta ndaj kapjes sĂ« shtetit dhe mosfunksionimit tĂ« njĂ« shteti demokratik ” Ă«shtĂ« argumenti mĂ« i zgjedhur nga tĂ« anketuarit (me 606 vota) qĂ« i shtyn ata tĂ« protestojnĂ«.

Argumenti i dytĂ« Ă«shtĂ« “ProtestĂ« kundĂ«r korrupsionit galopant qĂ« evidentohet nga hetimet e BKH/SPAK” (568 pĂ«rgjigje), i ndjekur nga “ProtestĂ« kundĂ«r shkatĂ«rrimit tĂ« ambientit nga projekte zhvillimi masive dhe betonizimit tĂ« bregut tĂ« detit” (374).

 

 Skepticizëm për rezultatin e protestave

ËshtĂ« hera e parĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, qĂ« protesta tĂ« tilla, me njĂ« pĂ«rfaqĂ«sim relativisht tĂ« madh dhe pa njĂ« pĂ«rkatĂ«si tĂ« qartĂ« politike janĂ« kaq kĂ«mbĂ«ngulĂ«se dhe kanĂ« zgjatur pĂ«r tĂ« paktĂ«n 5 javĂ«. Por, publiku sĂ«rish Ă«shtĂ« skeptik pĂ«r rezultatin e tyre.

Në krahasim me mbështetjen prej mbi 90% ndaj protestës, vetëm 58.8% e të anketuarve mendojnë që ajo ka dhënë rezultat. 18.7% mendojnë se është ende herët. 16% thonë që protesta ka dhënë shumë pak rezultat dhe 6.6% përgjigjen se nuk ka dhënë asnjë rezultat.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

16.9% e të anketuarve pohojnë se protestat duhet të vazhdojnë, por me kërkesa të qarta dhe 79% u përgjigjën që protestat duhet të vazhdojnë. Duke i mbledhur këto dy kategori, shumica dërrmuese e të anketuarve janë të bindur se protestat duhet të vijojnë, me 95.9% të tyre, që shprehen pro.

Vetëm 3.7% thonë se protestat nuk duhet të vazhdojnë.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

ÇfarĂ« duhet tĂ« kĂ«rkojnĂ« protestuesit, anulim i ligjit pĂ«r zonat e mbrojtura, ndryshim tĂ« Kodit Zgjedhor

Dorëheqja politike është kërkesa kryesore e të anketuarve, e ndjekur nga hetimet për korrupsion. Kërkesa e tretë më e shpeshtë është ajo për zgjedhje të parakohshme dhe reformë në drejtësi.

Krahas alternativave me zgjedhje, të anketuarit kishin dhe mundësinë që të shtonin propozimet e tyre në një pyetje të hapur.

NjĂ« argument i shtuar nga tĂ« anketuarit se çfarĂ« duhet tĂ« kĂ«rkojnĂ« protestuesit lidhet me Ligjin nr. 21/2024, “PĂ«r disa shtesa dhe ndryshime nĂ« ligjin nr. 81/2017 ‘PĂ«r zonat e mbrojtura’”. Ai u miratua nĂ« vitin 2024 dhe ndryshoi rregullat pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si mund tĂ« menaxhohen dhe zhvillohen zonat e mbrojtura nĂ« ShqipĂ«ri.

Ndryshimet hapën mundësi më të gjera për zhvillime turistike dhe infrastrukturore brenda ose pranë zonave të mbrojtura, përfshirë struktura akomoduese të kategorive të larta, agroturizëm dhe infrastrukturë mbështetëse.

Pikërisht kjo është arsyeja pse ligji është kundërshtuar nga organizatat mjedisore dhe protestuesit, të cilët kërkojnë shfuqizimin e tij dhe rikthimin e kufizimeve më të forta të ligjit të mëparshëm.

Një tjetër kërkesë e shtuar nga të anketuarit lidhet me Kodin e ri Zgjedhor, që të garantojë që çdo votë të jetë e barabartë. Ata kërkojnë ndryshimin e Kodit Zgjedhor, me synim hapjen reale të listave të kandidatëve, dobësimin e kontrollit të kryetarëve të partive mbi përzgjedhjen e deputetëve dhe forcimin e përfaqësimit të drejtpërdrejtë të qytetarëve në Parlament.

Në korrik 2024, Partia Socialiste dhe Partia Demokratike miratuan ndryshimet në Kodin Zgjedhor, duke vendosur një sistem të kombinuar për listat e kandidatëve: rreth një e treta e tyre renditen në një listë të mbyllur, të përcaktuar nga drejtuesit e partive, ndërsa pjesa tjetër garon në listë të hapur me votë.

Ndryshimet mundësuan gjithashtu votimin me postë të emigrantëve, por ruajtja e listës së mbyllur u kritikua sepse garanton zgjedhjen e një pjese të deputetëve sipas renditjes së vendosur nga partitë dhe kufizon ndikimin e drejtpërdrejtë të votuesve mbi kandidatët. Pikërisht për këtë arsye, protestuesit kërkojnë rishikimin e Kodit dhe hapjen reale të listave.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

TĂ« anketuarit janĂ« optimistĂ« se protestat mund tĂ« sjellin ndryshim, me 68.1% tĂ« tyre qĂ« janĂ« pĂ«rgjigjur “shumĂ«â€ dhe 22.2% qĂ« kanĂ« zgjedhur alternativĂ«n “disi”.

Të anketuar pesimistë, janë në pakicë, me vetëm 2.9% që thonë aspak dhe 6.8% që thonë disi.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

LEXONI EDHE:

Pse protestojnë bankierët

Shpresa te një parti e re

Zhvillimi nuk është vetëm pagë, por dhe përmirësim i cilësisë së jetës së përditshme

The post Anketa e “Monitor”, nga kapja e shtetit te korrupsioni, arsyet pse po protestohet appeared first on Revista Monitor.

↗

Pse protestojnë bankierët

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Protesta nuk është vetëm për arsye ekonomike. Pas më shumë se 30 vitesh tranzicion është krijuar një shtresë e arsimuar, profesionale dhe ekonomikisht aktive, që nuk kërkon vetëm paga më të larta, por cilësi jetese, institucione funksionale, drejtësi, konkurrencë dhe respekt për interesin publik.

BankierĂ«t qĂ« u pĂ«rgjigjĂ«n nĂ« anketimin e realizuar nga “Monitor” janĂ« absolutisht pro protestĂ«s. Nga 150 tĂ« anketuar, 88.7% ishin pro protestĂ«s, 9.3% e mbĂ«shtesnin atĂ« pjesĂ«risht dhe vetĂ«m 2% ishin kundĂ«r.

Mbi 90% pohojnë se protestat duhet të vazhdojnë.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

Në linjë me përgjigjen e të gjithë anketuesve, korrupsioni është arsyeja kryesore që i bën ata të mbështesin protestën, i ndjekur nga keqqeverisja dhe mungesa e llogaridhënies; Mungesa e drejtësisë / mosndëshkimi i abuzimeve; Mungesa e perspektivës për të ardhmen.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

74% e të anketuarve, të punësuar në aktivitetet bankare dhe të sigurimit, pohuan se kanë dalë të paktën një ditë në protestë. 13.3% thanë se nuk kanë qenë në protestë por e mbështesin atë. 6% thanë se mendojnë të marrin pjesë. Vetëm 6.7% u përgjigjën se nuk i mbështesin protestat.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

NjĂ« bankier rekomandon qĂ« tĂ« kufizohet mandati i zgjedhjes sĂ« kryeministrit nĂ« dy. “ËshtĂ« e qartĂ« nĂ« kĂ«to 36 vite tranzicion, se secila qeveri e ka trajtuar vendin si pronĂ« private gjatĂ« mandatit tĂ« dytĂ«!

Mendo se çfarĂ« po ndodh nĂ« njĂ« mandat tĂ« tretĂ«. Kufizimi i zgjedhjes sĂ« njĂ« qeverie apo KM deri nĂ« maksimumi dy legjislatura”, thotĂ« njĂ« komentuese 50-59 vjeç, nga Tirana, i punĂ«suar nĂ« “Aktivitetet financiare (banka) dhe tĂ« sigurimit”.

BankierĂ«t shohin alternativĂ« dhe pĂ«rfshirjen nĂ« qeverisje tĂ« individĂ«ve qĂ« vijnĂ« nga diaspora. “Duhet njĂ« qeveri teknike e pĂ«rbĂ«rĂ« nga teknicienĂ« tĂ« zotĂ«, nga vendi dhe diaspora me njĂ« proces tĂ« qartĂ« llogaridhĂ«nie pĂ«r zhvillimin e vendit”, propozon njĂ« L.S nga Tirana, i grupmoshĂ«s 50-59 vjeç.

“Protestuesit duhet tĂ« kĂ«rkojnĂ« anulim tĂ« ligjit pĂ«r zonat e mbrojtura, pĂ«r investimet strategjike dhe paketĂ«n e maleve. Duhet ndryshim i Kodit Zgjedhor dhe zgjedhje tĂ« parakohshme”, komenton njĂ« bankier 30-39 vjeç, me arsim pasuniversitar.

Arsyeja kryesore se pse protestojnĂ« tĂ« punĂ«suarit tĂ« aktivitetin “Aktivitetet financiare (banka) dhe tĂ« sigurimit” Ă«shtĂ« e njĂ«jtĂ« me atĂ« tĂ« tĂ« gjithĂ« tĂ« anketuarve: “RevoltĂ« ndaj kapjes sĂ« shtetit dhe mosfunksionimit tĂ« njĂ« shteti demokratik”.

Arsyeja e dytĂ« lidhet me korrupsionin “ProtestĂ« kundĂ«r korrupsionit galopant qĂ« evidentohet nga hetimet e BKH/SPAK”, e ndjekur nga “ProtestĂ« kundĂ«r shkatĂ«rrimit tĂ« ambientit nga projekte zhvillimi masive dhe betonizimit tĂ« bregut tĂ« detit”.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

Ka dhe nga ata qĂ« janĂ« skeptikĂ«. “Nuk besoj se protestat sjellin ndryshim. Protestat shpesh politizohen dhe pĂ«rdoren pĂ«r interesa partiake. Problemet duhen zgjidhur pĂ«rmes institucioneve dhe zgjedhjeve”, thotĂ« njĂ« bankiere, mbi 60 vjeçe, me arsim pas universitar.

 

LEXONI EDHE:

Anketa e “Monitor”, nga kapja e shtetit te korrupsioni, arsyet pse po protestohet

 

The post Pse protestojnë bankierët appeared first on Revista Monitor.

↗

Shpresa te një parti e re

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Të lodhur nga dominimi i dy partive gjatë periudhës së gjatë të tranzicionit, ku secila e ka treguar veten, që e mira e kombit dhe qytetarëve të vendit nuk ka qenë përparësia tyre gjatë qeverisjes, dhe mungesa e besimit për partitë e vogla ekzistuese, shpresa duket se është te një parti e re.

“Monitor” organizoi njĂ« anketim nĂ« faqen e saj, pĂ«rmes platformĂ«s ERC (“Engaged Citizens Reporting – Raportimi nga qytetarĂ«t e angazhuar” Ă«shtĂ« njĂ« platformĂ« digjitale e sigurt, e zhvilluar pĂ«r tĂ« ngushtuar hendekun mes medias dhe publikut).

Anketa qëndroi e hapur për 5 ditë dhe u plotësua nga 1114 qytetarë.

(Theksojmë se ky nuk është një kampion përfaqësues i popullsisë shqiptare. Pjesëmarrësit nuk janë përzgjedhur në mënyrë rastësore dhe përgjigjet janë dhënë vullnetarisht, çka do të thotë se në anketë kanë më shumë gjasa të marrin pjesë personat që kanë interes ose qëndrim më të fortë ndaj temës).

NjĂ« nga pyetjet ishte: “NĂ«se vendi shkon nĂ« zgjedhje, pĂ«r kĂ« do tĂ« votonit”, 39.7% e tĂ« anketuarve i janĂ« pĂ«rgjigjur me “Parti e re, qĂ« mund tĂ« dalĂ« nga protesta”.

“Ndihem e papĂ«rfaqĂ«suar, duhet njĂ« lĂ«vizje e re, qĂ« tĂ« sjellĂ« frymĂ« tĂ« re pĂ«r vendin”, thotĂ« njĂ« komentuese e grupmoshĂ«s 30-39 vjeç, me arsim pasuniversitar, e punĂ«suar nĂ« aktivitetin e “Informacioni dhe komunikacioni”.

Ajo i ka mbĂ«shtetur protestat pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« perspektivĂ«s pĂ«r tĂ« ardhmen, keqqeverisjes dhe mungesĂ«s sĂ« llogaridhĂ«nie, si dhe emigrimit tĂ« tĂ« rinjve dhe shpopullimit. Edhe njĂ« komentues po i sĂ« njĂ«jtĂ«s grupmoshĂ« thotĂ« se partitĂ« ekzistuese “nuk janĂ« alternativa pasi janĂ« pjesĂ« e sĂ« njĂ«jtĂ«s çorbĂ« 35-vjeçare”.

“Duhet njĂ« parti e re politike, e ngritur mbi vlerat e shoqĂ«risĂ« shqiptare”, thotĂ« njĂ« i ri qĂ« punon nĂ« aktivitete dhe shĂ«rbime mbĂ«shtetĂ«se. NjĂ« profesionist i lirĂ« sugjeron qĂ« “njĂ« parti e re duhet tĂ« dalĂ« si rezultat i protestĂ«s, e themeluar nga profesionistĂ«t dhe akademikĂ«t brenda vendit dhe diaspora”.

“Ka ardhur koha pĂ«r njĂ« ndryshim tĂ« vĂ«rtetĂ«. Duhet t’u hapet rruga tĂ« rinjve, ideve tĂ« reja dhe njerĂ«zve me integritet, tĂ« cilĂ«t mund t’i shĂ«rbejnĂ« vendit me pĂ«rgjegjĂ«si dhe vizion. Shpresa pĂ«r njĂ« ShqipĂ«ri mĂ« tĂ« drejtĂ«, mĂ« tĂ« zhvilluar dhe me mĂ« shumĂ« mundĂ«si pĂ«r qytetaret e saj fillon kur ata kĂ«rkojnĂ« llogari dhe zgjedhin ndryshe”, thotĂ« Y.M.

Ka dhe nga ata qĂ« janĂ« skeptikĂ«. “NĂ«se nuk ka ndryshim strukturor, ndryshimi partiak Ă«shtĂ« i limituar”, thotĂ« njĂ« profesionist i lirĂ«, i grupmoshĂ«s 30-39 vjeç. NjĂ« tjetĂ«r profesionist i lirĂ«, i grupmoshĂ«s 40-49 vjeç, thotĂ« se ai do tĂ« votojĂ« “po tĂ« ndryshohet Kodi Zgjedhor”.

“PĂ«r partitĂ« e vjetra nuk do tĂ« votoj, pasi ato janĂ« arsyeja pse jemi sot nĂ« kĂ«tĂ« gjendje, tĂ« shohim si do konkludojĂ« protesta”, thotĂ« njĂ« sipĂ«rmarrĂ«se vlonjate, me doktoraturĂ«, e grupmoshĂ«s 40-49 vjeç.

Një pjesë e të anketuarve pohojnë se do ta zgjedhin partinë në bazë të programeve që do të kenë.

“Do tĂ« votoj pĂ«r subjektin politik qĂ« paraqet ofertĂ« politike nĂ« pĂ«rputhje me kĂ«rkesat e qytetarĂ«ve dhe dĂ«shmon kapacitete intelektuale dhe burime njerĂ«zore tĂ« besueshme se mund t’i realizojĂ«â€, thotĂ« njĂ« arsimtare nga Tirana e grupmoshĂ«s 40-49 vjeç.

“PĂ«rfaqĂ«simi (kandidatĂ«t) dhe programi janĂ« dy nga pikat qĂ« do tĂ« pĂ«rcaktojnĂ« pĂ«rzgjedhjen e partisĂ«â€, thotĂ« njĂ« e anketuar qĂ« punon nĂ« media.

Dy partitë tradicionale, Partia Socialiste dhe ajo Demokratike kanë marrë shumë pak vota, por natyrisht ky nuk është një tregues i preferencës reale të popullsisë, e cila ka një demografi tjetër që përfshin që nga votues pensionistë, punonjës të thjeshtë apo në bujqësi, administratë publike, apo shtresa të tjera krejt të ndryshme nga audienca që ka zgjedhur të shprehet në këtë sondazh.

 

Burimi: Sondazhi i Monitor

 

LEXONI EDHE:

Anketa e “Monitor”, nga kapja e shtetit te korrupsioni, arsyet pse po protestohet

 

The post Shpresa te një parti e re appeared first on Revista Monitor.

↗

Zhvillimi nuk është vetëm pagë, por dhe përmirësim i cilësisë së jetës së përditshme

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Shqipërisë i duhen paga më të larta, por edhe më shumë se kaq. I duhet një model zhvillimi ku përmirësimi i të ardhurave shoqërohet me përmirësimin e jetës së përditshme. Nëse qytetarët me arsim universitar e pasuniversitar, të ardhura të mira dhe perspektivë profesionale ndihen njësoj të pakënaqur sa ata me të ardhura të ulëta, problemi nuk është më vetëm ekonomik, por institucional. Pikërisht aty matet cilësia reale e zhvillimit të një vendi.

 

EDITORIAL / Shqipëria vijon të ketë ndër pagat më të ulëta në rajon. Në vitin 2025, paga mesatare mujore bruto arriti në rreth 860 euro, ndërsa në Serbi, Bosnjë-Hercegovinë, Mal të Zi dhe Maqedoninë e Veriut ishte 30-50% më e lartë.

Vetëm ky hendek do të ishte një arsye e mjaftueshme për pakënaqësi dhe protestë, sidomos në një vend ku çmimet janë afruar me nivelet europiane, ndërsa fuqia blerëse mbetet dukshëm më e dobët.

Por protesta që po zhvillohet prej javësh në Tiranë po tregon se, pas më shumë se 30 vitesh tranzicion, paga nuk është më argumenti i vetëm, madje për shumë nuk është as arsyeja kryesore.

Në shesh nuk janë vetëm qytetarët me të ardhura të ulëta apo familjet që përballen me vështirësi ekonomike.

Protestën po e mbështet dukshëm edhe një shtresë e mesme urbane, e arsimuar dhe profesionalisht aktive, e cila mund të ketë paga mbi mesataren, madje ndjeshëm më të larta.

NjĂ« anketĂ« e “Monitor”, e plotĂ«suar nga 1,114 qytetarĂ«, – qĂ« duhet theksuar nuk Ă«shtĂ« pĂ«rfaqĂ«suese pĂ«r tĂ« gjithĂ« popullsinĂ«, pasi pjesĂ«marrĂ«sit nuk janĂ« pĂ«rzgjedhur nĂ« mĂ«nyrĂ« rastĂ«sore dhe pĂ«rgjigjet janĂ« dhĂ«nĂ« vullnetarisht, – gjeti se 90% e tyre e mbĂ«shtesin protestĂ«n. Arsyet kryesore lidhen me faktorĂ« si korrupsioni, kapja e shtetit, mungesa e perspektivĂ«s pĂ«r tĂ« ardhmen, keqqeverisja, mungesa e llogaridhĂ«nies, mungesa e drejtĂ«sisĂ« e mosndĂ«shkimi i abuzimeve.

Mbrojtja e interesit publik, e mjedisit, arsimit, shëndetësisë dhe hapësirave publike u rendit gjithashtu ndër shqetësimet kryesore. Varfëria dhe rritja e çmimeve ishin të rëndësishme, por jo arsyeja dominuese.

Audienca përbëhet kryesisht nga ekonomistë, profesionistë të lirë, sipërmarrës, punonjës të sektorit bankar, teknologjisë së informacionit dhe profile të tjera urbane e të arsimuara dhe për të cilat ka treg pune relativisht dinamik.

Pikërisht kjo strukturë anketuesish dhe përgjigjesh, që sigurisht nuk mund të përgjithësohen me shkallë të lartë saktësie, ka vendosur të shprehet në favor të zërit të protestës.

Kjo do të thotë që reagimi qytetar në vend po merr tipare të reja dhe po sjell zërin e një shtrese që duhet dëgjuar, sepse është aktive në ekonomi, paguan taksa, krijon vende pune dhe, në shumë raste, ka zgjedhur ende të ndërtojë jetën në Shqipëri.

Rezultatet sugjerojnĂ« se, tĂ« paktĂ«n pĂ«r segmentin urban dhe profesional qĂ« ndjek “Monitor”, shoqĂ«ria shqiptare ka hyrĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« re. Pas tri dekadash, njĂ« pjesĂ« e qytetarĂ«ve nuk e mat mĂ« zhvillimin vetĂ«m me shumĂ«n qĂ« merr nĂ« fund tĂ« muajit.

Paga mbetet thelbësore, por krahas saj kërkohet një shtet që funksionon, drejtësi që vepron njësoj për të gjithë, administratë që shpërblen meritën dhe vendimmarrje që nuk zhvillohet larg interesit publik.

Pikërisht kjo shpjegon praninë e bankierëve, profesionistëve të lirë, sipërmarrësve dhe punonjësve të teknologjisë në protestë. Shumë prej tyre kanë të ardhura të qëndrueshme, por përballen çdo ditë me pasigurinë institucionale, mungesën e meritokracisë, korrupsionin, degradimin e mjedisit dhe ndjesinë se zhvillimi i vendit nuk po përkthehet në një standard më të mirë jetese.

Edhe përgjigjet e punonjësve të sektorit bankar janë domethënëse. Nga 150 të anketuar në aktivitetet financiare dhe të sigurimeve, 89% janë shprehur pro protestës. Për këtë grup, pakënaqësia nuk lidhet vetëm me portofolin.

Ajo lidhet me cilĂ«sinĂ« e shtetit, me mĂ«nyrĂ«n se si merren vendimet dhe me frikĂ«n se, pavarĂ«sisht suksesit personal, vendi po humbet mundĂ«sinĂ« pĂ«r t’u bĂ«rĂ« mĂ« i drejtĂ«, mĂ« i jetueshĂ«m dhe mĂ« konkurrues.

Një profesionist mund të ketë një pagë të mirë, por kjo nuk e mbron nga ajri i ndotur, trafiku, betonizimi, shërbimi i dobët shëndetësor, arsimi që nuk prodhon aftësitë e nevojshme apo një administratë që funksionon sipas lidhjeve dhe jo rregullave. Mund të ketë një apartament, por jo një qytet të jetueshëm.

Mund të ketë një punë të mirë, por jo sigurinë se fëmijët e tij do ta shohin të ardhmen këtu.

Për këtë arsye, rritja ekonomike nuk matet vetëm me Prodhimin e Brendshëm Bruto, numrin e turistëve, lejet e ndërtimit apo pagën mesatare. Jo më kot ka një mori statistikash dhe indeksesh të tjera të shpikura nga statisticienët dhe të matura nga institutet statistikore që përpiqen të përafrohen në realitetin e zhvillimit të një vendi.

Në indeksin e lumturisë së OKB-së, Shqipëria historikisht është renditur e fundit apo e parafundit në Europë, duke lënë pas vetëm Turqinë dhe shumë më poshtë se Kosova, që ka të ardhura për frymë e paga më të ulëta sesa ne.

Zhvillimi është edhe cilësi institucionesh, konkurrencë e ndershme, mjedis i mbrojtur, hapësira publike, drejtësi, siguri dhe besim se rregullat vlejnë njësoj për të gjithë.

Në fakt, këto elemente nuk janë në kundërshtim me rritjen e pagave. Përkundrazi, ulja e korrupsionit dhe forcimi i shtetit ligjor do ta bënin vendin më tërheqës për investime cilësore dhe afatgjata.

Një ekonomi më konkurruese, më produktive dhe më pak e varur nga ndërtimi e konsumi do të krijonte vende pune më të mira dhe paga më të larta. Një zhvillim i qëndrueshëm i territorit dhe mjedisit do të rriste vlerën reale të jetesës dhe jo vetëm çmimin e pronës.

Shqipërisë i duhen paga më të larta, por edhe më shumë se kaq. I duhet një model zhvillimi ku përmirësimi i të ardhurave shoqërohet me përmirësimin e jetës së përditshme.

Nëse qytetarët me arsim universitar e pasuniversitar, të ardhura të mira dhe perspektivë profesionale ndihen njësoj të pakënaqur sa ata me të ardhura të ulëta, problemi nuk është më vetëm ekonomik, por institucional. Pikërisht aty matet cilësia reale e zhvillimit të një vendi.

 

LEXONI EDHE:

Anketa e “Monitor”, nga kapja e shtetit te korrupsioni, arsyet pse po protestohet

 

 

The post Zhvillimi nuk është vetëm pagë, por dhe përmirësim i cilësisë së jetës së përditshme appeared first on Revista Monitor.

↗

Epidemia e heshtur: Një në dy shqiptarë ndërron jetë nga zemra.

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Në mënyrë sistematike në 15 vitet e fundit, çrregullimet e aparatit të qarkullimit të gjakut janë përgjegjëse për më shumë se 53% të vdekjeve në vend, një shifër kjo gati 76% më e lartë se mesatarja europiane. Infarktet, ishemitë po zbresin gjithnjë e më shumë te moshat e reja. Mjekët dhe ekspertët e shëndetësisë thonë se sëmundjet e qarkullimit të gjakut po kthehen në epidemi të heshtur. Ata rendisin si përgjegjës stilin e jetesës pa aktivitet fizik dhe dietën e pasur me kripë dhe yndyra, si dhe mungesën e një kulture parandalimi. Mungesa e infrastrukturës me mjekë dhe pajisje ka rritur gjithashtu mortalitetin në bashkitë e vogla, sidomos në Veri. Si e uli Europa vdekshmërinë nga zemra dhe çfarë duhet të bëjë Shqipëria.

 

Blerina Hoxha

Problemet me zemrën janë shndërruar në një pengesë më e madhe për shëndetin në Shqipëri, por edhe një kosto gjithnjë e në rritje për shoqërinë dhe ekonominë. Mbi gjysma e vdekjeve në vendin tonë vijnë nga sëmundjet kardiovaskulare.

Në vitin 2024, nga 21,102 vdekje që u regjistruan gjithsej, 11,694 ishin për shkak të sistemit të qarkullimit të gjakut, duke përbërë 53% të vdekjeve totale.

Krahasuar me Europën, diferenca është e lartë, pasi grupi i sëmundjeve që lidhet me zemrën dhe qarkullimin e gjakut shkakton rreth 30% të vdekjeve.

Teksa vendet e zhvilluara të Perëndimit, si Franca apo Danimarka, kanë arritur ta ulin këtë raport në rreth 21% përmes politikave rigoroze parandaluese, Shqipëria vazhdon të regjistrojë rritje në këtë fenomen, ku një në dy persona ndërron jetë nga një patologji kardiake dhe goditjet në tru. Hendeku i madh prej gati 20 pikësh përqindjeje me mesataren europiane tregon se vendi ynë ndodhet ende në një tranzicion të thellë shëndetësor, ku sëmundjet kronike jongjitëse po fitojnë terren me ritme të larta.

Shkaku kryesor i dominimit të vdekjeve kardiake lidhet drejtpërdrejt me stilin e jetesës dhe mungesën e një kulture të qëndrueshme parandalimi, ku kontrollet periodike mjekësore ende nuk konsiderohen si domosdoshmëri rutinë për qytetarin e thjeshtë, thotë kardiologia Erviola Lleshi.

Studimet e fundit të ekspertëve të Shëndetit Publik (Amarilda Hysenshahaj, Bajram Dedja, Alban Ylli, Alba Merdani, Dorina Toçi) tregojnë se vdekjet e larta nga problemet kardiovaskulare ndodhin nga mosmarrja në kohë e diagnozës.

Problemet e zemrës zbulohen në faza shumë të avancuara ose vetëm kur pacienti pëson një goditje akute, duke e bërë trajtimin më të vështirë dhe shpeshherë të pamundur.

Ekspertët Hysenshahaj, Dedja, Ylli, Merdani dhe Toçi vërejnë se, përveç mungesës së check-up-eve sistematike, faktorët e rrezikut si duhanpirja masive, nivelet e larta të stresit socio-ekonomik dhe një dietë tradicionale që anon drejt yndyrave dhe kripës së tepërt, po shkatërrojnë gradualisht shëndetin vaskular të popullatës.

Ata evidentuan se situata rëndohet edhe më shumë nga plakja e popullsisë, e cila natyrshëm rrit numrin e personave të rrezikuar nga komplikacionet kardiake, por ajo që mbetet shqetësuese është ulja e moshës mesatare të personave që pësojnë infarkte.

Nga pikëpamja ekonomike, raporti i lartë i vdekshmërisë ka kosto shumë të mëdha, pasi godet shpesh grupmoshat që janë ende në kulmin e produktivitetit, duke krijuar një barrë të rëndë për familjet dhe skemat e sigurimeve shoqërore. Në vitin 2024, Fondi i Sigurimeve Shëndetësore çoi rreth 4,5 miliardë lekë (rreth 47 milionë euro) për rimbursimin e medikamenteve që trajtojnë sëmundjet e qarkullimit të gjakut dhe financimin e paketave të ndërhyrjeve kirurgjikale.

 

Burimi: INSTAT

 

Veriu më i prekur

Edhe brenda Shqipërisë ka diferenca të mëdha në përhapjen e sëmundjeve cerebrovaskulare. Sipas të dhënave zyrtare të INSTAT, qarqet e Veriut rezultojnë më të prekura.

Nga 12 qarqet e vendit kryeson Kukësi, ku 62.48% e vdekjeve totale në vitin 2024 ishin nga aparati i qarkullimit të gjakut, e ndjekur nga Shkodra me 60.73%, Lezha 58.2%, Dibra me 58%, të cilat kanë nivele shumë më të larta të vdekshmërisë cerebrovaskulare krahasuar me Jugun, veçanërisht Gjirokastrën (31.34%).

Qarku i Beratit dhe i Tiranës ka vdekshmëri më të lartë se mesatarja kombëtare me 57.6% secili. Edhe Qarku i Fierit mbetet mbi mesataren, duke regjistruar një normë prej 55.35% të vdekjeve cerebrovaskulare në raportin me totalin e vdekjeve.

Në anën tjetër, qarqet që paraqesin një situatë më të moderuar fillojnë me Vlorën, e cila zbret në 49%. Kjo tendencë rënëse vazhdon me Korçën në 46.4%, Elbasanin në 46.1% dhe me Durrësin në 44.70%. Diferencën më të madhe e bën Qarku i Gjirokastrës, i cili rezulton me vdekshmërinë më të ulët cerebrovaskulare në vend, me vetëm 31.3%, shifër kjo pothuajse sa gjysma e normës që vërehet në Kukës apo Shkodër.

Të dhënat tregojnë se teksa Tirana ka volumin më të madh të rasteve për shkak të popullsisë, pesha specifike e këtyre sëmundjeve është dukshëm më alarmante në qarqet e Veriut të vendit.

Dr. Erviola Lleshi, kardiologë në shërbimin parësor Tiranë, beson se një nga elementet kryesore mbetet tradita ushqimore. Rajonet e Veriut priren drejt një regjimi ushqimor me bazë më të lartë proteinash shtazore, yndyrave të ngopura dhe kripës, të cilat janë faktorë rreziku të drejtpërdrejtë për hipertensionin dhe goditjet në tru. Në kontrast, Jugu i Shqipërisë, i ndikuar nga klima mesdhetare, ka një qasje më të madhe ndaj vajit të ullirit, agrumeve dhe perimeve, që njihen si mbrojtës të sistemit kardiovaskular.

Zonat e thella të Veriut përballen edhe me vështirësi në qasjen e shpejtë në qendrat e specializuara të traumës apo njësitë e goditjeve në tru. Për sëmundjet cerebrovaskulare, koha është faktor kryesor për të shpëtuar jetën.

Gjithashtu, kultura e kontrolleve periodike tenton të jetë më e ulët në zonat me vështirësi ekonomike, duke bërë që tensioni i lartë apo problemet e tjera të diagnostikohen vetëm kur është tepër vonë, thotë znj. Llleshi.

 

Burimi: INSTAT

 

Fatalitetet nga zemra dhe truri, gjysma në moshën mbi 80 vjeç

Të dhënat mbi vdekshmërinë nga sëmundjet e aparatit të qarkullimit të gjakut kanë ardhur në rritje nga 10,984 në vitin 2014 në 11,694 raste në vitin 2024. Ekspertët e Institutit të Shëndetit Publik, që grumbullon të dhëna për shëndetin, kanë gjetur një trend rritës në skajet e piramidës moshore, ku peshën kryesore të mortalitetit e mban popullsia mbi 80 vjeç.

Kjo kategori ka pësuar rritjen më të madhe ndërmjet viteve 2014 dhe 2024, duke u zgjeruar me mbi 600 raste ose 13.2% dhe duke u konfirmuar si grupi më i rrezikuar, i cili përbën pothuajse gjysmën e totalit të vdekjeve të regjistruara si cerebrovaskulare.

Grupmosha nën 19 vjeç ka shënuar rënie pozitive të vdekshmërisë, duke u reduktuar nga 90 në vitin 2014 në 56 raste në 2024, kryesisht nga sukseset e ndërhyrjeve në zemër në moshat fëminore. Ndërkohë, te moshat e mesme dhe ato aktive, tendenca mbetet në rritje.

Konkretisht, grupmosha 20-44 kishte 194 fatalitete në vitin 2024 nga 187 në vitin 2014. Teksa edhe grupmosha 45-64 vjeç ka shënuar rritje të vdekshmërisë me 5.8% ndërmjet viteve 2014 dhe 2024.

Kategoria 65-79 vjeç është e vetmja që ka treguar  qëndrueshmëri gati të plotë, me ulje të papërfillshme prej vetëm 12 rastesh. Të dhënat sugjerojnë se sfidat kryesore të shëndetit publik mbeten të lidhura ngushtë me moshimin e popullsisë dhe trajtimin e patologjive te moshat e thyera.

Përqendrimi i lartë i vdekjeve nga sëmundjet cerebrovaskulare në moshat mbi 80 vjeç tregon gjithashtu  rritje të jetëgjatësisë krahasuar me dekadat e kaluara, duke e zhvendosur barrën kryesore të sistemit shëndetësor drejt kujdesit paliativ dhe gjeriatrik.

 

 

Sëmundja zbret në moshat e reja

Sëmundjet cerebrovaskulare po shfaqen gjithnjë e më herët, fakt që vërtetohet se vdekjet në grupmoshën 45-64 vjeç janë rritur me 5.8% ndërmjet viteve 2014 dhe 2024. Kardiologia Llleshi pohoi se tensioni i lartë i gjakut i patrajtuar, duhanpirja dhe stresi kronik janë faktorë që shkaktojnë dëmtime të enëve të gjakut.

Te kjo grupmoshë, një goditje në tru ka pasoja fatale më të larta nëse kombinohet me mungesën e ekzaminimeve parandaluese, tha ajo.

Mjekët shpjegojnë se sëmundjet cerebrovaskulare rrallë vijnë të izoluara. Rritja e rasteve te moshat 20-64 vjeç është si pasojë e prevalencës më të lartë të faktorëve të rrezikut si hipertensioni arterial, diabeti dhe obeziteti, të cilat shpesh mbeten të padiagnostikuara ose të patrajtuara siç duhet te personat nën 65 vjeç.

Te moshat e mesme (45-64 vjeç), stili i jetesës luan rol përcaktues. Dieta e pasur me kripë dhe yndyra të procesuara, mungesa e aktivitetit fizik dhe konsumi i lartë i duhanit e alkoolit po dëmtojnë shëndetin vaskular në mënyrë të parakohshme, tha zonja Llleshi.

Një faktor tjetër kritik është stresi kronik, veçanërisht ai i lidhur me punën dhe pasigurinë ekonomike, i cili ndikon drejtpërdrejt në rritjen e presionit të gjakut dhe rrezikun për hemorragji cerebrale apo ishemi. Po ashtu, ndryshimet mjedisore, si ndotja e lartë e ajrit në zonat urbane, janë identifikuar vitet e fundit si shkaktarë të rëndësishëm të inflamacioneve që dëmtojnë enët e gjakut, tha mjekja.

ShumĂ« individĂ« tĂ« moshave 20-44 vjeç priren t’i shpĂ«rfillin shenjat e para, duke menduar se janĂ« shumĂ« tĂ« rinj pĂ«r t’u prekur nga goditjet nĂ« tru, çka çon nĂ« humbjen e asaj qĂ« mjekĂ«sia e quan momenti i artĂ« pĂ«r ndĂ«rhyrje shpĂ«tuese.

Ekspertët këshillojnë që kjo rritje e vdekshmërisë reflekton gjithashtu nevojën për një sistem parësor më të fortë, i cili duhet të fokusohet te parandalimi dhe depistimi i hershëm përpara se sëmundja të arrijë në fazë kritike.

 

Burimi: INSTAT

 

Mësimet që vijnë nga Europa

Vendet e zhvilluara të Europës kanë arritur të ulin ndjeshëm shkallën e vdekshmërisë nga sëmundjet e qarkullimit të gjakut përmes politikave të shëndetit publik, avancimeve teknologjike dhe ndryshimeve rrënjësore në stilin e jetesës së popullatës.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, një ndër shtyllat kryesore ka qenë kontrolli i faktorëve të rrezikut, ku legjislacioni i rreptë kundër duhanpirjes në ambiente publike dhe rritja e taksave mbi produktet e duhanit kanë dhënë rezultate të menjëhershme në uljen e rasteve të infarkteve akute.

Shtetet e BE-së kanë zbatuar programe kombëtare për monitorimin e tensionit arterial dhe kolesterolit, duke e zhvendosur fokusin nga trajtimi i krizave te parandalimi i hershëm përmes mjekësisë familjare dhe përdorimit të gjerë të statinave dhe medikamenteve për tensionin e lartë.

NjĂ« nga shembujt mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« transformimit shĂ«ndetĂ«sor nĂ« Bashkimin Europian Ă«shtĂ« Finlanda, e cila shĂ«rben si model se si politikat shtetĂ«rore mund tĂ« ndryshojnĂ« fatin e njĂ« popullsie. NĂ« vitet ’70, Finlanda kishte shkallĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« vdekshmĂ«risĂ« nga aksidentet cerebrovaskulare nĂ« botĂ«, por pĂ«rmes njĂ« nisme tĂ« njohur si “Projekti i Karelias Veriore”, ata arritĂ«n ta ulin kĂ«tĂ« shifĂ«r me mbi 80%.

Ky sukses u bazua në zbatimin e disa masave, që nisën përmes ndërhyrjeve në industrinë ushqimore. Shteti finlandez zëvendësoi subvencionet për gjalpin dhe qumështin me yndyrë të lartë me subvencione për vajin e rrepës dhe frutat e pyllit, duke detyruar pothuajse çdo prodhues buke dhe mishi të ulte nivelin e kripës në produktet e tyre.

Përveç shembullit finlandez, Bashkimi Europian si tërësi ka zbatuar masa strukturore që lidhen me momentet kritike të trajtimit të goditjeve në tru. Një nga masat më konkrete është standardizimi i Njësive të Specializuara të Goditjeve.

Në vende si Gjermania dhe Austria, është bërë e detyrueshme që pacienti të mos dërgohet në një reanimacion të përgjithshëm, por në një repart ku mjekët dhe infermierët janë të trajnuar vetëm për ishemitë cerebrale.

KĂ«to njĂ«si pĂ«rdorin teknologjinĂ« e tele-mjekĂ«sisĂ« (Telestroke), ku pĂ«rmes videove “live”, neurologĂ«t mĂ« tĂ« mirĂ« udhĂ«zojnĂ« mjekĂ«t nĂ« spitale tĂ« vogla rajonale pĂ«r tĂ« kryer trombolizĂ«n me medikamente brenda kohĂ«s sĂ« “artĂ«â€ prej 4.5 orĂ«sh.

Së fundmi, vende si Franca dhe Belgjika kanë implementuar sisteme vizuale si Nutri-Score, i cili i klasifikon ushqimet me ngjyra nga e gjelbra tek e kuqja drejtpërdrejt në paketim. Kjo masë ka pasur një efekt të jashtëzakonshëm në ndërgjegjësimin e konsumatorëve për yndyrat dhe kripën e fLlleshir, të cilat janë shkaktarët kryesorë të hipertensionit.

Po ashtu, BE-ja po financon programe masive për zëvendësimin e duhanit përmes aplikacioneve falas të stërvitjes dhe mbulimit total të kostove për produktet zëvendësuese të nikotinës, duke e trajtuar duhanpirjen si një sëmundje që kërkon ndihmë financiare dhe jo thjesht si një ves vullnetar.

 

ÇfarĂ« i mungon ShqipĂ«risĂ«

Ndonëse ka pasur përmirësime në infrastrukturën spitalore, vendi ende vuan nga mungesa e një rrjeti të gjerë të kardiologjisë invazive që mbulon në mënyrë të barabartë të gjithë territorin, duke bërë që koha e artë prej 4.5 orësh për trajtimin e infarkteve të humbet shpesh për shkak të distancave dhe logjistikës së transportit urgjent, pohojnë ekspertët e shëndetësisë.

Kjo shoqërohet edhe me një fragmentim të mjekësisë familjare, ku check-up-et dhe monitorimi i vazhdueshëm i tensionit apo kolesterolit nuk arrijnë ende të jenë në masën që do të frenonin rastet fatale përpara se ato të bëhen urgjenca.

Megjithëse ligjet ekzistojnë, kontrolli mbi cilësinë e ushqimeve të përpunuara, kripën dhe yndyrat dhe zbatimi i ligjit kundër duhanpirjes në ambiente të mbyllura mbeten sfiduese në krahasim me vendet e BE-së, pohoi zonja Llleshi.

Gjithashtu, Shqipëria ka nevojë për regjistra kombëtarë të të dhënave shëndetësore më të sofistikuar dhe të digjitalizuar, të cilët do të lejonin një analizë të saktë të incidencës sipas grupmoshave dhe rajoneve, duke bërë që burimet financiare të shpërndahen aty ku nevoja është më urgjente dhe ku ndikimi në uljen e vdekshmërisë do të ishte më i lartë.

Mungesa e personelit mjekësor të specializuar është një nga pikat më kritike që pengon arritjen e standardeve europiane në trajtimin e këtyre sëmundjeve në Shqipëri. Shpërndarja e tyre është jashtëzakonisht e pabarabartë, me një përqendrim të lartë në Tiranë dhe mungesë të theksuar në rrethe.

Kjo krijon një situatë ku shumë pacientë në zonat rurale apo qytetet e vogla nuk kanë akses të menjëhershëm te kardiologu, duke rritur rrezikun që simptomat fillestare të neglizhohen ose të trajtohen me vonesë.

Përveç shpërndarjes gjeografike, sistemi përballet me rrjedhjen e trurit, ku mjekë të kualifikuar dhe infermierë të specializuar emigrojnë drejt vendeve të zhvilluara, si Gjermania apo Italia. Kjo mungesë nuk ndihet vetëm te numri i kardiologëve, por edhe te personeli mbështetës që duhet të menaxhojë teknologjinë e lartë dhe kujdesin post-operator.

Pa një numër të mjaftueshëm specialistësh, që mund të operojnë në rrjetin e kardiologjisë invazive 24 orë në 7 ditë, në të gjithë vendin, investimet në aparatura mbeten pjesërisht të pashfrytëzuara, duke e lënë peshën e përballjes me sëmundjet e qarkullimit të gjakut kryesisht mbi mjekësinë terciare në kryeqytet.

 

Burimi: Eurostat, INSTAT

 

ÇfarĂ« duhet tĂ« ndryshojĂ«

Për të ndryshuar trendin në rritje të sëmundjeve të qarkullimit të gjakut, nuk mjafton vetëm përmirësimi i pajisjeve spitalore apo numri i operacioneve kirurgjikale, por nevojitet riorientimi rrënjësor i strategjive shtetërore drejt edukimit shëndetësor.

ËshtĂ« e domosdoshme qĂ« tĂ« nxitet ndĂ«rgjegjĂ«simi masiv mbi rĂ«ndĂ«sinĂ« e aktivitetit fizik dhe menaxhimin e hipertensionit, i cili shpesh quhet vrasĂ«si i heshtur nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r shkak se mbetet i patrajtuar pĂ«r vite me radhĂ«, thotĂ« studimi i ekspertĂ«ve tĂ« Institutit tĂ« ShĂ«ndetit Publik (Hysenshahaj, Dedja, Ylli, Merdani dhe Toçi).

Sipas tyre, edukimi duhet nisur që nga bankat e shkollës e deri te politikat e rrepta të sigurisë ushqimore. Vetëm duke ndërtuar një sistem ku parandalimi vjen përpara kurimit, Shqipëria do të mund të nisë procesin e gjatë dhe të vështirë të uljes së këtij raporti vdekshmërie, tha kardiologia Llleshi.

Zakonisht nĂ« ShqipĂ«ri, problemet me zemrĂ«n zbulohen vetĂ«m kur gjendja bĂ«het shumĂ« e rĂ«ndĂ« ose pas njĂ« krize tĂ« papritur; kjo i vĂ«shtirĂ«son shumĂ« mundĂ«sinĂ« pĂ«r t’u shĂ«ruar, tha doktoresha.

Sipas të dhënave nga Urdhri i Mjekut, në Shqipëri ka gjithsej 267 mjekë kardiologë. Përveçse ata janë të pakët në raport me nevojat, janë të përqendruar në Tiranë dhe në qendrën e vendit, teksa bashki të vogla si Tropoja dhe të tjera nuk kanë mjekë të tillë. Në bashki me terrene të thyera ku mungon mjeku kardiolog, mundësia për të përballuar urgjencat është e pamundur.

Nëse marrim shifrën prej 267 kardiologësh për rreth 2.4 milionë banorë, Shqipëria llogarit afërsisht 111 kardiologë për 1 milion banorë. Kjo shifër e rendit Shqipërinë në një nivel të ngjashëm me mesataren e vendeve me të ardhura të mesme, e cila sipas Atlasit të Shoqatës Europiane të Kardiologjisë (ESC) për vitin 2024-2025 është rreth 93.4 kardiologë për 1 milion banorë, por e lë shumë pas vendeve me të ardhura të larta.

Greqia mban rekordin europian me rreth 316 kardiologë për 1 milion banorë, e ndjekur nga Italia me 266 dhe Bullgaria, me rreth 215.

Madje edhe vende si Hungaria, me 138 kardiologë për 1 milion banorë, qëndrojnë dukshëm më lart se Shqipëria. Në rajon, Serbia llogarit rreth 98 kardiologë, ndërsa Mali i Zi rreth 84, çka tregon se Shqipëria, ndonëse ka një numër total që mund të duket i krahasueshëm me disa vende, përballet me një sfidë shumë më të madhe për shkak të shkallës së lartë të vdekshmërisë nga sëmundjet e zemrës, që është ndër më të lartat në Evropë.

Por gjithsesi, mjekët thonë se ndërgjegjësimi i popullatës për ndryshimin e stilit të jetës dhe moskonsumimit të kripës është një mjet shumë i fuqishëm për të parandaluar.

 

Burimi: INSTAT

The post Epidemia e heshtur: Një në dy shqiptarë ndërron jetë nga zemra. appeared first on Revista Monitor.

↗

Ishulli i parë artificial në Detin e Veriut

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

(Imazh i gjeneruar me Inteligjencë Artificiale për qëllime ilustruese).

 

Në zemër të Detit të Veriut, rreth 80 kilometra larg brigjeve të Gadishullit Jutland në Danimarkë, po merr jetë një nga projektet infrastrukturore më ambicioze të Europës. Bëhet fjalë për North Sea Energy Island, një ishull artificial i teknologjisë së lartë që synon të shndërrohet në qendrën më të madhe europiane për prodhimin dhe shpërndarjen e energjisë së pastër.

 

MSc Roland Tashi, ekspert i çështjeve të sigurisë

Një ishull artificial në mes të Detit të Veriut pritet të ndryshojë mënyrën se si Europa prodhon dhe shpërndan energjinë e pastër.

Me një investim rreth 30 miliardë euro, ishulli do të jetë funksional brenda vitit 2036 dhe deri në vitin 2040 pritet të arrijë kapacitetin prodhues prej 10 gigavatësh (GW), i mjaftueshëm për të furnizuar me energji elektrike mbi 10 milionë familje europiane.

 

NjĂ«Â â€œqendĂ«r energjetike” nĂ« mes tĂ« detit

Projekti parashikon ndërtimin e një ishulli artificial me sipërfaqe minimale prej 120 mijë metra katrorë, afërsisht sa 18 fusha futbolli, i cili do të rrethohet nga qindra turbina me erë të vendosura në det të hapur dhe do të shërbejë për mbledhjen, përpunimin dhe shpërndarjen e energjisë së prodhuar.

Energjia do të transmetohet përmes kabllove nënujore të tensionit të lartë drejt konsumatorëve në Danimarkë, Gjermani, Holandë, Norvegji, Belgjikë dhe Mbretërinë e Bashkuar, duke forcuar ndërlidhjen energjetike mes vendeve europiane.

Faza e parë e projektit synonte përfundimin në vitin 2033 me kapacitet prej 3 GW, por afatet janë shtyrë të paktën deri në vitin 2036 për shkak të sfidave teknike dhe rritjes së kostove.

PĂ«rveç prodhimit tĂ« energjisĂ« elektrike, ishulli do tĂ« shĂ«rbejĂ« edhe pĂ«r prodhimin e hidrogjenit tĂ« gjelbĂ«r pĂ«rmes “Power-to-X”, njĂ« teknologji komplekse qĂ« transformon energjinĂ« elektrike nga burime tĂ« rinovueshme si era dhe dielli, nĂ« forma tĂ« tjera energjie ose produkte kimike.

Hapi bazë është përdorimi i energjisë elektrike për të kryer elektrolizën e ujit, duke prodhuar oksigjen dhe hidrogjen, i cili mund të përdoret drejtpërdrejt si karburant për transportin detar dhe sektorin e aviacionit ose të kombinohet me dioksid karboni ose azot për të krijuar produkte të tjera.

 

Investimi më i madh në historinë e Danimarkës

Kostoja totale e projektit vlerĂ«sohet nĂ« mbi 210 miliardĂ« korona daneze, ose rreth 28–30 miliardĂ« euro, duke e bĂ«rĂ« atĂ« investimin mĂ« tĂ« madh ndĂ«rtimor nĂ« historinĂ« e DanimarkĂ«s.

Rreth 10 miliardë euro do të shpenzohen vetëm për ndërtimin e ishullit dhe infrastrukturës së tij portuale, ndërsa pjesa tjetër do të mbulojë ndërtimin e parqeve me erë dhe rrjetit të interkoneksioneve energjetike.

Megjithatë, projekti është përballur me pengesa të shumta, kostot janë rritur me rreth 50 miliardë korona daneze, ndërsa bashkëpunimi me Belgjikën duket se është pezulluar për shkak të vonesave dhe ndryshimeve në planifikim.

 

Mijëra vende pune dhe më shumë pavarësi energjetike

Ndërtimi i ishullit pritet të krijojë mijëra vende pune gjatë fazës së realizimit dhe qindra vende pune të specializuara për mirëmbajtjen dhe funksionimin afatgjatë të infrastrukturës.

Ekspertët e konsiderojnë projektin një shtyllë të rëndësishme të strategjisë së Europës për pavarësi energjetike, pasi ai do të ndihmojë në uljen e varësisë nga importet e karburanteve fosile dhe në rritjen e prodhimit të energjisë së rinovueshme.

 

Vendndodhja e saktë ku pritet të ndërtohet projekti

Vendndodhja e saktë ku pritet të ndërtohet projekti

 

20 milionĂ« tonĂ« CO₂ mĂ« pak nĂ« atmosferĂ«

Objektivi kryesor i projektit është reduktimi i emetimeve të gazeve serrë. Sipas vlerësimeve, çdo 1 GW energji eolike mund të shmangë emetimin e rreth 1,9 milionë tonëve dioksid karboni në vit.

NĂ«se ishulli arrin kapacitetin e planifikuar prej 10 GW, ai mund tĂ« reduktojĂ« emetimet me afro 20 milionĂ« tonĂ« CO₂ çdo vit, duke kontribuar ndjeshĂ«m nĂ« objektivin e Bashkimit Europian pĂ«r arritjen e neutralitetit klimatik deri nĂ« vitin 2050.

Megjithatë duhet kuptuar se ndërtimi i një infrastrukture kaq të madhe nuk është pa pasoja mjedisore, punimet dhe vendosja e kabllove nënujore do të ndikojnë në shtratin e detit dhe ekosistemet detare.

Për të kufizuar këto efekte, projekti parashikon monitorim të vazhdueshëm mjedisor nënujor dhe studime për shndërrimin e barrierave mbrojtëse të ishullit në struktura që mund të funksionojnë si shkëmbinj koralorë artificialë, duke nxitur biodiversitetin lokal.

Gjithashtu, prodhimi i hidrogjenit të gjelbër direkt në det pritet të reduktojë nevojën për infrastruktura komplekse në tokë, duke mbrojtur më tej zonat bregdetare dhe habitatet natyrore.

 

PĂ«rfundime

  • North Sea Energy Islandmbetet njĂ« nga projektet mĂ« ambicioze tĂ« tranzicionit energjetik nĂ« EuropĂ«, pavarĂ«sisht se ai pĂ«rballet me sfida tĂ« mĂ«dha teknike, financiare dhe mjedisore.
  • Ishulli, nĂ«se realizohet sipas planit, do tĂ« rrisĂ« ndjeshĂ«m jo vetĂ«m prodhimin e energjisĂ« sĂ« rinovueshme por do tĂ« forcojĂ« edhe sigurinĂ« energjetike tĂ« kontinentit, duke ulur varĂ«sinĂ« nga lĂ«ndĂ«t djegĂ«se fosile.
  • Suksesi i kĂ«tij projekti mund tĂ« shĂ«rbejĂ« si model pĂ«r investime tĂ« ngjashme nĂ« tĂ« ardhmen, duke dĂ«shmuar se infrastruktura inovative mund tĂ« luajĂ« rol kyç nĂ« pĂ«rballimin e sfidave tĂ« ndryshimeve klimatike dhe nĂ« ndĂ«rtimin e njĂ« sistemi energjetik mĂ« tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m.

 

The post Ishulli i parë artificial në Detin e Veriut appeared first on Revista Monitor.

↗

Suksesi i jashtëzakonshëm tregtar i Anthropic e ka kthyer atë në shënjestër

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Kompania me kulturë pothuajse misionare po përplaset me qeverinë për kontrollin e Inteligjencës Artificiale super të avancuar, shkruan The Economist.

 

Paradoksi i autoritetit fetar është se, për besimtarët, nuk ka asgjë më të rëndësishme, por udhëheqësit shpirtërorë zakonisht kanë pak pushtet praktik.

NĂ« fakt, shpesh Ă«shtĂ« refuzimi i tyre pĂ«r t’u pĂ«rfshirĂ« nĂ« dilemat dhe kompromiset e jetĂ«s sĂ« pĂ«rditshme qĂ« u jep autoritet moral figurave fetare.

Kjo, nga ana tjetĂ«r, ua bĂ«n tĂ« lehtĂ« udhĂ«heqĂ«sve politikĂ« t’i nĂ«nshtrojnĂ« nĂ« afat tĂ« shkurtĂ«r (sepse nuk kanĂ« armĂ«), por tĂ« vĂ«shtirĂ« nĂ« afat tĂ« gjatĂ« (sepse pĂ«rndjekja vetĂ«m sa ua rrit autoritetin moral).

Kjo dinamikë, e njohur për prelatët (klerikë të rangut të lartë në Kishën Katolike) dhe princat e Mesjetës, mund të mos jetë aq e kuptueshme për Dario Amodei, drejtuesin e Anthropic, një prej kompanive kryesore amerikane të Inteligjencës Artificiale, dhe për Donald Trump, presidentin autoritar të Shteteve të Bashkuara.

Së fundmi, për herë të dytë brenda katër muajsh, zyrtarë të administratës Trump ndërhynë drejtpërdrejt në mënyrën se si operon Anthropic. Ata urdhëruan kompaninë të kufizojë çdo person joamerikan, përfshirë edhe punonjës të vetë kompanisë, të ketë akses në modelet e saj më të fundit, Fable 5 dhe Mythos 5, me argumentin e sigurisë kombëtare.

NdĂ«rsa administrata Trump e sheh InteligjencĂ«n Artificiale si njĂ« mjet tĂ« fuqishĂ«m pĂ«r tĂ« forcuar pozitat e AmerikĂ«s nĂ« botĂ«, Anthropic e konsideron atĂ« njĂ« forcĂ« tepĂ«r tĂ« fuqishme pĂ«r t’iu besuar pa kufizime edhe masa mbrojtĂ«se publikut tĂ« gjerĂ« apo vendimmarrĂ«sve impulsivĂ«.

Rezultati Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rplasje titanike mes “kishĂ«s” dhe shtetit, e cila jo vetĂ«m rrezikon tĂ« ndikojĂ« nĂ« ofertĂ«n publike fillestare (IPO) shumĂ« tĂ« pritur tĂ« Anthropic, por mund tĂ« pĂ«rcaktojĂ« edhe se kush do tĂ« ketĂ« kontrollin pĂ«rfundimtar mbi teknologjinĂ« mĂ« tĂ« fuqishme nĂ« botĂ«.

Selia e Anthropic në San Francisko ka një atmosferë pothuajse manastiri. Punonjësit e saj e shohin veten si pjesë të një misioni për të krijuar Inteligjencë Artificiale aq të avancuar, sa që disa brenda kompanisë e krahasojnë këtë përpjekje me misterin e vetë krijimit. Diskutimet e tyre përqendrohen shpesh tek etika dhe vlerat.

Kur Papa Leo XIV publikoi muajin e kaluar enciklikĂ«n e tij mbi InteligjencĂ«n Artificiale (“Magnifica Humanitas”), njĂ« nga bashkĂ«themeluesit e Anthropic ishte pranĂ« tij. NdĂ«rkohĂ«, edhe Dario Amodei publikon rregullisht “enciklikat” e veta mbi mĂ«nyrĂ«n se si duhet ndĂ«rtuar Inteligjenca Artificiale nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« sigurt dhe tĂ« pĂ«rgjegjshme.

Ashtu si dokumentet papnore, edhe shkrimet e tij ndalen te rreziqet, por trajtojnĂ« gjithashtu pĂ«rfitimet e mundshme. Dokumenti i tij mĂ« i fundit, “Policy on the AI Exponential”, i publikuar mĂ« 10 qershor, i bĂ«ri thirrje qeverisĂ« amerikane tĂ« veprojĂ« shpejt pĂ«r tĂ« vendosur “rregullim serioz dhe detyrues” tĂ« InteligjencĂ«s Artificiale.

 

Predikime për sigurinë, fitime të larta

Ky përkushtim ndaj sigurisë nuk e ka penguar suksesin e biznesit të Anthropic. Përkundrazi.

Kompania u themelua vetëm në vitin 2021, pak pasi Dario Amodei, motra e tij Daniela dhe gjashtë kolegë të tjerë u larguan nga OpenAI, laboratori kryesor i Inteligjencës Artificiale në atë kohë, sepse besonin se ai nuk po i kushtonte rëndësinë e duhur sigurisë.

Për më shumë se dy vjet, Anthropic mbeti në hijen e OpenAI. Edhe pse lançoi chatbot-in e vet, Claude, pak kohë pas debutimit të ChatGPT, ishte produkti i OpenAI ai që tërhoqi pjesën më të madhe të vëmendjes.

Megjithatë, ky fillim më i ngadaltë e detyroi Anthropic të fokusohej. Në vend që të investonte më tej te chatbot-et për publikun e gjerë, të cilët kanë shumë përdorues që nuk paguajnë dhe kërkojnë abonime ose reklama për të gjeneruar fitime, kompania zgjodhi të përqendrohej te klientët korporativë.

Ndërsa OpenAI eksperimentonte me një gamë të gjerë produktesh për konsumatorët, Anthropic u fokusua në zhvillimin e mjeteve për bizneset, si asistentët për programim, të cilët gjenerojnë të ardhura më të qëndrueshme.

Këto mjete janë bërë tashmë aq të avancuara, sa mund të kryejnë një pjesë të konsiderueshme të punës për përmirësimin e vetvetes.

Strategjia rezultoi e suksesshme. Zhvilluesit e programeve janĂ« orientuar masivisht drejt Claude Code, agjentit tĂ« programimit tĂ« Anthropic i lançuar njĂ« vit mĂ« parĂ«, sepse ai Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tĂ« kryejĂ« detyra qĂ« programuesve njerĂ«zorĂ« do t’u merrnin orĂ«, madje edhe ditĂ« tĂ« tĂ«ra, ndĂ«rsa rezultatet e tij mund tĂ« verifikohen lehtĂ«sisht.

Klientët e biznesit e vlerësojnë gjithashtu theksin që Anthropic vendos te mekanizmat e sigurisë, gjë që përputhet me shqetësimet e tyre për rreziqet që mund të sjellë një Inteligjencë Artificiale jashtë kontrollit.

Përqendrimi te programimi i dha kompanisë avantazh të hershëm ndaj konkurrentëve si OpenAI dhe Google në testet që matin aftësitë e inxhinierisë së softuerit. Aftësia e modeleve të saj për të arsyetuar hap pas hapi dhe për të përdorur mjete të ndryshme u jep atyre gjithashtu përparësi në zhvillimin e agjentëve të Inteligjencës Artificiale që punojnë përkrah njerëzve.

OpenAI është orientuar më fort drejt programimit gjatë këtij viti dhe modelet e saj më të fundit konsiderohen po aq të afta sa ato të Anthropic në disa detyra. Edhe ajo pritet të përfitojë nga rritja e kërkesës për agjentë Inteligjentë.

Megjithatë, rreth 80% e të ardhurave të Anthropic vijnë nga klientët e biznesit, ndërsa tek OpenAI, klientët korporativë gjenerojnë vetëm rreth 40% të të ardhurave. Kjo diferencë i jep Anthropic aftësi më të madhe për të gjeneruar fitime.

Këtë muaj, si Anthropic ashtu edhe OpenAI paraqitën dokumentet për ofertat e tyre publike fillestare (IPO). Secila prej tyre pritet të vlerësohet në rreth 1 trilion dollarë.

Në mënyrë të pashmangshme, performanca e tyre po krahasohet me vëmendje të madhe. Asnjëra kompani nuk i ka bërë ende publike dokumentet e plota të listimit në bursë, ndaj të dhënat financiare mbeten të kufizuara. Megjithatë, në shumicën e krahasimeve të deritanishme, Anthropic duket se ka epërsinë.

Meqenëse të dyja kompanitë janë të reja dhe po rriten me shpejtësi, ato e matin xhiron e tyre vjetore të supozuar duke shumëzuar me 12 të ardhurat e muajit më të fundit, një tregues i njohur si të ardhura të përsëritura vjetore (ARR).

Futurum, njĂ« kompani kĂ«rkimore nĂ« teknologji, vĂ«ren se Anthropic i llogarit ndryshe shitjet pĂ«rmes partnerĂ«ve tĂ« shĂ«rbimeve cloud, gjĂ« qĂ« mund t’i fryjĂ« shifrat e saj. MegjithatĂ«, prirja Ă«shtĂ« e qartĂ«. ARR-ja e Anthropic ka kaluar me shpejtĂ«si atĂ« tĂ« OpenAI (shih grafikun).

Edhe vlerësimi i Anthropic ka tejkaluar atë të OpenAI, duke arritur në 965 miliardë dollarë në maj, krahasuar me 852 miliardë dollarë për OpenAI në mars. Anthropic u ka thënë investitorëve se do të gjenerojë fitim operativ në tremujorin e dytë, çka sipas Futurum do ta bënte laboratorin e parë të Inteligjencës Artificiale që e arrin këtë.

 

 

Ka edhe shenja të tjera force. Pavarësisht debatit për një flluskë të Inteligjencës Artificiale, vlerësimi më i fundit i Anthropic, pak mbi 20 herë ARR-në, duhet parë në kontekstin e të ardhurave të përsëritura që janë pesëfishuar në pesë muajt e fundit.

“Nuk Ă«shtĂ« domosdoshmĂ«risht i lirĂ«, por me kĂ«to ritme rritjeje nuk Ă«shtĂ« i çmendur”, thotĂ« Harrison Rolfes nga PitchBook, kompani qĂ« mbledh tĂ« dhĂ«na. OpenAI vlerĂ«sohet mĂ« shtrenjtĂ«. IPO-ja e fundit e SpaceX e vlerĂ«soi kompaninĂ« me mĂ« shumĂ« se 90 herĂ« tĂ« ardhurat.

Por epërsia e Anthropic nuk është e pakapërcyeshme. OpenAI thuhet se po shqyrton nisjen e një lufte çmimesh, duke ulur ndjeshëm tarifën që aplikon për token (njësitë e të dhënave që përpunon Inteligjenca Artificiale), si përgjigje ndaj shqetësimeve të bizneseve se po shpenzojnë shumë për Inteligjencën Artificiale.

Megjithëse çmimi i token-ëve tashmë është në rënie, modelet më të fundit të Anthropic përdorin më shumë token për çdo kërkesë.

Fuqia e Anthropic për të vendosur çmime do të thotë se kompania nuk kishte nevojë të ofronte një ulje të ngjashme, duke rritur çmimin për çdo kërkesë. Kjo mund të ketë ndihmuar në nxitjen e rritjes së të ardhurave të saj.

Në përgjithësi, modelet e Inteligjencës Artificiale përballen me rrezikun e kthimit në një mall të zakonshëm, sepse kompanitë rivale priren të arrijnë njëra-tjetrën shumë shpejt. Kjo i detyron krijuesit e modeleve të zgjerohen në fusha të tjera, veçanërisht përmes zhvillimit të agjentëve të Inteligjencës Artificiale.

Anthropic është bërë burimi kryesor i shqetësimeve në industrinë e softuerëve si shërbim (SaaS), për shkak të frikës se laboratorët e Inteligjencës Artificiale mund të zëvendësojnë kompanitë që ofrojnë programe për funksione si prokurimet, menaxhimi i personelit dhe administrimi i proceseve të biznesit.

Nëse kjo ndodh, Anthropic jo vetëm që do të forconte ndjeshëm marrëdhëniet me klientët e saj, por do të fitonte edhe akses në sasi më të mëdha të dhënash, të cilat mund të përdoren për të përmirësuar performancën e modeleve të saj.

OpenAI synon të njëjtin objektiv, ashtu si edhe Google, produktet e softuerit të së cilës janë tashmë të integruara thellësisht në shumë kompani. Por për momentin, fokusi i Anthropic te klientët e biznesit i jep asaj avantazh.

Dario Amodei vazhdon tĂ« predikojĂ« pĂ«r rreziqet e InteligjencĂ«s Artificiale, nĂ« kuptimin e mirĂ«filltĂ« tĂ« fjalĂ«s. Çdo dy javĂ« ai mban ligjĂ«rata rreth njĂ«orĂ«she pĂ«r 3,000 punonjĂ«sit e Anthropic. Operacionet e pĂ«rditshme tĂ« kompanisĂ« drejtohen nga Daniela Amodei, e cila ndan tĂ« njĂ«jtat bindje me tĂ« vĂ«llanĂ« pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« e sigurisĂ« sĂ« InteligjencĂ«s Artificiale.

MĂ« poshtĂ« nĂ« hierarki, dĂ«shira pĂ«r t’u bĂ«rĂ« kompania e parĂ« qĂ« krijon InteligjencĂ«n Artificiale tĂ« pĂ«rgjithshme (AGI), ose njĂ« InteligjencĂ« mbinjerĂ«zore, Ă«shtĂ« e rrĂ«njosur thellĂ«.

Studiuesit e InteligjencĂ«s Artificiale nĂ« kompani tĂ« tjera shpesh vĂ«nĂ« nĂ« dukje se punonjĂ«sit e Anthropic janĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« bindur pĂ«r ardhjen e AGI-sĂ«, edhe pse shumĂ« prej tyre besojnĂ« se njĂ« teknologji e tillĂ« mund t’i bĂ«jĂ« tĂ« panevojshĂ«m nĂ« vendet e tyre tĂ« punĂ«s.

Duket se pikĂ«risht paralajmĂ«rimet e vazhdueshme tĂ« Anthropic pĂ«r rreziqet e InteligjencĂ«s Artificiale zemĂ«ruan fillimisht administratĂ«n Trump. ZyrtarĂ«t kanĂ« fajĂ«suar atĂ« qĂ« e quajnĂ« “kompleksi industrial i pesimizmit” nĂ« Anthropic pĂ«r rregullimin e tepruar tĂ« teknologjisĂ« gjatĂ« administratĂ«s sĂ« Joe Biden-it, disa anĂ«tarĂ« tĂ« sĂ« cilĂ«s iu bashkuan mĂ« vonĂ« kompanisĂ«.

Gjatë pjesës më të madhe të mandatit të Trump, qeveria amerikane ka kundërshtuar përpjekjet për të ngadalësuar zhvillimin e Inteligjencës Artificiale, duke u fokusuar kryesisht te ruajtja e avantazhit ndaj Kinës.

Ndërsa disa rivalë të Anthropic, si OpenAI, e përqafuan hapur qasjen përshpejtuese të Trump ndaj teknologjisë, Amodei ishte ndër zërat më të fortë që kërkonte më shumë rregullim në nivel shtetëror dhe federal.

Kjo nuk u prit mirĂ«. David Sacks, kĂ«shilltar i qeverisĂ« pĂ«r InteligjencĂ«n Artificiale, akuzoi Anthropic se po zbatonte njĂ« “strategji tĂ« sofistikuar pĂ«r kapjen e rregullatorĂ«ve pĂ«rmes nxitjes sĂ« frikĂ«s”.

Zyrtarë të tjerë vunë në dukje ironinë e faktit që kompania paralajmëron për rreziqet e Inteligjencës Artificiale, ndërkohë që ndërton modele gjithnjë e më të fuqishme.

 

 

Prifti rebel

Sidoqoftë, duket se pikërisht prirja e Anthropic për të theksuar rreziqet e Inteligjencës Artificiale çoi në përplasjen e parë publike me administratën Trump, në fund të shkurtit.

Kompania dhe Departamenti i Mbrojtjes u pĂ«rfshinĂ« nĂ« njĂ« debat publik pĂ«r pĂ«rdorimin e Claude pĂ«r mbikĂ«qyrje masive brenda vendit ose pĂ«r armĂ« autonome. Anthropic argumentoi se ligjet ekzistuese nuk janĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« rregulluar pĂ«rdorimin e InteligjencĂ«s Artificiale nĂ« mbikĂ«qyrjen masive dhe se teknologjia nuk Ă«shtĂ« ende mjaftueshĂ«m e besueshme pĂ«r t’u pĂ«rdorur nĂ« armĂ« plotĂ«sisht autonome vrasĂ«se.

Pentagoni la tĂ« kuptohej se Amodei po pĂ«rpiqej tĂ« merrte kontroll mbi çështje qĂ« i pĂ«rkasin sigurisĂ« kombĂ«tare. NĂ« fund, Trump kĂ«rkoi qĂ« agjencitĂ« federale tĂ« ndĂ«rprisnin lidhjet me Anthropic, ndĂ«rsa drejtuesit e kompanisĂ« i quajti “tĂ« çmendur tĂ« majtĂ«â€.

Ngjarja duket se ka ushqyer frikĂ«n brenda administratĂ«s se Anthropic po bĂ«het aq e suksesshme, sa mund tĂ« pĂ«rbĂ«jĂ« vetĂ« njĂ« kĂ«rcĂ«nim. KohĂ«t e fundit, David Sacks paralajmĂ«roi se nĂ«se rritja “eksponenciale” e Anthropic vazhdon, kompania mund tĂ« fitojĂ« “kontroll tĂ« paprecedentĂ« mbi teknologjinĂ« mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« kohĂ«s sonĂ«â€.

Ai e krahasoi situatën me dominimin që John D. Rockefeller kishte mbi industrinë e naftës në shekullin XIX.

Veçanërisht, administrata ka filluar të kuptojë rreziqet që Inteligjenca Artificiale shumë e avancuar mund të paraqesë për sigurinë kombëtare. Kjo duket se ishte edhe origjina e konfliktit më të fundit mes Anthropic dhe autoriteteve.

Kompania kishte bashkëpunuar me qeverinë për publikimin e modelit të saj të parë Mythos, i cili, mes aftësive të tjera shqetësuese, rezulton jashtëzakonisht i aftë në sulmet kibernetike dhe kishte identifikuar dobësi të mundshme në shumë sisteme qeveritare.

Anthropic lejoi një numër të kufizuar klientësh, të miratuar nga qeveria, ta përdornin modelin. Më vonë krijoi një version të quajtur Fable, me kufizime shtesë për të parandaluar abuzimet, dhe e shpërndau më gjerësisht.

Disa raportime sugjerojnë se Anthropic nuk e njoftoi menjëherë qeverinë kur u dha klientëve të rinj akses në Mythos. Një burim pranë kompanisë e kundërshton këtë pretendim, duke thënë se ajo bashkëpunoi ngushtë me administratën dhe madje ndërpreu menjëherë marrëdhëniet me një kompani globale telekomunikacioni kur qeveria e kërkoi këtë.

PĂ«rplasja arriti kulmin pasi Amazon, investitor i madh nĂ« Anthropic, informoi autoritetet se kishte zbuluar dobĂ«si sigurie nĂ« Fable, tĂ« cilat lejonin anashkalimin e kufizimeve tĂ« modelit. NĂ« rrjetin X, David Sacks akuzoi Amodei se refuzonte tĂ« “rregullonte dobĂ«sinĂ« e sigurisĂ«â€.

 

Konfuzion në Canossa

Një burim pranë Anthropic thotë se nuk ka pasur asnjë refuzim. Kompania këmbëngul se ua kishte dhënë modelet autoriteteve për testim javë të tëra përpara publikimit të Fable. Ajo gjithashtu kundërshton vlerësimet për seriozitetin e problemit, duke argumentuar se nuk ekziston një sistem sigurie plotësisht i paprekshëm për një model të Inteligjencës Artificiale.

ShumĂ« vĂ«zhgues besojnĂ« se Anthropic u ndĂ«shkua kryesisht pĂ«r arsye personale dhe politike. NĂ« fund tĂ« fundit, nĂ« shkurt administrata e akuzoi Amodei se kishte njĂ« “kompleks Zoti”, ndĂ«rsa vetĂ« ai tha se kompania po pĂ«rndiqej sepse nuk i ofronte Trump-it “lavdĂ«rime nĂ« stil diktatorial”.

Megjithatë, pas këtyre përplasjeve fshihet një dilemë reale rregullatore. Duke ndjekur një qasje relativisht liberale ndaj Inteligjencës Artificiale, administrata Trump nuk ka shumë mekanizma të drejtpërdrejtë dhe të balancuar për të imponuar vullnetin e saj mbi laboratorët e AI-së.

Adam Thierer nga Instituti kërkimor R Street thotë se modeli Mythos ndezi një debat brenda qeverisë për faktin nëse modelet e reja të Inteligjencës Artificiale janë bërë tashmë një kërcënim i mjaftueshëm për sigurinë kombëtare sa të kërkojnë miratim paraprak përpara publikimit.

Zyrtarët më të ashpër kërkuan që qeveria të ketë fjalën e fundit për publikimin e modeleve të reja. Disa madje propozuan krijimin e një agjencie të posaçme rregullatore.

Në vend të kësaj, më herët gjatë këtij muaji, Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv që krijon një kuadër vullnetar bashkëpunimi mes laboratorëve të Inteligjencës Artificiale dhe qeverisë përpara publikimit të modeleve të reja. Megjithatë, ky mekanizëm ende nuk ka hyrë në funksion.

Pa rregulla tĂ« qarta nĂ« fuqi, administratĂ«s i mbeten vetĂ«m mjete tĂ« ashpra dhe tĂ« paprecizuara. GjatĂ« pĂ«rplasjes sĂ« Anthropic me Pentagonin, zyrtarĂ«t pĂ«rfunduan duke e shpallur kompaninĂ« njĂ« “rrezik pĂ«r zinxhirin e furnizimit”, duke penguar kĂ«shtu agjencitĂ« qeveritare tĂ« bĂ«nin biznes me tĂ«, njĂ« qĂ«ndrim qĂ« mund tĂ« rezultojĂ« vetĂ«shkatĂ«rrues ndaj njĂ« prej laboratorĂ«ve kryesorĂ« amerikanĂ« tĂ« InteligjencĂ«s Artificiale.

Në përplasjen aktuale për modelet Mythos dhe Fable, administrata thuhet se i ka kërkuar Anthropic të marrë një licencë të posaçme eksporti për çdo shitje ndaj një subjekti të huaj.

MeqenĂ«se Anthropic nuk mund tĂ« jetĂ« e sigurt nĂ«se, pĂ«r shembull, tĂ« huajt qĂ« punojnĂ« nĂ« kompani amerikane mund t’i pĂ«rdorin kĂ«to modele, kompania pĂ«rfundoi duke i bllokuar plotĂ«sisht ato, sĂ«rish njĂ« rezultat qĂ« ka gjasa t’i bĂ«jĂ« mĂ« shumĂ« dĂ«m sesa dobi AmerikĂ«s.

Pa rregulla tĂ« qarta, thotĂ« Dean Ball, ish-zyrtar i administratĂ«s Trump nĂ« Foundation for American Innovation, rreziku Ă«shtĂ« qĂ« Amerika tĂ« pĂ«rfundojĂ« me “dominim tĂ« qeverisĂ« mbi InteligjencĂ«n Artificiale”, nĂ« vend tĂ« “dominimit amerikan nĂ« InteligjencĂ«n Artificiale”.

Tensionet janĂ« tĂ« natyrshme. ËshtĂ« e kuptueshme qĂ« njĂ« kompani si Anthropic tĂ« dĂ«shirojĂ« ta shpĂ«rndajĂ« sa mĂ« gjerĂ« njĂ« model tĂ« fuqishĂ«m. Kjo Ă«shtĂ« e mirĂ« pĂ«r biznesin, sepse i pĂ«rgjigjet njĂ« nevoje urgjente, nĂ« njĂ« kohĂ« kur kriminelĂ«t po pĂ«rdorin tashmĂ« InteligjencĂ«n Artificiale pĂ«r t’i bĂ«rĂ« sulmet kibernetike mĂ« efektive.

Po aq e kuptueshme Ă«shtĂ« edhe dĂ«shira e aparatit tĂ« sigurisĂ« kombĂ«tare pĂ«r tĂ« marrĂ« kontrollin mbi njĂ« teknologji kaq tĂ« fuqishme, si pĂ«r qĂ«llime mbrojtĂ«se, ashtu edhe sulmuese. “Aparati i sigurisĂ« kombĂ«tare Ă«shtĂ« nĂ« modalitet kontrolli”, thotĂ« Ball.

Pyetja është se si do të ushtrohet ky kontroll mbi teknologjinë. Edhe pse Amodei ndonjëherë flet me tone alarmuese për rreziqet e Inteligjencës Artificiale, qasja që ai parapëlqen është një formë e ngushtë, teknokratike rregullimi.

Ai kĂ«rkon rregulla tĂ« modeluara sipas agjencive rregullatore si Administrata Federale e Aviacionit, ku modelet mĂ« tĂ« avancuara tĂ« AI-sĂ« do t’u nĂ«nshtroheshin testeve teknike tĂ« standardizuara dhe auditimeve.

MegjithatĂ«, edhe vetĂ« Amodei e pranon se, ndĂ«rsa modelet bĂ«hen gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« afta, Inteligjenca Artificiale do tĂ« kthehet nĂ« “burimin dominues tĂ« fuqisĂ« ushtarake dhe ekonomike”.

Kjo i jep administratĂ«s Trump dhe çdo administrate pas saj njĂ« interes tĂ« qartĂ« dhe tĂ« fortĂ« pĂ«r tĂ« pasur mekanizmat e veta tĂ« kontrollit, pĂ«rfshirĂ« edhe ndaj Anthropic. Siç shprehet Ball, “asnjĂ« kompani nuk mund tĂ« tronditĂ« themelet e sovranitetit shtetĂ«ror duke qĂ«ndruar e shkĂ«putur nga realiteti i ashpĂ«r i politikĂ«s”.

Të dyja palët shpresojnë që përplasja të kalojë. Ajo nuk i ka sjellë përfitim asnjërës. Në një përpjekje kapriçioze për të imponuar autoritetin e saj, qeveria ka zemëruar përdorues në mbarë botën të modeleve të Anthropic dhe ka treguar sa dritëshkurtër ishte refuzimi fillestar për të pranuar nevojën për rregulla dhe rregullim të Inteligjencës Artificiale.

Nga ana e saj, Anthropic, duke vepruar sikur e di mĂ« mirĂ« se kushdo tjetĂ«r, nĂ« vend qĂ« tĂ« bĂ«nte çdo pĂ«rpjekje pĂ«r t’u pĂ«rshtatur me njĂ« qeveri armiqĂ«sore, ka pĂ«rfunduar e kufizuar, nĂ« dĂ«m tĂ« klientĂ«ve tĂ« saj.

Pasojat do të rëndojnë mbi IPO-n e Anthropic. Pezullimi i një modeli komercial të përdorur nga qindra miliona njerëz pritet të ndikojë në rezultatet financiare të kompanisë. Për më tepër, si investitorët, ashtu edhe klientët, do të shqetësohen për rrezikun e ndërprerjeve të tjera të ngjashme, për shkak të marrëdhënies së tensionuar të Anthropic me autoritetet.

NĂ« fund, kompanitĂ« e InteligjencĂ«s Artificiale, pavarĂ«sisht tĂ« mirave qĂ« mund tĂ« sjellin, po zhvillojnĂ« aftĂ«si tĂ« rrezikshme nĂ« njĂ« kohĂ« kur ligjet pĂ«r t’i qeverisur ato janĂ« tĂ« pamjaftueshme. Amodei e di se rregullat evoluojnĂ« shumĂ« mĂ« ngadalĂ« se modelet, ndaj e gjen veten nĂ« rolin e njĂ« arbitri tĂ« pazgjedhur tĂ« sigurisĂ«.

Qeveria e zgjedhur e sheh InteligjencĂ«n Artificiale si njĂ« teknologji tepĂ«r tĂ« fuqishme pĂ«r t’u lĂ«nĂ« jashtĂ« kontrollit. PĂ«rplasja do tĂ« vazhdojĂ« derisa Kongresi tĂ« miratojĂ« rregulla tĂ« reja.

The post Suksesi i jashtëzakonshëm tregtar i Anthropic e ka kthyer atë në shënjestër appeared first on Revista Monitor.

↗

Raporti i KE, Shqipëria ngadalëson rritjen, industria dhe bujqësia japin sinjale dobësie

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Ekonomia shqiptare vijoi të zgjerohej në fillim të vitit 2026, por ritmi i rritjes u ngadalësua dhe disa nga sektorët kryesorë prodhues mbetën në vështirësi.

Sipas raportit tremujor të Komisionit Europian për vendet kandidate dhe potencialisht kandidate, Prodhimi i Brendshëm Bruto i Shqipërisë u rrit me 3.7% në tremujorin e parë të vitit 2026, nga 4% në tremujorin paraardhës.

Rritja u mbështet kryesisht nga konsumi privat, administrata publike, arsimi, shëndetësia, pasuritë e paluajtshme dhe ndërtimi. Në të kundërt, industria dhe bujqësia vijuan të japin kontribut negativ në ekonomi.

Konsumi privat u rrit me 3.9%, por investimet u ngadalësuan ndjeshëm, në 3.9% nga 10% në fund të vitit të kaluar.

Eksportet e mallrave u rikuperuan me 28% në terma realë, të ndihmuara edhe nga një bazë e ulët krahasimi, ndërsa eksportet e shërbimeve u rritën me 5%. Megjithatë, rritja e importeve e zbehu efektin pozitiv dhe kontributi i eksporteve neto në ekonomi mbeti pothuajse neutral. Raporti evidenton sinjale të përziera edhe nga tregu i punës. Papunësia u rrit lehtë në 9.4%, ndërsa papunësia e të rinjve arriti në 16.9%.

Emigracioni neto prej afro 28,500 personash nĂ« vitin 2025 vijoi tĂ« ngushtojĂ« ofertĂ«n e punĂ«s. Nga ana tjetĂ«r, paga mesatare bruto u rrit me 9.6%, nĂ« 90,119 lekĂ«, dukshĂ«m mĂ« shpejt se inflacioni. Inflacioni u pĂ«rshpejtua nĂ« 3.2% nĂ« qershor, duke kaluar objektivin prej 3% tĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. Çmimet u ndikuan kryesisht nga ushqimet, strehimi, energjia dhe transporti.

Në të njëjtën kohë, leku vijoi të forcohej ndaj euros, duke arritur një mesatare prej 95.3 lekësh për euro në tremujorin e dytë. Financat publike paraqitën një ecuri më të mirë. Në pesë muajt e parë të vitit, të ardhurat buxhetore u rritën me 11.2%, ndërsa shpenzimet me 7.4%. Buxheti regjistroi suficit prej 1.9% të PBB-së së pritshme vjetore dhe borxhi publik zbriti në 48.8% të PBB-së.

Ballkani Perëndimor përshpejton rritjen, por mbetet i varur nga konsumi

Në tërësi, ekonomia e Ballkanit Perëndimor u përmirësua në tremujorin e parë. Rritja mesatare e ponderuar e rajonit u përshpejtua në 3.2%, nga 2.7% në fund të vitit 2025, duke shënuar ritmin më të lartë që prej tremujorit të katërt të vitit 2024.

Kosova regjistroi rritjen më të lartë, me 5.4%, e ndjekur nga Shqipëria me 3.7%, Serbia me 3.2%, Maqedonia e Veriut me 3.1%, Mali i Zi me 2.6% dhe Bosnjë-Hercegovina me 2.2%.

Megjithatë, rritja në pjesën më të madhe të rajonit u mbështet kryesisht nga konsumi i familjeve, i nxitur nga rritja e pagave. Investimet humbën ritëm pothuajse kudo, me përjashtim të Malit të Zi. Edhe tregtia e jashtme dha një tablo të përzier, ndërsa kontribut pozitiv të eksporteve neto në rritje patën vetëm Serbia dhe Kosova.

Një nga problematikat kryesore që evidenton raporti është ndalimi i përmirësimit në tregun e punës. Normat e papunësisë u stabilizuan në tremujorin e parë, pasi kishin arritur nivelet më të ulëta në vitin 2025, por punësimi me bazë vjetore ishte në rënie në shumicën e vendeve.

Papunësia varionte nga 8.9% në Serbi në 11.5% në Maqedoninë e Veriut dhe mbetej mbi mesataren e Bashkimit Europian.

Tkurrja e fuqisë punëtore, emigracioni dhe mungesa e punonjësve po shndërrohen gradualisht në kufizime strukturore për ekonomitë e rajonit. Rritja e shpejtë e pagave mbështet konsumin, por mund të shtojë kostot për bizneset, veçanërisht kur nuk shoqërohet me të njëjtin ritëm të rritjes së produktivitetit.

Presionet inflacioniste u shtuan gjatë tremujorit të dytë. Inflacioni ishte relativisht i ulët në fillim të vitit, por u përshpejtua në prill dhe maj, veçanërisht në Maqedoninë e Veriut, Bosnjë-Hercegovinë dhe Kosovë, ku kaloi mesatarisht nivelin 5%.

Rritja e çmimeve u nxit kryesisht nga ushqimet dhe energjia, duke treguar se situata globale vijon të transmetohet në ekonomitë e Ballkanit Perëndimor përmes kostove të importit.

Kjo prirje mund të dobësojë fuqinë blerëse të familjeve dhe të kufizojë konsumin, që aktualisht përbën motorin kryesor të rritjes në rajon. Presionet nga energjia dhe ushqimet rrisin gjithashtu kostot e prodhimit dhe transportit për bizneset.

Raporti evidenton edhe përkeqësim të pozicioneve buxhetore në shumicën e ekonomive. Të ardhurat u rritën me ritme të forta, por shpenzimet u zgjeruan edhe më shpejt, kryesisht për transferta sociale, subvencione dhe, në disa vende, investime kapitale.

Shqipëria ishte përjashtimi, duke regjistruar suficit buxhetor në pesë muajt e parë të vitit. Në vendet e tjera, bilancet buxhetore u përkeqësuan krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

The post Raporti i KE, Shqipëria ngadalëson rritjen, industria dhe bujqësia japin sinjale dobësie appeared first on Revista Monitor.

↗

Sejko: Programi i SME-ve ndihmon në rritjen e kreditimit dhe forcimin e sipërmarrjes

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Guvernatori i BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, Gent Sejko, mori pjesĂ« nĂ« ceremoninĂ« e prezantimit tĂ« Programit KombĂ«tar “Dyfisho SipĂ«rmarrjen TĂ«nde”, organizuar nga Ministria e EkonomisĂ«, KulturĂ«s dhe Inovacionit, me pjesĂ«marrjen e pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« qeverisĂ«, sektorit bankar, komunitetit tĂ« biznesit dhe institucioneve publike.

NĂ« kuadĂ«r tĂ« panelit tĂ« parĂ« tĂ« aktivitetit, me temĂ« “Financimi si motor i zhvillimit ekonomik”, Guvernatori Sejko mori pjesĂ« nĂ« diskutim sĂ« bashku me Kryeministrin e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, Edi Rama, Ministren e EkonomisĂ«, KulturĂ«s dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj dhe Kryetarin e ShoqatĂ«s Shqiptare tĂ« Bankave, Bledar Shella. Diskutimet u pĂ«rqendruan nĂ« rĂ«ndĂ«sinĂ« e nxitjes sĂ« investimeve private, forcimin e partneritetit ndĂ«rmjet qeverisĂ«, sistemit bankar dhe biznesit, si dhe rolin e Programit “Dyfisho SipĂ«rmarrjen TĂ«nde” nĂ« mbĂ«shtetjen e sipĂ«rmarrjes dhe zhvillimit ekonomik tĂ« vendit.

NĂ« fjalĂ«n e tij, Guvernatori Sejko theksoi rĂ«ndĂ«sinĂ« e ndĂ«rmarrjeve tĂ« vogla dhe tĂ« mesme si shtylla kryesore e ekonomisĂ« shqiptare, duke nĂ«nvizuar rolin e tyre nĂ« krijimin e vendeve tĂ« punĂ«s dhe nĂ« nxitjen e zhvillimit ekonomik. Ai u ndal te pĂ«rmirĂ«simet e bĂ«ra nĂ« Programin KombĂ«tar “Dyfisho SipĂ«rmarrjen TĂ«nde”, tĂ« cilat pĂ«rfshijnĂ« zgjatjen e afatit tĂ« financimit dhe rritjen e shumĂ«s maksimale tĂ« financimit, masa qĂ« synojnĂ« tĂ« zgjerojnĂ« mundĂ«sitĂ« e financimit dhe investimit pĂ«r bizneset.

Guvernatori vuri në dukje se programi ofron kushte financimi veçanërisht favorizuese, me norma të ulëta interesi dhe me garanci sovrane që mbulon deri në 70% të kolateralit, duke lehtësuar aksesin e bizneseve në financim.

Në përfundim, Guvernatori Sejko u bëri thirrje bankave të jenë proaktive në zbatimin e programit dhe të shfrytëzojnë mundësitë që ai ofron, duke theksuar se kjo nismë do të kontribuojë jo vetëm në zgjerimin e kreditimit, por edhe në diversifikimin e portofolit të bankave dhe forcimin e aktivitetit sipërmarrës në vend.

Ai shprehu mirënjohjen për bashkëpunimin me Qeverinë Shqiptare dhe sektorin bankar në hartimin dhe zbatimin e programit, dhe shprehu besimin se gjatë këtij viti programi do të sjellë rezultate edhe më të mira në financimin e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme.

 

 

The post Sejko: Programi i SME-ve ndihmon në rritjen e kreditimit dhe forcimin e sipërmarrjes appeared first on Revista Monitor.

↗

SpanjĂ« – ArgjentinĂ«, shifrat pas finales sĂ« BotĂ«rorit FIFA 2026

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Spanja dhe Argjentina do të përballen në finalen e Kupës së Botës FIFA 2026 më 19 korrik.

Spanja, Kampione Europe, synon të fitojë titullin botëror për të dytën herë, ndërsa Argjentina do të përpiqet të arrijë fitoren e katërt dhe të mbrojtë titullin e fituar në Katar, katër vite më parë.

Kjo analizë krahason dy ekipet finaliste në një sërë treguesish, nga vlera e skuadrës dhe vlerësimet e lojtarëve te rritja në rrjetet sociale dhe ngarkesa e punës gjatë turneut.

Të dy finalistet arrijnë në finale pa pësuar humbje, në kontrast me herën e fundit kur secila prej tyre ngriti trofeun: Spanja humbi ndeshjen e saj të parë kundër Zvicrës në vitin 2010, ndërsa Argjentina e nisi turneun në 2022 me një humbje ndaj Arabisë Saudite.

 

 

Krahasimi i finalistëve

Spanja dhe Argjentina mbërritën në Amerikën e Veriut, përkatësisht në vendin e dytë dhe të parë në renditjen zyrtare botërore të FIFA, (FIFA World Ranking), në një finale në lartësinë e pritshmërive.

Sipas platformĂ«s sĂ« vlerĂ«simit tĂ« lojtarĂ«ve tĂ« Football Benchmark, para turneut, ekipi i SpanjĂ«s vlente 1.47 miliardĂ« euro, thuajse 80% mĂ« shumĂ« se ekipi i ArgjentinĂ«s – 818 milionĂ« euro.

Skuadra europiane udhëhiqet nga Lamine Yamal, futbollisti më i çmuar në futbollin botëror, me vlerë 292,2 milionë euro. Mosha e lojtarëve të Spanjës është ndjeshëm më e re, me moshë mesatare 26.7 vjeç krahasuar me 29.1 vjeç të Argjentinës, futbollistës e së cilës janë ndër më të moshuarit në turne.

Në fushë, Argjentina ka qenë ekipi më produktiv në sulm, duke shënuar 19 gola në shtatë ndeshje (më shumë se çdo ekip tjetër në turne). Lionel Messi ka qenë protagonisti i kësaj paraqitjeje pozitive, me tetë gola dhe katër asiste. Tetë golat e tij e vendosin atë në barazim me Kylian Mbappé si golashënuesin më të mirë të turneut.

Rrugëtimi i Spanjës drejt finales mbështetet te zotërimi i topit dhe kontrolli e mbrojtjes, duke pësuar vetëm një gol (më pak se të gjithë në turne). Mikel Oyarzabal është golashënuesi i ekipit, me pesë gola, ndërsa Marc Cucurella dhe Dani Olmo ndajnë vendin e parë me nga dy asiste secili.

Ekipet finaliste dallojnë ndjeshëm edhe në rrjetet sociale. Lojtarët e ekipit të Argjentinës kanë në total 667 milionë ndjekës në Instagram, krahasuar me 140 milionë për Spanjën.

Ky ndryshim i madh vjen vetëm nga Messi, i cili numëron më shumë se 512 milionë ndjekës në Instagram.

 

 

Shtatë lojtarë spanjollë përbëjnë formacionin ideal me vlerë totale 1 miliard euro

ShtatĂ« nga njĂ«mbĂ«dhjetĂ« vendet nĂ« formacionin ideal mĂ« tĂ« çmuar janĂ« tĂ« zĂ«na nga lojtarĂ« spanjollĂ« – dĂ«shmi e hendekut tĂ« ndjeshĂ«m tĂ« vlerĂ«s mes dy skuadrave. Lamine Yamal ështĂ« futbollisti me vlerĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« nĂ« finale.

Pranë Yamal janë bashkëkombësit e tij Pedri (139 milionë euro) dhe Pau Cubarsí (110 milionë euro). Tek ekipi i Argjentinës, lojtarët me vlerën më të lartë janë Enzo Fernåndez (104 milionë euro) dhe Juliån Álvarez (88 milionë euro).

Vlera e kombinuar e njëmbëdhjetëshes është mbi 1 miliard euro.

 

 

Argjentina regjistron rritjen më të madhe në mediat sociale

Kupa e Botës ka sjellë një rritje dukshëm më të madhe në Instagram për Argjentinën sesa për Spanjën, si në nivel skuadre, ashtu edhe në nivel lojtarësh.

 

 

Numri i ndjekësve në llogarinë (account) zyrtare të kombëtares së Argjentinës u rrit me 2.4 milionë midis 11 qershorit dhe 14 korrikut, duke regjistruar një rritje prej 16.2%, në 17.2 milionë. Spanja shtoi 500,000 ndjekës gjatë së njëjtës periudhë, duke shënuar rritje prej 6.7% në 8 milionë.

 

 

E njëjta tendencë vërehet edhe mes lojtarëve kryesorë. Pesë lojtarët argjentinas me rritjen më të madhe të follower shtuan së bashku 11.8 milionë ndjekës, më shumë se dyfishi krahasuar me 5.6 milionë ndjekës që fituan pesë lojtarët kryesorë të Spanjës.

Pjesa më e madhe e kësaj diference vjen nga Lionel Messi, i cili vetëm ai fitoi 6 milionë ndjekës, ndërsa Juliån Álvarez, Emiliano Martínez, Leandro Paredes dhe Lisandro Martínez fituan secili më shumë se një milion ndjekës.

 

Lojtarët me ngarkesën më të madhe të punës deri në final

Nuk është surprizë që një portier udhëheq klasifikimin e minutave të luajtura në mesin e gjithë finalistëve. Emiliano Martínez ka qenë në fushë për të gjitha 795 minutat e rrugëtimit të skuadrës së tij drejt finales. Shoku i skuadrës, Alexis Mac Allister, renditet i dyti me 730 minuta.

TĂ« dhĂ«nat nxjerrin nĂ« pah edhe stabilitetin e formacionit titullar tĂ« SpanjĂ«s. PesĂ« lojtarĂ« spanjollĂ« figurojnĂ« ndĂ«r tetĂ« lojtarĂ«t mĂ« tĂ« pĂ«rdorur, – Marc Cucurella, Unai SimĂłn dhe Pau Cubarsí tĂ« cilĂ«t regjistrojnĂ« nga 717 minuta secili, ndĂ«rsa Aymeric Laporte dhe Rodri e kanĂ« kaluar pragun e 700 minutave.

Spanja dhe Argjentina shkojnë në finale me profile shumë të ndryshme.

MĂ« 19 korrik, megjithatĂ«, tĂ« gjitha kĂ«to dallime do t’ia lĂ«nĂ« vendin njĂ« objektivi tĂ« vetĂ«m: tĂ« bĂ«hen KampionĂ« Bote!

 

 

/ Football Benchmark

 

 

 

The post SpanjĂ« – ArgjentinĂ«, shifrat pas finales sĂ« BotĂ«rorit FIFA 2026 appeared first on Revista Monitor.

↗

BKT shpallet “Banka mĂ« e MirĂ« nĂ« ShqipĂ«ri” nĂ« Euromoney Awards for Excellence 2026

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Banka KombĂ«tare Tregtare Ă«shtĂ« shpallur “Banka mĂ« e MirĂ« nĂ« ShqipĂ«ri” nĂ« çmimet prestigjioze Euromoney Awards for Excellence 2026, duke vlerĂ«suar performancĂ«n e fortĂ« financiare tĂ« BankĂ«s, inovacionin e vazhdueshĂ«m dhe ndikimin pozitiv te klientĂ«t nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ«. Kjo Ă«shtĂ« hera e tetĂ« qĂ« BKT vlerĂ«sohet nga Euromoney me çmimin “Banka mĂ« e MirĂ« nĂ« ShqipĂ«ri”.

Prej më shumë se 30 vitesh, Euromoney Awards for Excellence vlerëson institucionet financiare që vendosin standarde globale në performancë, inovacion dhe shërbim ndaj klientit. Fituesit përzgjidhen përmes një procesi të strukturuar kërkimor dhe krahasues, të bazuar në tregues të matshëm, aplikime të detajuara dhe vlerësimin e institucioneve kundrejt homologëve të tyre.

Euromoney e cilësoi vitin 2025 si një vit veçanërisht të suksesshëm për BKT-në, gjatë të cilit Banka ndërthurur rritjen e fortë financiare me inovacionin e orientuar në segmentet e bankingut individual dhe atij të biznesit.

Aktivet totale të BKT-së arritën në 6.7 miliardë USD në fundin e vitit 2025, duke shënuar një rritje prej 23% krahasuar me vitin 2024, ndërsa depozitat u rritën me 20% në terma vjetorë, duke arritur në 5.5 miliardë USD. Kjo rritje forcoi më tej bazën e financimit dhe kapacitetin kreditues të Bankës. BKT regjistroi gjithashtu një fitim në baza individuale prej 97.4 milionë USD dhe një kthim mbi kapitalin prej 23.8%.

Çmimi u tĂ«rhoq nga z. Mehmet Usta, Kryetar i Bordit tĂ« DrejtorĂ«ve tĂ« BKT-sĂ«, z. Seyhan Pencablıgil, Drejtor i PĂ«rgjithshĂ«m dhe AnĂ«tar i Bordit tĂ« DrejtorĂ«ve tĂ« BKT-sĂ«, si dhe z. Esad Kamil Çalık, pĂ«rfaqĂ«sues i Çalık Holding.

“PĂ«r ne Ă«shtĂ« njĂ« burim i madh krenarie marrja e kĂ«tij çmimi prestigjioz, pikĂ«risht nĂ« momentin kur BKT hyn nĂ« shekullin e saj tĂ« dytĂ«,” u shpreh z. Mehmet Usta. “Pas kremtimit tĂ« 100-vjetorit tĂ« BankĂ«s nĂ« vitin 2025, ky vlerĂ«sim shĂ«non njĂ« fillim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r kapitullin e ri tĂ« historisĂ« sĂ« BKT-sĂ«. MbĂ«shtetja e vazhdueshme dhe vizioni afatgjatĂ« i Çalık Holding kanĂ« qenĂ« thelbĂ«sore nĂ« zhvillimin e BKT-sĂ«, duke i mundĂ«suar BankĂ«s tĂ« rritet, tĂ« sjellĂ« risi dhe tĂ« konsolidojĂ« mĂ« tej pozicionin e saj udhĂ«heqĂ«s nĂ« treg.”

“Ky vlerĂ«sim pĂ«rbĂ«n njĂ« arritje tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r BKT-nĂ« dhe pasqyron pĂ«rkushtimin e punonjĂ«sve tanĂ«, besimin e klientĂ«ve, udhĂ«heqjen e Bordit tĂ« DrejtorĂ«ve dhe fuqinĂ« e strategjisĂ« sonĂ« afatgjatĂ«,” u shpreh z. Seyhan Pencablıgil. “Shpallja si Banka mĂ« e MirĂ« nĂ« ShqipĂ«ri nga Euromoney na motivon tĂ« vijojmĂ« investimet nĂ« inovacion, digjitalizim dhe zgjidhje financiare tĂ« orientuara drejt klientit, tĂ« cilat mbĂ«shtesin individĂ«t, bizneset dhe ekonominĂ« shqiptare nĂ« tĂ«rĂ«si.”

Performanca e fortë e BKT-së gjatë vitit 2025 u mbështet nga inovacioni i vazhdueshëm në bankingun individual dhe atë të biznesit. Banka zgjeroi aksesin në financim, prezantoi shërbime digjitale më të shpejta dhe më të përshtatshme, si dhe u mundësoi klientëve hapjen e llogarive dhe plotësimin e dokumentacionit në distancë. Në segmentin e bankingut të korporatave,përmirësimet në shërbimet e pagesave dhe kredive dokumentare për tregtinë nxitën përdorimin më të gjerë të kanaleve digjitale, ndërsa transfertat ndërkombëtare shënuan një rritje vjetore prej 39%, duke përforcuar kështu angazhimin e BKT-së për shërbime bankare efikase, të sigurta dhe të orientuara drejt klientit.

Çmimi i Euromoney pĂ«rforcon pozicionin e BKT-sĂ« si njĂ« nga institucionet financiare udhĂ«heqĂ«se nĂ« ShqipĂ«ri dhe vlerĂ«son aftĂ«sinĂ« e saj pĂ«r tĂ« ndĂ«rthurur rritjen e qĂ«ndrueshme financiare me inovacionin praktik dhe shĂ«rbimin cilĂ«sor ndaj klientit.

Ky vlerĂ«sim u bĂ« edhe mĂ« domethĂ«nĂ«s me shpalljen e BKT Kosova si “Banka mĂ« e MirĂ« nĂ« KosovĂ«â€, duke konfirmuar angazhimin e BKT-sĂ« pĂ«r performancĂ« tĂ« lartĂ«, zhvillim tĂ« vazhdueshĂ«m dhe ofrimin e shĂ«rbimeve bankare cilĂ«sore e tĂ« orientuara drejt klientit nĂ« tĂ« dy tregjet.

Banka Kombëtare Tregtare është banka më e madhe në Shqipëri dhe ofron një gamë të plotë produktesh dhe shërbimesh bankare për klientët individë, bizneset dhe korporatat. Përmes investimeve të vazhdueshme në teknologji, inovacion dhe përvojën e klientit, BKT synon të ofrojë zgjidhje financiare të sigurta, të aksesueshme dhe moderne, duke kontribuar njëkohësisht në zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë shqiptare.

 

 

 

The post BKT shpallet “Banka mĂ« e MirĂ« nĂ« ShqipĂ«ri” nĂ« Euromoney Awards for Excellence 2026 appeared first on Revista Monitor.

↗

Ulen me 1.2 miliardë euro fondet e rimëkëmbjes në Rumani

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Qeveria rumune miratoi së fundmi rishikimin e tretë dhe të fundit të Planit Kombëtar të Rimëkëmbjes dhe Reziliencës (PNRR), duke ulur komponentin e huave me 1.2 miliardë euro. Sipas Economedia, kjo e çon fondin total të akorduar nga Bashkimi Europian në 20.2 miliardë euro.

Sipas planit të rishikuar, Rumania mund të përfitojë 13.6 miliardë euro grante dhe 6.6 miliardë euro hua, me kusht që të zbatojë 66 reforma dhe të përmbushë 385 objektiva dhe etapa. Nëntë prej reformave kërkojnë miratimin e legjislacionit.

Pas disbursimit më të fundit prej 2.25 miliardë eurosh më 23 qershor, në kuadër të kërkesës së katërt për pagesë të paraqitur në dhjetor, Rumania ka marrë deri tani 13 miliardë euro, ose 61% të shumës totale të disponueshme.

Vendi ka tërhequr tashmë 8.7 miliardë euro nga grantet dhe 4.3 miliardë euro nga huatë.

ShpĂ«rndarja e 7.7 miliardĂ« eurove tĂ« mbetura varet nga pĂ«rmbushja e nĂ«ntĂ« objektivave kyç, tha kryeministri Ilie Bolojan nĂ« prill. Ministri i Investimeve dhe Projekteve Europiane, Dragoș PĂźslaru, deklaroi se katĂ«r prej tyre janĂ« nĂ« Parlament, ndĂ«rsa tre tĂ« tjera janĂ« nĂ« fazĂ«n pĂ«rfundimtare tĂ« konsultimeve me Komisionin Europian. Ligji pĂ«r pagat nĂ« sektorin publik, njĂ« nga nĂ«ntĂ« kushtet kryesore, mbetet ende pa zgjidhje.

The post Ulen me 1.2 miliardë euro fondet e rimëkëmbjes në Rumani appeared first on Revista Monitor.

↗

Sunny Hill publikon çmimet: Biletat treditore nga 195-800 euro

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Për tri ditë festival, deri në 120 euro vetëm për parking

 

Parkingu i rregullt kushton 60 euro për tri ditët e festivalit, ndërsa VIP Parking kushton 120 euro për tri ditë. Edhe biletat e festivalit shiten vetëm si paketa treditore. Aktualisht, bileta e rregullt kushton 195 euro, ndërsa ekzistojnë edhe kategori VIP që arrijnë deri në 800 euro.

 

 Festivali Sunny Hill ka publikuar detajet për edicionin e sivjetmë, i cili do të mbahet më 31 korrik, 1 dhe 2 gusht në Sunny Hill Festival Park në Bërnicë të Poshtme të Prishtinës.

Organizatorët presin dhjetëra mijëra vizitorë, ndërsa në skenë do të performojnë emra të njohur ndërkombëtarë si Katy Perry, Lewis Capaldi, Martin Garrix, Adam Port & Rampa (Keinemusik), PAWSA dhe Seth Troxler, krahas artistëve të tjerë vendorë dhe të huaj.

Për dallim nga vitet e kaluara, vëmendje të madhe kanë tërhequr edhe çmimet për parkimin e automjeteve.

Sipas informacioneve të publikuara në faqen zyrtare të festivalit, vizitorët që dëshirojnë të shkojnë me veturë duhet të blejnë paraprakisht biletë për parking.

Parkingu i rregullt kushton 60 euro për tri ditët e festivalit, ndërsa VIP Parking kushton 120 euro për tri ditë dhe përfshin hyrje të veçantë pranë zonës së festivalit.

Vetë organizatorët rekomandojnë që vizitorët të përdorin autobusët e organizuar, duke paralajmëruar se numri i vendeve të parkimit është i kufizuar.

Edhe biletat e festivalit shiten vetëm si paketa treditore. Aktualisht, bileta e rregullt kushton 195 euro, ndërsa ekzistojnë edhe kategori VIP që arrijnë deri në 800 euro.

Nuk dihet ende sa është numri i biletave të shitura, pasi as organizatorët dhe askush nuk ka dhënë detaje. Në faqen zyrtare thuhet se paketa e rregullt, që kushton 195 euro për tre ditë po shitet me shpejtëse, ndërsa për të tjerat ka vende të lira.

Sunny Hill Festival edhe kĂ«tĂ« vit do t’i kushtojĂ« njĂ« vĂ«mendje tĂ« veçantĂ« skenĂ«s shqiptare, duke sjellĂ« njĂ« listĂ« tĂ« pasur me artistĂ« tĂ« njohur dhe emra tĂ« rinj qĂ« do tĂ« performojnĂ« para publikut nĂ« PrishtinĂ«.

Në mesin e artistëve shqiptarë që do të ngjiten në skenë janë disa nga emrat më të mëdhenj të muzikës vendore përfshirë: Dhurata Dora, Ledri Vula, Lumi B, Lyrical Son, MC Kresha dhe Buta.

PjesĂ« e festivalit do tĂ« jenĂ« edhe artistĂ« tĂ« tjerĂ« si Eko, Sahati dhe grupi legjendar “AsgjĂ« Sikur Dielli”, tĂ« cilĂ«t pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« stile tĂ« ndryshme muzikore dhe sjellin njĂ« tjetĂ«r dimension nĂ« programin e festivalit.

Sunny Hill do të jetë gjithashtu një mundësi për publikun që të zbulojë dhe të mbështesë emra të rinj të skenës shqiptare.

NĂ« skenĂ« do tĂ« performojnĂ« Bana Zahiti, ErĂ«za Çerkini, La Fazani, Rreze, SytĂ«, AnitĂ«, Art Haliti, Jolle, Ilo, Caboo dhe Uran B, artistĂ« qĂ« po sjellin energji tĂ« re nĂ« muzikĂ«n moderne shqiptare.

NjĂ« nga emrat qĂ« ka tĂ«rhequr vĂ«mendje Ă«shtĂ« edhe Gjin Lipa, vĂ«llai i superyllit ndĂ«rkombĂ«tar Dua Lipa, i cili do tĂ« jetĂ« pjesĂ« e ‘C4 Stage’.

Prania e tij në festival shton edhe më shumë interesin për skenën e artistëve dhe krijuesve të rinj shqiptarë.

Me këtë përzgjedhje artistësh, Sunny Hill Festival synon të pasqyrojë larminë e muzikës shqiptare, duke bashkuar emra të afirmuar me talente të reja.

Sunny Hill është një nga festivalet më të mëdha ndërkombëtare të muzikës në Evropën Juglindore, që organizohet çdo verë në Prishtinë dhe sjell emra të njohur të skenës botërore.

Edicioni i sivjetmë premton një program të pasur me emra të njohur të skenës botërore. Në natën e parë, skenën kryesore do ta udhëheqë superylli i muzikës pop Katy Perry, ndërsa në natën e dytë do të performojë kantautori skocez Lewis Capaldi.

Kulmi i festivalit do të jetë nata e tretë, kur publiku do të ketë mundësinë të shijojë performancën e DJ-it dhe producentit me famë botërore Martin Garrix, i cili rikthehet në Prishtinë si një nga emrat më të mëdhenj të muzikës elektronike.

Me kombinimin e artistëve ndërkombëtarë dhe emrave më të suksesshëm të skenës shqiptare, Sunny Hill Festival 2026 pritet të jetë një prej ngjarjeve më të rëndësishme muzikore të verës në Kosovë dhe rajon.

Festivali u tentua të behet edhe në Shqipëri dhe u organizua vetëm një vit, në gusht 2022, për shkak të një problemi me fushën në Kosovë, por nuk pati interesin e pritur edhe për shkak të mungesës së performancës nga artisja me famë globale, Dua Lipa. Pas këtij viti, ai vijoi të organizohej në Kosovë, ku ka rezultuar më i suksesshëm.

The post Sunny Hill publikon çmimet: Biletat treditore nga 195-800 euro appeared first on Revista Monitor.

↗

Punonjësit tregojnë përvojat më të këqija me shefat toksikë

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Debati pĂ«r “quiet quitting” – prirjen e punonjĂ«sve pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« vetĂ«m detyrat bazĂ« tĂ« punĂ«s, pa marrĂ« pĂ«rsipĂ«r angazhime shtesĂ« – ka hapur njĂ« diskutim mĂ« tĂ« gjerĂ« pĂ«r kulturĂ«n toksike nĂ« kompani dhe menaxhimin e dobĂ«t, nĂ« njĂ« kohĂ« kur organizatat po pĂ«rpiqen tĂ« konsolidojnĂ« modelet hibride tĂ« punĂ«s.

Disa drejtues kanë argumentuar se ideja që punonjësit duhet të jenë më të hapur dhe autentikë në vendin e punës ka dhënë efekt të kundërt, duke krijuar ekipe më të fragmentuara. Të tjerë, ndërkohë, e kanë përdorur këtë koncept për të justifikuar sjellje të papërshtatshme.

WorkLife bisedoi me punonjĂ«s qĂ« e konsiderojnĂ« veten pjesĂ« tĂ« fenomenit “quiet quitting”, me tĂ« tjerĂ« qĂ« kanĂ« dhĂ«nĂ« dorĂ«heqjen dhe me disa qĂ« po e shqyrtojnĂ« ende kĂ«tĂ« mundĂ«si, pĂ«r tĂ« kuptuar se çfarĂ« i shtyu drejt kĂ«tyre vendimeve.

PĂ«r shkak tĂ« frikĂ«s se dĂ«shmitĂ« mund t’u dĂ«mtonin karrierĂ«n, tĂ« gjithĂ« folĂ«n nĂ« kushte anonimiteti. RrĂ«fimet e tyre hedhin dritĂ« mbi disa prej formave mĂ« problematike tĂ« menaxhimit nĂ« vendin e punĂ«s.

Drejtues që poshtërojnë dhe frikësojnë stafin

Gjashtë muaj më parë, Luca (emër i ndryshuar), u diplomua dhe nisi punë në një agjenci marketingu në Londër si specialist i ri i llogarive të klientëve.

Vetëm tani ai po kupton sa toksike është kultura e kompanisë, pjesërisht sepse kolegët janë përpjekur ta fshehin këtë realitet nga punonjësit e rinj.

“Disa kolegĂ« me pĂ«rvojĂ« bĂ«nĂ« çmos pĂ«r tĂ« na mbrojtur mua dhe punonjĂ«sit e tjerĂ« tĂ« rinj nga sjellja e drejtuesve”, tha ai. “Por Ă«shtĂ« e pamundur tĂ« fshihet gjithçka.”

Një nga sinjalet e para alarmuese ishte qarkullimi jashtëzakonisht i lartë i stafit. Kur Luca kontaktoi ish-kolegët për të kuptuar arsyet e largimit, zbuloi një model të përsëritur.

“NjĂ« drejtues i lartĂ« i kompanisĂ« poshtĂ«ronte njerĂ«zit, i fyente personalisht dhe madje ngacmonte seksualisht punonjĂ«sit,” tha ai. “NĂ«se do tĂ« rendisje tĂ« gjitha stereotipet negative qĂ« lidhen me fjalĂ«n CEO, do tĂ« kishe njĂ« pĂ«rshkrim tĂ« saktĂ« tĂ« sjelljes sĂ« tij.”

Sipas tij, problemi përkeqësohej nga fakti se nuk ekzistonte asnjë mekanizëm për raportimin e shqetësimeve.

“Askush nuk donte tĂ« rrezikonte vendin e punĂ«s dhe burimi i problemit ishte vetĂ« drejtimi i kompanisĂ«,” shtoi Luca.

Pasojat ishin të dukshme. Punonjësit humbnin besimin në vetvete, sidomos kur kritikoheshin ose poshtëroheshin publikisht përpara klientëve.

“NĂ«se tĂ« quajnĂ« idiot, vĂ«nĂ« nĂ« dyshim aftĂ«sitĂ« e tua profesionale ose tallin idetĂ« e tua para klientĂ«ve, kjo tĂ« shkatĂ«rron vetĂ«besimin,” tha ai.

Sipas Lucas, shumë kolegë kaluan brenda pak javësh nga njerëz energjikë dhe të motivuar në punonjës të stresuar dhe negativë.

 

Kur nuk ka ku të ankohesh

Një histori e ngjashme vjen nga Rebecca (emër i ndryshuar), profesioniste e komunikimit në industrinë e sportit dhe argëtimit.

Ajo tregon se kishte një menaxhere të lartë që ushtronte vazhdimisht presion psikologjik ndaj stafit.

“Ishte veçanĂ«risht agresive ndaj grave mbi 40 vjeç, por nĂ« fakt nuk pĂ«lqehej nga askush nĂ« organizatĂ«,” tha Rebecca.

Një nga episodet që ajo kujton është kur mori një email në orën 22:55 të mbrëmjes me kërkesën për të përfunduar një detyrë deri në 08:30 të mëngjesit, ndonëse orari i saj zyrtar fillonte në 09:30.

“Shkova nĂ« punĂ« nĂ« 09:15 dhe gjeta menaxheren dhe CEO-n duke mĂ« pyetur pse nuk e kisha kryer detyrĂ«n. AsnjĂ«ri prej tyre nuk e dinte se kĂ«rkesa ishte dĂ«rguar pothuajse nĂ« mesnatĂ«,” tha ajo.

Situata u përkeqësua deri në atë pikë sa Rebecca jetonte me ankthin e çdo telefonate apo mesazhi nga menaxherja.

“Kisha frikĂ« sa herĂ« qĂ« shfaqej emri i saj nĂ« telefon, sepse prisja tĂ« kritikohem pĂ«r diçka tjetĂ«r.”

Edhe pse shumë drejtues të tjerë e pranonin se sjellja e saj ishte problematike dhe se punonjës të talentuar largoheshin për shkak të saj, ajo kishte mbështetjen e CEO-s.

“CEO e kishte tĂ« preferuar dhe nuk merrte seriozisht ankesat pĂ«r bullizĂ«m apo ngacmime,” tha Rebecca.

Problemi përkeqësohej nga mungesa e kanaleve të besueshme për raportimin e rasteve.

“Ata qĂ« ankoheshin nĂ« burimet njerĂ«zore pĂ«rfundonin, rastĂ«sisht, nĂ« listĂ«n e shkurtimeve tĂ« stafit. Edhe unĂ« mes tyre,” shtoi ajo.

Rebecca kishte rrëfyer te një koleg se ndihej në gjendje të rënduar psikologjike dhe kishte mendime vetëdëmtuese. Informacioni arriti te departamenti i burimeve njerëzore, por reagimi i kompanisë nuk ishte ai që priste.

Ajo thotë se u thirr papritur në një takim me CEO-n, pa asnjë person mbështetës pranë.

“Ai mĂ« tha se nĂ«se nuk mĂ« pĂ«lqente mĂ«nyra si funksiononin gjĂ«rat, mund tĂ« largohesha. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, mĂ« pĂ«rzgjodhĂ«n pĂ«r largim nga puna.”

Më vonë, Rebecca kërkoi ndihmën e një avokati të specializuar në marrëdhëniet e punës dhe kompania arriti marrëveshje financiare me të për të shmangur një përballje ligjore.

Megjithatë, përvoja vazhdon ta shqetësojë edhe sot.

 

Mikromenaxhim dhe mungesë mbështetjeje

Laura, profesore universitare me kontratë të përhershme në një universitet amerikan, tregon se është përballur gjithashtu me një kulturë toksike të krijuar nga drejtimi i dobët.

Sipas saj, drejtuesit akademikë ishin të zhytur në politika të brendshme dhe shfaqnin sjellje të tepruara mikromenaxhimi.

“DekanĂ«t dhe zĂ«vendĂ«sdekanĂ«t kontrollonin çdo detaj dhe shpesh reagonin emocionalisht nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« tepruar,” tha ajo.

Pandemia e COVID-19 detyroi universitetet të eksperimentonin me forma të reja mësimdhënieje, duke shtuar pasigurinë dhe presionin mbi drejtuesit.

“Drejtuesit, tĂ« pasigurt se si duhej tĂ« organizonin mĂ«simin online dhe hibrid gjatĂ« pandemisĂ«, reaguan duke shtuar kontrollin mbi çdo detaj,” tha Laura.

Pasojat ishin rënia e moralit dhe ulja e produktivitetit.

Ajo përshkruan një mjedis ku email-et e vazhdueshme, kërkesat për takime dhe kontrolli i tepruar pengonin vetë punën që drejtuesit pretendonin se donin të përmirësonin.

Pavarësisht se kishte siguri të plotë punësimi deri në pension, Laura vendosi se nuk mund ta duronte më këtë kulturë organizative.

Pas një periudhe reflektimi gjatë pushimeve verore, ajo dorëzoi dorëheqjen në fillim të shtatorit.

 

Respekti mbetet themeli

Pavarësisht ndryshimeve mes këtyre rasteve, mesazhi që del nga të gjitha është i njëjtë: kultura toksike në vendin e punës nuk krijohet vetëm nga ngarkesa apo presioni, por nga mënyra se si drejtuesit trajtojnë njerëzit.

Siç e përmbledh Luca:

“NjĂ« vend i mirĂ« pune ndĂ«rtohet mbi respektin. TingĂ«llon e thjeshtĂ«, por pavarĂ«sisht pozicionit qĂ« kanĂ«, njerĂ«zit duhet t’i trajtojnĂ« kolegĂ«t me dinjitet dhe respekt bazĂ« njerĂ«zor.”/ Work Life

 

The post Punonjësit tregojnë përvojat më të këqija me shefat toksikë appeared first on Revista Monitor.

↗

Raiffeisen Bank Shqipëri vlerësohet me tre çmime nga Euromoney Awards for Excellence 2026

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito
  • Njohje ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r lidershipin nĂ« bankingun korporativ, transformimin digjital dhe financimin e qĂ«ndrueshĂ«m
  • Çmimet pasqyrojnĂ« investimet e vazhdueshme tĂ« bankĂ«s nĂ« teknologji, inovacion dhe pĂ«rvojĂ«n e klientit

Raiffeisen Bank Shqipëri është vlerësuar me tre nga çmimet më prestigjioze ndërkombëtare të industrisë bankare në kuadër të Euromoney Awards for Excellence 2026, duke u shpallur:

  • “Banka mĂ« e MirĂ« pĂ«r Korporatat nĂ« ShqipĂ«ri”
  • “Banka mĂ« e MirĂ« Digjitale nĂ« ShqipĂ«ri”
  • “Banka mĂ« e MirĂ« pĂ«r ESG nĂ« ShqipĂ«ri”

Këto vlerësime përfaqësojnë një njohje të rëndësishme ndërkombëtare për strategjinë që Raiffeisen Bank ka ndjekur ndër vite, duke investuar vazhdimisht në transformimin digjital, zhvillimin e zgjidhjeve inovative për klientët, mbështetjen e biznesit shqiptar dhe promovimin e një modeli bankar të bazuar në qëndrueshmëri. Ato konfirmojnë rolin e bankës si një partner i besueshëm për individët, bizneset dhe institucionet, si edhe pozicionin e saj si një nga institucionet financiare lider në vend.

Çmimi ” Banka mĂ« e mirĂ« pĂ«r Korporatat nĂ« ShqipĂ«ri ” vlerĂ«son lidershipin e Raiffeisen Bank nĂ« ofrimin e shĂ«rbimeve moderne pĂ«r klientĂ«t korporatĂ«. PĂ«rmes platformave tĂ« avancuara digjitale, proceseve tĂ« automatizuara, zgjidhjeve inovative, financimit dhe integrimit me standardet mĂ« tĂ« avancuara europiane tĂ« pagesave, banka u mundĂ«son bizneseve tĂ« operojnĂ« mĂ« shpejt, mĂ« sigurt dhe me efikasitet mĂ« tĂ« lartĂ«.

VlerĂ«simi “Banka mĂ« e mirĂ« Digjitale nĂ« ShqipĂ«ri ” Ă«shtĂ« rezultat i investimeve tĂ« vazhdueshme nĂ« teknologji dhe inovacion. Platformat Raiffeisen ON dhe Raiffeisen Youth, shĂ«rbimet plotĂ«sisht online, proceset e automatizuara tĂ« kreditimit, investimeve dhe pagesave, migrimi nĂ« cloud, si edhe zhvillimi i vazhdueshĂ«m i produkteve digjitale, kanĂ« krijuar njĂ« eksperiencĂ« bankare moderne, intuitive dhe tĂ« sigurt, duke vendosur standarde tĂ« reja nĂ« tregun bankar shqiptar.

NdĂ«rsa çmimi ” Banka mĂ« e mirĂ« pĂ«r ESG nĂ« ShqipĂ«ri ” vlerĂ«son angazhimin afatgjatĂ« tĂ« bankĂ«s pĂ«r tĂ« integruar parimet mjedisore, sociale dhe tĂ« qeverisjes (ESG) nĂ« çdo aspekt tĂ« aktivitetit tĂ« saj. PĂ«rmes financimit tĂ« projekteve tĂ« gjelbra, mbĂ«shtetjes sĂ« bizneseve nĂ« tranzicionin drejt ekonomisĂ« sĂ« qĂ«ndrueshme, partneriteteve me institucione financiare ndĂ«rkombĂ«tare dhe investimeve tĂ« vazhdueshme nĂ« komunitet, Raiffeisen Bank vazhdon tĂ« krijojĂ« ndikim pozitiv dhe vlerĂ« afatgjatĂ« pĂ«r klientĂ«t dhe shoqĂ«rinĂ«.

z.Christian Canacaris Drejtor i PĂ«rgjithshĂ«m i Raiffeisen Bank ShqipĂ«ri, u shpreh: “KĂ«to tre çmime janĂ« njĂ« vlerĂ«sim i rĂ«ndĂ«sishĂ«m ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«r rrugĂ«timin qĂ« kemi ndĂ«rtuar sĂ« bashku me klientĂ«t tanĂ« dhe pĂ«r pĂ«rkushtimin e jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« ekipit tĂ« Raiffeisen Bank ShqipĂ«ri. Ato konfirmojnĂ« se strategjia jonĂ« pĂ«r tĂ« investuar nĂ« teknologji, inovacion dhe zhvillim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m po sjell rezultate konkrete dhe po krijon vlerĂ« reale pĂ«r klientĂ«t tanĂ«.

Për ne, transformimi digjital nuk është vetëm zhvillim teknologjik, por një mënyrë për ta bërë bankingun më të thjeshtë, më të shpejtë dhe më të aksesueshëm. Mbështetja e biznesit nuk matet vetëm me financimin që ofrojmë, por edhe me aftësinë për të ndihmuar sipërmarrjet të rriten dhe të bëhen më konkurruese. Ndërsa qëndrueshmëria nuk është një objektiv më vete, por një përgjegjësi që udhëheq mënyrën se si ndërtojmë të ardhmen.

Ky vlerĂ«sim na motivon tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« investojmĂ« me tĂ« njĂ«jtin pĂ«rkushtim, duke sjellĂ« zgjidhje inovative dhe duke mbetur partneri mĂ« i besueshĂ«m financiar pĂ«r klientĂ«t tanĂ« dhe pĂ«r zhvillimin e ekonomisĂ« shqiptare.”

Tre çmimet e fituara këtë vit përfaqësojnë tre shtyllat strategjike mbi të cilat Raiffeisen Bank Shqipëri po ndërton të ardhmen e saj: mbështetjen e biznesit, transformimin digjital dhe zhvillimin e qëndrueshëm. Ato janë një konfirmim se inovacioni, përgjegjësia dhe orientimi drejt klientit mbeten në qendër të vizionit të bankës për të krijuar vlerë afatgjatë për klientët, partnerët dhe komunitetin.

Euromoney Awards for Excellence konsiderohen ndër vlerësimet më prestigjioze në industrinë financiare globale. Për më shumë se tre dekada, ato vlerësojnë institucionet financiare që dallohen për performancën, inovacionin, cilësinë e shërbimeve, transformimin e biznesit dhe ndikimin që krijojnë në tregjet ku operojnë.

 

The post Raiffeisen Bank Shqipëri vlerësohet me tre çmime nga Euromoney Awards for Excellence 2026 appeared first on Revista Monitor.

↗

“Dyfisho SipĂ«rmarrjen”: 250 mln euro kredi pĂ«r bizneset me interes 2-3% dhe afat deri 10 vite

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

ËshtĂ« prezantuar sot nisja e programit “Dyfisho SipĂ«rmarrjen TĂ«nde”, njĂ« skemĂ« financimi qĂ« synon tĂ« mbĂ«shtesĂ« ndĂ«rmarrjet e vogla dhe tĂ« mesme pĂ«r zgjerimin e aktivitetit, rritjen e investimeve dhe forcimin e konkurrueshmĂ«risĂ« sĂ« tyre nĂ« tregjet evropiane.

Programi do të ketë në dispozicion një fond prej 250 milionë eurosh, me mundësi rritjeje në varësi të kërkesës nga bizneset. Financimi do të ofrohet me norma interesi nga 2% deri në 3%, ndërsa qeveria do të mbulojë deri në 70% të kolateralit për bizneset që plotësojnë kriteret.

Kredia do të ketë një afat maturimi deri në 10 vite, ndërsa vlera maksimale e financimit për një biznes do të arrijë deri në 2 milionë euro.

Kryeministri Edi Rama tha se programi synon t’u japĂ« mĂ« shumĂ« mundĂ«si ndĂ«rmarrjeve tĂ« vogla dhe tĂ« mesme pĂ«r t’u zgjeruar dhe pĂ«r tĂ« rritur kapacitetet e tyre.

Sipas tij, nĂ« kĂ«tĂ« proces Ă«shtĂ« angazhuar edhe UNDP, pĂ«rmes sĂ« cilĂ«s do tĂ« ofrohet asistencĂ« nga ekspertĂ« ndĂ«rkombĂ«tarĂ« pĂ«r bizneset qĂ« kanĂ« ide dhe plane tĂ« besueshme, por qĂ« nuk kanĂ« kapacitetin pĂ«r t’i kthyer ato nĂ« projekte bindĂ«se pĂ«r bankat.

“Me kĂ«tĂ« program synojmĂ« t’u japim krah ndĂ«rmarrjeve tĂ« vogla dhe tĂ« mesme qĂ« tĂ« dyfishohen.

NĂ« kĂ«tĂ« proces kemi angazhuar edhe UNDP-nĂ«, ZyrĂ«n e Kombeve tĂ« Bashkuara nĂ« TiranĂ«, pĂ«rmes sĂ« cilĂ«s do tĂ« angazhojmĂ« ekspertĂ« ndĂ«rkombĂ«tarĂ« pĂ«r tĂ« asistuar bizneset qĂ« kanĂ« ide interesante dhe plane tĂ« besueshme, por nuk kanĂ« kapacitetin pĂ«r t’i kthyer ato nĂ« projekte bindĂ«se pĂ«r bankat. Koordinimi mes ekspertĂ«ve dhe bizneseve do tĂ« realizohet nga Ministria e EkonomisĂ«, KulturĂ«s dhe Inovacionit. Gjithashtu, nĂ« dispozicion pĂ«r elementĂ«t e programit Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« edhe njĂ« faqe online nga ministria.

ËshtĂ« planifikuar gjithashtu njĂ« cikĂ«l takimesh me bizneset pĂ«r t’i nxitur ato tĂ« pĂ«rfshihen nĂ« kĂ«tĂ« program. NĂ« tĂ«rĂ«si, Ă«shtĂ« njĂ« skuadĂ«r qĂ« ka objektiva tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, rol kyç kanĂ« edhe Ministria e Financave dhe Ministria e BujqĂ«sisĂ«.

Prioritet i qeverisë është nxitja e agro-përpunimit, pasi ky sektor ka shumë potencial dhe hapësira të pashfrytëzuara. Një element i ri i programit është edhe mbështetja e shoqërive të përbashkëta mes fermerëve dhe ndërmarrjeve të vogla e të mesme.

Në këtë program nuk do të kenë mundësi të aplikojnë ndërmarrjet e mëdha. Ai është konceptuar vetëm për financimin e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme.

Një tjetër linjë financimi është industria përpunuese në tërësi, transporti, logjistika dhe ekonomia dixhitale.

NĂ« jug tĂ« vendit, njĂ« emigrant i kthyer nga jashtĂ« ka krijuar njĂ« shoqĂ«ri tĂ« çobanĂ«ve tĂ« rinj, nĂ« njĂ« zanat shumĂ« tĂ« kĂ«rkuar nĂ« blegtori, njĂ« sektor qĂ« konsiderohet me risk. Ai ka krijuar njĂ« kompani me tĂ« rinj nĂ«n moshĂ«n 30 vjeç, tĂ« cilĂ«t punojnĂ« si çobanĂ«. Ata vijnĂ« nga realitete tĂ« ndryshme, por kanĂ« gjetur mundĂ«sinĂ« pĂ«r t’u punĂ«suar dhe zhvilluar nĂ« kĂ«tĂ« profesion. Objektivi i tij Ă«shtĂ« ta çojĂ« numrin e krerĂ«ve tĂ« bagĂ«tive deri nĂ« 100 mijĂ«. Ky Ă«shtĂ« njĂ« shembull qĂ« tregon se nuk mungojnĂ« idetĂ« dhe vullneti pĂ«r tĂ« ecur pĂ«rpara.

Po ashtu, në Lushnjë vepron një ndërmarrje e vogël që prodhon produkte kozmetike të certifikuara. Këto janë shembuj të ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme që kanë hyrë në treg, por kanë nevojë për financim për të zgjeruar aktivitetin e tyre.

Programi parashikon financim deri nĂ« 2 milionĂ« euro. Ne do t’i kushtojmĂ« vĂ«mendje tĂ« veçantĂ« monitorimit tĂ« tij dhe do tĂ« ngremĂ« njĂ« task-forcĂ« pĂ«r tĂ« analizuar periodikisht rezultatet dhe pĂ«r tĂ« identifikuar fushat ku programi ka nevojĂ« pĂ«r ndĂ«rhyrje apo pĂ«rmirĂ«sim.”

Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, tha se programi është ndërtuar mbi bazën e nevojave të biznesit dhe se konsultimet me sipërmarrësit kanë evidentuar si problematika kryesore normat e larta të interesit, kërkesat për kolateral dhe madhësinë e biznesit.

“Sot lançojmĂ« programin “Dyfisho SipĂ«rmarrjen TĂ«nde”, me qĂ«llim rritjen e investimeve pĂ«r zgjerimin e bizneseve nĂ« tregjet evropiane.

Programi është ndërtuar bazuar në nevojat e biznesit. Nga viti në vit, ekonomia është rritur mesatarisht me 4%. Në gjashtëmujorin e parë kemi 12 mijë sipërmarrje të reja. Këto shifra tregojnë se ekonomia ka potencial për zgjerim dhe për krijimin e vendeve të reja të punës.

Vizioni ynë për mbështetjen e sipërmarrjes është afatgjatë. Ne kërkojmë të jemi partnerë të biznesit.

E nisëm duke pyetur sipërmarrësit se cilat ishin problematikat e financimit. Sipas tyre, pengesat kryesore ishin normat e larta të interesit, kolaterali dhe madhësia e biznesit. Me këtë program i japim mundësi çdo biznesi të rrisë aktivitetin e tij, të fuqizojë kapacitetet dhe të sigurojë një rritje të qëndrueshme ekonomike.

Ky nuk është instrumenti i vetëm për të mbështetur biznesin në rrugën drejt Bashkimit Evropian. Ai synon veçanërisht ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, të cilat përbëjnë 97% të totalit të ndërmarrjeve aktive dhe sigurojnë rreth 80% të punësimit.

Nga sot tĂ« gjitha bizneset, qĂ« kanĂ« pasur interesim tĂ« lartĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« produkt, tĂ« interesohen pranĂ« sporteleve tĂ« bankave dhe tĂ« pyesin pĂ«r programin “Dyfisho SipĂ«rmarrjen”. Bizneset mund tĂ« interesohen pranĂ« sporteleve tĂ« bankave pĂ«r kushtet dhe afatet e aplikimit. Norma e interesit varion nga 2% deri nĂ« 3%, ndĂ«rsa deri nĂ« 70% tĂ« kolateralit mbulohet nga qeveria. Vlera e financimit Ă«shtĂ« deri nĂ« 2 mln euro dhe afati i maturimit Ă«shtĂ« deri nĂ« 10 vite”.

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, bëri të ditur se fondi prej 250 milionë eurosh është vënë në dispozicion dhe mund të zgjerohet nëse do të ketë kërkesë më të lartë nga bizneset. Sipas tij, sistemi bankar ka likuiditet të mjaftueshëm për rritjen e kreditimit, ndërsa kushtet e programit janë përmirësuar duke zgjatur afatin maksimal të financimit deri në 10 vite dhe duke rritur kufirin e kredisë deri në 2 milionë euro.

“Vlera totale e programit Ă«shtĂ« 250 mln euro e vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion dhe, nĂ«se do tĂ« jetĂ« e nevojshme, mund ta rrisim edhe mĂ« tej fondin e financimit.

Në fokus është mbështetja e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme. Kemi likuiditet të bollshëm në sistemin bankar. Raporti i kredisë ndaj depozitave është rreth 50%, çka tregon se ka potencial për rritjen e kreditimit të biznesit të vogël dhe të mesëm.

KĂ«tĂ« vit kemi rishikuar kushtet e zbatimit tĂ« programit, duke e zgjatur afatin maksimal tĂ« financimit deri nĂ« 10 vjet dhe duke rritur kufirin e kreditimit deri nĂ« 2 milion euro pĂ«r bizneset qĂ« plotĂ«sojnĂ« kriteret”, u shpreh Guvernatori Sejko.

Edhe Shoqata Shqiptare e Bankave e ka vlerësuar programin si një produkt të favorshëm financimi. Kryetari i saj, Bledar Shella, tha se bankat kanë nisur përgatitjet për trajtimin e aplikimeve dhe se sistemi bankar ka kapacitetet e nevojshme për të mbështetur bizneset shqiptare.

“Ky Ă«shtĂ« produkti mĂ« i favorshĂ«m i financimit nĂ« kĂ«to terma dhe kushte.

Portofoli i kredisë ka arritur në 10 miliardë euro, me një rritje prej 15%. Ne kemi përfituar nga rritja e ekonomisë, e cila është shoqëruar me një zhvillim të shëndetshëm financiar prej rreth 4%, ndërsa niveli i kredive me probleme ka zbritur në një nga nivelet më të ulëta.

Siç e përmendi edhe guvernatori, sistemi bankar ka likuiditetin e nevojshëm për të rritur kreditimin. Ne synojmë të kontribuojmë në zhvillimin e ekonomisë, modernizimin dhe rritjen e biznesit shqiptar.

Produkti Ă«shtĂ« mjaft i favorshĂ«m. TĂ« gjitha bankat kanĂ« nisur pĂ«rgatitjet pĂ«r trajtimin e aplikimeve pĂ«r kredi nĂ« kuadĂ«r tĂ« kĂ«tij programi”, pohoi ai.

 

The post “Dyfisho SipĂ«rmarrjen”: 250 mln euro kredi pĂ«r bizneset me interes 2-3% dhe afat deri 10 vite appeared first on Revista Monitor.

↗

5 ishuj alternativĂ« europianĂ« pĂ«r t’u zbuluar kĂ«tĂ« verĂ«

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Larg kontinentit dhe turmave të verës, këta pesë ishuj më pak të njohur ofrojnë një arratisje ndryshe.

 

Ishujt e EuropĂ«s i kanĂ« joshur prej kohĂ«sh udhĂ«tarĂ«t, qĂ« nga udhĂ«timet e Odiseut tĂ« Homerit nĂ«pĂ«r ishujt e Mesdheut, deri te njĂ« ishull i largĂ«t skocez qĂ« thuhet se frymĂ«zoi klasikun e shekullit XIX tĂ« Robert Louis Stevenson, “Ishulli i Thesarit”. NjĂ« shkĂ«putje nga kontinenti premton arratisje dhe zbulime tĂ« reja.

Edhe pse turizmi modern ka sjellĂ« turma qĂ« nĂ« kohĂ«n e Stevensonit do tĂ« ishin tĂ« paimagjinueshme, ende ka ishuj tĂ« pazbuluar pĂ«r t’u eksploruar.

Nga një parajsë italiane e verës te një arkipelag i qetë skandinav, këta janë pesë nga ishujt sekretë më të mirë të Europës.

1. Pantelleria, Itali

E vendosur mes SiçilisĂ« dhe bregdetit tunizian, Pantelleria njihet si “Perla e ZezĂ« e Mesdheut” falĂ« peizazhit tĂ« saj vullkanik. Pozicioni strategjik e ka bĂ«rĂ« ishullin objekt pĂ«rplasjesh mes fenikasve, bizantinĂ«ve, arabĂ«ve dhe spanjollĂ«ve. Sot, ai ofron qetĂ«si, me gjire tĂ« fshehura, porte peshkimi, vreshta dhe shtĂ«pi karakteristike prej guri vullkanik, tĂ« quajtura dammuso, disa prej tĂ« cilave janĂ« kthyer nĂ« hotele butik.

Kultivimi i rrushit nisi kur fenikasit sollën në ishull varietetin aromatik zibibbo, i cili u përshtat me tokën e pasur me minerale. Sot prodhohen verëra të bardha të thata dhe vera e ëmbël passito, ndërsa vreshtarët përdorin metodën tradicionale vite ad alberello, të mbrojtur nga UNESCO.

Shumë kantina ofrojnë mundësinë për të marrë pjesë në vjeljen e rrushit gjatë gushtit dhe shtatorit, me rezervim paraprak, si dhe degustime e ture gjatë gjithë verës. Veçanërisht piktoreske është kantina Donnafugata në fshatin Khamma, në verilindje, ku vreshtat shtrihen mbi tarraca vullkanike që zbresin drejt detit.

Si të shkoni: Gjatë verës ka fluturime për në Pantelleria nga Roma dhe Milano, ndërsa nga aeroportet e Palermos dhe Trapanit në Siçili operohen fluturime gjatë gjithë vitit. Tragete nisen nga Trapani, me udhëtimin më të shpejtë direkt që zgjat rreth dy orë e gjysmë.

 

2. Barra, Skoci

MbĂ«rritja nĂ« Barra Ă«shtĂ« njĂ« aventurĂ« mĂ« vete, pasi pista e aeroportit shtrihet mbi rĂ«rĂ«n e bardhĂ« tĂ« plazhit Traigh MhĂČr. Brigjet me ujĂ«ra ngjyrĂ« bruz shpesh krahasohen me destinacione tropikale, por era e freskĂ«t e Atlantikut tĂ« kujton menjĂ«herĂ« se ndodhesh nĂ« Hebridet e Jashtme. MegjithatĂ«, klima nuk e pengon jetĂ«n e egĂ«r, pasi ky ishull ku flitet edhe gjuha gaelike Ă«shtĂ« ndĂ«r vendet mĂ« tĂ« mira nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar pĂ«r tĂ« parĂ« gjitarĂ« detarĂ« dhe shpendĂ«.

Barra Ă«shtĂ« pjesĂ« e shtegut “Outer Hebrides Birds of Prey Trail”, i cili kalon mes fshatrave bujqĂ«sore dhe fushave tĂ« mbuluara me shqopĂ«. NĂ« qiell mund tĂ« shihen shqiponja tĂ« arta dhe shqiponja bishtbardha. Shtegu vazhdon drejt ishullit fqinj Eriskay, rreth 40 minuta larg me traget. GjatĂ« udhĂ«timit mund tĂ« dallohen skifterĂ« shtegtarĂ« dhe njĂ« grup delfinĂ«sh hundĂ«shishe, tĂ« njohur nga vendasit si “Barra Boys”.

Në zona të tjera të ishullit mund të shihni foka gri dhe foka të zakonshme në Seal Bay, ose të merrni pjesë në një safari detar përgjatë brigjeve jugore. Këtu jetojnë zogjtë puffin, ndërsa nga qershori deri në shtator mund të shihen edhe balena minke gjatë migrimit.

Si të shkoni: Tragete nisen çdo ditë nga Oban drejt Barrës, me udhëtimin më të shpejtë që zgjat më pak se pesë orë. Një alternativë janë fluturimet mes Glasgow-t dhe Barrës, të cilat operojnë çdo ditë gjatë gushtit dhe shtatorit dhe më rrallë gjatë pjesës tjetër të vitit.

3. Serifos, Greqi

Teksa trageti hyn ngadalë në portin e fshatit Livadi, është e vështirë të mos ndiesh menjëherë qetësi përballë plazheve me rërë e guralecë dhe tavernave të bardha të Serifosit.

Pa zinxhirĂ« tĂ« mĂ«dhenj resortesh dhe pa aeroport, ky ishull nĂ« Cikladet perĂ«ndimore ka mbetur relativisht i paprekur nga turizmi masiv. NĂ« vend tĂ« turmave, kĂ«tu vijnĂ« athinasit pĂ«r t’u larguar nga zhurma e qytetit dhe artistĂ«t pĂ«r tĂ« gjetur qetĂ«si.

Ishulli njihet për rreth 40 plazhet e tij, megjithëse vendasit thonë se numri i tyre është edhe më i madh.

Një makinë është mënyra më e mirë për të eksploruar terrenin shkëmbor të ishullit, i cili, sipas mitologjisë greke, u krijua kur Perseu u kthye në Serifos me kokën e Meduzës dhe e ktheu peizazhin në gur.

Përveç Livadit, vizitorët zakonisht qëndrojnë në ose pranë qytetit Chora, të ngritur mbi kodër. Rrugicat e bardha, kisha me kupolë dhe mullinjtë e erës përfaqësojnë hijeshinë tipike të Cikladeve.

Koha më e bukur për ta shijuar Chorën është gjatë perëndimit, në një nga baret mbi çati, si Gaidaros, ndërsa drita portokalli e diellit humbet mbi detin Egje.

Si të shkoni: Tragete nisen disa herë në ditë nga Athina drejt Serifosit, ndërsa udhëtimi më i shpejtë zgjat rreth dy orë.

4. El Hierro, Spanjë

Me Atlantikun e egër në njërën anë dhe brigjet e Afrikës në tjetrën, El Hierro duket si një nga skajet e fundit të Europës. Ishulli i dytë më i vogël i Kanarieve ka disa nga brigjet më të egra dhe më të bukura të kontinentit. I shpallur Rezervë Botërore e Biosferës nga UNESCO, ai u formua nga një shpërthim vullkanik më shumë se një milion vjet më parë, duke krijuar peizazhe pothuajse mitike, ideale për eksplorim larg rrugëve turistike.

Në perëndim, shtegu 7.5 kilometra i La Llanía kalon përmes pyjeve me dafina të mbuluara nga mjegulla e Atlantikut, përpara se të arrijë në El Golfo, një amfiteatër natyror rreth 15 kilometra i gjerë, i krijuar nga një rrëshqitje gjigante prehistorike e tokës.

Më tej mund të shëtisni mes dëllinjave të lashta dhe të përthyera të El Sabinarit, të formësuara nga erërat e oqeanit, ose të shkoni në jug drejt terrenit hënor të fushës së lavës El Lajial.

Në skajin jugor të ishullit ndodhen ujërat e kristalta të Rezervatit Detar Mar de las Calmas, një botë nënujore po aq mbresëlënëse sa peizazhi në tokë. Me një operator të licencuar, mund të zhyteni mes maleve nënujore, kullave vullkanike, breshkave dhe rajave.

Si të shkoni: Fluturime nga Tenerife drejt aeroportit të El Hierros operojnë disa herë në ditë, gjatë gjithë vitit.

5. Fasta Åland, FinlandĂ«

I vendosur pak mĂ« pranĂ« SuedisĂ« sesa FinlandĂ«s, nĂ« Gjirin e Bothnias nĂ« Detin Baltik, arkipelagu Åland pĂ«rbĂ«het nga rreth 6,700 ishuj graniti, tĂ« mbuluar me pyje halore, fshatra me shtĂ«pi druri dhe gjire shkĂ«mbore. Ishulli kryesor, Fasta Åland, Ă«shtĂ« pika ideale e nisjes pĂ«r ta eksploruar zonĂ«n.

Kultura skandinave e saunës është shumë e përhapur këtu dhe shumë shtëpi pushimi kanë saunën e tyre. Përndryshe, mund të provoni një saunë tradicionale finlandeze me tym në resortin Ekströms Stugor, ose të lundroni në arkipelagun e brendshëm me një trap-saunë të marrë me qira në Mariehamn.

Kajaku është një tjetër mënyrë e qetë për të zbuluar qoshet e fshehura të ishujve. Më pas mund të freskoheni në plazhin Degersand, në ishullin fqinj Eckerö.

PĂ«r njĂ« shkĂ«putje tĂ« plotĂ«, mund tĂ« kaloni njĂ« natĂ« nĂ« njĂ« “kasolle eremiti” nĂ« SviskĂ€r. Kabina prej druri nuk ka energji elektrike, por ka saunĂ« me dru dhe njĂ« vijĂ« bregdetare tĂ« shkretĂ«, ideale pĂ«r tĂ« parĂ« perĂ«ndimin e diellit nĂ«n dritĂ«n e qirinjve.

Si tĂ« shkoni: Ka fluturime nga Stokholmi dhe Helsinki drejt Fasta Åland. NjĂ« alternativĂ« Ă«shtĂ« trageti nga Grisslehamn nĂ« Suedi, me udhĂ«timin mĂ« tĂ« shpejtĂ« qĂ« zgjat rreth dy orĂ«./

National Geographic

The post 5 ishuj alternativĂ« europianĂ« pĂ«r t’u zbuluar kĂ«tĂ« verĂ« appeared first on Revista Monitor.

↗

Shqipëria, ndër vendet me më pak gra gjyqtare në Europë

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Gratë përbëjnë shumicën e gjyqtarëve profesionistë në Shqipëri, por pesha e tyre është ndër më të ulëtat në Europë dhe më e ulëta në Ballkanin Perëndimor.

Në vitin 2024, gratë përbënin 55% të gjyqtarëve profesionistë në Shqipëri, ndërsa burrat 45%, sipas të dhënave të Eurostat. Me këtë nivel, Shqipëria renditet pranë fundit të klasifikimit europian, duke lënë pas vetëm disa vende si Polonia, Gjermania, Turqia, Lihtenshtajni, Irlanda dhe Islanda.

Në Ballkanin Perëndimor, Shqipëria kishte përqindjen më të ulët të grave gjyqtare. Në Serbi, gratë përbënin 73% të gjyqtarëve profesionistë, në Bosnjë dhe Hercegovinë 64.8%, në Malin e Zi 63.8%, ndërsa në Maqedoninë e Veriut 61.4%.

Diferenca me Serbinë, që kryeson rajonin, arrin në 18 pikë përqindje. Shqipëria mbetet gjithashtu pas vendeve fqinje të Bashkimit Europian, si Greqia, ku gratë përbënin 75.5% të gjyqtarëve, dhe Kroacia, me 72.3%.

Të dhënat tregojnë se, ndonëse gratë janë shumicë në gjyqësorin shqiptar, ndarja mes gjinive është më e balancuar sesa në shumicën e vendeve të rajonit dhe të Europës, ku profesioni i gjyqtarit dominohet më dukshëm nga gratë.

 

Gratë shumicë në pothuajse të gjithë Europën

Sipas Eurostat, përqindja më e lartë e grave gjyqtare u regjistrua në Slloveni, ku ato përbënin 81.4% të totalit. Pas saj renditeshin Letonia me 79.7%, Greqia me 75.5%, Luksemburgu me 73.6%, Serbia me 73% dhe Kroacia me 72.3%.

Në Francë, gratë përbënin 70% të gjyqtarëve, ndërsa në Estoni dhe Hungari pesha ishte përkatësisht 68.7% dhe 68.6%. Nivele mbi 65% u regjistruan edhe në Lituani, Portugali, Finlandë dhe Rumani.

Në skajin tjetër të renditjes, gratë ishin pakicë në Islandë, me 43.1%, në Irlandë me 43.6%, në Lihtenshtajn me 45% dhe në Turqi me 49.6%. Gjermania kishte një ndarje pothuajse të barabartë, me gratë që përbënin 50.7% të gjyqtarëve profesionistë.

Eurostat thekson se Irlanda ishte i vetmi vend i Bashkimit Europian ku burrat përbënin shumicën e gjyqtarëve. Në Slloveni, Letoni dhe Greqi, përkundrazi, gratë përbënin mbi tre të katërtat ose afër këtij niveli të totalit.

 

BE-ja kishte më pak gjyqtarë se një dekadë më parë

Në vitin 2024, Bashkimi Europian kishte mesatarisht 15.7 gjyqtarë profesionistë për çdo 100 mijë banorë, nga 17.7 në vitin 2014.

Raporti më i lartë u regjistrua në Kroaci, me 43.3 gjyqtarë për 100 mijë banorë, e ndjekur nga Sllovenia me 40.2, Luksemburgu me 36, Bullgaria me 35.4 dhe Rumania me 35.3.

NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, Irlanda kishte vetĂ«m 3.6 gjyqtarĂ« pĂ«r 100 mijĂ« banorĂ«, Austria 4.3, Spanja 6.2, Çekia 6.7 dhe Italia 7.9.

Në përkufizimin e Eurostat përfshihen gjyqtarët profesionistë me kohë të plotë dhe të pjesshme, të autorizuar për të shqyrtuar çështje civile, penale dhe çështje të tjera, përfshirë edhe gjykatat e apelit. Nuk përfshihen gjyqtarët joprofesionistë dhe anëtarët laikë të trupave gjyqësore.

 

The post Shqipëria, ndër vendet me më pak gra gjyqtare në Europë appeared first on Revista Monitor.

↗

Çmimet janĂ« rritur me 3.2% edhe sipas metodĂ«s sĂ« Eurostat, efekti kryesor nga ushqimet dhe argĂ«timi

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Inflacioni i matur me Indeksin e Harmonizuar tĂ« Çmimeve tĂ« Konsumit (IHÇK) nĂ« muajin Qershor 2026 Ă«shtĂ« 3,2 %, sipas publikimit tĂ« fundit tĂ« INSTAT.

Edhe sipas publikimit më të hershëm të INSTAT, çmimet u rritën me 3.2%.

Në ndryshim nga INSTAT, sipas indeksit të harmonizuar, ndikimin më të madh në rritje e çmimeve e kanë dhënë ushqimet deh elementi i dytë është argëtimi. Ndërsa sipas INSTAT, faktori i dytë me ndikimin më të madh ishin qiratë, ujë, energji.

Sipas publikimit tĂ« fundit, Kontributin kryesor nĂ« rritjen vjetore tĂ« çmimeve nĂ« muajin Qershor e dha grupi “Ushqime dhe pije joalkoolike” me +1,02 pikĂ« pĂ«rqindje, me njĂ« rritje vjetore me 2,9 %, pasuar nga grupi “ArgĂ«tim, sport dhe kulturĂ«â€, me njĂ« kontribut prej +0,65 pikĂ« pĂ«rqindje dhe rritje vjetore prej 10,2 %.

“Restorante dhe shĂ«rbime akomodimi” me njĂ« kontribut prej +0,56 pikĂ« pĂ«rqindje dhe njĂ« rritje vjetore 3,9 %, “Pije alkoolike dhe duhan” me njĂ« kontribut prej +0,25 pikĂ« pĂ«rqindje dhe njĂ« rritje vjetore me 4,9 %, “Transporti” me njĂ« kontribut prej +0,16 pikĂ« pĂ«rqindje dhe njĂ« rritje vjetore 1,9 %, “ShĂ«rbimi arsimor” me njĂ« kontribut prej +0,15 pikĂ« pĂ«rqindje dhe njĂ« rritje vjetore 3,3 %, “Kujdesi personal, mbrojtja sociale dhe mallra e shĂ«rbime tĂ« ndryshme” me njĂ« kontribut prej +0,12 pikĂ« pĂ«rqindje dhe njĂ« rritje vjetore 3,8 %, “ShĂ«ndeti” me njĂ« kontribut prej +0,10 pikĂ« pĂ«rqindje dhe njĂ« rritje vjetore 1,9 %, etj.

NĂ« Qershor 2026, çmimet e konsumit u ulĂ«n me 0,1 %, krahasuar me muajin e mĂ«parshĂ«m. Ulja mujore u ndikua kryesisht nga ulja e çmimeve tĂ« grupit “Transporti” me 2,1 %, pasuar nga grupet “Qira, ujĂ«, energji elektrike, gaz dhe karburante tĂ« tjera” me 0,8 %, “Mobilje, pajisje shtĂ«pie dhe mirĂ«mbajtje e shtĂ«pisĂ«â€ me 0,6 %, “Ushqime dhe pije joalkoolike” dhe “Veshje dhe kĂ«pucĂ«â€ me 0,5 % secili. Nga ana tjetĂ«r, çmimet e grupit “ArgĂ«tim, sport dhe kulturĂ«â€ shĂ«nuan njĂ« rritje me 3,2 %, pasuar nga grupet “ShĂ«rbimi arsimor” me 0,7 %, “ShĂ«ndeti” dhe “Restorante dhe shĂ«rbime akomodimi” me 0,5 % secili, etj.

Sipas Eurostat, Indeksi i Harmonizuar i Çmimeve tĂ« Konsumit (IHÇK) mat ndryshimin e nivelit tĂ« çmimeve me pakicĂ« tĂ« mallrave dhe shĂ«rbimeve nga pikĂ«pamja e strukturĂ«s sĂ« shpenzimeve tĂ« cilat konsumatori (vendas dhe i huaj) synojnĂ« pĂ«r konsumin final nĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ«.

IHÇK pĂ«rdoret pĂ«r monitorimin e lĂ«vizjes sĂ« çmimeve me pakicĂ« nĂ« vendet Evropiane, duke krahasuar pĂ«rqindjen e inflacionit ndĂ«rmjet vendeve tĂ« EvropĂ«s dhe si inflacion zyrtar i BankĂ«s Qendrore Evropiane duke siguruar stabilitetin e çmimeve nĂ« Bashkimin Ekonomik dhe Monetar.

The post Çmimet janĂ« rritur me 3.2% edhe sipas metodĂ«s sĂ« Eurostat, efekti kryesor nga ushqimet dhe argĂ«timi appeared first on Revista Monitor.

❌