❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 21 July 2026Gazeta Si

85-vjeçarja që jeton në instalacionin e saj artistik

21 July 2026 at 13:04

Sue Kreitzman nuk ka qenë gjithmonë artiste.

Sipas rrĂ«fimit tĂ« saj, 85-vjeçarja, me origjinĂ« nga Nju Jorku, “dĂ«shtoi” nĂ« çdo lĂ«ndĂ« arti qĂ« ndoqi ndonjĂ«herĂ«, nga shkolla fillore nĂ« shkollĂ«n e mesme.

Ishte në moshën 58 vjeç, pas karrierave të suksesshme si mësuese, autore librash gatimi dhe shefe kuzhine televizive, që jeta e Kreitzman mori një rrugë tjetër.

Ndërsa po shqyrtonte provat për librin e saj të fundit të gatimit, ajo mori një laps dhe vizatoi një sirenë.

“E pashĂ« sirenĂ«n dhe sirena mĂ« shikoi mua dhe i dhashĂ« njĂ« peshk nĂ« vend tĂ« njĂ« kapele. Ajo ishte nĂ« krye, jo unĂ«. Sirena mori kontrollin e jetĂ«s sime. Nuk kam shkruar kurrĂ« njĂ« libĂ«r tjetĂ«r gatimi. U fiksova pas vizatimit.”

Shtëpia e Kreitzman është e mbushur nga maja deri poshtë me piktura dhe skulptura, në çdo mur shumëngjyrësh, në çdo tavolinë, në çdo dhomë dhe korridor.

ËshtĂ« njĂ« instalacion arti ku ajo jeton.

The post 85-vjeçarja që jeton në instalacionin e saj artistik appeared first on Gazeta Si.

U transportua në gjendje të rëndë në spital pas zhytjes në Radhimë, humb jetën turistja 30-vjeçare

21 July 2026 at 12:14

Një turiste rreth 30 vjeçe nga Finlanda u transportua me urgjencë në Spitalin Rajonal të Vlorës, pasi ka shfaqur probleme të rënda shëndetësore gjatë një zhytjeje të zhvilluar paraditen e sotme, por edhe pse mjekët i dhanë ndihmën, nuk e mbajtën dot në jetë.

Sipas informacioneve paraprake, ajo ishte pjesë e një grupi zhytësish në zonën e Radhimës ku ndodhet dhe anija e mbytur Spitaliers, ku gjatë zhytjes dyshohet se ka pësuar mungesë oksigjeni, apo problem tjetër shëndetësor.

Turistja nuk është ndier mirë dhe është ndihmuar menjëherë nga zhytësit e tjerë, të cilët e kanë nxjerrë në sipërfaqe dhe më pas e kanë transportuar drejt Spitalit Rajonal të Vlorës.

The post U transportua në gjendje të rëndë në spital pas zhytjes në Radhimë, humb jetën turistja 30-vjeçare appeared first on Gazeta Si.

ECDC paralajmëron: Po rriten rastet e gonorresë rezistente ndaj antibiotikëve në Evropë

21 July 2026 at 11:12

Qendra Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC) ka paralajmëruar për rritjen e rasteve të gonorresë rezistente ndaj antibiotikëve në Evropë.

Sipas agjencisë, infeksionet nuk janë më vetëm të importuara nga jashtë kontinentit, por po përhapen gjithnjë e më shumë edhe në nivel lokal, veçanërisht në Francë, Gjermani, Suedi dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Ekspertët theksojnë se rezistenca në rritje ndaj antibiotikëve, si ceftriaksoni dhe azitromicina, mund të kufizojë ndjeshëm mundësitë e trajtimit në të ardhmen.

ECDC e cilëson këtë zhvillim si një sinjal serioz paralajmërues, duke bërë thirrje për forcimin e mbikëqyrjes dhe masave parandaluese.

Gonorrea është një nga infeksionet bakteriale seksualisht të transmetueshme më të zakonshme dhe, nëse nuk trajtohet, mund të shkaktojë komplikacione të rënda, përfshirë infertilitetin.

Në vitin 2024 u regjistruan mbi 106 mijë raste në Evropë, niveli më i lartë që nga fillimi i monitorimit në vitin 2009.

ECDC vlerëson se rreziku për popullatën e përgjithshme mbetet i ulët, por është më i lartë për personat me partnerë të shumtë seksualë, ata që kryejnë marrëdhënie pa mbrojtje dhe udhëtarët drejt zonave ku qarkullojnë variante rezistente të bakterit.

The post ECDC paralajmëron: Po rriten rastet e gonorresë rezistente ndaj antibiotikëve në Evropë appeared first on Gazeta Si.

Futbollistët me aftësi të kufizuara në Gaza rikrijojnë finalen e Kupës së Botës

21 July 2026 at 10:58

Futbollistët me aftësi të kufizuara të Gazës që humbën gjymtyrët gjatë luftës rikrijuan finalen e Kupës së Botës në një stadium të dëmtuar në Gaza City.

Videoja tregon lojtarët që veshin fanellat e Argjentinës dhe Spanjës duke u bërë gati për ndeshje, duke qëndruar pranë gjyqtarëve dhe një trofeu replikë përpara se të merrnin pjesë në një ndeshje simbolike në stadiumin Palestina në lagjen Tel al-Hawa.

Loja mblodhi së bashku atletët për të krijuar një moment gare dhe lidhjeje pavarësisht shkatërrimit përreth tyre. Lojtarët rikrijuan finalen e Kupës së Botës midis Spanjës dhe Argjentinës, me ekipin spanjoll që fitoi 3-1.

Eventi u organizua nĂ«n mesazhin ‘Gol pĂ«r GazĂ«n’.

The post Futbollistët me aftësi të kufizuara në Gaza rikrijojnë finalen e Kupës së Botës appeared first on Gazeta Si.

’900 thirrje nĂ« ditë’/ The Telegraph: ShqiptarĂ«t arrijnĂ« numrin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« telefonatave ndĂ«rkombĂ«tare

21 July 2026 at 10:31

Nga Gazeta Si- Shqiptarët dyshohen se po i drejtojnë aktivitetet e tyre kriminale nga burgu, pasi të dhënat zyrtare tregojnë se ata kanë bërë më shumë se dyfishin e telefonatave nga burgjet krahasuar me çdo kombësi tjetër, raporton The Telegraph.

Të dhënat e Ministrisë së Drejtësisë kanë zbuluar se të burgosurit shqiptarë kanë kryer 157,962 telefonata nga burgu gjatë gjashtë muajve të fundit, që është e barabartë me gati 900 telefonata në ditë.

The Telegraph shkruan se Shqiptarët janë kombësia e huaj më e madhe për nga numri i të burgosurve në burgjet e Anglisë dhe Uellsit, me më shumë se 1,200 të burgosur, të ndjekur nga polakët dhe rumunët. Sipas të dhënave të shërbimit të burgjeve, numri i telefonatave të bëra nga të dënuarit shqiptarë ishte katër herë më i madh se numri i telefonatave të bëra përkatësisht nga polakët dhe rumunët.

Polakët, të cilët përbëjnë 740 të burgosur, bënë 209 telefonata në ditë (gjithsej 37,691), ndërsa rumunët, me 708 të burgosur, bënë 207 telefonata në ditë (gjithsej 37,307).

Numri i dytë më i lartë në total ishte ai i 73,541 telefonatave të bëra nga 678 të burgosur nga Irlanda, të ndjekur nga 57,867 telefonata të bëra nga 68 amerikanë.

Prof. Ian Acheson, ish-guvernator burgu dhe ish-kĂ«shilltar i qeverisĂ« pĂ«r ekstremizmin nĂ« burgje, tha se numri i telefonatave nga tĂ« burgosurit shqiptarĂ« dukej “jashtĂ«zakonisht joproporcional”.

“Ne e dimĂ« se krimi i organizuar shqiptar dominon shpĂ«rndarjen e drogĂ«s brenda burgjeve. Sa shtrirje kanĂ« ata jashtĂ« burgut Ă«shtĂ« mĂ« pak e qartĂ«, por nuk do tĂ« ishte e habitshme nĂ«se ata janĂ« vazhdimisht nĂ« telefonat e tyre duke organizuar marrĂ«veshje. Nuk Ă«shtĂ« e paarsyeshme tĂ« sugjerohet se ekziston njĂ« lidhje mes kĂ«tyre gjĂ«rave”, tha ai.

Kriminelët shqiptarë kryesisht janë burgosur për vepra penale që lidhen me drogën ose vjedhjet. Ata janë specializuar në kultivimin e kanabisit, gjë që u ka mundësuar të zëvendësojnë vietnamezët si furnizuesit kryesorë vendas të kësaj droge në Britani, sipas Agjencisë Kombëtare të Krimit (NCA).

Bandat shqiptare, tĂ« cilat mĂ« parĂ« ishin specializuar nĂ« kokainĂ«, kaluan te kanabisi sepse ai ishte “me rrezik shumĂ«, shumĂ« tĂ« ulĂ«t”.

Telefonatat lejohen nga telefonat e burgut, por numrat duhet të miratohen paraprakisht. Telefonatat mund të monitorohen kur zyrtarët e burgut besojnë se mund të ekzistojë rrezik për veprimtari kriminale.

The post ’900 thirrje nĂ« ditë’/ The Telegraph: ShqiptarĂ«t arrijnĂ« numrin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« telefonatave ndĂ«rkombĂ«tare appeared first on Gazeta Si.

BE ndalon asgjĂ«simin e rrobave tĂ« pashitura, kompanitĂ« detyrohen t’i shesin ose t’i dhurojnĂ«

21 July 2026 at 10:16

Sipas rregullave të reja për reduktimin e mbetjeve, kompanitë e mëdha në të gjithë Bashkimin Evropian nuk mund të asgjësojnë më rroba, aksesorë dhe këpucë të pashitura.

Një ndalim për asgjësimin e veshjeve dhe këpucëve të pashitura hyri në fuqi të dielën (19.07.2026) në të gjithë Bashkimin Evropian, si pjesë e përpjekjeve më të fundit të BE për të reduktuar mbetjet.

Qindra mijëra tonë veshje mode asgjësohen çdo vit në 27 vendet anëtare të BE-së për shkak të dëmtimeve, stokut të vjetër dhe kthimeve të porosive online.

Rregulli i ri pritet të ndikojë te tregtarët e pakicës të modës, tregtarët me shumicë dhe prodhuesit e veshjeve, nga të cilët vetëm 20% prodhohen brenda BE-së.

Cilat janë rregullat e reja?

Sipas Rregullores së BE-së për Ekodizajnin e Produkteve të Qëndrueshme, kompanive të mëdha me më shumë se 250 punonjës dhe mbi 50 milionë euro xhiro neto vjetore u ndalohet të asgjësojnë stoqet e rrobave, aksesorëve dhe këpucëve të pashitura.

KompanitĂ« duhet tani tĂ« gjejnĂ« mĂ«nyra pĂ«r t’i shitur kĂ«to produkte, pĂ«rfshirĂ« pĂ«rmes zbritjeve, tregjeve alternative dhe donacioneve pĂ«r bamirĂ«si.

Rrobat e pashitura mund tĂ« asgjĂ«sohen vetĂ«m kur artikujt janĂ« tĂ« pasigurt, tĂ« dĂ«mtuar, tĂ« falsifikuar ose janĂ« refuzuar nga organizatat bamirĂ«se, sipas njĂ« njoftimi nĂ« faqen e Komisionit Evropian. Kompanive u kĂ«rkohet tashmĂ« tĂ« publikojnĂ« raporte vjetore mbi mallrat qĂ« kanĂ« hedhur poshtĂ« dhe tĂ« ruajnĂ« dokumentacionin pĂ«r pesĂ« vjet. Rregullorja, e miratuar nga Brukseli mĂ« shumĂ« se dy vjet mĂ« parĂ«, do tĂ« zgjerohet edhe pĂ«r kompanitĂ« e mesme nĂ« vitin 2030. BE-ja shpreson qĂ« ky ndalim i asgjĂ«simit tĂ« ndihmojĂ« nĂ« uljen e emetimeve tĂ« CO₂.

Sa i madh është problemi i mbetjeve në industrinë e modës?

ShqetĂ«simet pĂ«r tĂ« ashtuquajturĂ«n “modĂ« e shpejtĂ«â€(fast fashion), pra veshje tĂ« prodhuara masivisht, me kosto tĂ« ulĂ«t dhe cilĂ«si mĂ« tĂ« dobĂ«t, janĂ« rritur ndjeshĂ«m gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« fundit.

Sipas Agjencisë Evropiane të Mjedisit (EEA), rreth 4% deri në 9% e produkteve tekstile të pashitura asgjësohen çdo vit. Problemi është përkeqësuar nga rritja e shpejtë e blerjeve online dhe e produkteve të kthyera nga blerësit online.

Në BE, një në pesë artikuj mode të porositur online kthehet më pas te shitësi dhe nuk rishitet.

Në total, kjo përkthehet në qindra mijëra tonë rroba, aksesorë dhe këpucë.

Ndalimi i ri synon të zvogëlojë ndikimin në mjedis, pasi djegia e miliona veshjeve dëmton përpjekjet për uljen e emetimeve të gazeve serrë.

Shtetet e BE-së janë gjithashtu nën presion për të marrë në konsideratë mbetjet që krijohen nga lëndët e para, uji, energjia dhe transporti në sektorin e veshjeve, si dhe për të nxitur më shumë riciklimin dhe ripërdorimin e produkteve.

NĂ« njĂ« postim tĂ« fundit nĂ« LinkedIn, Agjencia Evropiane e Mjedisit deklaroi se BE-ja dĂ«shiron qĂ« industria e tekstileve tĂ« bĂ«het mĂ« e qĂ«ndrueshme. “NjĂ« ekonomi qarkulluese, ku produktet projektohen pĂ«r tĂ« rezistuar mĂ« gjatĂ« dhe ripĂ«rdoren, riparohen dhe riciklohen, nuk Ă«shtĂ« mĂ« vetĂ«m njĂ« vizion, por po pĂ«rfshihet nĂ« legjislacion pĂ«rmes kĂ«tyre masave tĂ« reja,” shkroi EEA.

Industria e modës ka mbrojtur vazhdimisht praktikat e saj, duke theksuar se asgjësimi i produkteve është shpesh më i lirë sesa ruajtja, riparimi ose shitja e tyre me zbritje.

Grupet mjedisore shpresojnë se ndalimi do të reduktojë mbetjet dhe mbiprodhimin.

Cili është reagimi ndaj ndalimit?

Federata Gjermane e Tregtisë me Pakicë (HDE) deklaroi se konsumatorët do të përfitojnë nga ky ndalim, pasi më shumë veshje me çmime të ulura do të dalin në shitje përmes outlet-eve, tregjeve të likuidimit dhe kanaleve të dorës së dytë.

MegjithatĂ«, drejtori menaxhues i HDE-sĂ«, Stefan Genth, paralajmĂ«roi se ndryshimi i rregullave do tĂ« jetĂ« sfidues pĂ«r shumĂ« dyqane. “Jo tĂ« gjitha mallrat e pashitura mund tĂ« rishiten ose tĂ« dhurohen lehtĂ«sisht,” tha ai, duke pĂ«rmendur si arsye paketimin e dĂ«mtuar, kostot e larta logjistike, mungesĂ«n e kĂ«rkesĂ«s ose vlerĂ«n e ulĂ«t tĂ« produkteve. /DW/

The post BE ndalon asgjĂ«simin e rrobave tĂ« pashitura, kompanitĂ« detyrohen t’i shesin ose t’i dhurojnĂ« appeared first on Gazeta Si.

Trump vendos tarifa prej 50% pĂ«r KanadanĂ«, Carney zotohet tĂ« ‘intensifikojë’ bisedimet tregtare

21 July 2026 at 10:10

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka vendosur një tarifë prej 50% mbi një gamë të gjerë produktesh të importuara nga Kanadaja, si kundërpërgjigje ndaj asaj që ai e quajti trajtim të pabarabartë të makinave, produkteve të bulmetit dhe pijeve alkoolike amerikane.

Tarifat prekin produkte të konsumit të përditshëm, si vera dhe shkopinjtë e hokejit, si edhe mallra industriale, si çimentoja. Megjithatë, disa eksporte të rëndësishme kanadeze, si energjia, mineralet kritike dhe peshku, do të përjashtohen.

Kryeministri kanadez Mark Carney deklaroi se Kanadaja është e gatshme të intensifikojë bisedimet tregtare me SHBA-në gjatë javëve në vijim. Shtëpia e Bardhë njoftoi se tarifat do të hyjnë në fuqi pas 30 ditësh, duke shënuar një përshkallëzim të madh të tensioneve tregtare mes dy vendeve.

Kanadaja kishte vendosur më parë tarifa prej 25% ndaj disa mallrave amerikane si kundërpërgjigje ndaj masave të Trumpit. Më vonë, qeveria kanadeze hoqi disa prej tyre, por mbajti tarifat për makinat, çelikun dhe aluminin amerikan.

Trump argumenton se Kanadaja diskriminon SHBA-në përmes taksave mbi automjetet dhe pjesët e tyre, kufizimeve të importit të produkteve të bulmetit dhe bojkotit të pijeve alkoolike amerikane. Nga ana tjetër, autoritetet kanadeze thonë se këto masa janë përgjigje ndaj tarifave amerikane.

Më herët gjatë vitit, Gjykata Supreme e SHBA-së kishte vendosur se shumë prej tarifave të Trumpit të vendosura në bazë të kompetencave emergjente ishin të paligjshme. Tarifat e reja, megjithatë, bazohen në një ligj tjetër të vitit 1930, i cili trajton diskriminimin tregtar.

Zyrtarë dhe përfaqësues të biznesit në të dy vendet kanë bërë thirrje për vazhdimin e negociatave dhe arritjen e një marrëveshjeje përpara se tarifat e reja të hyjnë në fuqi.

The post Trump vendos tarifa prej 50% pĂ«r KanadanĂ«, Carney zotohet tĂ« ‘intensifikojë’ bisedimet tregtare appeared first on Gazeta Si.

Korçë/ Përfshihet nga flakët automjeti, gjendet pa jetë 66-vjeçari, dyshohet se është vetëdjegur

21 July 2026 at 09:54

Një 66-vjeçar është gjetur i pajetë brenda një automjeti që u përfshi nga flakët mëngjesin e kësaj të hëne në lagjen nr. 10 të Korçës.

Sipas informacioneve paraprake të Policisë, viktima ndodhej në sediljen e parë të pasagjerit, ndërsa dyshohet se mund të jetë vetëdjegur brenda mjetit.

The post Korçë/ Përfshihet nga flakët automjeti, gjendet pa jetë 66-vjeçari, dyshohet se është vetëdjegur appeared first on Gazeta Si.

Atentati në Elbasan, reagon policia: Autori qëlloi me armë tre persona

21 July 2026 at 09:22

Tre persona kanĂ« mbetur tĂ« plagosur pas njĂ« atentati me armĂ« zjarri mbrĂ«mjen e kĂ«saj tĂ« hĂ«ne nĂ« lagjen “Vullnetari” nĂ« Elbasan.

Sipas informacionit paraprak të Policisë, rreth orës 20:30, një person ende i paidentifikuar ka qëlluar me pistoletë në drejtim të dy personave.

Të plagosur kanë mbetur B. H. 19 vjeç, A. T. 32 vjeç, R. M. 31 vjeç. 19 vjeçari dyshohet se është kamarier në lokalin ku ka ndodhur ngjarja

Në momentin e ngjarjes, brenda lokalit ndodhej një oficer policie jashtë shërbimit. Sapo ka dëgjuar të shtënat, ai ka dalë dhe është vënë në ndjekje të autorit.

Gjatë largimit, autori ka hedhur armën e zjarrit dhe ka mundur të arratiset në thellësi të lagjes.

The post Atentati në Elbasan, reagon policia: Autori qëlloi me armë tre persona appeared first on Gazeta Si.

Tepelenë/ Kishte mbjellë vazo me kanabis, pranga 57-vjeçarit

21 July 2026 at 09:15

Një 57-vjeçar në Progonat të Tepelenës është vënë në pranga për kultivim kanabisi.

Policia zbuloi se në thellësi të kanioneve, ai kishte mbjellë në vazo 175 bimë të cilat u asgjësuan.

“I dyshuari, I. M., 57 vjeç, banues nĂ« TepelenĂ«, u arrestua nĂ« flagrancĂ«, nĂ« thellĂ«si tĂ« kanioneve nĂ« fshatin Progonat, nĂ« mes tĂ« tĂ« cilave kishte kultivuar nĂ« vazo, 175 bimĂ« tĂ« dyshuara narkotike Cannabis Sativa”, thuhet nĂ« njoftimin e policisĂ«.

The post Tepelenë/ Kishte mbjellë vazo me kanabis, pranga 57-vjeçarit appeared first on Gazeta Si.

Yesterday — 20 July 2026Gazeta Si

Elbasan/ Të shtëna me armë zjarri, dyshohet për 3 të plagosur

20 July 2026 at 21:11

TĂ« shtĂ«na me armĂ« zjarri janĂ« regjistruar mbrĂ«mjen e sotme nĂ« qytetin e Elbasanit, nĂ« lagjen ‘Vullnetari’.

Një konflikt mes disa adoleshentëve ka përfunduar me një të plagosur dhe dy të tjerë të lënduar.

Ngjarja ka ndodhur në ambientet e një lokali dhe sipas të dhënave paraprake, njëri prej adoleshentëve ka marrë plagë, ndërsa dy të tjerë kanë pësuar dëmtime të lehta, njëri i gërvishtur në këmbë dhe tjetri në krah.

Ndërkohë policia ka blinduar zonën.

The post Elbasan/ Të shtëna me armë zjarri, dyshohet për 3 të plagosur appeared first on Gazeta Si.

Aksident në aksin Milot-Rrëshen, automjeti përplaset me kamionin, katër të plagosur

20 July 2026 at 12:54

Një aksident është regjistruar paraditen e sotme në segmentin Milot-Rrëshen, pranë Rubikut.

Një automjet është përplasur me një kamion, ndërsa si pasojë e përplasjes kanë mbetur të plagosur katër persona.

Të lënduarit janë transportuar me urgjencë drejt spitalit për të marrë ndihmën e nevojshme mjekësore.

The post Aksident në aksin Milot-Rrëshen, automjeti përplaset me kamionin, katër të plagosur appeared first on Gazeta Si.

Studimi revolucionar: Në të ardhmen mund të rrisni një dhëmb të ri në vend të implantit

20 July 2026 at 11:07

Për shumicën e njerëzve, vizita te dentisti mbetet një nga përvojat më të pakëndshme. Sondazhe të ndryshme tregojnë se mbi 70% e të rriturve kanë frikë nga trajtimet dentare, ndërsa shumë prej tyre shmangin kontrollet periodike për shkak të ankthit ose mosbesimit ndaj mbushjeve dhe ndërhyrjeve tradicionale.

Megjithatë, një zhvillim i ri shkencor mund ta ndryshojë këtë realitet. Studiues nga universitete prestigjioze në Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë e Madhe po punojnë për një teknologji revolucionare që synon rigjenerimin e dhëmbëve natyralë, duke zëvendësuar mbushjet, kurorat dhe implantet me inde të gjalla të krijuara nga vetë organizmi.

Nga mbushjet artificiale te rigjenerimi biologjik

Sot, trajtimet dentare bazohen kryesisht në mbushje me materiale sintetike ose në zëvendësimin e dhëmbëve me implante. Edhe pse këto metoda janë efektive, ato nuk janë të përhershme.

Mbushjet dentare zakonisht zgjasin nga 5 deri në 20 vjet dhe shpesh kërkojnë ndërhyrje të përsëritura. Implantet, nga ana tjetër, nuk përmbajnë nerva, ndaj pacientët nuk ndjejnë presionin gjatë përtypjes, gjë që mund të çojë në dëmtime të tyre. Për më tepër, bakteret mund të grumbullohen rreth implantit, duke shkaktuar infeksione ose dëmtime të mishrave të dhëmbëve.

Pikërisht për këtë arsye, studiuesit po përqendrohen në një qasje krejtësisht të re: shërimin biologjik të dhëmbëve, në vend të riparimit të tyre me materiale artificiale.

Ekspertët theksojnë se shëndeti oral është shumë më i rëndësishëm sesa mendohej dikur.

Infeksionet e mishrave të dhëmbëve janë lidhur me një rrezik më të lartë për sëmundje të zemrës, infeksione të rrugëve të frymëmarrjes dhe madje edhe me zhvillimin e sëmundjes së Alzheimerit. Ndërkohë, humbja e dhëmbëve ndikon në ushqyerje, të folur, buzëqeshje dhe mirëqenien psikologjike, duke ulur ndjeshëm cilësinë e jetës.

Një nga projektet më premtuese drejtohet nga biokimistja Hannele Ruohola-Baker në Universitetin e Uashingtonit.

Pas studimeve mbi dhëmbët e pjekurisë, ekipi i saj zbuloi se qelizat që prodhojnë smaltin e dhëmbit zhduken pasi dhëmbi del plotësisht në gojë. Për këtë arsye, smalti nuk rigjenerohet natyrshëm.

PĂ«r tĂ« kapĂ«rcyer kĂ«tĂ« pengesĂ«, studiuesit pĂ«rdorĂ«n qeliza staminale dhe sinjale kimike pĂ«r t’i shndĂ«rruar ato nĂ« qeliza qĂ« prodhojnĂ« smalt dhe dentinĂ«. KĂ«to qeliza krijuan nĂ« laborator njĂ« strukturĂ« tĂ« ngjashme me njĂ« dhĂ«mb tĂ« vogĂ«l, e cila prodhon vetĂ« proteinat e smaltit.

NĂ« tĂ« ardhmen, kĂ«to proteina mund tĂ« pĂ«rdoren si njĂ« lloj “mbushjeje biologjike”, ose tĂ« aplikohen mbi dhĂ«mbĂ«t e çarĂ« pĂ«r tĂ« nxitur rigjenerimin natyral.

A do të rriten një ditë dhëmbët e rinj?

Objektivi afatgjatë i shkencëtarëve është shumë më ambicioz: krijimi i një dhëmbi të plotë në laborator.

Ideja është që qelizat e programuara të vendosen në nofullën e pacientit dhe organizmi të vazhdojë vetë procesin natyror të formimit të dhëmbit.

Edhe studiues nĂ« King’s College London po zhvillojnĂ« organoide dentare- struktura biologjike qĂ« mund tĂ« shndĂ«rrohen nĂ« dhĂ«mbĂ« funksionalĂ«.

Në eksperimentet e para, qelizat e mishrave të dhëmbëve të njeriut u kombinuan me qeliza formuese të dhëmbëve nga minjtë, duke krijuar struktura me rrënjë në zhvillim. Tani studiuesit po përpiqen të riprodhojnë të gjithë procesin biologjik pa përdorur qeliza shtazore.

ÇfarĂ« mund tĂ« mĂ«sojmĂ« nga kafshĂ«t?

Ndryshe nga njerëzit, disa kafshë kanë aftësinë të zëvendësojnë vazhdimisht dhëmbët.

Peshkaqenët prodhojnë dhëmbë të rinj gjatë gjithë jetës, elefantët dhe kangurët zhvillojnë disa seri, ndërsa derrat mbajnë në nofull sytha të rinj dhëmbësh edhe pasi janë rritur.

Kjo veçori u ka mundësuar studiuesve të Universitetit Tufts të krijojnë në laborator struktura dentare të ngjashme me ato njerëzore duke kombinuar qeliza njerëzore dhe qeliza dentare të derrit.

Pas tre muajsh zhvillimi në laborator, u formuan struktura që ngjanin me dhëmbë të vërtetë dhe zhvilloheshin pothuajse me të njëjtin ritëm si dhëmbët natyralë.

Megjithëse rezultatet janë premtuese, ekspertët paralajmërojnë se teknologjia nuk është ende gati për përdorim klinik.

Përpara se trajtimet të testohen tek njerëzit, kërkohen vite të tjera kërkimesh, eksperimente në kafshë dhe prova të gjera për sigurinë dhe efektivitetin.

Megjithatë, njohuritë e fituara nga këto studime mund të ndihmojnë jo vetëm stomatologjinë, por edhe zhvillimin e metodave për rigjenerimin e organeve, kockave dhe indeve të tjera të trupit.

Shkencëtarët besojnë se në dekadat e ardhshme vizita te dentisti mund të jetë krejt ndryshe nga ajo që njohim sot.

NĂ« vend tĂ« shpimit tĂ« dhĂ«mbit, vendosjes sĂ« mbushjeve apo implantimit tĂ« kurorave artificiale, pacientĂ«t mund tĂ« marrin njĂ« trajtim biologjik qĂ« do t’i lejojĂ« organizmit tĂ« rindĂ«rtojĂ« vetĂ« dhĂ«mbin e dĂ«mtuar.

Edhe pse kjo teknologji është ende në fazat e hershme të zhvillimit, ekspertët janë optimistë se rigjenerimi i dhëmbëve do të bëhet një realitet në të ardhmen, duke hapur një epokë të re në stomatologjinë moderne.

The post Studimi revolucionar: Në të ardhmen mund të rrisni një dhëmb të ri në vend të implantit appeared first on Gazeta Si.

Homazhi i Spanjës për 2010 dhe 2024 ishte fundi i duhur për një nga Kupat e Botës më të mira

20 July 2026 at 10:59

Nga Gazeta Si- Fitorja 1-0 e SpanjĂ«s ndaj ArgjentinĂ«s pas kohĂ«s shtesĂ« nĂ« finalen e KupĂ«s sĂ« BotĂ«s 2026 nuk solli vetĂ«m njĂ« tjetĂ«r yll nĂ« fanellĂ«n e ‘La Roja’, por edhe njĂ« ndjenjĂ« tĂ« fortĂ« deja vu. Teksa sekondat e fundit tĂ« ndeshjes po numĂ«roheshin dhe gjyqtari i dha fund finales, shumĂ« tifozĂ« u kthyen me mendje te triumfi historik i vitit 2010 nĂ« AfrikĂ«n e Jugut.

Ngjashmëritë mes dy brezave kampionë janë të shumta. Në të dyja rastet, Spanja mbërriti në finale duke dominuar kundërshtarët përmes kontrollit të topit dhe një futbolli teknik e të bukur. Përballë kishte skuadra që u përpoqën ta ndalnin ritmin e saj me lojë fizike dhe agresive, por sërish spanjollët gjetën golin vendimtar në kohën shtesë për të ngritur trofeun më të rëndësishëm në futboll.

Edhe aspekti emocional ishte i pranishëm. Në vitin 2010, kombëtarja luajti me kujtimin e Dani Jarque, ish-kapitenit të Espanyolit që humbi jetën në moshën 26-vjeçare. Në vitin 2026, skuadra ia kushtoi suksesin edhe María Caamano, tifozes së re spanjolle që ndërroi jetë pas një beteje me kancerin.

Një identitet që nuk ndryshon

Suksesi i Spanjës nuk ishte rastësi. Ai ishte vazhdimësia e një filozofie futbolli që nisi me epokën e artë 2008-2012, u ringjall me triumfin në Euro 2024 dhe kulmoi me titullin botëror të vitit 2026.

NĂ« fillim pritej qĂ« skuadra e Luis de la Fuente tĂ« mbĂ«shtetej te shpejtĂ«sia dhe talenti i Lamine Yamal dhe Nico Ëilliams nĂ« krahĂ«. Por dĂ«mtimet e dy yjeve ndryshuan planet dhe detyruan trajnerin tĂ« rikthehej te ADN-ja tradicionale e futbollit spanjoll: dominimi absolut nĂ« mesfushĂ«.

Trajneri ndĂ«rtoi njĂ« skuadĂ«r qĂ« kontrollonte ritmin e lojĂ«s pĂ«rmes posedimit tĂ« topit, duke rikthyer stilin e famshĂ«m “tiki-taka”, ndĂ«rsa priste rikuperimin gradual tĂ« lojtarĂ«ve ofensivĂ«.

Një nga armët më të forta të Spanjës ishte mbrojtja. Skuadra pësoi vetëm një gol gjatë gjithë turneut, duke vendosur një rekord të ri në formatin e zgjeruar të Kupës së Botës.

Aymeric Laporte, Pau Cubarsi, i shpallur Lojtari i Ri i Turneut, Pedro Porro dhe Marc Cucurella krijuan një repart mbrojtës pothuajse të pakalueshëm përpara portierit Unai Simon.

MegjithatĂ«, zemra e skuadrĂ«s ishte Rodri. Mesfushori i Manchester City dominoi çdo ndeshje me qetĂ«sinĂ«, vizionin dhe inteligjencĂ«n e tij taktike, duke fituar me meritĂ« çmimin “Topi i ArtĂ«â€ si lojtari mĂ« i mirĂ« i KupĂ«s sĂ« BotĂ«s 2026.

Pas minutave të para të ekuilibruara, Spanja mori kontrollin e plotë të finales. Posedimi i topit kaloi mbi 65%, ndërsa rastet për gol u shtuan vazhdimisht.

Argjentina, e njohur për lojën e saj fizike dhe intensive, u detyrua të ndiqte topin për pjesën më të madhe të ndeshjes. Frustrimi u reflektua edhe me kartonin e kuq të Enzo Fernandez në prag të kohës shtesë.

Edhe pse me një lojtar më pak, Argjentina luftoi deri në fund dhe iu afrua penalltive. Spanjës iu anulua edhe një gol për një faull të diskutueshëm ndaj Mikel Merinos, duke e bërë finalen edhe më dramatike.

Kur gjithçka dukej se po shkonte drejt penalltive, në skenë doli Ferran Torres.

Sulmuesi i BarcelonĂ«s kishte zhvilluar njĂ« turne zhgĂ«njyes, kishte humbur raste tĂ« shumta dhe kishte humbur vendin e titullarit. MegjithatĂ«, nĂ« momentin mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« sezonit, ai shfrytĂ«zoi njĂ« asist tĂ« Nico Ëilliams dhe shĂ«noi golin qĂ« vulosi titullin botĂ«ror pĂ«r SpanjĂ«n.

Në minutat e fundit Argjentina tentoi gjithçka për të barazuar, por mbrojtja spanjolle rezistoi deri në vërshëllimën e fundit.

Spanja e mbylli Kupën e Botës si skuadra më e mirë e turneut, duke fituar falë identitetit të saj futbollistik, disiplinës taktike dhe cilësisë teknike.

Ndoshta loja e saj nuk ishte gjithmonë spektakolare për tifozët neutralë, por ishte dëshmia se futbolli i ndërtuar mbi posedimin, organizimin dhe talentin vazhdon të shpërblehet në nivelin më të lartë.

Triumfi i vitit 2026 nuk ishte vetëm një tjetër titull botëror. Ishte një homazh për brezin legjendar të vitit 2010 dhe një mbyllje ideale për një nga Kupat e Botës më emocionuese dhe cilësore të zhvilluara ndonjëherë.

The post Homazhi i Spanjës për 2010 dhe 2024 ishte fundi i duhur për një nga Kupat e Botës më të mira appeared first on Gazeta Si.

Tifozët e Spanjës festojnë fitoren në Kupën e Botës

20 July 2026 at 10:23

Tifozët e Spanjës mbushën Times Square në Nju Jork për të festuar fitoren 1-0 të vendit të tyre kundër Argjentinës në finalen e Kupës së Botës FIFA.

Videoja tregon tifozët që ngrenë një trofe të Kupës së Botës, duke valëvitur flamuj spanjollë, duke kënduar dhe madje duke rikrijuar një ndeshje me dema ndërsa turma feston.

Spanja siguroi titullin e saj të dytë të Kupës së Botës pasi Ferran Torres shënoi golin e vetëm. Goli i dha fund mbretërimit të Argjentinës si kampione bote.

The post Tifozët e Spanjës festojnë fitoren në Kupën e Botës appeared first on Gazeta Si.

Fotografia e Donald Trump me Spanjën bëhet virale pas fitores në Kupën e Botës

20 July 2026 at 10:06

Spanja ka triumfuar në Kupën e Botës, duke mposhtur Argjentinën 1-0 në finale për të fituar yllin e dytë të artë, pas fitores së tyre në vitin 2010.

Fitorja e tyre ka nxitur gjithashtu teorinĂ« e Mallkimit tĂ« Trumpit, pasi ai zbuloi se po mbĂ«shteste fitoren e ArgjentinĂ«s, duke thĂ«nĂ«: “ËshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« vĂ«sh bast kundĂ«r Messit”. Por pas fitores, nĂ« rrjet u shkrua se u prish mallkimi.

Trump ka qenĂ« gjithashtu viral pas finales, pasi ‘refuzoi’ tĂ« largohej nga skena pasi i dhuroi SpanjĂ«s KupĂ«n e BotĂ«s.

Trump është presidenti i parë në detyrë i SHBA-së që merr pjesë në një finale të Kupës së Botës në vendlindje dhe ia dorëzon trofeun fituesve. Pasi e bëri këtë, ai qëndroi pranë ekipit.

A confused Trump overstays his welcome onstage and photobombs the FIFA World Cup winners as they hoist their trophy pic.twitter.com/DUpsV6iV3a

— FactPost (@factpostnews) July 19, 2026

Kjo e shtyu presidentin e FIFA-s, Gianni Infantino, të shkonte me vrap te Trump dhe të përpiqej ta largonte atë nga ekipi.

đŸŸ„ As expected
 Trump refused to get out of the frame when Spain did the traditional World Cup Trophy lift.

FIFA President Gianni Infantino had to literally run over and attempt to physically drag him away, so that the Spanish Champions could have their special moment.

What
 pic.twitter.com/nbG0NH4I2D

— Fun Tom 🇹🇩 💂 (@funtomvids) July 19, 2026

Megjithatë, Trump vazhdoi të qëndronte në foton fituese, duke qëndruar në anë të skenës.

The post Fotografia e Donald Trump me Spanjën bëhet virale pas fitores në Kupën e Botës appeared first on Gazeta Si.

Evropa rrezikon tĂ« shkelĂ« tĂ« drejtat e njeriut me “qendrat e kthimit” pĂ«r emigrantĂ«t

20 July 2026 at 09:43

Nga Michael O’Flaherty- Evropa ka hyrĂ« nĂ« njĂ« epokĂ« tĂ« re tĂ« menaxhimit tĂ« emigracionit. Pas njĂ« votimi nga Parlamenti Evropian, rregullorja e kthimit e BE-sĂ« Ă«shtĂ« afĂ«r miratimit- duke premtuar kthime “mĂ« efikase” dhe procedura “mĂ« tĂ« shpejta” pĂ«r tĂ« deportuar emigrantĂ«t e padĂ«shiruar. Kjo do t’u japĂ« vendeve rrugĂ«n ligjore pĂ«r tĂ« ngritur qendra kthimi, domethĂ«nĂ«, objekte jashtĂ« vendit pĂ«r tĂ« pĂ«rpunuar qĂ«ndrimet e njerĂ«zve qĂ« konsiderohen se nuk kanĂ« tĂ« drejtĂ« tĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« BE.

PavarĂ«sisht kundĂ«rshtimit nga vende tĂ« tilla si Spanja dhe Franca, dhe njĂ« proteste nga grupet e tĂ« drejtave tĂ« njeriut, shumĂ« qeveri tĂ« tjera duken tĂ« etura pĂ«r t’u bashkuar. NjĂ« letĂ«r e hapur e nĂ«nshkruar nga 19 shtete anĂ«tare tĂ« BE-sĂ« vetĂ«m disa ditĂ« pas votimit nĂ« Parlamentin Evropian, duke kĂ«rkuar “pĂ«rdorimin e plotĂ« tĂ« mundĂ«sive tĂ« reja”, tregon se zbatimi mund tĂ« vijĂ« sĂ« shpejti. Kryesues si Austria, Danimarka, Gjermania, Greqia dhe Holanda janĂ« tashmĂ« nĂ« bllokun e fillimit, tĂ« gatshĂ«m tĂ« krijojnĂ« qendra tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta tĂ« cilat ka tĂ« ngjarĂ« tĂ« bĂ«hen funksionale sĂ« shpejti.

KĂ«to zhvillime sinjalizojnĂ« se pozicionet qĂ« dikur konsideroheshin tĂ« skajshme, ligjĂ«risht tĂ« pambĂ«shtetshme dhe tĂ« nxitura nga ideologjia nĂ« vend tĂ« provave, janĂ« riemĂ«ruar me sukses si qeverisje e zakonshme dhe e logjikshme. Politizimi i thellĂ« i kĂ«tij ndryshimi u shfaq plotĂ«sisht kur disa eurodeputetĂ« brohoritĂ«n “Kthejini mbrapsht” brenda parlamentit evropian gjatĂ« votimit, duke festuar largimin e qenieve njerĂ«zore me entuziazmin e njĂ« tubimi fushate. NĂ« ndjekje tĂ« politikave gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« rrepta tĂ« emigracionit, mbrojtjet e tĂ« drejtave tĂ« njeriut pĂ«r tĂ« cilat u themelua Evropa po trajtohen gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« si tĂ« disponueshme.

Vendimi për të hapur rrugën për qendrat ekstraterritoriale duhet të alarmojë këdo që është i njohur me koston njerëzore të këtyre skemave në të kaluarën. Historia na tregon se ato nuk janë zgjidhje të padëmshme administrative. Nuk ka asnjë iniciativë të vetme për të dhënë politikën e emigracionit jashtë vendit që nuk ka ngritur shqetësime serioze për të drejtat e njeriut.

Kur Australia ishte pionere e pĂ«rpunimit jashtĂ« vendit nĂ« Nauru dhe Papua Guinea e Re, mijĂ«ra njerĂ«z, pĂ«rfshirĂ« fĂ«mijĂ«, iu nĂ«nshtruan, sipas OKB-sĂ«, viteve tĂ« ndalimit arbitrar nĂ« kushte çnjerĂ«zore, duke rezultuar nĂ« trauma tĂ« rĂ«nda fizike dhe mendore dhe tĂ« paktĂ«n 12 vdekje. NĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, organizatat e tĂ« drejtave tĂ« njeriut kritikuan pĂ«rpjekjet e Izraelit nĂ« vitet 2010 pĂ«r tĂ« detyruar azilkĂ«rkuesit sudanezĂ« dhe eritreanĂ« tĂ« zhvendoseshin “vullnetarisht” nĂ« RuandĂ« dhe UgandĂ«, gjĂ« qĂ« rezultoi nĂ« abuzim, pezullim ligjor ose ikje tĂ« detyruar pĂ«rpara.

Në SHBA, eksperimentet e viteve 1990 për mbajtjen e refugjatëve haitianë jashtë mundësive gjyqësore të brendshme, përfshirë edhe në Gjirin e Guantanamos, kanë evoluar në marrëveshje për të larguar njerëzit në vende ku ata nuk kanë lidhje. Këto marrëveshje kanë çuar në raporte të dokumentuara të ndalimit arbitrar, torturës dhe keqtrajtimeve të tjera, zhdukjeve me forcë dhe mohimit të aksesit në këshilltar familjar dhe ligjor. Në disa raste, shtetet pritëse më pas i kanë kthyer individët në vendin e tyre të origjinës, duke i ekspozuar njerëzit ndaj rrezikut të kthimit (dërgimit të dikujt përsëri në rrezik).

Bashkëpunimi i kohëve të fundit midis Zbatimit të Imigracionit dhe Doganave të SHBA-së (ICE) dhe megaburgut Cecot të El Salvadorit, ku të dëbuarit mbaheshin në kushte ekstreme, ngre një pyetje themelore për politikëbërësit evropianë: a është ky lloji i modelit ndëshkues dhe të jashtëm që duam të importojmë këtu?

Evropa nuk është e panjohur me këto politika. Shkeljet e gjata të të drejtave të refugjatëve dhe emigrantëve në Libi dhe Tunizi tregojnë se bashkëpunimi për emigracionin që synon parandalimin e mbërritjeve në BE ndoshta do të rezultojë në shkelje serioze dhe të përhapura të të drejtave të njeriut nëse nuk vendosen garanci të mjaftueshme që nga fillimi.

Përpjekjet e mëparshme evropiane për qendrat ekstraterritoriale e konfirmojnë këtë model. Marrëveshja e Italisë me Shqipërinë është përballur me pyetje mbi përputhshmërinë e saj me ligjin e BE-së. Kjo tregon se si zhvendosja e njerëzve jashtë vendit mund të kufizojë rëndë aksesin e tyre te avokatët, përkthyesit dhe gjyqtarët, duke rrezikuar kështu efektivitetin e mjeteve ligjore që janë thelbësore për mbrojtjen e të drejtave të tjera të njeriut. Ndërkohë, bashkëpunimi i Mbretërisë së Bashkuar me Ruandën, një përpjekje për të kontraktuar procedurat e azilit në vend të kthimeve, ra në kundërshtim me Gjykatën Supreme të Mbretërisë së Bashkuar për shkak të dobësive sistemike në sistemin e azilit dhe gjyqësorit të Ruandës që nuk arriti të garantonte që njerëzit e dërguar atje do të ishin të sigurt nga kthimi.

Si mund të besojë dikush në mënyrë të arsyeshme se këtë herë do të jetë ndryshe? Megjithatë, qeveritë evropiane që ndjekin krijimin e qendrave të kthimit vazhdojnë të ofrojnë të njëjtën siguri: se ato do të veprojnë në përputhje të rreptë me detyrimet e tyre ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.

Me zbatimin e afërt, siguritë e paqarta nuk janë më të mjaftueshme. Rreziqet janë thjesht shumë të larta. Nga njëra anë, vendet evropiane po eksperimentojnë me jetët njerëzore. Rreziqet janë të dokumentuara mirë dhe do të rriten vetëm nëse qeveritë bashkëpunojnë me vendet me të dhëna të dobëta për të drejtat e njeriut. Nga ana tjetër, efektiviteti i qendrave të kthimit mbetet i pavërtetuar. Kjo iniciativë mund të thithë fonde të mëdha publike derisa të ndërhyjnë gjykatat, duke dëmtuar besueshmërinë ndërkombëtare të Europës.

KĂ«rkimi i kĂ«tij niveli rigoroziteti nuk Ă«shtĂ« kĂ«rkim i tĂ« pamundurĂ«s. PĂ«rkundrazi, Ă«shtĂ« minimumi i kĂ«rkuar pĂ«r tĂ« zbutur rreziqet e “zgjidhjeve inovative” tĂ« pĂ«rshkruara nĂ« letrĂ«n e hapur. NĂ«se qeveritĂ« evropiane zgjedhin tĂ« ecin pĂ«rpara nĂ« territor tĂ« rrezikshĂ«m, ato duhet tĂ« pranojnĂ« barrierat mbrojtĂ«se tĂ« nevojshme pĂ«r t’i parandaluar ato tĂ« krijojnĂ« vrima tĂ« zeza pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut.

Michael O’Flaherty Ă«shtĂ« komisioneri pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut nĂ« KĂ«shillin e EvropĂ«s.

The post Evropa rrezikon tĂ« shkelĂ« tĂ« drejtat e njeriut me “qendrat e kthimit” pĂ«r emigrantĂ«t appeared first on Gazeta Si.

Before yesterdayGazeta Si

A po na bën inteligjenca artificiale më të paedukatë?

18 July 2026 at 12:07

Shumica prej nesh ndoshta do tĂ« thoshin se jemi mjaft tĂ« sjellshĂ«m, por ka njĂ« pĂ«rjashtim: Ne jemi tĂ« pasjellshĂ«m me asistentĂ«t tanĂ« tĂ« inteligjencĂ«s artificiale. Kur u flasim ose shkruajmĂ« udhĂ«zime, shumica prej nesh nuk pĂ«rfshijnĂ« “ju lutem” ose “faleminderit”, dhe nuk pĂ«rdorim kĂ«rkesa indirekte qĂ« janĂ« njĂ« formĂ« e zakonshme e mirĂ«sjelljes, si “A mund tĂ« dĂ«rgoni njĂ« mesazh?” NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, ne pĂ«rdorim komanda tĂ« drejtpĂ«rdrejta si “DĂ«rgo njĂ« mesazh”. “BĂ«j njĂ« itinerar”. “Lexo kĂ«tĂ« skedar udhĂ«zimesh. Dokumento tĂ« gjithĂ« punĂ«n. Mos i anashkalon hapat”.

Kjo nuk Ă«shtĂ« mĂ«nyra se si flasim me njĂ«ri-tjetrin, dhe nĂ«se dikush do t’u fliste nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« kolegĂ«ve tĂ« tij, do tĂ« merrte pĂ«rgjigje jo tĂ« mira.

Rëndësia e mirësjelljes

Ne nuk i pëlqejmë njerëzit e pasjellshëm, duke anashkaluar përpjekjen për të qenë të sjellshëm ndërsa pjesa tjetër prej nesh po bën punën e duhur.

Të bësh disa përpjekje për të qenë i sjellshëm është thelbësore për funksionimin tonë në shoqëri, ku kemi nevojë vazhdimisht të bashkëveprojmë me njerëz jashtë familjes sonë dhe grupit të miqve.

Të qenit i sjellshëm me të huaj sinjalizon se do të bashkëpunojmë me ta dhe se e meritojmë bashkëpunimin e tyre në këmbim: mbajtja e ashensorit hapur, lëvizja mënjanë për të lënë dikë të kalojë, thirrja e ambulancës kur dikush është i lënduar. Mirësjellja mbështet bashkëpunimin që e mban shoqërinë të bashkuar.

Të qenit i pasjellshëm me AI-në

NĂ«se mirĂ«sjellja Ă«shtĂ« kaq thelbĂ«sore, atĂ«herĂ« pse ta anashkalojmĂ« atĂ« kur flasim me AI-nĂ«? ​​Sepse nuk kemi nevojĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«r AI-nĂ«, dhe madje mund tĂ« jemi mĂ« mirĂ« pa tĂ«. Akti i tĂ« folurit Ă«shtĂ« i vĂ«shtirĂ« nga ana njohĂ«se, dhe lĂ«nia jashtĂ« e fjalĂ«ve dhe frazave qĂ« sinjalizojnĂ« mirĂ«sjellje mund ta bĂ«jĂ« tĂ« folurit mĂ« tĂ« lehtĂ«. AsistentĂ«t e AI-sĂ« janĂ« tĂ« programuar tĂ« bashkĂ«punojnĂ« pavarĂ«sisht se si kĂ«rkojmĂ«, dhe ndonjĂ«herĂ« tĂ« qenit i pasjellshĂ«m me ta mund tĂ« japĂ« performancĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«, krahasuar me kĂ«rkesat e sjellshme.

Si mund të ndikojë të folurit me AI-në në ndërveprimet tona njerëzore

Pavarësisht këtyre anëve pozitive të dukshme të të qenit i pasjellshëm me asistentët e IA-së, duhet të marrim në konsideratë edhe anët negative të mundshme. Dhe një anë negative e mundshme është se e gjithë kjo të folur e pasjellshme me AI-në do të na bëjë të flasim më ashpër me njëri-tjetrin. Ashtu si me pothuajse çdo gjë që lidhet me AI-në këto ditë, është shumë herët për të treguar shkallën e këtij problemi.

Megjithatë, shkenca e të folurit mund të na lejojë të bëjmë hamendësime nëse AI do të dëmtojë mirësjelljen në shoqërinë tonë. Logjika e këtij argumenti ka tre hapa:

1. TĂ« folurit e sĂ« kaluarĂ«s formĂ«son tĂ« folurit tonĂ« tĂ« sĂ« ardhmes. Kur i shndĂ«rrojmĂ« idetĂ« tona nĂ« tĂ« folur ose tĂ« shkruar, truri ynĂ« tenton tĂ« ripĂ«rdorĂ« fjalĂ« dhe fraza qĂ« i kemi thĂ«nĂ« shpesh mĂ« parĂ«. RipĂ«rdorimi i fjalĂ«ve dhe stileve tona tĂ« preferuara tĂ« tĂ« folurit na jep shprehje tĂ« praktikuara mirĂ«, tĂ« cilave mund t’u qasemi shpejt, duke e bĂ«rĂ« tĂ« folurit mĂ« efikas. Ky riciklim Ă«shtĂ« aq i pĂ«rhapur sa Ă«shtĂ« e besueshme qĂ« stili i tĂ« folurit i vrazhdĂ« pĂ«r AI-nĂ« do tĂ« ripĂ«rdoret nĂ« bisedat e ardhshme me njĂ«ri-tjetrin, duke e çuar mirĂ«sjelljen nĂ« kufij.

2. Stilet e tĂ« folurit tĂ« pĂ«rhapura nĂ«pĂ«r grupe. Mund t’i mbajmĂ« stilet e tĂ« folurit pĂ«r grupe tĂ« ndryshme tĂ« ndara deri nĂ« njĂ« farĂ« mase- pĂ«r shembull, t’i thuash “bark” njĂ« fĂ«mije tĂ« vogĂ«l, por “stomak” tĂ« rriturve.

Por ndarja nuk është e plotë dhe njerëzit mund të fillojnë të ripërdorin një stil të zakonshëm të të folurit me një grup tjetër në mënyra të çuditshme. Shembuj të stileve të të folurit që kalojnë nga një grup në tjetrin sugjerojnë që të folurit tonë të pahijshëm me inteligjencën artificiale mund të ripërdoret gjatë bisedave tona njerëzore.

3. Shoqërimi me Chatbot-et me AI na bën gjithashtu të pasjellshëm. Përdoruesit e chatbot-eve me AI për shoqëri zakonisht nuk japin komanda dhe nuk janë të pasjellshëm me chatbot-et, por këto ndërveprime krijojnë probleme edhe për mirësjelljen.

Shoqëruesit e chatbot-eve, të zhvilluar nga kompani të tilla si Replika, Character AI dhe të tjera, i inkurajojnë përdoruesit të jenë të angazhuar emocionalisht me chatbot-in dhe të flasin pafundësisht për veten e tyre.

Përdoruesit më pas fillojnë të ripërdorin këtë stil egoist të të folurit, duke përfshirë edhe bisedat e tyre me njerëzit e tjerë. Ky stil bisede i përqendruar te vetja është një shkelje e qartë e normave shoqërore për bashkëpunimin dhe lejimin e të gjithëve të kenë një radhë në biseda.

Përdoruesit e chatbot-eve madje raportojnë se janë bërë më pak të interesuar të flasin me njerëzit; ata preferojnë të jenë egoistë dhe të flasin për veten e tyre me një chatbot në vend që të bashkëpunojnë në biseda të ndërsjella me njerëzit.

Meqenëse AI lavdërohet dhe fajësohet për humbjen e punës, kalbjen e trurit dhe gjithçka tjetër këto ditë, a duhet të shqetësohemi të shtojmë mirësjellje në grumbullin e shqetësimeve? Po, për shkak të rolit thelbësor që ka mirësjellja në mbajtjen e shoqërisë sonë funksionale.

Mirësjellja tashmë përballet me shumë sulme të tjera- polarizim politik, ulje të bisedave ballë për ballë, pabarazi dhe më shumë. Efektet që shkaktojnë vrazhdësi të të folurit me inteligjencën artificiale mund të na largojnë edhe më shumë nga mirësjellja dhe bashkëpunimi që i nevojitet çdo shoqërie.

*Shkruar nga Maryellen MacDonald, Ph.D., ProfesoreshĂ« dhe autore e librit “MĂ« shumĂ« se fjalĂ«: Si e mpreh tĂ« folurit mendjen dhe formĂ«son botĂ«n tonĂ«â€.

The post A po na bën inteligjenca artificiale më të paedukatë? appeared first on Gazeta Si.

Messi është në moshë, i shkurtër dhe i ngadaltë. Pse ende dominon në Kupën e Botës?

17 July 2026 at 13:14

Nga Gazeta Si- Lionel Messi është 39 vjeç. Ai është 1.70 metra i gjatë- më i shkurtër se pothuajse çdo mbrojtës kundër të cilit luan. Ai nuk ka qenë kurrë çuditërisht i shpejtë, dhe tani është më i ngadaltë.

E megjithatë, duke parë këtë Kupë Bote, do të ishte e vështirë të përmendësh një lojtar që shkakton më shumë dëme: ai ka shënuar më shumë gola deri më tani (gjashtë), së bashku me Kylian Mbappé të Francës.

Si mundet dikush me kaq pak nga ajo që ne mund ta quajmë atletizëm (të paktën në krahasim me bashkëmoshatarët e tij) të jetë ende lojtari më i mirë në fushë?

A ka vërtet rëndësi atletizmi?

Ndoshta enigma është në anën e gabuar. Shumë veta habiten nga Messi vetëm sepse na është treguar një histori rreth asaj që e bën një atlet të madh, dhe historia ka të bëjë kryesisht me trupin: shpejtësia, gjatësia, forca, forma fizike.

Krahasuar me atë histori, Messi duket si një përjashtim.

Por çfarë ndodh nëse vetë historia është problemi? Po sikur futbolli të mos ketë qenë kurrë një garë atributesh fizike?

Johan Cruyff, lojtari, menaxheri, komentatori dhe filozofi i madh holandez i futbollit, e pa qartë këtë gjysmë shekulli më parë.

Ai tha: ÇfarĂ« Ă«shtĂ« shpejtĂ«sia? Shtypi sportiv shpesh e ngatĂ«rron shpejtĂ«sinĂ« me depĂ«rtimin. NĂ«se filloj tĂ« vrapoj pak mĂ« herĂ«t se dikush tjetĂ«r, dukem mĂ« i shpejtĂ«!

ËshtĂ« njĂ« vĂ«rejtje qĂ« tingĂ«llon si enigmĂ«, por njĂ« lojtar i shpejtĂ« shpesh nuk Ă«shtĂ« ai me kĂ«mbĂ« mĂ« tĂ« shpejta. Ata janĂ« shpesh ata qĂ« nisen mĂ« shpejt dhe mbĂ«rrijnĂ« tĂ« parĂ«t. Ajo qĂ« duket si shpejtĂ«si Ă«shtĂ« shumĂ« shpesh njĂ« avantazh i fituar nga perceptimi.

Rëndësia e skanimit

Merrni parasysh se çfarë ndodh në sekondat para se Messi të marrë një pasim. Shikojeni atë për 30 sekonda kur topi nuk është askund afër tij: koka e tij rrallë qëndron e palëvizshme. Një vështrim mbi shpatullën e majtë, një tjetër në të djathtë, pastaj përsëri te lojtari me top.

Asgjë nga kjo nuk duket e jashtëzakonshme derisa të kuptoni se ai tashmë ka mbledhur informacione që të tjerët ende nuk i kanë gjetur, ose të paktën janë më pak të aftë në gjetjen e tyre.

Kur topi arrin tek ai, ai tashmë e di se ku janë mbrojtësit dhe shokët e ekipit dhe ku do të hapen boshllëqet. Kontrolli, kthesa, pasimi që ndan mbrojtjen: e gjithë kjo është pjesa e lehtë. Pjesa e vështirë ndodh para se ai ta ketë prekur topin.

Kjo është diçka që mund ta masim.

Për më shumë se një dekadë, është studiuar se si lojtarët e futbollit mbledhin informacion para se të marrin topin. Duke punuar me atletë nga akademitë e të rinjve deri te profesionistët e lartë, ekspertët vendosën sensorë të vegjël lëvizjeje në pjesën e pasme të kokës së tyre dhe regjistruan se sa shpesh dhe sa gjerë ktheheshin për të parë përreth gjatë një ndeshjeje.

Ato po matnin atë që ne e quajmë eksplorim vizual- ose, më thjesht, skanim.

Po bĂ«nin njĂ« pyetje tĂ« thjeshtĂ«: sa shikojnĂ« lojtarĂ«t pĂ«rreth para se topi t’i arrijĂ«, dhe a ka rĂ«ndĂ«si kjo?

Zbulimi ishte i qëndrueshëm dhe i qartë. Lojtarët që skanuan më shpesh në sekondat para se të merrnin topin ishin më të shpejtë për të lëshuar pasimin e tyre të radhës, më të prirur të ecnin me topin sesa ta luanin atë në mënyrë të sigurt prapa, dhe më të prirur të luanin një pasim përpara që në fakt kërcënonte kundërshtarin.

Informacioni që ata mblodhën para se topi të mbërrinte formësoi atë që ata ishin në gjendje të bënin pasi ai mbërriti. Skanimi është mënyra se si një lojtar e merr atë informacion në radhë të parë.

Puna e ekspertëve ndan dy qëllime të skanimit. I pari është orientimi: të shikosh përreth për të zbuluar se çfarë ofron e gjithë fusha, cilat opsione ekzistojnë, ku është rreziku dhe çfarë mund të bëhet e disponueshme.

I dyti është specifikimi: shikimi më i imët dhe i mëvonshëm që udhëzon ekzekutimin e një pasimi.

Orientimi vjen i pari dhe është ai që ekspertët tentojnë ta lëmë pas dore, si në kërkim ashtu edhe në stërvitje, sepse ndodh larg topit, kur nuk duket se po ndodh asgjë dramatike. Megjithatë, është themeli. Nuk mund të synoni një pasim që nuk e keni parë kurrë atje.

Cruyff e tha kështu: Ekziston vetëm një moment në të cilin mund të arrini në kohë. Nëse nuk jeni atje, jeni ose shumë herët ose shumë vonë!

Këtu është vendi ku Messi ndalon së qeni një anomali dhe bëhet shembulli më i qartë i imagjinueshëm i asaj që shpërblen sporti. Ai kurrë nuk i ka mposhtur kundërshtarët kryesisht me trupin e tij. Ai i mposht ata me kohë dhe e fiton atë duke parë më shpejt.

Nëse është më i ngadalshëm, nuk ka rëndësi, sepse nuk po garon me askënd- ai është rregulluar, nëpërmjet një perceptimi më të hershëm dhe më të mirë, që të mos ketë nevojë kurrë për të.

Trupi mĂ« i shkurtĂ«r, mĂ« i ngadalshĂ«m dhe qĂ« po I kalon mosha pĂ«r futboll nuk Ă«shtĂ« njĂ« pengesĂ« qĂ« ai e kapĂ«rcen nĂ«pĂ«rmjet gjenialitetit. ËshtĂ« njĂ« shenjĂ« se trupi nuk ka qenĂ« kurrĂ« kryesor.

Sigurisht, skanimi nuk është e gjithë historia. Teknika, përvoja dhe taktikat e ekipit kanë rëndësi. Por pa informacion në kohë, këto cilësi rrallë kanë mundësinë të shprehen.

Ka një mësim në këtë: perceptimi është diçka që mund të zhvillohet, qëllimisht, tek lojtarët që nuk do të jenë kurrë më të shpejtët ose më të gjatët.

Të dhënat sugjerojnë se zakoni i skanimit të fushës para se të mbërrijë topi mund të stërvitet që në moshë të re.

Ku jeton vërtet madhështia

Kemi kaluar një shekull duke ndërtuar atletë në palestër, por shumë më pak kohë duke ndërtuar atë që Messi bën me bollëk.

Pra, herën tjetër që dikush pyet veten se si një 39-vjeçar, vetëm 1.70 m i gjatë, po dominon ende një Kupë Bote, shikoni kokën e tij, jo këmbët e tij.

Madhështia nuk është fshehur kurrë në trup. Ajo ishte gjithmonë në shikim.

The post Messi është në moshë, i shkurtër dhe i ngadaltë. Pse ende dominon në Kupën e Botës? appeared first on Gazeta Si.

Udhëtimi nuk është vetëm relaks, por edhe të thyen identitetin

17 July 2026 at 12:25

Nga Elizabeth Mateer- Muajin e kaluar, qëndrova në majë të një dune rëre në Huacachina, Peru, duke veshur ski për herë të parë në një vend pa borë. Kam bërë ski për më shumë se një dekadë. Di si ta lexoj një pjerrësi, si duhet të zhvendoset pesha ime, etj. Por asgjë nga kjo nuk u përkthye drejtpërdrejt. Rëra lëvizte nën skajet e mia pa rrëshqitshmërinë e borës, dhe e gjeta veten të mbështetur prapa, siç bën në një ditë me pluhur të thellë. Gjithçka që dija për skijimin ishte ende e vërtetë por asnjë nga këto nuk zbatohej ashtu siç prisja.

Kam pasur qindra pasdite në borë të vërtetë, në vrapime që mezi i dalloj nga njëra-tjetra në kujtesë. Por kjo pasdite, në rërë, duke bërë një version të diçkaje që tashmë dija si ta bëja, u vendos diku përgjithmonë.

Ne kemi ndërtuar një kulturë që e trajton pushimin si diçka që duhet ta fitosh dhe udhëtimin si një luks që duhet ta mbrosh. Por neuroshkenca tregon një histori tjetër, në të cilën hipja në aeroplan, apo edhe thjesht të ngasësh në një vend ku nuk ke qenë kurrë, është e mirë për trurin tënd.

Kjo nuk ka të bëjë me produktivitetin. Ka të bëjë me të kuptuarit se çfarë po bën në të vërtetë truri juaj kur e çoni diku, dhe pse një përvojë si e imja në atë dunë nuk është rastësi, por një ilustrim mjaft i saktë i asaj që i bën risia një mendjeje që mendon se tashmë e di se çfarë po bën.

Truri që funksionon me autopilot

Ja diçka që ia vlen të mbahet mend: Pjesa më e madhe e jetës suaj të përditshme, neurologjikisht, mezi ndodh.

Kur lëvizni nëpër mjedise të njohura- të njëjtat udhëtime, të njëjtat rutina, të njëjtat biseda me të njëjtët njerëz në të njëjtat dhoma- truri juaj automatikisht funksionon në efikasitet.

Ai funksionon në rrugë nervore të konsumuara mirë, duke përputhur modelet gjatë ditës pa shpenzuar shumë energji në përpunimin aktual- në thelb në autopilot. Kjo është adaptive- Nuk do të mund të funksiononit nëse truri juaj do ta trajtonte çdo të martë si një përvojë të re.

Por ka një kosto. Rrjeti i modalitetit të parazgjedhur, i cili është sistemi i trurit përgjegjës për vetëreflektimin, imagjinatën dhe identitetin, nuk është aq aktiv kur je në autopilot. Ti ndalon së bëri pyetje rreth vetes sepse asgjë në mjedisin tënd nuk të nxit ta bësh këtë. Ndjesia jote se kush je bëhet diçka që e mban me vete pa e shqyrtuar.

Njohja, me fjalë të tjera, mund të na bëjë konjitivisht dhe psikologjikisht më të vegjël nga sa e kuptojmë.

ÇfarĂ« i bĂ«n risia trurit

Kur hyn në një mjedis të panjohur, truri yt duhet të zgjohet.

Stimujt e rinj qĂ« merr kur udhĂ«ton nĂ« rrugĂ« tĂ« reja, kur dĂ«gjon tinguj tĂ« rinj dhe gjuhĂ« tĂ« panjohura dhe kur ha ushqim qĂ« nuk e ke provuar kurrĂ«, tĂ« gjitha i ngacmojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive neuronet e dopaminĂ«s. Dhe roli kryesor i dopaminĂ«s nuk Ă«shtĂ« t’ju bĂ«jĂ« tĂ« ndjeni kĂ«naqĂ«si; Ă«shtĂ« t’ju bĂ«jĂ« tĂ« dĂ«shironi tĂ« eksploroni. Ajo nxit kuriozitetin, vĂ«mendjen dhe impulsin pĂ«r t’u angazhuar me atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« para teje. Truri yt, i pĂ«rmbytur me risi, bĂ«het i uritur pĂ«r informacion nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« udhĂ«timi yt i sĂ« martĂ«s thjesht nuk e shkakton kurrĂ«.

Por efektet shkojnë më thellë se gjendja shpirtërore. Tek minjtë, neuroshkencëtarët kanë identifikuar së fundmi një formë të plasticitetit të trurit të quajtur plasticitet sinaptik i shkallës kohore të sjelljes (BTSP), në të cilin hipokampusi mund të fillojë rilidhjen pas një përvoje të vetme të re, jo javësh përsëritjeje, por një takimi. Qarku i përfshirë është i ndarë në të gjithë trurin e gjitarëve, përfshirë edhe tonin, gjë që është pjesërisht arsyeja pse kjo rilidhje me një përvojë të vetme konsiderohet një mekanizëm i fortë kandidat për mënyrën se si edhe njerëzit formojnë kujtime të gjalla nga përvojat e udhëtimit.

Ndërkohë, udhëtimi angazhon rajone të shumta të trurit njëkohësisht në mënyra që jeta e përditshme rrallë i bën. Lundrimi në hapësira të panjohura aktivizon lobet parietale përgjegjëse për përpunimin hapësinor. Planifikimi i logjistikës (p.sh., sistemi i transportit të një qyteti të ri, një menu në një gjuhë tjetër, thjesht të shkosh diku ku nuk ke qenë kurrë) angazhon funksionet ekzekutive të lobeve frontale. Përvojat e reja bëhen kujtime dhe histori të reja, duke aktivizuar lobet temporale.

Prishja e identitetit për të cilën askush nuk flet

Ja ku bëhet më interesante: Udhëtimi jo vetëm që stimulon trurin, por edhe destabilizon përkohësisht veten. Dhe ky destabilizim, sado i pakëndshëm që mund të ndihet, është shpesh pikërisht ajo që na nevojitet.

Kur je diku i panjohur, humbet skelën që normalisht mban identitetin tënd në vend. Rutinat e tua zhduken. Rolet e tua- prind, profesionist, ekspert, personi që të gjithë në dhomë e njohin tashmë- nuk të ndjekin. Konteksti që zakonisht të tregon se kush je hiqet, dhe ajo që mbetet është diçka më afër lëndës së parë të vetes.

Hulumtimet mbi udhëtimin transformues kanë zbuluar se ndryshimet në vetëidentitetin janë mekanizmi kryesor që qëndron në themel të ndjenjës së të qenit vërtet i ndryshuar nga një udhëtim.

Nuk janĂ« pikat referuese apo fotot. ËshtĂ« vetĂ«-reflektimi qĂ« imponon mosnjohja, vetĂ«-zbulimi qĂ« ndodh kur duhet tĂ« lundrosh nĂ« botĂ« pa hartĂ«n tĂ«nde tĂ« zakonshme, dhe krahasimet delikate sociale qĂ« vijnĂ« nga takimi me njerĂ«z qĂ« e organizojnĂ« jetĂ«n e tyre krejtĂ«sisht ndryshe nga ti.

Kjo quhet vetĂ«-ndĂ«rprerje. ËshtĂ« lirimi i pĂ«rkohshĂ«m i historisĂ« sĂ« zakonshme qĂ« tregoni pĂ«r veten. ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se vetĂ«-ndĂ«rprerja nĂ« pĂ«rgjithĂ«si mund tĂ« shoqĂ«rohet me shqetĂ«sim psikologjik dhe ndjenjĂ« tĂ« çorientuar, por ka hulumtime qĂ« mbĂ«shtesin efektet pozitive pasi mund tĂ« jetĂ« gjithashtu njĂ« rrugĂ« drejt qartĂ«sisĂ«.

Njerëzit shpesh kthehen nga udhëtime kuptimplote duke ditur diçka për veten e tyre që nuk mund ta qasnin plotësisht më parë, sepse kjo largoi përkohësisht zhurmën që po i mbyste pyetjet.

ÇfarĂ« bĂ«n udhĂ«timi pĂ«r kreativitetin

Kreativiteti, në thelbin e tij, është aftësia për të bërë lidhje midis gjërave që nuk i përkasin qartë njëra-tjetrës. Dhe kjo aftësi varet shumë nga gjerësia dhe fleksibiliteti i skemave tuaja njohëse- kornizat mendore përmes të cilave ju interpretoni botën.

Kur këto korniza mbeten të padiskutueshme për një kohë të mjaftueshme, ato kalcifikohen. Ju ndaloni së shikuari alternativa sepse truri juaj ka ndaluar së kërkuari ato.

Ekspozimi ndaj kulturave, mjediseve dhe mĂ«nyrave tĂ« ndryshme tĂ« organizimit tĂ« jetĂ«s njerĂ«zore ndĂ«rpret tĂ« menduarit e ngurtĂ« dhe zgjeron repertorin e skemave nĂ« dispozicion pĂ«r ju. Hulumtimet mbi pĂ«rvojĂ«n multikulturore vazhdimisht zbulojnĂ« se njerĂ«zit qĂ« angazhohen thellĂ«sisht me kultura tĂ« panjohura tregojnĂ« fleksibilitet kognitiv mĂ« tĂ« lartĂ« dhe njĂ« gatishmĂ«ri mĂ« tĂ« madhe pĂ«r t’u mbĂ«shtetur nĂ« burime tĂ« papritura kur zgjidhin problemet. Shkalla e kreativitetit Ă«shtĂ« dukshĂ«m mĂ« e lartĂ« tek njerĂ«zit me pĂ«rvojĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« ndĂ«rkulturore. Jo sepse udhĂ«timi i bĂ«n njerĂ«zit mĂ« tĂ« zgjuar, por sepse e bĂ«n tĂ« menduarit e tyre mĂ« fleksibĂ«l.

Kjo është arsyeja pse kaq shumë shkrimtarë, artistë dhe sipërmarrës e përshkruajnë udhëtimin si thelbësor për punën e tyre. Nuk është romantizim; është neuropsikologji.

*Elizabeth Mateer, Ph.D., është neuropsikologe në Shkollën Mjekësore të Harvardit që eksploron ndërthurjen e shkencës së trurit, kreativitetit dhe identitetit modern.

The post Udhëtimi nuk është vetëm relaks, por edhe të thyen identitetin appeared first on Gazeta Si.

❌
❌