TIRANĂ, 20 maj/ATSH/ Kryeministri Edi Rama po zhvillon njĂ« vizitĂ« zyrtare nĂ« RepublikĂ«n e KoresĂ« sĂ« Jugut qĂ« synon thellimin e bashkĂ«punimit mes dy vendeve, si edhe zgjerimin e partneritetit, nĂ« fusha me interes tĂ« ndĂ«rsjellĂ« pĂ«r zhvillimin, teknologjinĂ« dhe inovacionin.
GjatĂ« qĂ«ndrimit nĂ« Seul, Kryeministri Rama mori pjesĂ« nĂ« ceremonisĂ« e hapjes sĂ« KonferencĂ«s Aziatike tĂ« Lidershipit, nĂ«n moton âJashtĂ« turbullirave â drejt njĂ« ekuilibri tĂ« riâ â njĂ« platformĂ« me ndikim global pĂ«r shkĂ«mbimin e ideve, forcimin e besimit dhe ndĂ«rtimin e urave tĂ« bashkĂ«punimit mes vendeve dhe brezave tĂ« ndryshĂ«m.
Kryeministri e nisi fjalën duke vënë në dukje se ndihet thellësisht i privilegjuar që ndodhet në Seul.
Sipas Ramës, Koreja është dëshmi se historia ka rëndësi, por e vetme, historia nuk e vendos dot fatin.
Po ashtu, ai vuri në dukje se edhe vendet që i ndajnë kontinente, mund të hasen ndonjëherë me sfida çuditërisht të ngjashme.
âSi e ruajmĂ« identitetin, ndĂ«rkohĂ« qĂ« pĂ«rqafojmĂ« transformimin; si e ndĂ«rtojmĂ« tĂ« ardhmen pa humbur thellĂ«sinĂ« e kujtesĂ«s sonĂ«; si i zgjidhim problemet urbane, shoqĂ«rore e njerĂ«zore, duke parĂ« rrugĂ«t tona tĂ« ndryshme, pĂ«rmes syve tĂ« sĂ« ardhmes sĂ« pĂ«rbashkĂ«t dhe ndonjĂ«herĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pabesueshme njĂ« mendje krijuese nga njĂ« anĂ« tjetĂ«r e botĂ«s, mund tĂ« vijĂ« e tĂ« hedhĂ« dritĂ« mbi pĂ«rgjigje pĂ«r pyetje qĂ« mendonin se ishin vetĂ«m tonatâ, theksoi Rama.
Fjala e plotë e Kryeministrit Edi Rama në ceremonisë e hapjes së Konferencës Aziatike të Lidershipit:
Ndihem personalisht, thellësisht i privilegjuar që ndodhem këtu në Seul. Herën e parë kam ardhur në këtë qytet kinematografik më shumë se dy dekada më parë si kryetar i bashkisë së Tiranës, kryeqytetit të Shqipërisë. Unë vetë vija nga një qytet që kish humbur e qe vënë në kërkim të vetes, në një vend që sapo dilte nga një botë e fashitur në rrekje shpesh të rrëmujshme për të përfytyruar një tjetër.
Ajo çfarë pashë atë kohë ishte tashmë e jashtëzakonshme, por ajo çfarë shoh sot që kthehem pas gjithë këtyre viteve është diçka thellësisht prekëse.
Koreja është dëshmi se historia ka rëndësi, por e vetme, historia nuk e vendos dot fatin.
Ndoshta, nuk ka asnjë vend tjetër, ku kjo e vërtetë ilustrohet në mënyrë kaq mahnitëse sa në këtë në këtë gadishull.
I njëjti popull, e njëjta kulturë, po ajo histori, e megjithatë ndarë nga sisteme rrënjësisht të ndryshme. E këto janë dëshmia më e kthjellët në tokë se fatet e kombeve nuk marrin formë thjesht nga aty ku zënë fill, por nga zgjedhjet që bëjmë gjatë rrugës.
Një Kore u shndërrua në simbolin e ripërtëritjes përmes hapjes, demokracisë së qëndrueshme dhe novacionit. Tjetra u kthye në emblemë të territ përmes izolimit, sundimit të forcës dhe frikës.
Ky pĂ«r mua sâka qenĂ« kurrĂ« veç njĂ« mĂ«sim abstrakt, sepse pĂ«rgjatĂ« njĂ« kapitulli tĂ« dhimbshĂ«m tĂ« historisĂ« sĂ« saj, ShqipĂ«ria ishte âKoreja e Veriut tĂ« EuropĂ«sâ e megjithatĂ« sot ajo po ecĂ«n nĂ« njĂ« tjetĂ«r rrugĂ«. NjĂ« rrugĂ« jo e lehtĂ«, e papĂ«rsosur natyrisht, por thelbĂ«sisht ndryshe. NjĂ« rrugĂ« ndĂ«rtimi institucionesh, modernizimi demokratik, njĂ« rrugĂ« drejt Bashkimit Europian.
Ne, në rrugëtimin tonë po tregojmë se institucionet demokratike mund të ndërtohen edhe kur historia thotë se është e pamundur dhe se një vend dikur kufizuar nga izolimi mund të përkufizohet nga aspirata. Kjo është vetëm një prej arsyeve pse për mua është kaq kuptimplotë të jem këtu në Seul. Edhe pse gjeografikisht larg, vende si imi e ndjejnë kaq afër Korenë e Veriut përmes kujtesës se madhështia nuk ju rezervohet vetëm atyre që lindin me fat.
Mund tâju pĂ«rkasĂ« edhe atyre qĂ« guxojnĂ« tĂ« rindĂ«rtojnĂ«, qĂ« zgjedhin hapjen nĂ« vend tĂ« frikĂ«s, vendosmĂ«rinĂ« nĂ« vend tĂ« dorĂ«zimit dhe optimizmin nĂ« vend tĂ« fatalizmit.
Ndërkohë që, ne mbylleshim pas mureve tona e këndonim këngë revolucionare të magjepsur nga revolucioni kulturor i Kinës dhe bënim luftëra imagjinare kundër amerikanëve e sovjetikëve, në këtë kontinent diçka krejt tjetër shpalosej, që as mund ta shihnim e as na lejohej ta dinim.
Japonia po rindërtonte veten për të marrë formën e një mrekullie industriale, Koreja e Veriut po shndërronte varfërinë në precizion inxhinierik. Singapori po vërtetonte se një qytet pa asnjë burim natyror mund të shkëlqente mbi ato kombe të bekuara me çdo avantazh të mundshëm. Tajvani, Malajzia, Tajlanda, secili prej tyre shkruante kapitullin e vetë me kushtet e veta e me zërin e tij.
ShqipĂ«ria i ndau rrugĂ«t me KinĂ«n pikĂ«risht kur Xiaoping nisi tĂ« shpĂ«rbĂ«nte atĂ« ortodoksi ideologjike vetĂ«m me njĂ« fjali qĂ« asokohe na tingĂ«lloi si heretike: âNuk ka rĂ«ndĂ«si se çângjyrĂ« Ă«shtĂ« macja pĂ«r aq kohĂ« sa kap minjâ. ShqipĂ«ria i mbeti besnike doktrinĂ«s. Kina zgjodhi pragmatizmin dhe historia eci me KinĂ«n.
Ndoshta gjëja më e jashtëzakonshme nga të gjitha, është se këto vende pavarësisht dallimeve të jashtëzakonshme në kulturë, në sisteme, histori e tradita politike gjetën rrugën të ndërtojnë diçka së bashku.
Organizata e vendeve të Azisë Juglindore nuk lindi nga njëshmëria, lindi nga kuptimi se bashkëpunimi është më i fuqishëm sesa përballja dhe se në fund të fundit, pragmatizmi sfidon ideologjinë.
Edhe Kina më vonë gjeti vendin e saj në këtë bashkëbisedim, jo më si eksportuese e revolucionit të përhershëm, por si pjesë e arkitekturës origjinale, të aftë për të përthithur kompleksitetin pa rënë nën peshën e tij e as duke jetuar në një parashikim konstant të rënies së palës tjetër.
Do doja qĂ« e gjithĂ« kjo urti qĂ« lidershipi akumuloi nĂ« kĂ«tĂ« pjesĂ« tĂ« botĂ«s, tĂ« mund tâi shĂ«rbente pjesĂ«s sime tĂ« botĂ«s si njĂ« burim pĂ«rulĂ«s, dije pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si duhen âlundruarâ dallimet, jo si arsye pĂ«r konflikte, por si fuqi ekuilibri nĂ« interes tĂ« ndĂ«rsjellĂ« tĂ« pĂ«rparimit dhe mirĂ«qenies pĂ«r çdo shoqĂ«ri tĂ« pĂ«rfshirĂ«.
Ka njĂ« thĂ«nie koreane qĂ« e dĂ«gjova dhe qĂ« mĂ« pĂ«lqeu shumĂ«: âPas shiut dheu forcohetâ. Ka pak vende nĂ« botĂ« qĂ« e mishĂ«rojnĂ« mĂ« mirĂ« kĂ«tĂ« sesa Koreja. KĂ«tu, vĂ«shtirĂ«sitĂ« nuk e zbutĂ«n tokĂ«n nĂ«n vend, por e bĂ«nĂ« mĂ« tĂ« fortĂ« me vendosmĂ«ri kombĂ«tare. E po kĂ«shtu dhe me krijimtari.
Kam patur privilegjin që të bëhem mik me Minsuk Chu, një prej arkitektëve më të mëdhenj të kohës sonë, vepra e të cilit admirohet jashtë mase dhe që po kështu, po kontribuon edhe për projekte në Shqipëri.
Përmes kësaj miqësie, jam kujtuar se edhe vendet që i ndajnë kontinente, mund të hasen ndonjëherë me sfida çuditërisht të ngjashme.
Si e ruajmë identitetin, ndërkohë që përqafojmë transformimin; si e ndërtojmë të ardhmen pa humbur thellësinë e kujtesës sonë; si i zgjidhim problemet urbane, shoqërore e njerëzore, duke parë rrugët tona të ndryshme, përmes syve të së ardhmes së përbashkët dhe ndonjëherë në mënyrë të pabesueshme një mendje krijuese nga një anë tjetër e botës, mund të vijë e tw hedhw dritë mbi përgjigje për pyetje që mendonin se ishin vetëm tonat.
Me kalimin e viteve, qoftĂ« si kryetar bashkie apo mĂ« vonĂ« si kryeministĂ«r, kam mĂ«suar se lidershipi ka shumĂ« mĂ« pak tĂ« bĂ«jĂ« me sigurinĂ« sa çâ pretendojmĂ« shpesh.
Rrallë ndodh që të ketë të bëjë me rehatinë e përgjigjeve të qarta.
Shumë shpesh ka të bëjë me të ecurit përpara me dije të papërsosur, duke pranuar dyshimin, duke mësuar në mënyrë të vazhdueshme dhe duke gjetur sërish e sërish kurajën për të vepruar. Sepse lidershipi i vërtetë nuk i përket spektatorit që gjykon me rehati në distancë, apo atyre që preferojnë mosveprimin, kur përballen me një sfidë që i tremb. Ju përket atyre që hyjnë në arenë, jo sepse janë të sigurtë që do të dalin fitimtarë, por sepse guxojnë shumë.
NĂ« botĂ«n tonĂ« sot, kur shpesh komentet vijnĂ« mĂ« lehtĂ« sesa pĂ«rgjegjĂ«sia, kur kritika udhĂ«ton me shpejtĂ«sinĂ« e dritĂ«s, kur ndĂ«rtimet e konstruktet kĂ«rkojnĂ« ditĂ« e natĂ«, kur gjysmĂ« tĂ« vĂ«rtetat, â shpesh gĂ«njeshtrat mĂ« tĂ« mĂ«dha â tĂ« ndjekin nĂ« çdo hap qĂ« hedh, kuraja pĂ«r tĂ« vazhduar nĂ« arenĂ«, pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar, pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar, pĂ«r tĂ« ecur pĂ«rpara pavarĂ«sisht zhurmĂ«s, ndihet mĂ« me peshĂ« se kurrĂ«.
Koreja e di kĂ«tĂ«. Duke parĂ« tĂ« dyja anĂ«t e KoresĂ«, mĂ« vjen ndĂ«rmend njĂ« anekdotĂ« e vjetĂ«r pĂ«r dallimin midis ferrit e parajsĂ«s: âNĂ« tĂ« dyja vendet, njerĂ«zit ulen rreth tryezave tĂ« mbushura pĂ«rplot me ushqim, ndĂ«rsa mbajnĂ« shigjeta tĂ« gjata, qĂ« janĂ« shumĂ« tĂ« gjata pĂ«r ta çuar ushqimin nĂ« gojĂ«. NĂ« ferr gjithkush vdes urie, ndĂ«rsa dĂ«shpĂ«rimisht rreket tĂ« ushqejĂ« veten. NĂ« parajsĂ« pĂ«rdorin tĂ« njĂ«jtat shigjeta pĂ«r tĂ« ushqyer njĂ«ri-tjetrinââ.
RrugĂ«timi i KoresĂ« nĂ« shumĂ« mĂ«nyra Ă«shtĂ« historia e njĂ« kombi qĂ« hyri nĂ« arenĂ« sĂ«rish e sĂ«rish dhe aty, ajo çfarĂ« nuk e vrau, e bĂ«ri mĂ« tĂ« fortĂ« sepse zgjodhi, jo thjesht tâi mbijetojĂ« historisĂ«, por tâi jap formĂ« asaj pavarĂ«sisht kostos. Ja pse tĂ« jesh kĂ«tu Ă«shtĂ« njĂ« privilegj kaq i madh.
Ndaj, gjendem këtu sot, jo si një njeri që jep leksione, por si dikush që ende po mëson, mëson nga Koreja, mëson nga shembulli i saj.
ĂshtĂ« mirĂ«njohĂ«s pĂ«r kujtesĂ«n se lidershipi nĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«n e vetĂ« nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me qĂ«ndrimin mbi tĂ« tjerĂ«t, por ka tĂ« bĂ«jĂ« me hyrjen nĂ« arenĂ«, me modesti mjaftueshĂ«m pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar, me kurajĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« vepruar e me imagjinatĂ« tw mjaftueshme pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar ura atje ku tĂ« tjerĂ«t shohin vetĂ«m distanca.
ĂshtĂ« lajm ende i fundit qĂ« ky vend ka tejkaluar JaponinĂ« nĂ« Produktin e BrendshĂ«m Bruto pĂ«r frymĂ«, njĂ« arritje qĂ« vetĂ«m pak kohĂ« mĂ« parĂ« do tĂ« tingĂ«llonte si fantazi gati-gati nĂ« marrĂ«zi. Dhe ajo çfarĂ« e bĂ«n kĂ«tĂ« arritje kaq tĂ« jashtĂ«zakonshme, Ă«shtĂ«Â kapaciteti i njĂ« vendi pĂ«r ta shndĂ«rruar dhembjen nĂ« forcĂ«, urinĂ« nĂ« vendosmĂ«ri, shkatĂ«rrimin nĂ« energji dhe traumĂ«n historike, njĂ« forcĂ« gati tĂ« pabesueshme tĂ« ambicies kolektive.
E nëse Koreja mundi ta bëjë, atëherë askush nuk ka të drejtë të thotë nuk mund të bëhet, qoftë në nivel kolektiv apo atë individual.
Ndihuni të bekuar dhe thjesht bëjeni.
Ju faleminderit!
Â
vijon
The post Rama në Konferencën Aziatike të Liderishipit në Seul: Sfida çuditërisht të ngjashme edhe në vende që i ndajnë kontinente appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.
Login
