Aktivisti Arben Kola kĂ«tĂ« tĂ« diele pak para nisjes sĂ« protestĂ«s sĂ« sotme u ka bĂ«rĂ« thirrje publike qytetarĂ«ve qĂ« tĂ« mblidhen nesĂ«r mĂ« 27 korrik nĂ« sheshin âSkĂ«nderbejâ, nga ku do tĂ« nisĂ« njĂ« marshim drejt godinĂ«s sĂ« Kuvendit tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Protesta pritet të zhvillohet paralelisht me zhvillimin e dy seancave të fundit plenare për këtë sesion parlamentar. Kjo protestë vjen menjëherë pas protestës të zhvilluar të enjten e kaluar përpara Parlamentit, i cili u shoqërua me tensione të shumta.
Protestuesit hodhën sende të forta në drejtim të kordonit të policisë. Efektivët e policisë u kundërpërgjigjën me përdorimin e ujit me presion dhe piper për të zmbrapsur protestuesit dhe për të mbajtur situatën nën kontroll.
Për shkak të incidentit të së enjtes dhe pranisë së paralajmëruar të protestuesve, pranë godinës së Kuvendit pritet të ketë një prani të shtuar të forcave të rendit./et
Sipas raportimeve të fundit, marrëveshja është mbyllur këtë mbrëmje dhe mbrojtësi/lojtari ofensiv nga Bregu i Fildishtë pritet të udhëtojë gjatë kësaj jave drejt Madridit për të kryer testet mjekësore dhe për të firmosur kontratën e re.
Klubi madrilen ka mposhtur konkurrencĂ«n e disa prej gjigantĂ«ve europianĂ«, mes tyre edhe PSG-nĂ«, qĂ« prej javĂ«sh ishte nĂ« garĂ« pĂ«r shĂ«rbimet e talentit tĂ« Leipzig. Florentino Perez ka vendosur tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« operacionin dhe ta sjellĂ« nĂ« âSantiago Bernabeuâ njĂ« tjetĂ«r emĂ«r tĂ« madh pĂ«r projektin e sĂ« ardhmes.
Përballja me vatrat e zjarrit gjatë stinës së verës po kthehet në një sprovë përvitshme e me përmasa gjithnjë e më serioze për kapacitetet e emergjencave civile në Shqipëri.
Raporti mĂ« i fundit i AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« Mjedisit (AKM) pĂ«r periudhĂ«n janarâtetor 2025 zbulon njĂ« bilanc tĂ« rĂ«ndĂ« ekonomike dhe mjedisore pĂ«r shkak tĂ« flakĂ«ve qĂ« pĂ«rfshinĂ« fondin pyjor, kullotat dhe zonat e mbrojtura nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin.
Sipas tĂ« dhĂ«nave zyrtare, gjatĂ« 10 muajve tĂ« vitit tĂ« kaluar u regjistruan 346 vatra zjarriâprej tĂ« cilave 282 nĂ« pyje tĂ« menaxhuara nga bashkitĂ« dhe 64 nĂ« fondin pyjor shtetĂ«ror e zonat e mbrojtura.
Dëmi ekonomik dhe sipërfaqet e prekura
Sipërfaqja e përshkuar: 33,524 hektarë.
Sipërfaqja e djegur plotësisht: 16,180 hektarë.
Dëmi në lëndë drusore: Janë shkatërruar 128,598 $m^3$ dru, nga të cilat vetëm 25,634 $m^3$ rezultuan të përdorshme pas djegies.
Fatura ekonomike: Dëmi i përllogaritur në Fondin Pyjor dhe Kullosor Kombëtar kap shifrën e afro 77 milionë eurove (pa përfshirë dëmet anësore në banesa, bujqësi dhe blegtori).
Harta e dëmeve: Vlora mban peshën kryesore
Vlora: Humbjet më të mëdha ekonomike u regjistruan në këtë qark, ku u dogjën plotësisht 10.2 mijë hektarë. Vlora përballoi mbi 50% të dëmit kombëtar (rreth 41 milionë euro), e ndikuar veçanërisht nga zjarret masive të gushtit 2025.
Gjirokastra dhe Elbasani: Gjirokastra renditet e dytë për nga vlera e dëmit me me rreth 2 mijë hektarë të shkrumbuar, ndërsa Elbasani pësoi humbjen më të madhe të fondit drusor me 1 mijë hektarë të djegur plotësisht.
Shkodra: Ishte qarku me numrin më të madh të vatrave të identifikuara (37 vatra).
Faktorët njerëzorë dhe kushtet klimatike
AKM nëgjeron se ndërthyrja e kushteve ekstreme klimatike me faktorin njerëzor është shkaku kryesor i përhapjes së flakëve.
âShkaqet kryesore tĂ« zjarreve nĂ« fondin pyjor dhe kullosor janĂ« aktiviteti njerĂ«zor dhe kushtet klimatike ekstreme. KĂ«ta faktorĂ« ndikojnĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« rritjen e rrezikut dhe pĂ«rhapjen e flakĂ«ve nĂ« sipĂ«rfaqe tĂ« gjera natyrore,â thuhet nĂ« raport.
Ndër aktivitetet njerëzore më problematike përmenden djegia e mbetjeve bujqësore pa masa sigurie, hapja e kullotave të reja përmes zjarrit dhe hedhja e pakujdesshme e cigareve.
Gjatë vitit 2025 u konfirmuan 23 zjarre me origjinë nga aktiviteti njerëzor (3 prej të cilave të qëllimshme). Megjithatë, për 150 raste në nivel bashkie shkaku mbetet zyrtarisht i panjohur, ku përfshihen edhe defektet teknike apo shkëndijat nga mjetet motorike në terrene të thata./et
Një 45-vjeçar shqiptar në Pavullo, Modena është arrestuar pasi sulmoi karabinierët.
Incidenti ndodhi pak pas orës një të natës gjatë festës së birrës që zhvillohet pranë stadiumit.
Shqiptari, i cili në të kaluarën ka pasur probleme me drejtësinë: një dënim për drogë në vitin 2002 dhe, në vitin 2022, pezullim të patentës për drejtim mjeti në gjendje të dehur (por që tashmë i është rikthyer).
Të enjten në mbrëmje ai ndodhej në festë. Dukshëm i dehur, ai takoi një karabinier që në të kaluarën e kishte ndaluar për drejtim automjeti në gjendje të dehur. Karabinier ishte në festë me rroba civile, jashtë shërbimit, së bashku me disa kolegë të tjerë karabinierë (gjithsej ishin 7-8 persona), edhe ata veshur civil.
NĂ« gjendje tĂ« dehur, 45-vjeçari filloi ta provokonte karabinierin me fraza ironike si: âEj, mos u ul nĂ« timon, apo jo, pasi ke pirĂ« birrĂ«?â, duke iu referuar patentĂ«s sĂ« tij tĂ« pezulluar.
MĂ« pas ai vazhdoi me fjalĂ« dhe sjellje tĂ« tjera provokuese. I gjithĂ« grupi i karabinierĂ«ve vendosi tĂ« largohej nga festa. Por 45-vjeçari e ndoqi nĂ« parking karabinierin me tĂ« cilin po debatonte, duke u pĂ«rpjekur tâi afrohej.
Kolegët e tij ndërhynë duke u vendosur mes tyre dhe duke i kërkuar të ndalonte, duke i kujtuar se ishin karabinierë. 45-vjeçari shtyu njërin prej tyre, duke këmbëngulur të arrinte personin tjetër. Ai u pengua dhe ndërkohë mbërriti një patrullë policie.
Për 45-vjeçarin u ngritën akuzat për rezistencë ndaj një zyrtari publik dhe plagosje, për shkak të goditjeve që u dha dy karabinierëve të tjerë gjatë momentit kur po i vendosnin prangat. Të dy morën nga gjashtë ditë raport mjekësor.
Seanca gjyqësore
Mëngjesin e së premtes, 45-vjeçari, i mbrojtur nga avokatja Martina Resca (e caktuar nga shteti), u paraqit para gjyqtares Natalina Pischedda për gjykim të përshpejtuar.
Karabinieri me të cilin 45-vjeçari kishte pasur debatin shpjegoi dinamikën e arrestimit. Më pas, me këshillën e avokates së tij, edhe 45-vjeçari dha versionin e vet të ngjarjes, duke thënë se ndihej i vënë në shënjestër nga ai karabinier, i cili sipas tij e kishte ndaluar dhe denoncuar edhe në raste të tjera, përfshirë kohët e fundit.
Për këtë arsye, ai tha se kishte reaguar në atë mënyrë kur e kishte parë në festë, duke i kërkuar gjithashtu falje gjyqtarit për sjelljen e tij të shkaktuar nga alkooli.
Nga deklarata e tij doli në pah një situatë konflikti të mëparshëm mes dy personave, të cilën gjyqtarja e mori parasysh. Ajo hodhi poshtë kërkesën e prokurorit për masën e arrestit shtëpiak dhe vendosi në vend të saj detyrimin për paraqitje në polici, siç kërkoi avokatja mbrojtëse.
Masa do të jetë në fuqi deri në seancën e radhës, e cila do të zhvillohet më 6 tetor.
âE kĂ«rkova kĂ«tĂ« masĂ« sepse besoj se paraqitja çdo ditĂ« nĂ« kazermĂ« mund tĂ« favorizojĂ« kontaktin mes klientit tim dhe karabinierit me tĂ« cilin pati konfliktin, me shpresĂ«n qĂ« mosmarrĂ«veshjet tĂ« mund tĂ« zgjidhen,â shpjegoi avokatja Resca.
Ajo shtoi se, duke parë marrëdhëniet konfliktuale të shfaqura mes tyre, nëse çështja do të vazhdojë me proces të zakonshëm, mund të jetë e dobishme të dëgjohen edhe karabinierët e tjerë të pranishëm, të cilët në total ishin rreth dhjetë persona pranë të arrestuarit.
Sipas avokates, me ligjin e ri për sigurinë në Itali, 45-vjeçari rrezikon dënime të rënda për veprat penale të rezistencës dhe plagosjes ndaj një zyrtari publik./Gazzetta di Modena
Lionel Messi mund të jetë larguar nga Kupa e Botës 2026 pa fundin që dëshironte, por kapiteni i Argjentinës u sigurua që shokët e tij të ekipit të merrnin me vete diçka që reflektonte lidhjen dhe traditat pas udhëtimit të tyre.
Kelci-Rose Bowers, partnerja e mbrojtësit të Argjentinës Marcos Senesi, zbuloi se çdo anëtar i skuadrës së Lionel Scaloni-t mori një koleksion të personalizuar nga Messi gjatë turneut.
Pakoja e menduar me kujdes përfshinte një çantë me porosi që shfaqte emrin e secilit lojtar, një termus ngjyrë ari të markës Stanley dhe pajisjet e nevojshme për të përgatitur një nga pijet më të njohura të Amerikës Latine.
Duke treguar dhuratën e Senesi-t në rrjetet sociale, Bowers hapte një çantë në ngjyrë karameli që mbante stemën e Argjentinës, logon e Kupës botërore dhe detaje në ngjyrë të kaltër.
âKjo Ă«shtĂ« njĂ« çantĂ« e personalizuar qĂ« Marcos mori nga grumbullimi,â shpjegoi Bowers.
Brenda, ajo gjeti njĂ« termus Stanley me logon e Messit, njĂ« kupĂ« tĂ« veçantĂ« pĂ«r pije, njĂ« pipĂ«z âbombillaâ dhe barishtet e pĂ«rdorura pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« mate. MbrojtĂ«si me sa duket e kishte lĂ«nĂ« koleksionin nĂ« kujdesin e saj pasi fushata e ArgjentinĂ«s pĂ«rfundoi.
âMarcos ma dha ta ruaja dhe ta merrja me vete nĂ« Miami,â tha ajo.
Një dhuratë e rrënjosur në kulturën e dhomave të zhveshjes së Argjentinës
Pija âmateâ Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r se njĂ« pije e zakonshme brenda grumbullimit tĂ« ArgjentinĂ«s. LojtarĂ«t fotografohen rregullisht duke mbajtur kompletet e tyre nĂ« fushat e stĂ«rvitjes, hotele dhe me stadiume, ndĂ«rsa procesi i pĂ«rgatitjes dhe ndarjes sĂ« saj Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e rutinĂ«s ditore tĂ« kombĂ«tares.
Kjo traditë i dha dhuratës së Messit një kuptim personal që shkonte përtej vlerës së saj financiare. Në vend që të zgjidhte një artikull luksoz konvencional, kapiteni zgjodhi diçka të lidhur ngushtë me zakonet dhe marrëdhëniet që kanë ndihmuar në formësimin e erës së suksesshme të Argjentinës nën drejtimin e Scaloni-t.
Bowers, një ish-futbolliste që përfaqësoi Anglinë në nivelin e të rejave dhe u njoh me Senesi-n gjatë kohës së tyre te Bournemouth, u shfaq e entuziazmuar që i është besuar ky kujtim.
Ajo e quajti atĂ« njĂ« âdhuratĂ« mjaft tĂ« bukurâ dhe shtoi se ishte âmjaft bukur qĂ« e kam unĂ«.â
Gjesti vazhdoi historinë e Messit për shpërblimin e shokëve të tij të ekipit të Argjentinës. Pas triumfit të tyre në Kupën e Botës 2022 në Katar, ai raportohet se porositur 35 iPhone të personalizuar me ar për lojtarët dhe stafin, me një koleksion që thuhet se kushtoi më shumë se 200,000 dollarë.
Kujtesë e humbjes së dhimbshme të Argjentinës në finale
Senesi ishte një shtesë e minutës së fundit në skuadrën e Argjentinës për vitin 2026, pasi Leonardo Balerdi pësoi një dëmtim. Ai bëri debatin e tij në Kupën e Botës në fitoren 3-1 në fazën e grupeve ndaj Jordanisë dhe mori një tjetër mundësi gjatë raundeve me eliminim direkt.
Argjentina pĂ«rfundimisht arriti nĂ« finale nĂ« New Jersey, ku pĂ«rpjekja e saj pĂ«r tâu bĂ«rĂ« kombi i parĂ« qĂ« nga Brazili nĂ« vitin 1962 qĂ« mbron titullin e KupĂ«s sĂ« BotĂ«s pĂ«rfundoi pĂ«rballĂ« SpanjĂ«s. Goli i Ferran Torres nĂ« kohĂ«n shtesĂ« siguroi njĂ« fitore 1-0 pĂ«r kampionĂ«t e EvropĂ«s mĂ« 19 korrik.
Messi nuk mundi të shënonte apo të dhuronte një asistim në finale, duke i dhënë fund ecurisë së tij prej 11 ndeshjesh radhazi në Kupën e Botës me kontribut goli. Megjithatë, 39-vjeçari kompletoi një turne të jashtëzakonshëm me tetë gola dhe katër asistime në tetë ndeshje.
Dhurata e personalizuar tani do të shërbejë si një kujtesë e një fushate që e solli Argjentinën afër një tjetër triumfi historik. Edhe pse trofeu mbeti në duart e Spanjës, gjesti i Messit kapërceu bashkimin që i çoi kampionët në fuqi përsëri në skenën më të madhe të futbollit./et
Banka e Shqipërisë ka intensifikuar ndërhyrjet në tregun valutor në përpjekje për të frenuar zhvlerësimin e euros.
Vetëm në tremujorin e parë të këtij viti, banka qendrore ka blerë 95.5 milionë euro përmes ndërhyrjeve në treg, gati trefish më shumë se në të njëjtën periudhë të një viti më parë, kur u blenë 33.2 milionë euro. Nëse përfshihen edhe ankandet e programuara, totali i blerjeve arrin në 139.6 milionë euro.
Sipas Bankës së Shqipërisë, këto ndërhyrje synojnë forcimin e rezervës valutore dhe zbutjen e luhatjeve të kursit të këmbimit. Megjithatë, pavarësisht blerjeve, euro ka vijuar rënien, duke zbritur në nivelet më të ulëta historike përballë lekut.
Për të gjithë vitin 2026, Banka e Shqipërisë ka planifikuar të blejë nga tregu 330 deri në 450 milionë euro, një objektiv më i lartë se ai i vitit të kaluar.
Ndërkohë, rezerva valutore ka arritur një rekord prej 7.669 miliardë eurosh, rreth 889 milionë euro më shumë se një vit më parë.
Nga ana tjetër, forcimi i lekut ka sjellë efekte të përziera në ekonomi. Ministria e Financave vlerëson se është ulur pesha e borxhit të jashtëm, ndërsa administrata doganore ka raportuar se zhvlerësimi i euros i ka kushtuar buxhetit të shtetit rreth 100 milionë euro nga të ardhurat.
Ekspertët parashikojnë se, gjatë kulmit të sezonit turistik, hyrjet e larta të valutës nga turistët, remitancat dhe investimet mund të vazhdojnë ta mbajnë nën presion euron, duke e bërë të vështirë kthimin e saj në nivele më të larta, edhe pse Banka e Shqipërisë po shton ndërhyrjet në treg. Aktualisht, 1 euro këmbehet me rreth 93 lekë./et
UNESCO ka përfshirë malin Olimp të Greqisë në Listën e Trashëgimisë Botërore, duke njohur malin më të lartë të vendit për vlerën e tij të jashtëzakonshme natyrore dhe kulturore.
Vendimi u miratua unanimisht në sesionin e 48-të të Komitetit të Trashëgimisë Botërore në Busan të Koresë së Jugut, duke e bërë Olimpin një nga vendet e pakta në mbarë botën të përcaktuara si një pronë e përzier e Trashëgimisë Botërore si për rëndësinë e saj kulturore ashtu edhe për atë natyrore.
I nderuar në mitologjinë greke si shtëpia e 12 perëndive olimpike, Mali Olimp është gjithashtu një nga zonat më të pasura të biodiversitetit në Evropë. Mali është shtëpia e gati 2,000 taksoneve bimore, duke përfshirë dhjetëra specie që nuk gjenden askund tjetër në Tokë, si dhe kafshëve të rralla të egra.
Ky mbishkrim e çon numrin e përgjithshëm të vendeve të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në Greqi në 21, duke përfshirë tre prona të përziera. Zyrtarët grekë e mirëpritën përcaktimin si një njohje ndërkombëtare historike që do të forcojë përpjekjet e ruajtjes dhe do të rrisë profilin global të njërit prej peizazheve më ikonike të vendit..et
Një zjarr i përmasave të mëdha ka përfshirë pasditen e sotme Pyllin e Sodës në Vlorë. Vatra e zjarrit ka rënë në pyllin me pisha pranë vijës hekurudhore në zonën e Zvërnecit, ndërsa raportohet se tymi është i dukshëm në disa lagje të Vlorës.
NdĂ«rkohĂ« qĂ« raportohet se zjarrĂ«fikiĂ«sit e kanĂ« vĂ«nĂ« nĂ«n kontroll zjarrin dhe po puojnĂ« pĂ«r shuarjen e tij, Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« reagim nga Ministri i Mbrojtjes Besfort Lamallari. I cili pĂ«rmes njĂ« postimi nĂ« âFacebookâ, thotĂ« se kĂ«to janĂ« orĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r strukturat nĂ« terren qĂ« po punojnĂ« pĂ«r tĂ« shuar flakĂ«t.
Duke vendosur si prioritet mbrojtjen e qytetarëve dhe banesave.
âOrĂ« tĂ« vĂ«shtira nĂ« VlorĂ« pĂ«r shkak tĂ« vatrave tĂ« zjarrit nĂ« Pyllin e SodĂ«s dhe nĂ« disa zona tĂ« tjera. Ndjekim nĂ« çdo çast situatĂ«n nĂ« koordimin me tĂ« gjitha strukturat nĂ« terren qĂ« po punojnĂ« pĂ«r vĂ«nien nĂ«n kontroll tĂ« flakĂ«ve.
Falënderoj çdo punonjës që po përballet me këtë situatë të vështirë me profesionalizëm dhe përkushtim. Mirënjohje gjithashtu strukturave lokale dhe banorëve vendas për angazhimin. Prioriteti ynë mbetet mbrojtja e jetës së qytetarëve, e banesave dhe e pasurisë natyrore.
Do tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« jemi nĂ« terren deri nĂ« normalizimin e plotĂ« tĂ« situatĂ«s.â, ka shkruar Lamallari.
Brazili ka tërhequr ambasadorin e tij nga Buenos Aires pasi presidenti argjentinas Javier Milei kritikoi udhëheqësit dhe gjyqësorin brazilian, thanë të dielën dy burime të njohura me çështjen.
Në vizitën e tij të dytë në vend, Milei mbërriti në Brazil të premten për të mbështetur kandidaturën presidenciale të senatorit Flavio Bolsonaro. Djali më i madh i ish-presidentit Jair Bolsonaro të shtunën nisi zyrtarisht përpjekjen e tij për të rrëzuar nga posti presidentin brazilian Luiz Inacio Lula da Silva, i cili ka rritur epërsinë e tij përpara zgjedhjeve të tetorit.
Duke folur pĂ«rkrah Bolsonaros nĂ« Sao Paulo, Milei e quajti LulĂ«n njĂ« âtĂ« dĂ«nuarâ, e etiketoi qeverinĂ« braziliane si âsocialistĂ« hajdutĂ«â dhe e mbĂ«shteti kandidatin konservator si tĂ« vetmin qĂ« mund ta ândalĂ« LulĂ«nâ.
Vendimi pĂ«r tĂ« thirrur tĂ« dĂ«rguarin brazilian Julio Bitelli u mor tĂ« dielĂ«n nĂ« mĂ«ngjes, pasi Ministri i JashtĂ«m Mauro Vieira u konsultua me LulĂ«n, thanĂ« burime tĂ« njohura me çështjen. Qeveria braziliane i konsideroi komentet e Milei si njĂ« âfyerje tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ«â, tha njĂ« burim.
Të dy vendet kanë një marrëdhënie diplomatike praktikisht inekzistente. Milei nuk ka kërkuar një takim zyrtar me Lulën në asnjërën nga udhëtimet në Brazil, dhe as udhëheqësi brazilian nuk ka treguar ndonjë interes për ta pritur atë.
Zjarret e pakontrolluara që po tërboheshin të shtunën në jugperëndim të Francës dhe afër kryeqytetit të Spanjës, Madrid, kanë detyruar gati 260,000 njerëz të ikin dhe e kanë shtyrë me ngut me Parisin të dislokojë ushtrinë.
Franca evakuoi me ngut 197,000 njerĂ«z nga zonat pĂ«rreth BordosĂ« â pĂ«rfshirĂ« pikat turistike tĂ« mbushura plot nĂ« kĂ«tĂ« periudhĂ« tĂ« vitit â nĂ« atĂ« qĂ« ishte ândoshtaâ evakuimi mĂ« i madh nĂ« kohĂ« paqjeje qĂ« ka parĂ« vendi, tha ministri i saj i brendshĂ«m.
NĂ« SpanjĂ«, ku 60,000 njerĂ«z u evakuuan nga fshatrat nĂ« perĂ«ndim tĂ« Madridit, Kryeministri Pedro Sanchez tha se prioriteti ishte âtĂ« shpĂ«toheshin jetĂ«â ndĂ«rsa vizitonte zonĂ«n e zjarrit. ZyrtarĂ«t nĂ« Madrid kishin dhĂ«nĂ« mĂ« herĂ«t njĂ« vlerĂ«sim mĂ« tĂ« lartĂ« prej rreth 70,000 personash tĂ« evakuuar.
NĂ« qytetin spanjoll Brunete, nĂ« perĂ«ndim tĂ« Madridit, kryetarja e bashkisĂ« Mar Nicolas tha pĂ«r AFP se ishte âshumĂ« e shqetĂ«suarâ.
âĂdo vit ka zjarre, por ky ka qenĂ« i tmerrshĂ«m,â tha ajo. âĂshtĂ« njĂ« katastrofĂ«.â
Një zjarr i veçantë pranë qytetit lindor spanjoll të Valencias vrau një person përpara se zjarrfikësit ta vinin nën kontroll.
ZjarrfikĂ«sit e mbingarkuar nĂ« SpanjĂ« dhe FrancĂ«, qĂ« po luftojnĂ« pa ndĂ«rprerje prej ditĂ«sh, nuk kanĂ« mundur tâi frenojnĂ« vatrat gjigante, megjithĂ«se autoritetet nĂ« tĂ« dyja vendet sugjeruan se intensiteti i disave prej tyre kishte rĂ«nĂ« paksa.
Dy zjarrfikës francezë ndërruan jetë në fillim të kësaj jave pranë Bordosë.
Ministri i BrendshĂ«m francez, Laurent Nuñez, tha se zjarri nĂ« rajonin e ZhirondĂ«s (Gironde), ku ndodhet Bordoja, ishte mĂ« pak intensiv dhe nuk ishte mĂ« i llojit âkonvektivâ qĂ« ushqehet vetĂ« pĂ«rmes rrymave ngjitĂ«se tĂ« ajrit.
Zyrtarët në Madrid thanë gjithashtu se zjarret kishin përparuar pak gjatë natës dhe kishin rënë në intensitet. Por betejat ishin larg të qenit të fituara.
KĂ«rcĂ«nimi nĂ« ZhirondĂ« âmbetet shumĂ« seriozâ, tha zyrtarja e lartĂ« rajonale Sophie Brocas.
Sanchez i SpanjĂ«s paralajmĂ«roi: âDo tĂ« kemi disa orĂ« tĂ« ndĂ«rlikuara pĂ«rpara.â
Jacqueline Villafranca, njĂ« 38-vjeçare qĂ« u evakuua nĂ« Madrid tĂ« premten, tha se kur tymi mbushi fshatin e saj Navalagamella, âmendova se gjithçka do tĂ« digjej, shtĂ«pia e çdo gjĂ«â.
âKĂ«tu mund tĂ« marrĂ«sh frymĂ« lirisht â dje ishte e padurueshme,â tha ajo, e ulur nĂ« njĂ« palestĂ«r tĂ« kthyer nĂ« strehimore.
Zjarret në Spanjë dhe Francë përparuan shpejt për shkak të kushteve tejet të thata, të përkeqësuara nga valët e njëpasnjëshme të të nxehtit që të dyja vendet kanë përjetuar që nga maji.
Shkencëtarët thonë se ngrohja globale po rrit Thatësirën dhe po bën që emergjencat meteorologjike të bëhen më ekstreme dhe më të shpeshta. Evropa është kontinenti me ngrohjen më të shpejtë për shkak të ndryshimeve klimatike.
Të dyja vendet po merrnin ndihmë nga BE-ja në formën e aeroplanëve zjarrfikës nga vende të tjera evropiane.
Franca ka dislokuar 1,500 ushtarë për të ndihmuar zjarrfikësit pranë Bordosë, dhe të shtunën një aeroplan transporti ushtarak A400M, i modifikuar për të lëshuar deri në 20 tonë lëndë frenuese të zjarrit, iu bashkua flotës së aeroplanëve më të vegjël që tashmë po spërkasin flakët.
Kreu i brigadës së zjarrfikësve të Parisit tha për AFP se 100 zjarrfikës nga kryeqyteti francez u dërguan në jugperëndim, duke iu shtuar 45 zjarrfikësve dhe gjashtë mjeteve të dërguara tashmë atje.
Strehimore emergjence u ngritën në shkolla dhe palestrash në Francën jugperëndimore për turistët dhe banorët që mbetën duke u pyetur se në çfarë gjendje do të ktheheshin.
Nuala Kelly, një turiste irlandeze 75-vjeçare, tha se nuk kishte parë kurrë diçka të tillë.
âKurrĂ«, kurrĂ«, kurrĂ«, kurrĂ«, kurrĂ«, dhe kam udhĂ«tuar nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n e kam qenĂ« nĂ« çdo lloj me situate,â tha ajo pĂ«r AFP nĂ« qendrĂ«n e madhe tĂ« ekspozitave nĂ« Bordo, ku tani strehohen mijĂ«ra njerĂ«z.
Olivier Stewart, njĂ« francez 38-vjeçar qĂ« iu desh tĂ« largohej nga fshati Merignac me gruan dhe fĂ«mijĂ«t e tij tĂ« vegjĂ«l, tha se fĂ«mijĂ«t ishin âmĂ« tĂ« stresuaritâ.
âAta mendojnĂ« se zjarri do tĂ« djegĂ« shtĂ«pinĂ«, por po ia dalim,â tha ai.
E etapa pĂ«rfundimtare e garĂ«s çiklistike Tour de France e sĂ« dielĂ«s u shkurtua pasi ministria e brendshme tha se do tâi duhej tâi riangazhonte policĂ«t e mobilizuar pĂ«r sigurinĂ« e garĂ«s drejt zjarreve.
SipĂ«rfaqe ârekordâ e djegur
Retë masive të tymit të ngritura nga zjarret franceze dhe spanjolle po fillonin të bashkoheshin në atmosferë, sipas imazheve satelitore nga agjencia meteorologjike Aemet e Spanjës.
Zjarret qĂ« po tĂ«rbohen aktualisht nĂ« tĂ« gjithĂ« FrancĂ«n kanĂ« djegur gati 98,000 hektarĂ« â njĂ« ârekord historikâ, tha Nunez.
VetĂ«m nĂ« jugperĂ«ndim, flakĂ«t kanĂ« pĂ«rpirĂ« mĂ« shumĂ« se 32,000 hektarĂ« â tri herĂ« mĂ« shumĂ« se sipĂ«rfaqja e Parisit â dhe kanĂ« shkatĂ«rruar tĂ« paktĂ«n 100 ndĂ«rtesa, thanĂ« autoritetet.
Presidenti francez Emmanuel Macron tha se vendi âdo tĂ« rindĂ«rtohetâ.
Dy nga tre zjarret kryesore atje janë bashkuar në një të vetëm dhe po kërcënojnë të bashkohen për të formuar një ferr masiv vetëm pak kilometra larg kryeqytetit./et
Shoqëria shqiptare është e helmuar dhe e papërmbushur më shumë nga injoranca sesa nga varfëria. Varfëria mund të kufizojë mundësitë materiale të njeriut, por injoranca shkatërron aftësinë për të menduar, për të krijuar dhe për të respektuar tjetrin. Ajo ushqen urrejtjen, sepse njeriu që nuk arrin të ndërtojë vetveten, përpiqet të rrëzojë të tjerët.
Mjafton tĂ« dĂ«gjosh gjuhĂ«n qĂ« pĂ«rdoret nĂ« parlament, nĂ« media, nĂ« institucione tĂ« ashtuquajtura tĂ« kulturĂ«s dhe pastaj tĂ« zbresĂ«sh nĂ« bulevardin e flamingove dhe rrjetet sociale. Aty dĂ«gjon njĂ« gjuhĂ« urrejtjeje pa asnjĂ« shkak racional, vetĂ«m sepse dikush mendon ndryshe nga ârobespierĂ«t me qelesheâ, âkromuellĂ«t me çallmaâ, âbonapartĂ«t me brekusheâ apo âmozartĂ«t me tupana e daulleâ, qĂ« e reduktojnĂ« identitetin shqiptar nĂ« sloganin folklorik: âO sa mirĂ« me qenĂ« shqiptar!â
Burimi i kësaj urrejtjeje është injoranca dhe mungesa e përmbushjes së vetvetes. Pasuria, në vetvete, nuk e bën njeriun të lumtur. Aq më pak kur është produkt i allishverisheve dhe pazareve. Pasuria pa moral nuk e përmbush njeriun; përkundrazi, shpesh e shkatërron karakterin e tij.
Përmbushja vjen nga puna krijuese, nga ndërtimi i një vepre, nga ndjenja se je duke lënë një gjurmë në shoqëri. Kam njohur biznesmenë në Shqipëri që, edhe sikur të ndalonin së punuari sot, nuk do të kishin nevojë të punonin as katër breza pas tyre. Megjithatë nuk janë as tafmaqarë, as vanitozë. Përkundrazi, bëjnë bamirësi, krijojnë vende pune dhe vazhdojnë të punojnë me të njëjtin pasion, sikur ta kishin ende bukën e gojës për të fituar. Sepse nuk i mban në lëvizje paraja, por kënaqësia që u jep krijimi.
Po aq tĂ« lumtur kam njohur edhe njerĂ«z pa pasuri. BohemĂ« qĂ« jetojnĂ« me pikturĂ«n, poezinĂ«, njĂ« roman tĂ« mirĂ«, operĂ«n, jazz-in, blues-in apo rock ânâ roll-in. Ata nuk kanĂ« nevojĂ« tĂ« urrejnĂ« askĂ«nd pĂ«r tâu ndjerĂ« tĂ« plotĂ«suar. Arti dhe kultura e çlirojnĂ« njeriun nga komplekset, nuk e burgosin brenda tyre.
Konflikti i sotëm nuk është thjesht politik. Ai është përplasja mes atyre që kërkojnë të hapen ndaj dijes dhe qytetërimit dhe atyre që, nga frika, komplekset e inferioritetit dhe izolimi mendor, refuzojnë çdo gjë që nuk e kuptojnë. Kur njeriu nuk arrin të pranojë vetveten, e ka të pamundur të pranojë edhe tjetrin.
Kjo shpjegon pse në rrjetet sociale dhe në jetën publike dëgjon gjithnjë e më pak argumente dhe gjithnjë e më shumë sharje. Fjalori reduktohet në pak dhjetëra fjalë: mallkime, kërcënime, banalitet dhe dhunë verbale. Nuk debatohet më me ide, por me instinkte.
Filozofi Baruch Spinoza shkruante: âUrrejtja shtohet duke u kthyer me urrejtje, por shuhet me dashuri.â Kur njĂ« shoqĂ«ri humbet aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« dialoguar, urrejtja bĂ«het mĂ«nyrĂ« jetese dhe jo mĂ« njĂ« reagim i pĂ«rkohshĂ«m.
Paradoksi është se shumë prej këtyre njerëzve paraqiten si antikomunistë, por në mënyrën e të menduarit ngjasojnë me fanatizmin e atyre që dikur shkatërruan inteligjencën shqiptare. Ndryshojnë sloganet dhe simbolet, por jo mendësia. Urrejtja ndaj njerëzve që krijojnë, që punojnë dhe që kanë sukses mbetet e njëjtë.
Kur sheh profilet e tyre në xhami apo kisha, duke u lutur për Muhamedin apo Krishtin, nuk mund të mos mendosh se feja është shndërruar në një identitet formal, ndërsa zemra mbetet e mbushur me mllef. As Kristi dhe as Muhamedi nuk predikuan urrejtjen. Talibanizmi dhe Inkizicione i kushtuan botës dete gjaku me urrejtjen. Urrejtja lind nga frustrimi, nga mungesa e dijes dhe nga pamundësia për të gjetur paqe me vetveten.
Më shqetësues është fakti se kjo gjuhë ushqehet edhe nga një pjesë e të ashtuquajturave elita intelektuale, të financuara nga krimi ekonomik dhe mediatik, të cilat flasin për padrejtësi sociale nga pushimet në vende ekzotike dhe e matin patriotizmin me flamurin që valëvisin sipas interesit të ditës.
Problemi më i madh i Shqipërisë nuk është varfëria. Vendet e varfra mund të zhvillohen. Por një shoqëri e pushtuar nga injoranca dhe urrejtja e ka shumë më të vështirë të ndërtojë institucione, kulturë dhe besim.
Bertrand Russell thoshte: âProblemi i botĂ«s Ă«shtĂ« se budallenjtĂ« janĂ« plot siguri, ndĂ«rsa njerĂ«zit e mençur janĂ« plot dyshime.â Kur injoranca bashkohet me arrogancĂ«n, lind fanatizmi. Dhe fanatizmi nuk krijon qytetĂ«rim; ai krijon vetĂ«m armiq.
Urrejtja ndaj njerëzve të suksesshëm nuk është kritikë sociale. Shpesh ajo është pasqyra më e qartë e mosrealizimit personal. Njeriu që ka ndërtuar jetën e tij nuk ka kohë të numërojë sukseset e tjetrit. Ai frymëzohet prej tyre ose ndjek rrugën e vet. Vetëm ai që nuk ka ndërtuar asgjë përpiqet të rrëzojë atë që kanë ndërtuar të tjerët.
Shqipëria nuk ka nevojë për më shumë urrejtje. Ka nevojë për më shumë dije, më shumë kulturë, më shumë punë krijuese dhe më shumë njerëz që e masin vlerën e tyre me atë që ndërtojnë, jo me atë që shkatërrojnë. Sepse njeriu i përmbushur nuk ka nevojë të urrejë; ai ka nevojë vetëm të krijojë.
Për shumë vite është besuar se rënia e popullsisë së koalave nisi pasi njerëzit mbërritën në Australi. Megjithatë, një studim i ri, i publikuar në revistën shkencore Molecular Biology and Evolution, tregon se kjo krizë kishte filluar shumë më herët, rreth 100 mijë vjet më parë, si pasojë e ndryshimeve klimatike të epokës së akullnajave. Deri më tani, studiuesit e lidhën tkurrjen e numrit të koalave me mbërritjen e njerëzve në Australi rreth 65 mijë vjet më parë. Kjo teori mbështetej në të dhëna fosile dhe në modele të mutacioneve gjenetike të bazuara te njerëzit dhe minjtë, të cilat rezultuan jo plotësisht të sakta.
Në studimin e ri, shkencëtarët përcaktuan për herë të parë normën reale të mutacioneve te koalat, e cila rezultoi të jetë rreth gjysma e asaj të njerëzve. Duke analizuar 457 gjenome të koalave, ata rindërtuan historinë e popullsisë së tyre me saktësi më të madhe.
Rezultatet tregojnë se rënia e numrit të koalave nisi rreth 100 mijë vjet më parë, kur ndryshimet klimatike dhe alternimi i periudhave akullnajore dhe ndërakullnajore reduktuan ndjeshëm habitatin e tyre. Kjo ndau popullsinë perëndimore nga ajo lindore. Popullsia perëndimore u zhduk, ndërsa ajo lindore arriti të mbijetojë pavarësisht kushteve të vështira dhe më vonë edhe mbërritjes së njerëzve.
Sipas studiuesve, momenti vendimtar ishte rreth 60 mijë vjet më parë, kur një numër shumë i vogël koalash arriti të mbijetonte deri në përmirësimin e kushteve klimatike. Më pas, mes 16.500 dhe 6.000 vjetëve më parë, këta koala u shumuan dhe krijuan pesë popullsi të ndryshme gjenetikisht, prej të cilave rrjedhin të gjitha koalat që jetojnë sot në Australi.
Shkencëtarët theksojnë se metoda e re e analizës gjenetike nuk shërben vetëm për të kuptuar të kaluarën e kësaj specieje, por edhe për të identifikuar popullsitë që po bien më shpejt sot, duke ndihmuar në ndërmarrjen e masave urgjente për mbrojtjen e tyre.
Sulmi ndaj ParadĂ«s sĂ« KrenarisĂ« (Christopher Street Day â CSD) nĂ« Berlin ka shkaktuar reagime tĂ« forta dhe ka hapur njĂ« debat tĂ« ri mbi ekstremizmin dhe kĂ«rcĂ«nimet ndaj vlerave liberale nĂ« EuropĂ«. NĂ« njĂ« opinion pĂ«r Euronews, anĂ«tari i CDU-sĂ« Rene Powilleit, drejtues i organizatĂ«s âLesbians and Gays in the Unionâ nĂ« Berlin, e cilĂ«son sulmin si njĂ« goditje ndaj shoqĂ«risĂ« sĂ« lirĂ« perĂ«ndimore. Sipas tij, ajo qĂ« nisi si njĂ« ditĂ« feste, lirie dhe dashurie nĂ« kryeqytetin gjerman u kthye nĂ« njĂ« tragjedi pasi njĂ« sulm i dyshuar islamist me njĂ« automjet shpĂ«rndarjeje shkaktoi vdekjen e njĂ« gruaje dhe plagosjen e dhjetĂ«ra personave nĂ« parkun Tiergarten. Powilleit shkruan se pĂ«r komunitetin LGBTQ+ Ă«shtĂ« tronditur njĂ« bindje themelore: hapĂ«sira publike, e cila duhet tĂ« ofrojĂ« siguri dhe mbrojtje, Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« burim frike.
Ai thekson se komuniteti queer nĂ« Berlin ka qenĂ« prej kohĂ«sh nĂ«n presion nga ekstremistĂ« dhe qarqe radikale, duke e konsideruar kĂ«tĂ« sulm njĂ« pĂ«rshkallĂ«zim tĂ« ri tĂ« kĂ«rcĂ«nimit. âDashuria jonĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e fortĂ« se çdo urrejtjeâ, shkruan ai, duke nĂ«nvizuar se pĂ«rgjigjja ndaj dhunĂ«s nuk duhet tĂ« jetĂ« tĂ«rheqja nga mbrojtja e tĂ« drejtave dhe identitetit.
Në shkrimin e tij, Powilleit argumenton se shenjat e radikalizimit kanë qenë të dukshme prej vitesh dhe përmend sulmin e vitit 2021 në Dresden ndaj një çifti homoseksual, ku një person humbi jetën nga një sulm i kryer nga një person i dyshuar si islamist. Sipas tij, shoqëria duhet të përballet hapur me ekstremizmin dhe nxitjen e urrejtjes ndaj komunitetit LGBTQ+, ndërsa kritika ndaj islamizmit politik nuk duhet të ngatërrohet me islamofobinë.
Ai kërkon një reagim më të fortë nga institucionet, duke theksuar se personat që abuzojnë me mbrojtjen e rendit demokratik për të përhapur frikë dhe terror duhet të përballen me pasojat ligjore. Sipas tij, autoritetet duhet të monitorojnë individët e rrezikshëm dhe të përdorin të gjitha instrumentet ligjore për mbrojtjen e sigurisë publike.
âIslami politik Ă«shtĂ« njĂ« nga kĂ«rcĂ«nimet mĂ« tĂ« mĂ«dha ndaj mĂ«nyrĂ«s sonĂ« perĂ«ndimore, liberale dhe tĂ« lirĂ« tĂ« bashkĂ«jetesĂ«sâ, shkruan Powilleit, duke bĂ«rĂ« thirrje pĂ«r njĂ« debat tĂ« hapur mbi ekstremizmin dhe mbrojtjen e vlerave demokratike. âBerlini Ă«shtĂ« dhe do tĂ« mbetet njĂ« qytet i lirisĂ«, por liria nuk Ă«shtĂ« e garantuar pĂ«rgjithmonĂ«; ajo duhet mbrojturâ, pĂ«rfundon ai./et
Ashtu siç edhe dihet tashmë, aksidenti i frikshëm të Unaza e Madhe që u mori jetën dy shtetasve egjiptianë Mohamed Lotf, 30 vjeç dhe Mohamed Ali, 44 vjeç, ka ngritur pikëpyetje jo vetëm mbi shkakun e përplasjes, por edhe se si ata u punësuan për të drejtuar një autobetoniere në Shqipëri.
Pasi u provua nga DPSHTRR që ata nuk posedonin leje drejtimi shqiptare dhe as ëshmi Aftësie Profesionale , skanadali është thelluar edhe më tej pasi edhe patenta egjiptiane e shoferit Mohamed Lotf kishte skaduar më datë 06.05.2026, sipas Voxnews. Pra kjo dëshmon se ata lëviznin pa dokumentet e nevojshme në rrugët e Shqipërisë.
Kujtojmë se aksidenti u regjistrua ditën e mërkurë, rreth orës 16:20, kur kamioni po lëvizte në Unazë nga Farka. Sipas pamjeve të publikuara në rrjet kamioni shihet teksa hyn me shpejtësi të lartë në rrethrrotullim, duke përpasur fillimisht një makinë me drejtues një 28-vjeçar dhe më pas, çan barrierat metalike dhe përfundon poshtë mbikalimit./et
Një muaj pas dy tërmeteve të fuqishme në Venezuelë, numri zyrtar i viktimave ka arritur në 5.546.Sipas të dhënave të fundit, 16.740 persona kanë mbetur të plagosur. Dy tërmetet me magnitudë 7,2 dhe 7,5 goditën veriun e vendit natën e 24 qershorit.
LĂ«kundjet ndodhĂ«n vetĂ«m 39 sekonda larg njĂ«ra-tjetrĂ«s, nĂ« njĂ« fenomen tĂ« rrallĂ« tĂ« quajtur âdublet sizmikâ. FatkeqĂ«sia konsiderohet ndĂ«r mĂ« tĂ« rĂ«ndat qĂ« Venezuela ka pĂ«rjetuar nĂ« mĂ« shumĂ« se njĂ« shekull.
Bilanci i fundit u bë publik nga presidenti i Asamblesë Kombëtare, Jorge Rodriguez. Ai tha se numri i viktimave vazhdon të rritet ndërsa përparon puna për pastrimin e rrënojave. Autoritetet nuk e kanë përditësuar që prej 25 qershorit numrin zyrtar të personave të zhdukur.
Në atë kohë, qeveria raportonte 157 persona të zhdukur. Një nismë qytetare ka regjistruar rreth 29.500 raportime për persona, vendndodhja e të cilëve nuk dihet. Diferenca e madhe mes të dhënave zyrtare dhe raportimeve qytetare ka shkaktuar debate.
Banka Botërore vlerëson se dëmet fizike arrijnë në rreth 19,6 miliardë dollarë. Rreth 9,3 miliardë dollarë janë dëme në banesa, ndërsa 5,2 miliardë lidhen me infrastrukturën publike. Afro 5 miliardë dollarë të tjera janë dëme në ndërtesa tregtare dhe industriale.
Rreth 17.907 familje kanë mbetur pa banesa pas tërmeteve. Mbi 23.000 persona vazhdojnë të qëndrojnë në 107 qendra të përkohshme në Karakas. Operacionet e kërkim-shpëtimit po i lënë vendin pastrimit të rrënojave dhe procesit të rindërtimit.
Autoritetet paralajmërojnë se kthimi në normalitet dhe rindërtimi i zonave të prekura mund të zgjasin me muaj ose vite./et
Një aksident rrugor është regjistruar pasditen e kësaj të diele në aksin Librazhd-Elbasan, ku është përfshirë një karrotrec që transportonte një automjet.
Sipas informacioneve paraprake, karrotreci kishte shkuar për të tërhequr një mjet që kishte pësuar më herët një defekt gjatë lëvizjes. Gjatë transportimit, ai është aksidentuar, duke shkaktuar vështirësi dhe kufizim të përkohshëm të qarkullimit në këtë segment rrugor.
Fatmirësisht, nga ngjarja nuk raportohen persona të lënduar, ndërsa dëmet janë vetëm materiale. Shkaqet dhe rrethanat e aksidentit mbeten ende të paqarta, ndërsa pritet që autoritetet të zbardhin dinamikën e plotë të ngjarjes./et
Pothuajse tĂ« gjithĂ« e njohim Galileo Galilein si âbabain e shkencĂ«s moderneâ, njeriun qĂ« me teleskopin, eksperimentet dhe llogaritjet hodhi themelet e metodĂ«s shkencore dhe ndryshoi pĂ«rgjithmonĂ« mĂ«nyrĂ«n se si kuptojmĂ« universin. MegjithatĂ«, ndryshe nga shumica e shkencĂ«tarĂ«ve tĂ« tjerĂ«, zakonisht e thĂ«rrasim thjesht âGalileoâ dhe jo me mbiemrin e tij, âGalileiâ. Pse ndodh kjo?
NĂ« Itali, emri âGalileoâ Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« simbol kulturor. NĂ« kohĂ«n kur jetoi ai, pĂ«rdorimi i emrit ishte mĂ« i zakonshĂ«m se ai i mbiemrit, ndĂ«rsa vetĂ« emri âGalileoâ ishte aq i rrallĂ« dhe i veçantĂ«, sa mjaftonte pĂ«r ta identifikuar. Me kalimin e kohĂ«s, kjo traditĂ« u rrĂ«njos edhe mĂ« shumĂ«, njĂ«soj siç ndodh me figura tĂ« tjera tĂ« mĂ«dha tĂ« Rilindjes, tĂ« cilat njihen vetĂ«m me emrin e tyre, si Leonardo, Rafaelo apo Dante. PĂ«rdorimi i emrit nuk Ă«shtĂ« rastĂ«si. Ai pasqyron figurĂ«n e Galileos si njĂ« mendimtar universal, qĂ« qĂ«ndron nĂ« kufirin mes Rilindjes dhe lindjes sĂ« shkencĂ«s moderne. PĂ«r shumĂ« njerĂ«z, emri i tij pĂ«rfaqĂ«son jo vetĂ«m njĂ« shkencĂ«tar, por njĂ« epokĂ« tĂ« re nĂ« historinĂ« e dijes.
MegjithatĂ«, ka edhe nga ata qĂ« mendojnĂ« se do tĂ« ishte mĂ« e saktĂ« tĂ« pĂ«rdorej mbiemri âGalileiâ, nĂ« pĂ«rputhje me traditĂ«n shkencore qĂ«, duke filluar nga shekulli XVII, i identifikon studiuesit kryesisht me mbiemĂ«r, si Njutoni, Kepleri apo Ajnshtajni. Por historia ndoqi njĂ« rrugĂ« tjetĂ«r. Me kalimin e shekujve, âGalileoâ u bĂ« sinonim i revolucionit shkencor, i sfidimit tĂ« autoritetit dhe i besimit te vĂ«zhgimi dhe eksperimenti. Emri i tij fitoi njĂ« domethĂ«nie qĂ« shkoi pĂ«rtej identitetit personal dhe u kthye nĂ« simbol tĂ« njĂ« mĂ«nyre tĂ« re tĂ« tĂ« menduarit. Edhe fizikani Albert Ajnshtajn e vlerĂ«soi kĂ«tĂ« rol historik, duke shkruar se Galileo u bĂ« babai i fizikĂ«s moderne dhe, nĂ« fakt, i gjithĂ« shkencĂ«s moderne, sepse kuptoi se arsyetimi i pastĂ«r nuk mjafton pa u mbĂ«shtetur te pĂ«rvoja dhe vĂ«zhgimi. Prandaj, pavarĂ«sisht nĂ«se e quajmĂ« âGalileoâ apo âGalileiâ, çdo herĂ« qĂ« pĂ«rmendim emrin e tij kujtojmĂ« jo vetĂ«m njĂ« njeri, por fillimin e epokĂ«s moderne tĂ« shkencĂ«s dhe mĂ«nyrĂ«n se si njerĂ«zimi mĂ«soi tĂ« njohĂ« botĂ«n pĂ«rmes provĂ«s dhe eksperimentit.
Një mi i vogël që jeton në vargmalin e Andeve ka sfiduar kufijtë e njohur të mbijetesës së gjitarëve. Bëhet fjalë për Phyllotis vaccarum, i cili është gjitari që jeton në lartësinë më të madhe të regjistruar ndonjëherë, duke arritur deri në rreth 7.000 metra mbi nivelin e detit. Një studim i publikuar në revistën Science ka zbuluar për herë të parë përshtatjet evolucionare që i mundësojnë të mbijetojë në një mjedis ku oksigjeni është pothuajse përgjysmë dhe temperaturat janë vazhdimisht nën zero.
Për shumë vite shkencëtarët besonin se asnjë gjitar nuk mund të jetonte mbi 5.500 metra lartësi. Në këto kushte, përqendrimi i oksigjenit në ajër është rreth gjysma e atij në nivelin e detit, gjë që e bën frymëmarrjen dhe furnizimin e organizmit me oksigjen jashtëzakonisht të vështirë.
Megjithatë, mes viteve 2020 dhe 2023, studiuesit gjetën ekzemplarë të gjallë të Phyllotis vaccarum në majën e vullkanit Llullaillaco, në kufirin mes Argjentinës dhe Kilit, në një lartësi prej 6.739 metrash. Kjo provoi se kafsha jo vetëm arrin në këto lartësi, por jeton dhe shumohet aty, ku oksigjeni përbën vetëm rreth 44% të nivelit që gjendet në ajrin që thithim në nivelin e detit. Analiza gjenetike e 167 individëve zbuloi tre faktorët kryesorë që e bëjnë të mundur këtë mbijetesë.
Së pari, miu ka muskuj jashtëzakonisht efikasë, me një numër të madh mitokondrish, të cilat prodhojnë energjinë e nevojshme për të përballuar mungesën e oksigjenit. Studiuesit i krahasojnë këto muskuj me ata të sportistëve të disiplinave të rezistencës, si maratonistët.
Së dyti, ai ka një metabolizëm të përshtatur për të ruajtur dhe përdorur rezervat e yndyrës në kushte ekstreme, duke siguruar energji edhe kur ushqimi është shumë i kufizuar.
SĂ« treti, Phyllotis vaccarum ka njĂ« dietĂ« tepĂ«r tĂ« larmishme. Ai ushqehet me likene, fara, insekte tĂ« vogla tĂ« sjella nga era, si edhe me disa bimĂ« toksike, tĂ« cilat organizmi i tij Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tâi neutralizojĂ« gjatĂ« procesit tĂ« tretjes. Sipas studiuesve, ky mi pĂ«rfaqĂ«son njĂ« shembull tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« evolucionit, duke treguar se gjitarĂ«t mund tĂ« pĂ«rshtaten dhe tĂ« lulĂ«zojnĂ« edhe nĂ« kushte qĂ« deri pak vite mĂ« parĂ« konsideroheshin tĂ« pamundura pĂ«r jetĂ«n.
Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, António Guterres, i ka bërë thirrje komunitetit ndërkombëtar që të heqë menjëherë të gjitha sanksionet ndaj Sirisë, në përfundim të vizitës së tij dyditore në vend. Gjatë qëndrimit në Damask, Guterres u takua me presidentin e ri të Sirisë, Ahmed al-Sharaa, ministrin e Jashtëm Asaad al-Shaibani dhe drejtuesin e parlamentit të ri tranzitor, i cili zhvilloi këtë muaj seancën e parë. Ai zhvilloi gjithashtu takime me pjesëtarë të misionit paqeruajtës të OKB-së në Lartësitë e Golanit, të pushtuara nga Izraeli, si dhe me përfaqësues të shoqërisë civile siriane, komuniteteve të ndryshme, grave dhe të rinjve. Guterres vizitoi edhe burgun e Sednajasë pranë Damaskut, një nga objektet më famëkeqe të regjimit të rrëzuar të Bashar al-Assad, i njohur për torturat dhe abuzimet ndaj të burgosurve. Shumë vende perëndimore, përfshirë Shtetet e Bashkuara, vendosën sanksione ndaj Sirisë gjatë qeverisjes së Assadit. Autoritetet e reja siriane, që morën pushtetin në dhjetor 2024, po përpiqen të hapin një kapitull të ri pas më shumë se 13 vitesh luftë, duke ringjallur ekonominë dhe rindërtuar institucionet dhe infrastrukturën.
MegjithĂ«se disa vende kanĂ« lehtĂ«suar masat ndĂ«shkuese, investitorĂ«t vijojnĂ« tĂ« jenĂ« tĂ« kujdesshĂ«m. Banka BotĂ«rore ka vlerĂ«suar se rindĂ«rtimi i SirisĂ« pas luftĂ«s mund tĂ« kushtojĂ« rreth 216 miliardĂ« dollarĂ«. âMirĂ«pres hapat qĂ« kanĂ« çuar nĂ« lehtĂ«simin e sanksioneve dhe kanĂ« hapur mundĂ«si tĂ« reja pĂ«r rimĂ«kĂ«mbjen ekonomike, por tĂ« gjitha kĂ«to sanksione duhet tĂ« hiqen menjĂ«herĂ«â, tha Guterres nĂ« njĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp nĂ« Damask. Ai theksoi se OKB-ja âqĂ«ndron pranĂ« popullit sirian nĂ« kĂ«tĂ« moment vendimtarâ dhe i bĂ«ri thirrje komunitetit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« mbĂ«shtesĂ« popullin dhe qeverinĂ« siriane. âSiria ka nevojĂ« pĂ«r investime te njerĂ«zit e saj, ekonomia dhe institucionet. Ajo ka nevojĂ« pĂ«r mbĂ«shtetje pĂ«r tĂ« rikthyer shĂ«rbimet bazĂ«, pĂ«r tĂ« rindĂ«rtuar infrastrukturĂ«n dhe pĂ«r tĂ« ringjallur jetesĂ«n e qytetarĂ«veâ, tha kreu i OKB-sĂ«. Ai shtoi se vendi ka nevojĂ« edhe pĂ«r ndihmĂ« pĂ«r kthimin âe sigurt, vullnetar dhe dinjitozâ tĂ« refugjatĂ«ve dhe personave tĂ« zhvendosur brenda vendit.
Sipas OKB-së, që nga rrëzimi i Assadit rreth 1.7 milionë refugjatë janë kthyer në Siri, ndërsa rreth 5.5 milionë persona vazhdojnë të jenë të zhvendosur brenda vendit dhe rreth 6 milionë jetojnë jashtë Sirisë. Kjo ishte vizita e parë e një Sekretari të Përgjithshëm të OKB-së në Siri që prej vitit 2009, kur vendi ende nuk kishte hyrë në luftën civile që shkaktoi mbi gjysmë milioni viktima.
Siria denoncon një inkursion të ri izraelit në jug
GjatĂ« vizitĂ«s sĂ« Guterresit, mediat shtetĂ«rore siriane raportuan se forcat izraelite kishin kryer njĂ« inkursion nĂ« jug tĂ« vendit. Agjencia shtetĂ«rore SANA njoftoi se forcat izraelite hynĂ« nĂ« fshatrat Maariya dhe Al-Aarda nĂ« zonĂ«n e pellgut tĂ« lumit Yarmuk, nĂ« provincĂ«n Daraa. Sipas raportimeve, ushtarĂ«t izraelitĂ«, tĂ« shoqĂ«ruar nga mjete ushtarake dhe njĂ« buldozer, ngritĂ«n njĂ« pikĂ« kontrolli dhe shpĂ«rndanĂ« fletushka ku paralajmĂ«ronin banorĂ«t tĂ« mos bllokonin rrugĂ«t apo tĂ« pengonin lĂ«vizjen e automjeteve ushtarake. Pas rrĂ«zimit tĂ« Assadit nĂ« dhjetor 2024, Izraeli dĂ«rgoi trupa nĂ« zonĂ«n tampon tĂ« monitoruar nga OKB-ja mes forcave izraelite dhe siriane nĂ« LartĂ«sitĂ« e Golanit. QĂ« atĂ«herĂ« ka kryer sulme ajrore dhe inkursione tĂ« pĂ«rsĂ«ritura nĂ« territorin sirian. ZyrtarĂ«t izraelitĂ« kanĂ« deklaruar se synojnĂ« tĂ« mbajnĂ« njĂ« âzonĂ« sigurieâ nĂ« jug tĂ« SirisĂ« dhe kĂ«rkojnĂ« krijimin e njĂ« zone mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« çmilitarizuar.
Guterres deklaroi se âshkeljet e sovranitetit dhe integritetit territorial tĂ« SirisĂ« janĂ« tĂ« papranueshme dhe duhet tĂ« ndalenâ. Ai theksoi se âLartĂ«sitĂ« e Golanit janĂ« territor sirianâ, duke shprehur shqetĂ«sim pĂ«r veprimet izraelite ndaj marrĂ«veshjes sĂ« vitit 1974 pĂ«r ndarjen e forcave. GjatĂ« takimit me presidentin Ahmed al-Sharaa, kreu i OKB-sĂ« rikonfirmoi angazhimin e organizatĂ«s pĂ«r âsovranitetin, pavarĂ«sinĂ«, unitetin dhe integritetin territorial tĂ« SirisĂ«â. Ai tha gjithashtu se beson se procesi i tranzicionit politik nĂ« Siri âpo shkon nĂ« drejtimin e duhurâ, duke theksuar rĂ«ndĂ«sinĂ« e krijimit tĂ« njĂ« sistemi qeverisĂ«s qĂ« pĂ«rfshin tĂ« gjitha komunitetet etnike dhe fetare tĂ« vendit.
Ndotja e ujit të pijshëm në Gostivar që shkaktoi një epidemi me rreth 4 mijë banorë të prekur po vihet nën kontroll, por uji në qytet vazhdon të mos lejohet për përdorim.
Ministri i Shëndetësisë, Sasho Klekovski, tha të dielën se gjatë 24 orëve të fundit janë regjistruar rreth 80 raste të reja, rreth gjysma e numrit të ditëve të mëparshme. Sipas tij, analizat tregojnë se uji nuk mund të përdoret ende as për larje, pasi procesi i dezinfektimit nuk ka përfunduar dhe kontrollet vazhdojnë në disa pika të rrjetit.
âSot kemi rreth 80 raste tĂ« reja tĂ« raportuara, qĂ« Ă«shtĂ« dy herĂ« mĂ« pak se numrat e mĂ«parshĂ«m dhe kjo tregon qartĂ« se jemi nĂ« njĂ« trend rĂ«nĂ«s. Numri i pĂ«rgjithshĂ«m i tĂ« prekurve Ă«shtĂ« rreth 4.000. Deri mĂ« tani janĂ« regjistruar 750 raste tĂ« sĂ«mundjeve ngjitĂ«se, ndĂ«rsa janĂ« intervistuar epidemiologjikisht 490 persona. Mund tĂ« them se epidemia po hyn nĂ« fazĂ«n e qetĂ«simit dhe tani fillon faza e analizĂ«s sĂ« plotĂ« epidemiologjike pĂ«r tĂ« pĂ«rcaktuar kronologjinĂ« e ngjarjeve. NĂ« kĂ«tĂ« fazĂ« duhet tĂ« bĂ«het dallimi mes rasteve tĂ« lidhura me epideminĂ« dhe atyre tĂ« gastroenteriteve tĂ« zakonshmeâ, deklaroi Klekovski.
Kujtojmë se prej 10 ditësh në Gostivar është shpallur epidemia ndërsa me 21 korrik Qeveria e Maqedonisë së Veriut shpalli gjendjen e krizës 30-ditore, pasi mijëra banorë kërkuan ndihmë mjekësore për shkak të problemeve gastrointestinale. Hetimet zbuluan se në tubacionin kryesor të ujësjellësit ishte vendosur në mënyrë të paligjshme një pompë që fuste ujë nga lumi Vardar në rrjetin e furnizimit me ujë të pijshëm.
Analizat laboratorike të publikuara nga Prokuroria më 20 korrik treguan se niveli i baktereve në ujë ishte 48 herë mbi kufirin e lejuar. Për këtë rast janë arrestuar tre zyrtarë të ndërmarrjes publike të ujësjellësit, ndërsa hetimet vijojnë./ET
Login
