❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Si përhapet urrejtja në rrjetet sociale 

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga MarilĂ­n Gonzalo dhe Miguel Ros, 14 Korrik 2026

– MĂ« 9 korrik 2025, njĂ« incident nĂ« Torre Pacheco (Murcia, SpanjĂ«) shkaktoi njĂ« valĂ« postimesh nĂ« X, TikTok dhe Telegram. 

Disa nga kĂ«to postime bĂ«nin thirrje pĂ«r “shĂ«njestrim ndaj marokenĂ«ve”. 

Duke marrë shkas nga ky rast, pyetja që mbetet për diskutim është se, çfarë e bën keqinformimin të shndërrohet në një stuhi sociale? 

PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, njĂ« ekip ndĂ«rdisiplinor gazetarĂ«sh dhe shkencĂ«tarĂ«sh ka shkuar pĂ«rtej analizimit tĂ« thjeshtĂ« tĂ« asaj se “çfarĂ«â€ po thuhet, pĂ«r tĂ« zbĂ«rthyer, se “si” mendja jonĂ« e pĂ«rpunon informacionin kur e marrim.

Një bashkëpunim i parë i kësaj natyre ka bashkuar përvojën në terren të verifikuesve të fakteve të Newtral me punën rigoroze akademike të studiuesve të Qendrës për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.

Projekti kĂ«rkimor, i titulluar “Psikologjia e Dezinformimit“, u pĂ«rzgjodh nga Qendra Europiane e GazetarisĂ« dhe Universiteti NOVA i LisbonĂ«s pĂ«rmes programit tĂ« financimit tĂ« Journalism Science Alliance. 

NĂ« fund, u arrit tĂ« zbulohej njĂ« “paketĂ« retorike” e mekanizmave psikologjikĂ« qĂ« pĂ«rsĂ«ritet rregullisht, pavarĂ«sisht platformĂ«s. Ky bashkĂ«punim bĂ«ri tĂ« mundur edhe zhvillimin e njĂ« modeli tĂ« fuqishĂ«m tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, tĂ« testuar dhe tĂ« vlefshĂ«m qĂ« riprodhon kriteret e ekspertĂ«ve. 

Pra, mund të gjendet një ekuilibër mes kohës që kërkon reflektimi apo analiza shkencore dhe shpejtësisë së gazetarisë, për të dhënë  rezultate të sigurta dhe të qëndrueshme

  • Kjo analizĂ« ekzaminoi tre platforma tĂ« mediave sociale, pĂ«rmbajtja e tĂ« cilave dha rezultate tĂ« ngjashme: X (75.4%), Telegram (83.6%) dhe TikTok (71.4%).
  • Periudha kohore e analizuar ishte 8–24 korrik 2025.
  • U identifikuan dhe u analizuan tetĂ« kategori mekanizmash psikologjikĂ« tĂ« lidhura me dezinformimin, duke pĂ«rfshirĂ« pĂ«rzgjedhjen selektive tĂ« fakteve, efektin brenda grupi/jashtĂ« grupi, dehumanizimin dhe pĂ«rdorimin e emocioneve.

Përqindja e mesazheve që përmbajnë mekanizma psikologjikë të lidhur me dezinformimin:

Postime rreth trazirave në Torre Pacheco, Korrik 2025

Grafik: Newtral.es, Burimi: Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës, Krijuar me Datawrapper

Si na manipulojnë mesazhet që shohim në media sociale?

Megjithëse nuk mund të analizojmë saktësinë e çdo mesazhi, mund të arrijmë në përfundimin se shumica e postimeve në media sociale që përmbajnë përmbajtje rreth trazirave që ndodhën në Torre-Pacheco, në korrik 2025, përfshinin një ose më shumë nga mekanizmat psikologjikë që, sipas kërkimeve të mëparshme, shoqërohen zakonisht me dezinformimin dhe përhapjen e paragjykimeve. 

Në platformën X, shifra është 74.4%; në TikTok, 71.4%; dhe në Telegram, 83.6%.

Me fjalë të tjera, çdo thirrje për veprim shoqërohet gjithmonë me dehumanizim ose me një përshkrim negativ të kundërshtarit. Kjo ndodh në të tre platformat, me një shpeshtësi që varion nga 99% deri në 100%. 

“Dikush le tĂ« shkojĂ« tani nĂ« Torre Pacheco. MĂ« duhet njĂ« dozĂ« vrasje MaurĂ«sh” Shembull i njĂ« mesazhi pĂ«rçmues nĂ« X/Twitter me thirrje pĂ«r veprim.

Ja se si shpërndahen mekanizmat në secilën rrjet social, së bashku me përkufizimet e tyre. Mund ta shihni kuptimin e secilit mekanizëm duke parë si me poshtë.

Frekuenca e secilit mekanizëm psikologjik të lidhur me dezinformimin:

Të dhëna nga X/Twitter, Telegram dhe TikTok.

Burimi: Analizë e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granades. Krijuar me Flourish:  Krijo një grafik

Përdorues që përhapin keqinformimin 

Përhapja e përmbajtjes duke përdorur mekanizma të lidhur me keqinformimin vjen nga një grup i vogël përdoruesish. Analiza e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës zbulon se 12.4% e përdoruesve të Twitter-it gjenerojnë gjysmën e mesazheve që përdorin këto mekanizma.

  • E njĂ«jta gjĂ« vlen edhe pĂ«r Telegram-in, ku vetĂ«m 14 kanale gjenerojnĂ« gjysmĂ«n e videove qĂ« pĂ«rdorin mekanizmat si mĂ« siper.
  • NĂ« TikTok, kjo nuk vlen. PĂ«rhapja e mesazheve tĂ« lidhura me kĂ«to mekanizma Ă«shtĂ« mĂ« e shpĂ«rndarĂ«: 41% e llogarive gjenerojnĂ« 50% tĂ« pĂ«rmbajtjes.

Sinjalizimi social

Pas analizimit të gjithë këtyre të dhënave, ekspertët që morën pjesë në studim arritën në përfundimin se synimi komunikues i dërguesve nuk është aq shumë përhapja e një narrative (qoftë e rreme apo mashtruese), sesa shprehja e një opinioni ose e një grupi vlerash të caktuara 

ËshtĂ« gjithashtu e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se studimi bazohet nĂ« interpretimet e njĂ« paneli ekspertĂ«sh, tĂ« cilet nĂ« fund tĂ« fundit mbĂ«shteten nĂ« pĂ«rshtypje qĂ« mund tĂ« jenĂ« subjektive, edhe pse ka njĂ« bazĂ« rigoroze metodologjike, estetike dhe shkencore.

Banorë me koke te mbuluar dhe maska fytyre mblidhen në rrugë pas tri ditësh trazirash në Torre Pacheco, në Lindje të Spanjës, më 14 korrik 2025. (Foto nga AFP)

ÇfarĂ« u analizua

Analiza u krye mbi 288,347 mesazhe dhe 175 video të lidhura me Torre-Pacheco, brenda periudhës kohore të përshkruar sa më sipër.

Shumica e mesazheve u nxorën nga platforma X: 167,840 mesazhe. Pjesa tjetër është nga Telegram (120,507 mesazhe), ndërsa 175 videot janë nga TikTok.

Këto analiza zbuluan tetë mekanizma psikologjikë të lidhur me dezinformimin, të identifikuar përmes një modeli klasifikimi të zhvilluar nga Newtral, bazuar në mostra të kataloguara nga ekspertët e Universitetit të Granadës. 

Karakteristikat janë të sqaruara si më poshtë:

Burimet e informacionit (e lidhur me karakteristikat e burimit: pĂ«r shembull, njĂ« person qĂ« admirojmĂ« ose njĂ« figurĂ« autoriteti qe ka ndikim tĂ« madh). Kjo kategori pĂ«rfshin gjithashtu pohime mbi besueshmĂ«rinĂ« e burimeve (“shtypi Ă«shtĂ« i njĂ«anshĂ«m”).

Efektet brenda-grupi/jashtĂ«-grupi: mesazhet qĂ« i drejtohen  ndjenjĂ«s sĂ« pĂ«rkatĂ«sisĂ« dhe identitetit tĂ« grupit, shpesh krijojnĂ« njĂ« vijĂ« ndarĂ«se mes “neve” dhe “atyre”.

Prova sociale ose konsensusi i rremĂ«: NjerĂ«zit priren tĂ« bĂ«jnĂ« atĂ« qĂ« bĂ«n shumica nĂ« njĂ« situatĂ« tĂ« caktuar; konsensusi i rremĂ« nĂ«nkupton rastet kur supozojmĂ« se shumica ndan bindjet tona (â€œĂ«shtĂ« logjikĂ« e zakonshme”).

Paraqitje e pjesshme ose e shtrembëruar e informacionit: 

NjĂ« pjesĂ« jo e plotĂ« e informacionit paraqitet sikur tĂ« ishte e tĂ«ra, ose shtrembĂ«rohet pĂ«r t’iu pĂ«rshtatur njĂ« narrative. Kjo pĂ«rfshin “zgjedhjen e rastĂ«sishme tĂ« fakteve” (cherry-picking), paragjykime nĂ« pĂ«rzgjedhje, pĂ«rdorimin e dĂ«shmive anekdotike, mohimin e normave bazĂ«, kurthe grafike, paragjykimin e konfirmimit dhe dilema tĂ« rreme

PĂ«rfundime shkakĂ«sore tĂ« pajustifikuara: KĂ«to raste pĂ«rfshijnĂ« teori konspirative, marrĂ«dhĂ«nie shkak-pasojĂ« tĂ« thjeshtuar, dhe ngatĂ«rrimin mes korrelacionit dhe marrĂ«dhĂ«nies shkak- pasojĂ«. Korniza konspirative i atribuohet njĂ« ngjarje, njĂ« plani tĂ« fshehtĂ« tĂ« realizuar nga njĂ« fuqi e padukshme. Marredhenia shkak- pasojĂ« e thjeshtuar i redukton narrativat nĂ« njĂ« shkak tĂ« vetĂ«m, shpesh duke gjetur njĂ« “fajtor” pĂ«r t’u akuzuar. 

Dehumanizimi: ËshtĂ« njĂ« proces mendor qĂ« çon nĂ« perceptimin e njerĂ«zve dhe grupeve tĂ« tjera si inferiorĂ« dhe mĂ« pak njerĂ«zorĂ«. NdonjĂ«herĂ« pĂ«rfshin mohimin e aspekteve thelbĂ«sore tĂ« njerĂ«zimit (racionalitet, qytetari, vetĂ«kontroll). HerĂ« tĂ« tjera, merr formĂ«n e metaforave qĂ« pĂ«rdorin kafshĂ«t si figurĂ« krahasimi, duke e portretizuar grupin e targetuar me terma tĂ« tillĂ« si “bisha”, “buburreca” dhe “derra”. NĂ« kĂ«rkimin tonĂ«, duke pasur parasysh prevalencĂ«n e ulĂ«t tĂ« shembujve tĂ« qartĂ« tĂ« dehumanizimit nĂ« mesazhet e analizuara, modeli pati prirje tĂ« pĂ«rfshinte nĂ« kĂ«tĂ« kategori tĂ« gjitha mesazhet qĂ« pĂ«rmbanin gjuhĂ« pĂ«rçmuese dhe fyerje, qofshin ato rreptĂ«sisht dehumanizuese apo jo, dhe pavarĂ«sisht nĂ«se ishin drejtuar ndaj grupeve tĂ« emigrantĂ«ve apo pĂ«rdoruesve tĂ« tjerĂ« tĂ« mediave sociale.

Përdorimi i emocioneve: Gjuhë e ngarkuar emocionalisht që synon të nxisë marrësin (apo personin e targetuar) dhe ta vendosë ate në një gjendje më pak të prirur për reflektim, por më të gatshëm për veprim impulsiv. Fokusi është tek emocionet negative dhe nxitëse, zemërimi/urrejtja, frika dhe, në një masë më të vogël, neveria. 

Thirrje pĂ«r veprim: JanĂ« apele pĂ«r tĂ« ndĂ«rmarrĂ« njĂ« veprim. Fillimisht, fokusi ishte te thirrjet pĂ«r sjellje ose qĂ«llime agresive apo tĂ« dhunshme ndaj emigrantĂ«ve, por shumica e mesazheve tĂ« klasifikuara nĂ« kĂ«tĂ« kategori pĂ«rfshijnĂ« gjithashtu veprime, qĂ« nuk janĂ« domosdoshmĂ«risht agresive (pĂ«r shembull, “duhet t’i dĂ«bojmĂ«â€, “ata duhet tĂ« largohen”).

Postime në X/Twitter të lidhura me Torre-Pacheco, të renditura automatikisht sipas numrit të mekanizmave të lidhur.

TĂ« dhĂ«na pĂ«r postime me tĂ« paktĂ«n njĂ« retweet dhe njĂ« “like”. MadhĂ«sia e rrethit pĂ«rfaqĂ«son shumĂ«n e tĂ« gjitha metrikave tĂ« angazhimit.

Burimi: Analizë e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadë. Krijuar me Flourish: Krijo një Diagram me shpërndarje

Shënim metodologjik

Ky artikull paraqet gjetjet e një studimi të kryer nga Newtral dhe kërkues nga Qendra për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.

Studimi identifikon tregues të mekanizmave psikologjikë në postimet e mediave sociale të lidhura me dezinformimin gjatë trazirave në Torre-Pacheco, Murcia, në korrik 2025. Në këtë kontekst, periudha kohore e analizuar është 9-24 korrik.

Shifrat e paraqitura janë rezultat i modelit të klasifikimit të zhvilluar nga Newtral në këtë studim, i cili u trajnua duke përdorur mostra të ndryshme të shënuara manualisht nga ekspertët e CIMCYC.

Pak detaje teknike për kërkuesit e dezinformimit dhe verifikuesit e fakteve. Modeli i klasifikimit i përdorur bazohet në arkitekturën spanjolle RoBERTa me 125 milionë parametra. Ky model u trajnua duke përdorur 900 mesazhe reale që u shënuan manualisht nga ekspertët e CIMCYC në Universitetin e Granadës.

Detyra e identifikimit të mekanizmave u formulua si një problem klasifikimi binar me shumë etiketa për tetë mekanizmat psikologjikë të lidhur me dezinformimin. Kur modeli merr një mesazh, e analizon atë dhe bazuar në përmbajtjen e tij, gjeneron një probabilitet për secilin mekanizëm.

Me kĂ«tĂ« probabilitet, duhet tĂ« pĂ«rcaktohet njĂ« prag pĂ«r tĂ« vendosur nĂ«se njĂ« mesazh pĂ«rmban njĂ« mekanizĂ«m apo jo. KĂ«to pragje u caktuan pas kryerjes sĂ« njĂ« vlefshmĂ«rie tĂ« kryqĂ«zuar pesĂ«-palĂ«she (k = 5) me njĂ« ndarje tĂ« dhĂ«nash 80% trajnim dhe 20% vlefshmĂ«ri. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, kemi kalibruar pragjet e probabilitetit duke maksimizuar rezultatin F1 – njĂ« metrikĂ« qĂ« vlerĂ«son performancĂ«n e njĂ« modeli klasifikimi – mbi tĂ« dhĂ«nat e etiketuara nga ekspertĂ«t. Kjo siguron qĂ« sjellja e modelit tĂ« pĂ«rputhet sa mĂ« shumĂ« tĂ« jetĂ« e mundur me kriteret e ekspertĂ«ve.

Një shënim: Newtral kreu analizën e të dhënave, ndërsa modeli i klasifikimit u zhvillua në mënyrë të pavarur nga interpretimi i rezultateve (Universiteti i Granadës).

Përfundimet e paraqitura bazohen në rezultatet e versionit të gjashtë të modelit të klasifikimit. Me çdo version, rezultatet janë përmirësuar dhe gabimet e mospërputhjet janë zgjidhur.

Ky studim pati disa kufizime.ShumĂ« mesazhe janĂ« fragmente bisedash tĂ« shkurtra nĂ« tĂ« cilat konteksti vizual (imazhe ose video) humbet, ose janĂ« shumĂ« tĂ« shkurtra, me pak informacion dhe hapĂ«sirĂ« tĂ« kufizuar pĂ«r tĂ« shprehur njĂ« ide. Mesazhet e shprehura nĂ« mĂ«nyrĂ« ironike ose sarkastike shpesh u interpretuan nga modeli statistikor sikur tĂ« ishin pĂ«r t’u marrĂ« fjalĂ« pĂ«r fjalĂ«.

PĂ«r mĂ« tepĂ«r, mungesa e disa treguesve gjatĂ« fazĂ«s sĂ« mostrimit i bĂ«n disa tregues mĂ« pak tĂ« besueshĂ«m. NĂ« disa raste, kjo ndikon nĂ« konkluzionet, pasi klasifikimi ka qenĂ« mĂ« i pĂ«rgjithshĂ«m sesa dĂ«shirohej (p.sh., mesazhet nĂ« kategorinĂ« “dehumanizim” pĂ«rfshijnĂ« kryesisht fyerje ose komente pĂ«rçmuese – jo domosdoshmĂ«risht dehumanizuese – dhe nuk janĂ« gjithmonĂ« tĂ« drejtuara ndaj emigrantĂ«ve, por ndodhin edhe mes pĂ«rdoruesve tĂ« platformĂ«s). SĂ« fundi, mekanizmi i lidhur me shtrembĂ«rimin ose paraqitjen e njĂ«anshme tĂ« informacionit bazohet nĂ« nivelin e ulĂ«t tĂ« pajtueshmĂ«risĂ« ndĂ«rmjet ekspertĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m, pĂ«r rrjedhojĂ«, ai pĂ«rbĂ«n njĂ« tregues tĂ« paqartĂ« qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u mĂ«suar nga modeli.

Marrë nga Newtral.es. Përshtati në shqip: Elkan Velo 

The post Si përhapet urrejtja në rrjetet sociale  appeared first on Faktoje.al.

↗

Kadastra nën lupën e KLSH, shkelje dhe 968 milionë lekë dëm 

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Erion Abule

Nga auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit në mbi 7 drejtori vendore të Agjencisë Shtetërore të Kadastrës del një panoramë që shkon përtej shkeljeve individuale. 

Auditimi në terren është zhvilluar nga 21 prill 2025 deri më 30 maj 2025, mbi bazën e Programit të Auditimit, datë 15.04.2025. Raporti përfundimtar është miratuar dhe publikuar në janar 2026

Raporti nuk evidenton vetëm raste të administrimit të dobët të pronës publike, por një problem shumë më të thellë: mungesën pothuajse të plotë të zbatimit të rekomandimeve, mosmarrjen e masave disiplinore dhe një sistem kontrolli që, sipas vetë auditimit, nuk arrin të korrigjojë shkeljet e konstatuara.

Raporti përfundimtar i KLSH-së, i publikuar në janar 2026 pas auditimit të kryer në shtatë drejtori vendore të ASHK-së, (Tirana Jug, Tirana Veri, Tirana Rurale I, Tirana Rurale II, Kamëz-Vorë, Durrës dhe Shkodër), tregon se mekanizmi i llogaridhënies në institucionin që administron pronën shtetërore dhe private pothuajse nuk funksionon.

Shifra më domethënëse e raportit është ajo që lidhet me masat disiplinore. 

Moszbatimi i rekomandimeve: 99% e masave të injoruara

Nga 142 masa të rekomanduara nga KLSH dhe të pranuara nga vetë ASHK-ja, është zbatuar vetëm një. 

Plot 141 masa, ose 99.3 për qind e tyre, kanë mbetur pa u ekzekutuar. 

Po aq problematik është edhe zbatimi i rekomandimeve në tërësi. 

Nga 300 rekomandime të rikërkuara nga audituesit, 193 rezultojnë ende të pazbatuara.

Auditimi thekson se asnjĂ« nga shtatĂ« drejtoritĂ« nuk ka respektuar detyrimin ligjor pĂ«r t’iu pĂ«rgjigjur KLSH-sĂ« brenda afatit 20-ditor dhe asnjĂ« nuk ka raportuar mbi ecurinĂ« e zbatimit tĂ« rekomandimeve brenda afatit gjashtĂ«mujor, siç kĂ«rkon ligji. 

Kështu, përtej moszbatimit të rekomandimeve, nuk është respektuar as mekanizmi ligjor që duhet të garantonte ndjekjen e tyre.

Një nga rastet më domethënëse, është ai i Drejtorisë Vendore Tirana Jug. KLSH kishte kërkuar masa disiplinore për 18 punonjës, përfshirë edhe zgjidhjen e kontratës së punës për disa prej tyre. 

Verifikimi i audituesve konstaton se Drejtoria e Përgjithshme e ASHK-së, nuk kishte marrë asnjë masë për zbatimin e këtyre rekomandimeve. 

Kjo e zhvendos përgjegjësinë nga niveli lokal edhe tek administrata qendrore, e cila, sipas auditimit, nuk ka vepruar për të ndëshkuar shkeljet e evidentuara.

ASHK kundërshton gjetjet 

Përballë gjetjeve të KLSH-së, drejtoresha e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, Lorena Goxhobelli, paraqiti në Kuvend 15.07.2026 (rreth 6 muaj pas publikimit të raportit zyrtar) një panoramë më pozitive të zbatimit të rekomandimeve në shtatë drejtoritë vendore të audituara. Sipas saj, nga 123 rekomandime të verifikuara, 90 janë zbatuar, ose rreth 73.2%, ndërsa 33 rekomandime nuk janë zbatuar për shkak të pamundësisë objektive të ekzekutimit, pasi, sipas ASHK-së, nuk kanë ekzistuar kushtet për marrjen e masave.

Duke i ndarë sipas drejtorive, Goxhobelli deklaroi se në Durrës janë zbatuar 7 nga 8 masa të rikërkuara, ose 87.5%; në Shkodër nga dy rekomandime, një është zbatuar dhe një është në proces; në Tirana Jug nga 19 rekomandime, 9 janë zbatuar plotësisht, ndërsa 10 nuk janë plotësuar.

Për Tiranën Veri, ajo deklaroi se nga 23 rekomandime, 16 janë në proces zbatimi dhe 7 nuk janë zbatuar.

Në Tiranën Rurale I, nga 15 rekomandime, 13 janë zbatuar pjesërisht dhe 2 nuk janë zbatuar.

PĂ«r TiranĂ«n Rurale II, Goxhobelli tha se rreth 73% e rekomandimeve janĂ« zbatuar, ndĂ«rsa 10 kanĂ« mbetur pa u zbatuar. NĂ« KamĂ«z–VorĂ«, sipas saj, rreth 79% e rekomandimeve janĂ« zbatuar plotĂ«sisht ose pjesĂ«risht, ndĂ«rsa 4 nuk janĂ« zbatuar.

Megjithatë, këto shifra nuk përputhen drejtpërdrejt me mënyrën se si KLSH ka paraqitur rezultatet e auditimit.

Mospërputhjet 

Raporti i KLSH-së nuk bazohet në 123 rekomandime, por në 300 rekomandime të rikërkuara, nga të cilat 193 rezultojnë të pazbatuara.

Diferenca lidhet me mënyrën e kategorizimit: ASHK ka konsideruar si të adresuara edhe disa raste, ku rekomandimi nuk është realizuar plotësisht, por ku institucioni argumenton se ka ndërmarrë hapa ose se zbatimi ka qenë objektivisht i pamundur. Një debat i veçantë lidhet me rekomandimet për masa disiplinore.

Goxhobelli deklaroi se nga rekomandimet për marrjen e masave ndaj punonjësve, në 38 raste zbatimi ishte objektivisht i pamundur, pasi punonjësit nuk ishin më pjesë e administratës së ASHK-së.

Ajo tha gjithashtu se në 22 raste janë zhvilluar procedurat disiplinore, por pas shqyrtimit të prapësimeve nuk janë konstatuar kushtet ligjore për vendosjen e masës, ndërsa në 2 raste janë vendosur masa disiplinore, të cilat sipas saj duhet të konsiderohen si rekomandime të përmbushura.

Nga ana tjetër, KLSH i ka vlerësuar rekomandimet mbi bazën e rezultatit final të kërkuar.

Nëse masa disiplinore e rekomanduar nuk është vendosur, rekomandimi konsiderohet i pazbatuar.

Për këtë arsye, raporti i KLSH-së konstaton se nga 142 masa disiplinore të rekomanduara dhe të pranuara nga ASHK-ja, është zbatuar vetëm një, ndërsa pjesa tjetër rezultojnë të pazbatuara.

Pra, diferenca mes dy interpretimeve nuk lidhet vetëm me shifrat, por edhe me kriterin e përdorur për matjen e zbatimit: ASHK vlerëson edhe procesin dhe arsyet e moszbatimit, ndërsa KLSH vlerëson nëse rekomandimi është realizuar në formën konkrete të kërkuar nga auditimi.

968 milionë lekë të ardhura të munguara 

Problemi nuk kufizohet vetëm te përgjegjësia administrative. Raporti i KLSH evidenton edhe pasoja të drejtpërdrejta financiare për shtetin. 

Vetëm rastet e përmbledhura në raport, arrijnë në rreth 968 milionë lekë detyrime të paarkëtuara, të ardhura të munguara dhe dëme në administrimin e pronës publike. 

Duke përfshirë edhe gjetjet e tjera financiare të evidentuara nga auditimi, vlera kalon 1 miliard lekë.

Në Kamëz-Vorë, për shembull, nga faturat e lëshuara për parcelat ndërtimore të legalizimeve rezultojnë mbi 342 milionë lekë ende të palikuiduara. 

Në Tiranë Veri evidentohet një tjetër shumë prej rreth 385 milionë lekësh për parcela të faturuara, por të papaguara. 

Në raste të tjera raporti flet për taksa urbanistike të papaguara, qira të munguara të truallit shtetëror dhe dëme të shkaktuara nga administrimi joefektiv i pronës publike.

Një kapitull i rëndësishëm i auditimit lidhet me procesin e legalizimeve. KLSH dokumenton raste kur objekte janë legalizuar në kundërshtim me kriteret ligjore, përfshirë ndërtime në zona të planifikuara për arsim, pranë hekurudhës, nën linja të tensionit të lartë, buzë kanaleve apo mbi diga. 

Në disa raste janë legalizuar edhe objekte të ndërtuara me materiale të përkohshme, të cilat nuk plotësonin kushtet ligjore për legalizim.

Megjithatë, edhe rekomandimet për rishikimin apo shfuqizimin e këtyre vendimeve rezultojnë kryesisht të pazbatuara.

NjĂ« nga rastet mĂ« tĂ« detajuara nĂ« raport Ă«shtĂ« ai i njĂ« shoqĂ«rie private tĂ« anonimizuar si “K.D.” ShPK. 

Sipas KLSH-së, kompania ka përfituar sipërfaqe shumë më të madhe trualli nga sa lejonte ligji dhe ka hyrë në proces legalizimi ndonëse objekti nuk duhej të përfshihej në këtë procedurë. 

Audituesit llogarisin se vetëm nga shmangia e pagesës së qirasë për truallin shtetëror, buxhetit i kanë munguar mbi 51 milionë lekë. 

Edhe në këtë rast, rekomandimi për korrigjimin e situatës rezulton i pazbatuar.

Legalizime problematike dhe tjetërsim pronash 

Raporti ngre shqetësim edhe për një fenomen tjetër: tjetërsimin e pronave gjatë kohës që rekomandimet mbeten pa u zbatuar.

Në një nga rastet e trajtuara, vetë drejtoria pranon se pasuria është bashkuar me prona të tjera dhe është transferuar tek palë të treta pa u vendosur kufizimet e kërkuara. 

Edhe pse institucionet vonojnë marrjen e masave, pronat vazhdojnë të qarkullojnë në treg, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë rikthimin në gjendjen e ligjshme.

Auditimi evidenton gjithashtu raste ku mungon dokumentacioni mbi privatizimin e pronave shtetërore, si edhe çështje që tashmë janë objekt hetimi nga organet e drejtësisë, përfshirë SPAK-un dhe prokuroritë e zakonshme. 

KLSH nuk ngre akuza penale, por dokumenton se disa prej rasteve të konstatuara po hetohen në kuadër të procedimeve penale.

Pse jemi në këtë gjendje?

Raporti i KLSH-sĂ« nuk flet vetĂ«m pĂ«r shkelje nĂ« administrimin e pronĂ«s.  Ai thekson njĂ« problem shumĂ« mĂ« tĂ« madh institucional: mungesĂ«n e mekanizmave efektivĂ« qĂ« t’i rregullojnĂ« ato. 

Kur rekomandimet pranohen, por nuk zbatohen; kur masat disiplinore nuk merren; kur raportimet ligjore nuk kryhen dhe kur pronat vazhdojnë të tjetërsohen ndërkohë që procedurat mbeten pezull, sistemi i kontrollit humbet funksionin e tij parandalues.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, pyetja qĂ« mbetet pas kĂ«tij auditimi, nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m se sa shkelje janĂ« konstatuar, por nĂ«se ekziston realisht vullneti institucional pĂ«r t’i korrigjuar ato. 

Vetë KLSH ka kërkuar që të gjitha drejtoritë të zbatojnë rekomandimet brenda gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, por afati ka përfunduar. 

Analiza

Për të interpretuar gjetjet e raportit, Faktoje.al, pyeti ekspertin e ekonomisë Ilir Ciko mbi pasojat ekonomike dhe institucionale të moszbatimit të rekomandimeve të KLSH-së.

Sipas Cikos, raporti i KLSH nuk evidenton vetëm shkelje në administrimin e pronave, por një problem më të thellë institucional.

“Raporti shkon mĂ« tej dhe dokumenton njĂ« sistem ku korrigjimi nuk funksionon”, thotĂ« ai, duke theksuar se megjithĂ«se 98% e rekomandimeve janĂ« pranuar nga ASHK, vetĂ«m rreth 21% janĂ« zbatuar.

Sipas ekspertit, pasoja e parĂ« ekonomike lidhet me cenimin e tĂ« drejtĂ«s sĂ« pronĂ«s, pasi “shkeljet e konstatuara nuk janĂ« thjesht gabime teknike. Ato janĂ« transferime pasurie, nga pasuria publike tek privatĂ«t”, ndĂ«rsa vonesat nĂ« korrigjimin e tyre e bĂ«jnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« rikuperimin e pronĂ«s publike.

Si pasojë të dytë, Ciko veçon dëmtimin e regjistrit kadastral dhe të sigurisë juridike. 

Sipas tij, “njĂ« regjistĂ«r me sipĂ«rfaqe tĂ« fryra, zĂ«ra kadastralĂ« tĂ« pasaktĂ« dhe mospĂ«rputhje me vendimet gjyqĂ«sore”, dĂ«mton besimin e qytetarĂ«ve te shteti, bizneseve dhe investitorĂ«ve, duke rritur kostot e kredidhĂ«nies dhe tĂ« investimeve.

NdĂ«rsa pasoja e tretĂ« Ă«shtĂ« institucionale. Eksperti Ciko thekson se fakti qĂ« tĂ« shtatĂ« drejtoritĂ« kanĂ« shkelur tĂ« njĂ«jtat detyrime ligjore “tregon se shkaku nuk qĂ«ndron te drejtuesit e veçantĂ«, por nĂ« mĂ«nyrĂ«n e reagimit institucional”. 

Sipas tij, kjo krijon te qytetarĂ«t perceptimin se “rregullat zbatohen ndaj tyre, por jo njĂ«soj ndaj administratĂ«s sĂ« shtetit”.

Ndikimi ekonomik 

Duke u ndalur te ndikimi ekonomik, Ilir Ciko vlerëson se problematikat nuk mbeten vetëm në planin administrativ. 

Për ekspertin e ekonomisë, problematikat e evidentuara nga KLSH kanë ndikim të drejtpërdrejtë në financat publike dhe, në fund, koston e përballojnë taksapaguesit. 

Ai shpjegon se dĂ«mi vjen nĂ« tre drejtime: sĂ« pari, pĂ«rmes tĂ« ardhurave tĂ« paarkĂ«tuara nga kalimi i pronĂ«sisĂ«, taksat dhe qiratĂ« e truallit shtetĂ«ror; sĂ« dyti, pĂ«rmes “legalizimit nĂ«n çmimin real”, ku diferenca e vlerĂ«s sĂ« tregut, sipas tij, “nuk zhduket, por transferohet”, duke krijuar njĂ« “subvencion tĂ« heshtur” nĂ« favor tĂ« pĂ«rfituesve; dhe sĂ« treti, pĂ«rmes kostove qĂ« sjell korrigjimi i vendimeve tĂ« gabuara. 

“Shteti paguan dy herĂ«: sĂ« pari pĂ«r vendimin e gabuar dhe sĂ« dyti pĂ«r anulimin e tij,” shprehet eksperti, duke iu referuar kostove administrative, proceseve gjyqĂ«sore dhe rasteve kur nevojiten edhe kompensime.

Ndryshimi, “jo pa reforma ligjore”

Duke u ndalur te mekanizmat e llogaridhënies, Ciko vlerëson se problemi nuk qëndron vetëm te moszbatimi i rekomandimeve, por te mungesa e përgjegjësisë individuale. 

Sipas tij, treguesi mĂ« domethĂ«nĂ«s i raportit, Ă«shtĂ« se “nga 142 masa disiplinore tĂ« rekomanduara dhe tĂ« pranuara, Ă«shtĂ« zbatuar njĂ« e vetme”, çka tregon se “99% e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« individuale tĂ« identifikuar nga KLSH Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ«â€. 

Ai shton se “KLSH rekomandon, por institucioni i audituar vendos nĂ«se do tĂ« disiplinojĂ« veten”, duke krijuar njĂ« sistem ku auditimet prodhojnĂ« raporte, por jo ndryshim real. 

Për të garantuar zbatimin e rekomandimeve, eksperti Ciko propozon ndryshime ligjore dhe institucionale, si vendosjen e sanksioneve për mosraportimin dhe moszbatimin e rekomandimeve, kalimin e kompetencës për masat disiplinore te një autoritet i pavarur dhe krijimin e një regjistri publik që pasqyron statusin e zbatimit të çdo rekomandimi.

Ai thekson se këto mangësi përbëjnë edhe një dobësi në kuadër të procesit të integrimit në Bashkimin Evropian.

“Kur audituesi konstaton se njĂ« leje legalizimi Ă«shtĂ« lĂ«shuar nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin, urdhri i kufizimit nuk duhet tĂ« varet nga vullneti i drejtorisĂ« qĂ« e lĂ«shon lejen. NjĂ« mekanizĂ«m kufizimi me efekt automatik, i rishikueshĂ«m nĂ« gjykatĂ«, do tĂ« ndalte qarkullimin e pasurive tĂ« kontestuara dhe do tĂ« shmangte vonesat”, pĂ«rfundon eksperti Ilir Ciko.

The post Kadastra nën lupën e KLSH, shkelje dhe 968 milionë lekë dëm  appeared first on Faktoje.al.

↗

Thirrje për vlerësues të jashtëm: Projekti i Rrjetit SEE Check

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Rrjeti SEE Check ka hapur njĂ« thirrje pĂ«r aplikime pĂ«r njĂ« vlerĂ«sues tĂ« jashtĂ«m qĂ« do tĂ« kryejĂ« vlerĂ«simin pĂ«rfundimtar tĂ« projektit tĂ« financuar nga BE “SEE Check Network – luftimi i dezinformimit dhe keqinformimit pĂ«rmes njĂ« rrjeti verifikuesish tĂ« fakteve”.

Rrjeti SEE Check bashkon gjashtë organizata të verifikimit të fakteve nga pesë vende të Evropës Juglindore, të cilat punojnë për të forcuar qëndrueshmërinë e rajonit ndaj dezinformimit përmes verifikimit të fakteve, edukimit mediatik dhe mbështetjes për median e pavarur.

Vlerësuesi i përzgjedhur do të kryejë një vlerësim të pavarur të arritjeve, efektivitetit, ndikimit dhe qëndrueshmërisë së projektit gjatë gjithë periudhës së zbatimit. Vlerësimi do të mbulojë të gjitha rezultatet e projektit dhe organizatat partnere, me vëmendje të veçantë ndaj performancës së Rrjetit SEE Check, efektivitetit të skemës së nën-granteve, cilësisë dhe shtrirjes së produkteve të verifikimit të fakteve, si dhe kontributit të projektit në forcimin e qëndrueshmërisë kundër dezinformimit. Vlerësimi do të kryhet në përputhje me kriteret e vlerësimit të OECD DAC.

Thirrja është e hapur për profesionistë të kualifikuar me të paktën tre vite përvojë në vlerësim, përvojë të provuar në vlerësimin e projekteve të financuara nga BE dhe ekspertizë në media, dezinformim, shoqëri civile dhe Ballkanin Perëndimor. Kërkohen aftësi të forta analitike, njohuri mbi metodologjinë Logframe dhe kriteret OECD DAC, si dhe aftësi të shkëlqyera të të shkruarit në anglisht.

Aplikimet duhet të përfshijë një CV, një propozim teknik, një ofertë financiare (në EUR), të paktën dy referenca profesionale dhe një raport vlerësimi si shembull pune.

Afati i aplikimit Ă«shtĂ« 30 korrik 2026. PĂ«r çdo pyetje tĂ« mundshme, ju lutemi na kontaktoni nĂ« adresĂ«n e emailit:  [email protected]

Për informacion të detajuar mbi detyrën, kualifikimet e kërkuara, produktet e pritshme, metodologjinë e vlerësimit dhe procedurën e aplikimit, ju lutemi shihni Termat e Referencës në këtë link.

The post Thirrje për vlerësues të jashtëm: Projekti i Rrjetit SEE Check appeared first on Faktoje.al.

↗

Si ndryshoi qëndrimi i Ramës për zonat e mbrojtura

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Ligji pĂ«r zonat e mbrojtura, tĂ« cilin kryeministri Edi Rama e ka mbrojtur pĂ«r mĂ« shumĂ« se dy vjet si njĂ« instrument qĂ« balancon natyrĂ«n me zhvillimin ekonomik, do tĂ« rishikohet pĂ«r t’u pĂ«rshtatur me standardet e Bashkimit Europian.

Deklarata u bë më 14 korrik në Bruksel, gjatë Konferencës së IX Ndërqeveritare Shqipëri-BE, në një moment kur kërkesa për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 ishte përfshirë tashmë në 5 kërkesat e formalizuara të protestës së nisur më 31 maj.

Komisionerja europiane për zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se Komisioni dhe qeveria shqiptare kishin rënë dakord, përpara nisjes së protestave, që gjatë vitit 2026 të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura dhe do të shfuqizohej ligji për investime strategjike

Sipas saj, ndryshimet janë të nevojshme për mbylljen e negociatave për Kapitullin 27, që përfshin mjedisin dhe ndryshimet klimatike.

Rama ndërhyri për të bërë një dallim mes shfuqizimit të ligjit për investimet strategjike dhe rishikimit të ligjit për zonat e mbrojtura.

PĂ«r ligjin e dytĂ«, ai kĂ«mbĂ«nguli se nuk kishte “asgjĂ« pĂ«r tĂ« shfuqizuar”, duke e cilĂ«suar atĂ« si njĂ« nga ligjet mĂ« tĂ« mira tĂ« qeverisĂ«. MegjithatĂ«, kryeministri pranoi se brenda tij do tĂ« ndryshohet gjithçka qĂ« nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet europiane dhe se ligji do tĂ« pĂ«rshtatet derisa tĂ« arrijĂ« pĂ«rputhjen “100%” me kĂ«to standarde.

Ky formulim bie në kontrast me deklaratat që Rama dhe ministrja e atëhershme e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro, bënin në momentin kur ndryshimet ligjore u propozuan dhe u miratuan.

“Nuk pranojmĂ« leksione morale”

Qëndrimi mbrojtës i Ramës ndaj ndryshimeve në ligj u shfaq që në dhjetor 2023, kur nisma ende po diskutohej.

Në dhjetor 2023, gjatë një aktiviteti për Parkun Kombëtar të Vjosës, Rama argumentoi se rishikimi i kuadrit ligjor ishte nxitur nga kërkesat e bashkive dhe nga presioni për zhvillim ekonomik. 

Sipas tij, mes konservimit tĂ« natyrĂ«s dhe zhvillimit duhej gjetur njĂ« “ekuilibĂ«r harmonik”.

Kryeministri përdori gjithashtu argumentin se Shqipërisë i nevojitej turizmi i luksit, pasi investime të tilla do të sillnin të ardhura më të larta edhe për qytetarët e zakonshëm. 

PĂ«rballĂ« kritikave tĂ« ekspertĂ«ve tĂ« mjedisit, Rama deklaroi se qeveria nuk pranonte “leksione morale” pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si duhej tĂ« sillej me natyrĂ«n.

Ky qëndrim u përsërit edhe në mars 2024, pak javë pas miratimit të ndryshimeve. 

Rama deklaroi se, duke parĂ« çfarĂ« kishte bĂ«rĂ« qeveria nĂ« 10 vjet pĂ«r natyrĂ«n dhe trashĂ«giminĂ« kulturore, askush nuk mund t’i jepte asaj leksione. Ai e paraqiti turizmin cilĂ«sor si mĂ«nyrĂ«n pĂ«r tĂ« rritur tĂ« ardhurat pa u mbĂ«shtetur vetĂ«m te shtimi i numrit tĂ« turistĂ«ve dhe argumentoi se suksesi qĂ«ndronte te balanca mes mbrojtjes dhe zhvillimit.

Ligji “100% nĂ« njĂ« mendje me BE-nĂ«â€

Ndryshimet u miratuan nĂ« Kuvend mĂ« 22 shkurt 2024 pĂ«rmes ligjit nr. 21/2024. Pas reagimit tĂ« Delegacionit tĂ« Bashkimit Europian, i cili njoftoi se do tĂ« ndiqte me vĂ«mendje zbatimin e dispozitave tĂ« reja, Rama tha se qeveria ishte “100% nĂ« njĂ« mendje me Bashkimin Europian”.

Sipas tij, ndryshimet forconin rrugën drejt zhvillimit të qëndrueshëm dhe do ta ndihmonin Shqipërinë të bëhej një destinacion turistik i nivelit të lartë, duke mbrojtur njëkohësisht biodiversitetin.

Edhe ministrja Mirela Kumbaro e mbrojti ligjin. Ajo deklaroi se ndryshimet nuk cenonin mjedisin dhe nuk shkelnin direktivat e BE-sĂ«. Sipas saj, ekzistonin “vija tĂ« kuqe” qĂ« nuk do tĂ« prekeshin, ndĂ«rsa ndĂ«rhyrjet e lejuara do tĂ« ishin ekologjike, miqĂ«sore me mjedisin dhe tĂ« kontrolluara pĂ«rmes rregullave strikte.

Qëndrimi zyrtar i vitit 2024 ishte, në thelb, se ndryshimet nuk e dobësonin mbrojtjen e territorit dhe se ishin në përputhje me detyrimet europiane.

Protesta dhe mbrojtja e ligjit

Protesta që nisi më 31 maj 2026 e vendosi ligjin sërish në qendër të debatit publik. Krahas kundërshtimit të projektit turistik në zonën Pishë Poro-Nartë, një nga kërkesat e para ishte shfuqizimi i ndryshimeve të miratuara në vitin 2024. 

Në reagimin e tij të parë pas protestës, Rama nuk dha shenja se qeveria do të tërhiqej nga ligji.

Më 1 qershor ai deklaroi se qeveria nuk kishte hequr asnjë territor nga zonat e mbrojtura dhe se kategoritë e mbrojtjes ishin përshtatur me standardet më të larta ndërkombëtare. Sipas tij, Pishë Poro ishte një peizazh i mbrojtur i kategorisë së pestë, ku mbrojtja e natyrës nuk përjashtonte zhvillimin. 

QĂ«ndrimi u bĂ« edhe mĂ« i prerĂ« mĂ« 9 qershor, gjatĂ« njĂ« takimi me gazetarĂ« dhe pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« mediave nga vendet e BE-sĂ«. Rama tha se askush nuk mund t’i jepte qeverisĂ« leksione pĂ«r mjedisin dhe e cilĂ«soi si “gĂ«njeshtĂ«r” pretendimin se ligji ishte ndryshuar pĂ«r t’i hapur rrugĂ« projektit tĂ« lidhur me Jared Kushner.

Sipas tij, ndryshimet e vitit 2024 ishin bërë për të përcaktuar qartë aktivitetet e lejuara në kategoritë e ndryshme të zonave të mbrojtura. Kryeministri këmbënguli se peizazhi i mbrojtur është, edhe sipas standardeve europiane, një hapësirë ku mund të ketë ndërtime. Ai tha se synimi ishte që projekti të bëhej një provë se natyra dhe zhvillimi mund të bashkëjetojnë.

Rama nuk e paraqiti ligjin si njĂ« akt qĂ« kishte nevojĂ« pĂ«r korrigjime pĂ«r t’u pĂ«rshtatur me BE-nĂ«. PĂ«rkundrazi, ai argumentoi se ndryshimet dhe klasifikimi i zonĂ«s mbĂ«shteteshin nĂ« standardet europiane, ndĂ«rsa pretendimin se ligji ishte ndryshuar posaçërisht pĂ«r projektin e quajti ‘gĂ«njeshtĂ«r’.

Rishikimi

Një ndryshim i parë në gjuhën e përdorur u shfaq më 18 qershor, pas miratimit të një rezolute nga Parlamenti Europian.

Rama kundĂ«rshtoi pretendimin se rezoluta ishte fitorja e parĂ« e protestĂ«s. Ai tha se protestuesit e kishin pasur “fitoren nĂ« xhep” pĂ«rpara nisjes sĂ« tubimeve, pasi mbrojtja e mjedisit ishte njĂ« prioritet i qeverisĂ«.

Megjithatë, në të njëjtën deklaratë ai pranoi se ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura ishin pjesë e agjendës së negociatave me BE-në dhe se në procesin analitik me Komisionin do të identifikohej çdo pikë që nuk përputhej me kriteret dhe standardet europiane.

Deklarata e 14 korrikut e çoi më tej këtë pranim. Rama tha publikisht se ligji do të përshtatej derisa të arrinte përputhjen e plotë me standardet europiane. 

“PĂ«r ligjin e Zonave tĂ« Mbrojtura, nuk kemi asgjĂ« pĂ«r tĂ« shfuqizuar, edhe pse ka pasur njĂ« rezolutĂ« nĂ« Parlamentin Europian qĂ« e ka kĂ«rkuar kĂ«tĂ«, por nĂ« fakt kĂ«tĂ« ligj do ta rishikojmĂ« mbĂ«shtetur nĂ« tĂ« gjitha standardet europiane dhe do tĂ« ndryshojmĂ« brenda kĂ«tij ligji gjithçka qĂ« nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet europiane
”, tha Rama 

Rama vijon ta mbrojĂ« ligjin si njĂ« nga mĂ« tĂ« mirĂ«t e qeverisĂ« dhe kundĂ«rshton termin “shfuqizim”. Por pranimi se brenda tij ekzistojnĂ« dispozita qĂ« mund tĂ« mos jenĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet e BE-sĂ« pĂ«rbĂ«n njĂ« zhvendosje nga mbrojtja pa rezerva qĂ« ai bĂ«ri nĂ« vitin 2024 dhe nĂ« ditĂ«t e para tĂ« protestĂ«s.

Ndryshe është rasti i ligjit për investimet strategjike. Që në shkurt 2026, përpara nisjes së protestës, ishte njoftuar se afati i ligjit aktual do të përfundonte më 31 dhjetor 2026, dhe se qeveria po përgatiste një kuadër të ri ligjor. 

The post Si ndryshoi qëndrimi i Ramës për zonat e mbrojtura appeared first on Faktoje.al.

↗

Konkursi kombĂ«tar i verifikimit tĂ« fakteve “Fatos Baxhaku”

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Faktoje hap thirrjen për konkursin kombëtar të verifkimit e fakteve. Një mundësi për gazetarët që duan të kontribuojnë në kërkim të së vërtetës dhe, të nderojnë kujtimin e gazetarit të shquar Fatos Baxhaku. 

Si të Aplikoni:

PlotĂ«soni formularin dhe mĂ« pas dĂ«rgojeni sĂ« bashku me CV-nĂ« tuaj nĂ« [email protected]
Afati: 1 Shtator 2026!

Kush mund të aplikojë?

Gazetarë të apasionuar pas verifikimit dhe raportimeve të bazuara në fakte për të promovuar mendimin
kritik mbi çështje me rëndësi publike. Ne po kërkojmë produktet më të mira nga gazetarë që përdorin teknikat më efektive të kontrollit të
fakteve dhe shfaqin kërkime që përfshijnë analizën e të dhënave, përmbajtje me të dhëna të hapura dhe të tjera burime inovative.


Mos e humbisni mundësinë për të faktuar të vërtetën!

The post Konkursi kombĂ«tar i verifikimit tĂ« fakteve “Fatos Baxhaku” appeared first on Faktoje.al.

↗

Nga “armĂ«t shqiptare” te “shitja e jugut tĂ« SerbisĂ«â€, si u shtrembĂ«rua vizita e Begajt nĂ« PreshevĂ« dhe Bujanovc

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Më 8 korrik 2026, Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, vizitoi Preshevën dhe Bujanovcin, dy komuna në jug të Serbisë ku shqiptarët përbëjnë shumicën e popullsisë.

Arsyeja e njoftuar e vizitĂ«s ishte hapja e edicionit tĂ« dytĂ« tĂ« Panairit tĂ« Librit Shqip nĂ« PreshevĂ«, me moton “Libri dhe Tradita”. NjĂ« ditĂ« pĂ«rpara aktivitetit, portali lokal serb Bujanovačke raportoi se Begaj do tĂ« merrte pjesĂ« nĂ« hapjen e panairit, ku pritej tĂ« paraqiteshin rreth 30 shtĂ«pi botuese dhe krijues nga trevat ku flitet shqip. Kryetarja e KomunĂ«s sĂ« PreshevĂ«s, Ardita Sinani, kishte ftuar publikisht qytetarĂ«t tĂ« merrnin pjesĂ«.

Gjatë qëndrimit, Begaj zhvilloi takime me Sinanin, kryetarin e komunës së Bujanovcit, Arbër Pajaziti, deputetin shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, dhe drejtuesin e Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi. Në deklaratat e publikuara u diskutuan përfaqësimi i shqiptarëve në institucionet serbe, përdorimi i gjuhës dhe simboleve kombëtare, arsimi dhe zhvillimi lokal. 

MegjithatĂ«, pamjet e vizitĂ«s u shkĂ«putĂ«n shpejt nga ky kontekst dhe u pĂ«rdorĂ«n pĂ«r tĂ« ngritur akuza pĂ«r “tradhti”, hyrje tĂ« personave tĂ« armatosur shqiptarĂ«, humbje tĂ« sovranitetit dhe “ShqipĂ«ri tĂ« Madhe”.

“Tradhti e lartĂ« nĂ«n velin e errĂ«sirĂ«s mediatike”

Një nga reagimet që bashkoi disa prej këtyre pretendimeve erdhi nga studentët në bllokadë të Fakultetit Juridik të Universitetit të Novi Sadit.

NĂ« njĂ« postim tĂ« titulluar “Tradhti e lartĂ« nĂ«n velin e errĂ«sirĂ«s mediatike?”, studentĂ«t pretenduan se vizita ishte mbajtur larg publikut nga mediat proqeveritare dhe RTS-i. Ata shkruan se, “Begaj kishte ardhur nĂ« jug tĂ« SerbisĂ« i shoqĂ«ruar nga policia dhe persona me armĂ«, ishte pritur me flamuj shqiptarĂ« dhe kishte lĂ«vizur sikur tĂ« kalonte nĂ«pĂ«r shtetin e tij”.

Postimi pĂ«rfundonte me pyetjen nĂ«se po pĂ«rgatitej terreni qĂ« Aleksandar Vuçiç tĂ« “shiste edhe njĂ« pjesĂ« tĂ« shtetit serb”. PĂ«r mĂ«nyren se si raportuan mediat serbe pati jehonĂ« dhe nĂ« media shqiptare.

Pretendimi se vizita ishte fshehur u ngrit edhe nĂ« Kuvendin e SerbisĂ«. Kryetari i LĂ«vizjes Popullore tĂ« SerbisĂ«, Miroslav Aleksić, pyeti pĂ«rse asnjĂ« media proqeveritare nuk kishte raportuar pĂ«r ardhjen e Begajt tek dy komunat dhe akuzoi pushtetin se po pĂ«rdorte kontrollin mbi mediat pĂ«r tĂ« fshehur tĂ« vĂ«rtetĂ«n. Ai e lidhi pritjen me flamuj shqiptarĂ« dhe mungesĂ«n e pretenduar tĂ« simboleve serbe me pamundĂ«sinĂ« e shtetit pĂ«r tĂ« mbrojtur “minimumin e sovranitetit”. 

Vizita mori pak hapësirë në mediat e mëdha kombëtare, gjë që u vu në dukje edhe nga disa media serbe. Por raportimi i kufizuar nuk provon se ajo ishte organizuar në fshehtësi.

Bujanovačke kishte publikuar mĂ« 7 korrik vendin, datĂ«n dhe arsyen e vizitĂ«s. Sinani deklaroi gjithashtu se ardhja e Begajt ishte diskutuar qĂ« mĂ« 12 mars, gjatĂ« takimit tĂ« saj nĂ« TiranĂ« me Presidentin e ShqipĂ«risĂ«.  

Pas polemikave, i pyetur nga mediat Vuçiç deklaroi se autoritetet shqiptare kishin kĂ«rkuar dhe marrĂ« “tĂ« gjitha lejet” nga institucionet serbe. Ai e dha kĂ«tĂ« pĂ«rgjigje edhe kur u pyet pĂ«r hyrjen e Begajt nga Kosova pĂ«rmes pikĂ«s sĂ« Konçulit, rrugĂ« qĂ« disa media e paraqitĂ«n si tĂ« pazakontĂ«. 

Pra, vizita ishte raportuar publikisht pĂ«rpara se tĂ« ndodhte dhe ishte autorizuar nga autoritetet e SerbisĂ«. “

A e shoqëruan Begajn persona të armatosur nga Shqipëria?

Pamjet mĂ« tĂ« shpĂ«rndara tĂ« vizitĂ«s ishin ato tĂ« personelit tĂ« sigurisĂ« pĂ«rpara BashkisĂ« sĂ« Bujanocit. NĂ« videon e publikuar nga Bujanovačke shfaqeshin disa persona dukshem tĂ« sigurisĂ« me arme qe shoqeronin delegacionin shqiptar.

Videoja mori qindra mijĂ«ra shikime dhe mijĂ«ra reagime e shpĂ«rndarje. NĂ« raportimin fillestar, Bujanovačke ngrinte pikĂ«pyetje pĂ«r armĂ«t dhe mungesĂ«n e perceptuar tĂ« simboleve serbe, por pamjet nuk tregonin se nga cili shtet apo institucion vinin personat e sigurisĂ«.

Pamjet u amplifikuan mĂ« tej nga Serbian Times, i cili e paraqiti vizitĂ«n nĂ« titull si hyrje tĂ« Begajt nĂ« komunat serbe “me pushkĂ« automatike” dhe pa simbole tĂ« SerbisĂ«. Artikulli e cilĂ«sonte ngjarjen “skandal” dhe “provokim tĂ« hapur”, ndĂ«rsa personelin e armatosur e pĂ«rshkruante si pjesĂ« tĂ« sigurisĂ« sĂ« presidentit shqiptar. 

Portali Direktno.rs shkoi mĂ« tej. NĂ« titull, ai e paraqiti Begajn si tĂ« ardhur nĂ«n shoqĂ«rimin e “armĂ«ve tĂ« gjata”, ndĂ«rsa analisti Dejan Miletić e cilĂ«soi ngjarjen “provokim” dhe “hajdutĂ«ri”. Sipas tij, prania e armĂ«ve dĂ«rgonte mesazhin se pala shqiptare e konsideronte zonĂ«n territor tĂ« vetin. Artikulli nuk paraqiste prova se personat me armĂ« ishin shqiptarĂ«.

Pretendimi u ngrit edhe nĂ« Kuvend nga deputeti i LĂ«vizjes Popullore tĂ« SerbisĂ«, Aleksandar Ivanović. Duke u bazuar te fotografitĂ«, ai deklaroi se personat nuk i pĂ«rkisnin njĂ«sive serbe dhe pyeti se kush i kishte lejuar tĂ« mbanin armĂ« nĂ« territorin e SerbisĂ«. Edhe Ivanović nuk paraqiti identifikim, dokument apo burim institucional pĂ«r prejardhjen e tyre. 

MĂ« 11 korrik, njĂ« gazetar e pyeti Vuçiçin drejtpĂ«rdrejt nĂ«se personat me armĂ« ishin “tĂ« tyre apo tanĂ«t”.

“TanĂ«t”, u pĂ«rgjigj Presidenti i SerbisĂ«. Ai deklaroi se siguria e Begajt ishte garantuar nga pjesĂ«tarĂ« tĂ« strukturave serbe.

Pamjet e personave me armë ishin reale. Por pretendimi se ata kishin ardhur nga Shqipëria nuk ishte mbështetur me prova dhe u kundërshtua nga vetë Presidenti i Serbisë.

Pretendimi se mungoi flamuri serb

Një element tjetër që u përdor për të mbështetur narrativën e humbjes së sovranitetit ishte pretendimi se në pritjen e Begajt nuk ishte vendosur asnjë flamur i Serbisë.

Aleksić pyeti nĂ« Kuvend nĂ«se nĂ« jug tĂ« vendit “nuk lejohej tĂ« valĂ«vitej flamuri serb”. Isidor Stefanović, drejtues rajonal i lĂ«vizjes “Ćale, ovo je za tebe” dhe koalicionit “Aleanca pĂ«r Jugun e SerbisĂ«â€, e cilĂ«soi mungesĂ«n e flamurit dhe tĂ« njĂ« zyrtari tĂ« pushtetit qendror si “skandal shtetĂ«ror dhe protokollar”. 

Edhe Lëvizja për Mbretërinë e Serbisë e paraqiti pritjen si provë se Serbia kishte humbur autoritetin dhe sovranitetin në jug të vendit.

Pamjet e publikuara nga pritja tregojnĂ« se flamujt shqiptarĂ« ishin dukshĂ«m tĂ« pranishĂ«m. MegjithatĂ«, formulimi kategorik se “nuk kishte asnjĂ« flamur serb” nuk pĂ«rputhet me tĂ« gjitha materialet vizuale.

Në një video të publikuar në llogarinë e Ardita Sinanit, ndërsa ajo del nga godina e bashkisë së bashku me Begajn dhe përfaqësuesit lokalë, flamuri i Serbisë duket në fasadën e ndërtesës, në pjesën e sipërme majtas të pamjes, teksa dalin nga takimi. Ndersa brenda ne takim ne tavolinen e perbashket ndodhet flamuri shqiptar dhe i Presheves. 

Gjithashtu prania më e madhe vizuale e flamujve shqiptarë në një pritje të organizuar nga drejtues lokalë shqiptarë nuk është në vetvete provë e ndryshimit të sovranitetit mbi territorin. Kryetarët e Preshevës dhe Bujanocit, deputeti Kamberi dhe Këshilli Kombëtar Shqiptar veprojnë brenda sistemit institucional të Serbisë.

Nga “bota shqiptare” te projekti i “ShqipĂ«risĂ« sĂ« Madhe”

Narrativa pĂ«r “ShqipĂ«rinĂ« e Madhe” u formulua drejtpĂ«rdrejt nga Stefanović. NĂ« deklaratĂ«n e publikuar nga Bujanovačke, ai pyeti nĂ«se, pĂ«rmes heshtjes, pĂ«rfaqĂ«suesit e qeverisĂ« serbe po ia dorĂ«zonin Bujanocin dhe PreshevĂ«n projektit tĂ« ashtuquajtur “ShqipĂ«ria e Madhe”. 

Narrativa u zgjerua edhe nga kryetari i PartisĂ« sĂ« Re Demokratike tĂ« SerbisĂ«, MiloĆĄ Jovanović. Ai tha se vizita tregonte se shqiptarĂ«t nuk hiqnin dorĂ« nga ideja e tĂ« ashtuquajturĂ«s “ShqipĂ«ri natyrore”, tĂ« cilĂ«n e pĂ«rshkroi si pĂ«rvetĂ«sim territoresh qĂ« nuk u pĂ«rkisnin. Jovanović pretendoi gjithashtu se Begaj kishte pĂ«rdorur pĂ«r zonĂ«n termin “Kosova Lindore” dhe paralajmĂ«roi se pas saj mund tĂ« viheshin nĂ« diskutim edhe Rashka dhe Vojvodina. Deklarata nuk shoqĂ«rohej me video, transkript ose citim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« Begajt qĂ« tĂ« provonte pĂ«rdorimin e termit “Kosova Lindore”. NĂ« materialet publike tĂ« shqyrtuara pĂ«r kĂ«tĂ« shkrim, Begaj i referohet zonĂ«s si “Lugina e PreshevĂ«s”.

Sinani e cilĂ«soi PreshevĂ«n dhe LuginĂ«n e PreshevĂ«s si “pjesĂ« tĂ« pandashme tĂ« botĂ«s shqiptare”, ndĂ«rsa Begaj shkroi se shqiptarĂ«t e zonĂ«s jetojnĂ« nĂ« trojet e tyre, “fatkeqĂ«sisht jashtĂ« trungut amĂ«â€. Presidenti e paraqiti vizitĂ«n si mbĂ«shtetje pĂ«r komunitetin shqiptar qĂ« jeton nĂ« jug tĂ« RepublikĂ«s sĂ« SerbisĂ«, veçanĂ«risht nĂ« PreshevĂ« dhe Bujanoc, ku shqiptarĂ«t pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« popullsisĂ«. Mesazhet e tij u pĂ«rqendruan te pĂ«rfaqĂ«simi institucional, pĂ«rdorimi i gjuhĂ«s shqipe dhe simboleve kombĂ«tare, arsimi dhe tĂ« drejtat e shqiptarĂ«ve nĂ« Serbi.

Në deklaratat e shqyrtuara nuk përmendet bashkimi territorial i Preshevës ose Bujanocit me Shqipërinë apo Kosovën, ndryshimi i kufijve, referendumi apo kalimi i administrimit të këtyre komunave.

Kjo ngjarje u përfshi në një klimë më të gjerë tensionesh mes shqiptarëve dhe serbëve, ku incidentet, gjuha e urrejtjes dhe akuzat për diskriminim ndaj pakicave vazhdojnë të ushqejnë mosbesim reciprok. Në këtë kontekst, vizita e Begajt dhe simbolika që e shoqëroi u interpretuan përtej fakteve dhe u përdorën për të përforcuar narrativa të vjetra për kërcënim, sovranitet dhe përplasje etnike.

The post Nga “armĂ«t shqiptare” te “shitja e jugut tĂ« SerbisĂ«â€, si u shtrembĂ«rua vizita e Begajt nĂ« PreshevĂ« dhe Bujanovc appeared first on Faktoje.al.

↗

Kur kĂ«rkesat pĂ«r reformĂ« zgjedhore “takohen” me frymĂ«n e protestĂ«s   

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Fetah Salliu  

MĂ« 9 qershor, njĂ« grup ekspertĂ«sh: Kristaq Kume, Andi Tepelena, Edlira Çepani, Rezarta Caushaj, Edmond Çata, Etleva Merko, Gerta Meta, Ilir Aliaj, Rigels Xhemollari dhe Silvana Bello zyrtarizuan nismĂ«n pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor tĂ« RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. 

Si hap i parĂ«, nismĂ«tarĂ«t dorĂ«zuan pranĂ« Komisionit Qendror tĂ« Zgjedhjeve kĂ«rkesĂ«n pĂ«r t’u pajisur me ‘FletĂ«n tip’, dokumentin zyrtar qĂ« u mundĂ«son nisjen e procesit tĂ« mbledhjes sĂ« nĂ«nshkrimeve, plot 20 mijĂ« firma.

KQZ-ja mĂ« tej miratoi “fletĂ«n tip” dhe i dha afat 3 muaj nismĂ«tarĂ«ve pĂ«r mbledhjen e firmave. 

Sipas nismëtarëve, projektligji është rezultat i diskutimeve, mendimeve dhe propozimeve të shoqërisë civile me qëllim krijimin e kushteve sa më efektive për zhvillimin e zgjedhjeve demokratike në vendin tonë. 

Por cilat janë kërkesat që synojnë ndryshimin e Kodit Zgjedhor ?

Kërkesat e nismëtarëve

Sipasekspertit pĂ«r zgjedhjet Kristaq Kume, disa nga kĂ«rkesat kryesore pĂ«r tĂ« ndryshuar Kodin Zgjedhor janĂ«: “Ndarja e ShqipĂ«risĂ« nĂ« katĂ«r rajone zgjedhore dhe hapja 100 pĂ«rqind e listave. Llogaritja e mandateve tĂ« bĂ«het me formulĂ«n Saint Lague e pastĂ«r ku herĂ«si janĂ« numrat tek 1,3,5,7,9 etj. Hapja 100 pĂ«rqind e listave edhe pĂ«r votimet e kĂ«shillit bashkiak. GjatĂ« zgjedhjeve tĂ« garojnĂ« disa kandidatĂ« tĂ« pavarur nĂ« njĂ« zonĂ« me ‘ListĂ«n qytetare tĂ« kandidatĂ«ve’. NjĂ« kĂ«rkesĂ« tjetĂ«r Ă«shtĂ« depolitizimi i administratĂ«s zgjedhore, KZAZ-sĂ«, KQV-sĂ« dhe Grupeve tĂ« NumĂ«rimit, me qytetarĂ« tĂ« trajnuar dhe çertifikuar ose avokatĂ«, juristĂ«, noterĂ« etj.  NumĂ«rimi i votave pĂ«r rezultatet e zgjedhjeve gjithashtu propozohet tĂ« bĂ«het nĂ« qendrat e votimit” 

Një risi tjetër është kërkesa që personat me aftësi të kufizuar dhe të sëmurët me pamundësi lëvizje të votojnë nga shtëpia (nëpërmjet kutisë së lëvizëshme). 

Kërkohen gjithashtu kritere më shtrënguese për shitblerjen e votës. 

Nga kërkesat e nismëtarëve synohet më shumë hapësirë në media për kandidatët e pavarur dhe subjektet politike, por edhe mbështetje me financime publike. 

Së fundmi, kërkohet më shumë punë nga KQZ-ja për monitorimin, kontrollin dhe transparencën në financimin e partive politike. 

A ka nisma lidhje me protestën?

Disa media e kanë lidhur këtë nismë me protestën. 

Titujt e artikujve “Protesta prek Kodin Zgjedhor” krijuan njĂ« ide pĂ«rvetĂ«simi dhe kontrolli tĂ« protestĂ«s, sa kohĂ« qĂ« zyrtarizimi lidhej me periudhĂ«n kur po zhvillohej intensivisht protesta.

“Fakti qĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« ka marrĂ« zhvillim edhe protesta qytetare Ă«shtĂ« njĂ« rrethanĂ« e pavarur nga kjo nismĂ« dhe nuk mund tĂ« pĂ«rdoret si argument pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dyshim legjitimitetin apo qĂ«llimin e saj”, Kristaq Kume

“Fakti qĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« ka marrĂ« zhvillim edhe protesta qytetare Ă«shtĂ« njĂ« rrethanĂ« e pavarur nga kjo nismĂ« dhe nuk mund tĂ« pĂ«rdoret si argument pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dyshim legjitimitetin apo qĂ«llimin e saj. PĂ«rkundrazi, nĂ«se nismĂ«tarĂ«t do tĂ« tĂ«rhiqeshin nga ushtrimi i njĂ« tĂ« drejte kushtetuese vetĂ«m pĂ«r shkak tĂ« zhvillimit tĂ« njĂ« proteste publike, atĂ«herĂ« kontributi i shoqĂ«risĂ« civile nĂ« procesin e reformĂ«s zgjedhore, njĂ« proces qĂ« aktualisht po zhvillohet me intensitet tĂ« konsiderueshĂ«m do tĂ« bĂ«hej praktikisht i pamundur”,  thotĂ« Kristaq Kume. 

Periudha e publikimit të nismës, përkoi me një kohë kur ende nuk ishin afishuar  5 kërkesat kryesore të protestës (në të cilën është edhe kërkesa për ndryshimet e Kodit Zgjedhor). 

Sqarimi 

Por referuar deklaratave të disa nismëtarëve, asgjë nuk ka lidhje me zhvillimet e protestës.

 “Nisma nuk ka asnjĂ« lidhje organizative, funksionale apo qĂ«llimore me protestĂ«n qĂ« po zhvillohet aktualisht dhe nuk synon nĂ« asnjĂ« formĂ« qĂ« tĂ« ndĂ«rhyjĂ«, tĂ« ndikojĂ« apo ta instrumentalizojĂ« atĂ«. Por edhe pse protesta ka marrĂ« zhvillim nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« Ă«shtĂ« njĂ« rrethanĂ« e pavarur nga kjo nismĂ« dhe nuk mund tĂ« pĂ«rdoret si argument pĂ«r qĂ«llimin e saj”,   thotĂ« eksperti Kristaq Kume.

 Disa të tjerë e lidhin me faktin se disa prej nismëtarëve kanë dalë në protestë. 

“Nisma dhe lista nuk ka lidhje me protestĂ«n qytetare”, Rigels Xhemollari

NjĂ« prej nismĂ«tarĂ«ve, Rigels Xhemollari i QĂ«ndresĂ«s Qytetare sqaron se: “Nisma dhe lista nuk ka lidhje me protestĂ«n qytetare dhe secili nga emrat e kĂ«saj nisme pĂ«rfaqĂ«son organizata tĂ« ndryshme tĂ« cilat kanĂ« kontribuar nĂ« zgjedhje”.  

“Çdo nismĂ« qĂ« synon tĂ« zgjerojĂ« pĂ«rfaqĂ«simin politik, tĂ« krijojĂ« kushte mĂ« tĂ« barabarta pĂ«r konkurrimin zgjedhor dhe tĂ« rrisĂ« transparencĂ«n e procesit zgjedhor duhet tĂ« trajtohet me rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r interesin publik“, Edlira Çepani

Edlira Çepani, njĂ« tjetĂ«r firmĂ«tare e nismĂ«s e cilĂ«son protestĂ«n si “protestĂ«n e tĂ« gjithĂ«ve” dhe hedh poshtĂ« zĂ«rat pĂ«r lista organizatorĂ«sh. PĂ«r “Faktoje”, ajo deklaron se: ӂdo nismĂ« qĂ« synon tĂ« zgjerojĂ« pĂ«rfaqĂ«simin politik, tĂ« krijojĂ« kushte mĂ« tĂ« barabarta pĂ«r konkurrimin zgjedhor dhe tĂ« rrisĂ« transparencĂ«n e procesit zgjedhor duhet tĂ« trajtohet me rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r interesin publik”. 

Për nismëtarët ndryshimet e propozuara në Kodin Zgjedhor janë të domosdoshme për forcimin e demokracisë dhe për rritjen e standardeve të përfaqësimit politik. 

Nisma me kĂ«to propozime ka nisur muaj mĂ« parĂ«. “Kjo Ă«shtĂ« njĂ« nismĂ« e pavarur qytetare, puna pĂ«r tĂ« cilĂ«n ka nisur rreth 5–6 muaj mĂ« parĂ« nga njĂ« grup qytetarĂ«sh tĂ« angazhuar nĂ« çështjet e demokracisĂ« pĂ«rfaqĂ«suese dhe reformĂ«s zgjedhore”, sqaron ndĂ«rkohĂ« Kristaq Kume. 

Efektet 

Dhjetë pikat e propozuara nga nismëtarët nuk janë popozime të reja. Disa prej tyre janë diskutuar në studiot televizive, të tjerat janë publikuar në artikuj dhe janë debatuar midis partive politike. 

Për shembull: Partia Demokratike dikur kërkonte hapjen e plotë të listave zgjedhore. Gjithashtu propozimi për krijimin e strukturës së posacme të KQZ-së për monitorimin dhe auditimin e financimit të partive politike ka qenë kërkesëe aktivistëve dhe studiuesve kohëmëparë. 

“Nisma pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme sepse synon tĂ« eleminojĂ« status-quon elektorale tek dy partitĂ« e mĂ«dha. Jam skeptik qĂ« partitĂ« do tĂ« heqin dorĂ« nga marrĂ«veshja pĂ«r rregullat dhe sistemin elektoral”, Klejd KĂ«lliçi

Klejd Këlliçi si pedagog, ekspert dhe studiues i çështjeve politike deklaron për Faktoje se:

“Nisma pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme sepse synon tĂ« eleminojĂ« status-quon elektorale tek dy partitĂ« e mĂ«dha. Jam skeptik qĂ« partitĂ« do tĂ« heqin dorĂ« nga marrĂ«veshja pĂ«r rregullat dhe sistemin elektoral. Por edhe nĂ«se kjo do tĂ« ndodhi efektet do tĂ« jenĂ« tĂ« vogla. Propozimet pĂ«r ndryshimin e Kodit Zgjedhor nĂ« parim kĂ«rkojnĂ« tĂ« mundĂ«sojnĂ« njĂ« garĂ« tĂ« barabartĂ« mes palĂ«ve pĂ«rfshirĂ« reduktimin e penalizimit qĂ« partitĂ« e vogla kanĂ« me formulĂ«n aktuale zgjedhore. Problemi kryesor i ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« kontrolli qĂ« partia nĂ« pushtet ushtron ndaj administratĂ«s publike, lidhja e pashmangshme me interesa kriminale dhe ekonomike e mĂ« pas influenca ndaj votuesit. Pra kĂ«to janĂ« elementĂ« qĂ« mund tĂ« ndikojnĂ« rezultatin, pavarĂ«sisht formulĂ«s elektorale”

The post Kur kĂ«rkesat pĂ«r reformĂ« zgjedhore “takohen” me frymĂ«n e protestĂ«s    appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Menaxhimi Financiar në Fokus

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Menaxhimi Financiar në Fokus appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Barazia Gjinore

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Barazia Gjinore appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Shërbimet në FOKUS

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Shërbimet në FOKUS appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Si matet performanca

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Si matet performanca appeared first on Faktoje.al.

↗

PD kallëzon Ramën në SPAK për 4 mln eurot e koncertit të Kanye West   

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Grupi Parlamentar i PartisĂ« Demokratike, pĂ«rfaqĂ«suar nga kryetari  Gazment Bardhi, depozitoi tĂ« hĂ«nĂ«n  nĂ« SPAK kallĂ«zimin penal ndaj Kryeministrit Edi Rama dhe ministrit tĂ« Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit, Blendi Gonxhja, pĂ«r veprat penale tĂ« “ShpĂ«rdorimi i detyrĂ«s” dhe “Shkelja e barazisĂ« sĂ« pjesĂ«marrĂ«sve nĂ« tendera apo ankande publike”.

Grupi i PD-së i referohet financimit të rreth 4 milion euro të qeverisë për koncertin e këngëtarit Kanye West.

Përmes një akti normativ,  me propozimin e ministrit Gonxhja, Këshilli i Ministrave vendosi financimin e pjesshëm të organizimit dhe mbarëvajtjes së koncertit të artistit të njohur ndërkombëtar, Kanye West (YE), që u mbajt të shtunën e javës që kaloi, në masën e 4.2 milionë Eurove.

NĂ« kallĂ«zimin penal tĂ« depozituar nga grupi parlamentar i PD theksohet se “mbi bazĂ«n e njĂ« operatori ekonomik privat, shtetasi Blendi Gonxhja, me detyrĂ« MinistĂ«r i Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit ka iniciuar procedurĂ«n pĂ«r miratimin e aktit normativ, me qĂ«llim qĂ« kĂ«tij operatori t’i akordohej njĂ« fond prej 4.2 milionĂ« Euro, duke shfrytĂ«zuar fondin rezervĂ« tĂ« Buxhetit tĂ« Shtetit. Ky i fundit, referuar dispozitave ligjore tĂ« mĂ«sipĂ«rme, mund tĂ« pĂ«rdoret vetĂ«m pĂ«r shpenzime tĂ« cilat nuk njihen dhe janĂ« tĂ« pamundura tĂ« parashikohen, siç mund tĂ« jenĂ« rastet e fatkeqĂ«sive natyrore, pĂ«rmbytjeve, tĂ«rmeteve, epidemive dhe emergjencave civile”.

Në rastin konkret, sipas PD, nuk jemi përpara asnjërit prej këtyre rasteve, pasi koncerti muzikor ishte një ngjarje e planifikuar në kohë, dhe operatori ekonomik privat kishte mundësi që të aplikonte me përpara për të përfituar një fond të caktuar për realizimin e këtij aktiviteti, në përputhje me procedurat ligjore

“Duke vepruar kĂ«shtu, shtetasit Edi Rama dhe Blendi Gonxhja nga njĂ«ra anĂ« ka cĂ«nuar fondin rezervĂ«, qĂ« pĂ«rbĂ«n njĂ« grupeve kryesore tĂ« shpenzimeve tĂ« Buxhetit tĂ« Shtetit, ashtu si edhe ka cĂ«nuar parimet e konkurrencĂ«s sĂ« lirĂ« dhe mosdiskriminimit, pasi njĂ« mundĂ«si e tillĂ« nuk ka qenĂ« e parashikuar pĂ«r operatorĂ«t e tjerĂ« ekonomikĂ«, qĂ« po ashtu mund tĂ« aplikonin pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar mbĂ«shtetje financiare pĂ«r realizimin e kĂ«tij koncerti apo tĂ« ngjashĂ«m me tĂ«â€, thuhet nĂ« kallĂ«zimin e PD

Nga sa me sipĂ«r, grupi parlamentar del nĂ« pĂ«rfundimin se si Rama ashtu edhe Gonxhja  kanĂ« vepruar “nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin sa i pĂ«rket shfrytĂ«zimit tĂ« fondit rezervĂ« pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur njĂ« aktivitet muzikor privat, duke dĂ«mtuar interesat e ligjshme tĂ« shtetit”

The post PD kallëzon Ramën në SPAK për 4 mln eurot e koncertit të Kanye West    appeared first on Faktoje.al.

↗

Komunikimi politik i Ramës përballë protestës dhe non gratat e para

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Megi Iskurti 

Në ditën e 23-të të protestës, mënyra se si kryeministri Edi Rama iu përgjigj zhvillimeve në Tiranë ndryshoi dukshëm. 

NĂ« tri javĂ«t e para tĂ« ‘revolucionit flamingo’, Rama e ndĂ«rtoi  reagimin e tij publik kryesisht mbi narrativĂ«n se protesta nuk ishte thjesht njĂ« zhvillim i brendshĂ«m qytetar, por njĂ« lĂ«vizje e ndikuar nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m, duke e kornizuar atĂ« si pjesĂ« e njĂ« loje mĂ« tĂ« gjerĂ« gjeopolitike. 

Kthesa erdhi pas leximit publik të pesë kërkesave të protestuesve. 

Debati, qĂ« deri atĂ«herĂ« ishte zhvilluar rreth qĂ«llimeve tĂ« protestĂ«s, nisi tĂ« marrĂ« njĂ« tjetĂ«r drejtim: nga pyetja “çfarĂ« kĂ«rkojnĂ« protestuesit?”, te pyetja “kush janĂ« protestuesit?”.

Rasti Goxhaj: kthesa e parë në narrativë 

Në qendër të reagimit u vendos sakaq personi që i lexoi ato.

Dritan Goxhaj u bĂ« protestuesi i parĂ« qĂ« Rama pĂ«rmendi me emĂ«r, duke e cilĂ«suar si “zĂ«dhĂ«nĂ«s tĂ« interesave tĂ« Iranit” dhe duke risjellĂ« nĂ« vĂ«mendje deklarata tĂ« tij tĂ« mĂ«parshme pĂ«r Hezbollahun. 

NĂ« njĂ« reagim tĂ« mĂ«vonshĂ«m, kryeministri Edi Rama publikoi njĂ« letĂ«r tĂ« firmosur nga njĂ« prej ish drejtuesve tĂ« UÇK, Xheladin Gashi, nĂ« tĂ« cilĂ«n hidheshin poshtĂ« pretendimet e Goxhajt, sipas tĂ« cilave ai ka qenĂ« luftĂ«tar i UÇK nĂ« KosovĂ«.

NĂ« qĂ«ndrimin e tij, Rama e etiketoi Goxhajn “si gjysmĂ« mitoman dhe gjysmĂ« taleban” qĂ« sipas tij pĂ«rdor emrin e UÇK-sĂ« pĂ«r qĂ«llime politike, teksa citonte se, “kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« ndĂ«rhyrje agresive tĂ« Iranit.”   

NĂ« vijimin e reagimeve pĂ«r tĂ« kontestuar rolin e tij nĂ« protestĂ«, Rama publikoi njĂ« tjetĂ«r video, nĂ« tĂ« cilĂ«n njĂ« person lexoi dokumentin sipas tĂ« cilit thuhej se, “Goxhaj dhe i ati i tij, ishin ushtarakĂ« tĂ« paguar dhe jo vullnetarĂ«â€.

Kryeministri iu referua Goxhajt si ‘komandant me pagesë’ dhe ngriti publikisht pyetjen se nĂ« shĂ«rbim tĂ« kujt po vepronte ai, duke rikthyer narrativĂ«n e ndĂ«rhyrjes nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m, konkretisht nga Irani. 

Ky ndryshim kursi nuk mbeti i kufizuar vetëm te Dritan Goxhaj. 

Ikballe Huduti, zgjerimi i narrativës përmes një rasti të ri

Në ditët që pasuan, e njëjta logjikë komunikimi u shtri edhe ndaj figurave të tjera të lidhura me protestën, duke e zhvendosur gjithnjë e më shumë debatin nga kërkesat e saj te identiteti i personave që i artikulonin. 

Mes tyre ishte edhe aktivistja nga Kosova, Ikballe Huduti.

Më 25 qershor, në një reagim në Facebook kryeministri Edi Rama publikoi foto të Ikballe Hudutit nga protesta, si dhe një tjetër imazh të saj me ish-presidentin iranian Mahmoud Ahmadinejad. 

Rama e pĂ«rshkroi Hudutin si njĂ« figurĂ« qĂ«, sipas tij, predikon urrejtje duke e vendosur nĂ« qendĂ«r tĂ« narrativĂ«s pĂ«r ndikime tĂ« huaja nĂ« protestĂ«. “Shikojini vetĂ« dy fotot. ËshtĂ« i njĂ«jti personazh i ardhur me karvanin e ‘diasporĂ«s’ sĂ« shtirur, qĂ« nĂ« emĂ«r tĂ« Allahut predikon urrejtje, thĂ«rret pĂ«r kryengritje ndaj qeverisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ«, kĂ«rkon hakmarrje ndaj AmerikĂ«s pĂ«r vĂ«llaun e vrarĂ«, kasapin e regjimit tĂ« Teheranit, gjeneralin famĂ«keq Kasem Sulejmani. Dhe po, personazhi nĂ« krah tĂ« saj Ă«shtĂ« Ahmedinegjadi dora vetĂ«, kryeshĂ«rbĂ«tori famĂ«keq i ajatollahĂ«ve tĂ« errĂ«sirĂ«s”, shkruante Rama.

Ai e përdori këtë rast për të argumentuar se protestuesit ishin shoqëruar nga individë që, sipas tij, nuk përfaqësonin kërkesat e qytetarëve, por qëndrime politike ekstreme dhe të importuara nga jashtë.

Denoncimi ndaj saj nuk mbeti vetëm në nivelin e retorikës politike pasi qeveria e ktheu atë edhe në një çështje institucionale. 

Pasditen e së njëjtës datë, Ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, njoftoi se Ikballe Hudutit i ishte ndaluar hyrja në Shqipëri për 15 vjet, me argumentin se aktiviteti i saj përbënte rrezik për sigurinë kombëtare. Po jo vetëm. 

Më herët, kryeministri Edi Rama kishte etiketuar se një nga 13 firmëtarët e kërkesave zyrtare të protestës kishte qenë i proceduar tetë herë për rrahje dhe vjedhje të energjisë.

Ndalimi i përfaqësuesve të VLEN-it në Qafë Thanë 

MĂ« 8 korrik, debati pĂ«r trajtimin e personave tĂ« lidhur me protestĂ«n u zhvendos edhe nĂ« pikĂ«n kufitare tĂ« QafĂ« ThanĂ«s, ku tre pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« koalicionit VLEN nga Maqedonia e Veriut, pĂ«rkatĂ«sisht deputeti dhe koordinatori i grupit parlamentar tĂ« VLEN-it Bekim Qoku, deputeti Adnan Azizi dhe zĂ«vendĂ«ssekretari i pĂ«rgjithshĂ«m i QeverisĂ«, Hasim Murtezani, u ndaluan pĂ«r rreth njĂ« orĂ« nĂ« pikĂ«n kufitare tĂ« QafĂ« ThanĂ«s, teksa po udhĂ«tonin drejt TiranĂ«s pĂ«r t’iu bashkuar protestĂ«s. 

Sipas një deklarate të VLEN, tre zyrtarët ishin të pajisur me pasaporta diplomatike por nga policia kufitare u është bërë me dije jozyrtarisht se ndaj tyre ekzistonte një ndalesë hyrjeje në Shqipëri. 

Megjithatë, sipas VLEN, atyre nuk u është paraqitur asnjë dokument apo vendim ligjor që të justifikonte masën.

Versioni i autoriteteve shqiptare ishte i ndryshëm. 

Sipas Policisë Kufitare, tre zyrtarët e VLEN nuk kishin asnjë pengesë për të hyrë në Shqipëri dhe ndalimi lidhej me një person të katërt që udhëtonte me ta, për shkak të parregullsive në dokumentacionin e tij.

Autoritetet shqiptare deklaruan se përfaqësuesit e VLEN ishin të lirë të vijonin udhëtimin, por zgjodhën të ktheheshin bashkë me personin e katërt. 

Ngjarja ka sjellë versione të ndryshme mbi atë çfarë ndodhi në pikën kufitare, ndërsa deri në kohën e shkrimit të këtij artikulli nuk ka një reagim zyrtar nga Ministria e Jashtme e Shqipërisë.

Episodi i Qafë Thanës shtoi një tjetër element në debatin mbi përfshirjen e aktorëve jashtë Shqipërisë rreth protestës. 

Ndërkohë, qëndrimi i kryeministrit Edi Rama ka vijuar të mbështetet te ideja se protesta, përtej kërkesave të saj fillestare, ka marrë një dimension të gjerë politik, ku sipas tij janë shfaqur bollshëm edhe ndikime të jashtme.

Si e lexon Rama protestën

Pikërisht një ditë më vonë, më 9 korrik, në një intervistë për gazetën italiane Corriere della Sera, kryeministri Edi Rama riktheu një nga linjat kryesore të argumentimit të tij që nga nisja e protestës: idenë se ajo ka ndryshuar natyrë gjatë rrugës.

Sipas Ramës, protesta nisi si një reagim qytetar ndaj çështjeve mjedisore, por më pas mori një dimension politik, duke u shoqëruar, sipas tij, edhe me përfshirjen e faktorëve të jashtëm.

 Kryeministri argumentoi se ajo që fillimisht ishte një shqetësim për mbrojtjen e mjedisit u shndërrua sipas tij në një përballje më të gjerë politike ndaj qeverisë, ku referuar tij, janë përfshirë edhe aktorë me interesa jashtë Shqipërisë.

“Me kalimin e javĂ«ve protesta ka ndryshuar nĂ« thelb. Sot nuk Ă«shtĂ« mĂ« vetĂ«m njĂ« shqetĂ«sim qytetar pĂ«r mjedisin. ËshtĂ« edhe njĂ« protestĂ« politike, e marrĂ« nĂ« dorĂ« nga njĂ« koalicion opozitash, aktorĂ«sh politikĂ« dhe rrjetesh nga jashtĂ«, tĂ« cilĂ«t kanĂ« njĂ« objektiv tĂ« pĂ«rbashkĂ«t: tĂ« godasin qeverinĂ«. Dhe kĂ«tu ekziston edhe njĂ« dimension global”, thotĂ« Rama pĂ«r Corriere.

Ky qëndrim është në vijim të narrativës së ndërtuar prej tij gjatë javëve të para të protestës, ku Rama e ka paraqitur lëvizjen jo vetëm si një shprehje të pakënaqësisë qytetare, por si një terren ku mund të ndërthuren interesa të brendshme politike dhe ndikime të huaja.

“Kudo qĂ« shfaqet emri Trump, aktivizohen automatikisht ushtri politike, mediatike dhe digjitale, pro dhe kundĂ«r tij. ShqipĂ«ria, pĂ«r shkak tĂ« kĂ«tij projekti, Ă«shtĂ« shndĂ«rruar papritur nĂ« njĂ« arenĂ« tĂ« vogĂ«l ku pĂ«rplasen anti-TrumpistĂ«t globalĂ« me Trumpin, ndĂ«rsa debati i vĂ«rtetĂ« shqiptar mbi mjedisin, zhvillimin dhe ligjin shpesh mbytet nga kjo zhurmĂ« e importuar. Kjo nuk e zhvlerĂ«son asnjĂ« qytetar tĂ« sinqertĂ« qĂ« proteston. Por unĂ« kam detyrimin tĂ« dalloj mes qytetarit qĂ« shqetĂ«sohet pĂ«r natyrĂ«n dhe fabrikave tĂ« histerisĂ« qĂ« pĂ«rpiqen ta pĂ«rdorin ShqipĂ«rinĂ« si skenĂ« pĂ«r betejat e tyre”, vijon ai.

Kjo intervistë shënoi një rikthim te një tezë që Rama e kishte artikuluar edhe më herët: se protesta nuk mund të lexohej vetëm përmes kërkesave të saj fillestare, por edhe përmes aktorëve dhe ndikimeve që, sipas tij, i kishin dhënë asaj një dimension të ri politik. 

Ky qëndrim e zhvendos debatin edhe te efekti që kanë etiketimet ndaj figurave të veçanta të protestës dhe mënyra se si ato ndikojnë në ndarjet brenda opinionit publik.

Analiza 

Etiketimet si ‘pro iranian’, ‘ekstremist’, ‘kriminel’ ndaj figurave tĂ« caktuara tĂ« protestĂ«s, sipas analistit politik Mentor Nazarko, kanĂ« njĂ« ndikim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si perceptohet lĂ«vizja dhe nĂ« thellimin e ndarjeve brenda opinionit publik.

“ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« ndikojnĂ« nĂ« polarizim, brenda dhe jashtĂ« protestĂ«s”, vĂ«ren Nazarko, duke argumentuar se pĂ«rballĂ« njĂ« goditjeje tĂ« fortĂ« ndaj legjitimitetit tĂ« tij politik, Rama ka zgjedhur tĂ« reagojĂ« ashpĂ«r ndaj disa prej zĂ«rave qĂ« janĂ« shfaqur nĂ« krye tĂ« protestĂ«s.

Sipas Nazarkos, kjo qasje do të prodhonte një polarizim edhe më të madh nëse do të ishte i vetmi regjistër komunikimi i kryeministrit. 

MegjithatĂ«, ai vĂ«ren se Rama ka ndĂ«rthurur sulmet ndaj disa figurave me mesazhe dialogu dhe mirĂ«kuptimi ndaj asaj qĂ« ai e konsideron si “pjesa e shĂ«ndetshme” e protestĂ«s.

“NĂ«se Rama do tĂ« fliste vetĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« regjistĂ«r sulmues, me siguri polarizimi do tĂ« ishte ekstrem, por Rama lĂ«shon edhe mesazhe dialogu, mirĂ«kuptimi me pjesĂ«n e shĂ«ndetshme, – sipas tij- , tĂ« protestĂ«s. ËshtĂ« dhe betejĂ« pĂ«r kohĂ«n, ndonĂ«se Ă«shtĂ« e qartĂ« se Rama ka humbur shumĂ« nĂ« legjitimitetin e tij”, shprehet Nazarko.

“MĂ« shumĂ« taktikĂ« se sa strategji”

Për analistin Mentor Nazarko, përqendrimi i Ramës te figura të veçanta të protestës nuk duhet lexuar domosdoshmërisht si një strategji e mirëfilltë, por më shumë si një taktikë komunikimi e përdorur në përballje me një lëvizje të gjerë dhe heterogjene.

“Rama Ă«shtĂ« i vetĂ«dijshĂ«m dhe shumĂ« i informuar pĂ«r masivitetin e protestĂ«s, spontanitetin, apo natyrshmĂ«rinĂ« e saj, laramaninĂ« apo laraganinĂ« e saj, qĂ« Ă«shtĂ« burim kryesor i fuqisĂ« sĂ« saj nĂ« fakt.

ËshtĂ« njĂ« protestĂ« qĂ« frymĂ«zohet nga ndenja e pabarazisĂ« sĂ« pĂ«rgjithshme shoqĂ«rore, politike, ekonomike, pasojĂ« e padrejtĂ«sisĂ« dhe arbitraritetit. 

NdĂ«rkohĂ« do tĂ« ishte thjeshtĂ«zuese tĂ« mos mendoje se nĂ« kurrizin e madh popullor, madhĂ«shtor tĂ« protestĂ«s qĂ« ka kĂ«tĂ« lajtmotiv kryesor, tĂ« mos kenĂ« hipur pĂ«r pĂ«rfitime politike, pĂ«r destabilizim, aktorĂ« tĂ« brendshĂ«m politikĂ«, apo ndĂ«rkombĂ«tarĂ«, qĂ« nga sheshet e TiranĂ«s, ndĂ«rkombĂ«tarizojnĂ« betejat e tyre jashtĂ«shqiptare, me karakter global”, vĂ«ren ai pĂ«r Faktoje.

Në këtë kontekst, Nazarko e vendos qasjen e Ramës brenda një modeli të njohur të komunikimit politik të kryeministrit, i cili zgjedh të përballet drejtpërdrejt me kundërshtarët dhe publikun.

Sipas tij, synimet e kësaj taktike ku evidentohen disa figura të protestës mund të lidhen me disa objektiva: 

“Synimet e supozueshme tĂ« kĂ«saj taktike ramiane janĂ«: dekurajim i publikut tĂ« gjerĂ«, pjesĂ«s gri tĂ« popullsisĂ« qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« protestĂ« apo e sheh me simpati atĂ«; balancimi i narrativĂ«s pozitive tĂ« raportuar nĂ« mediat ndĂ«rkombĂ«tare rreth protestĂ«s; konfirmim i pretendimeve tĂ« mĂ«parshme si aluzione pĂ«r ndĂ«rhyrje tĂ« aktorĂ«ve tĂ« jashtĂ«m, dekurajim i figurave tĂ« sulmuara pĂ«r rol protagonist; nxitje tĂ« pĂ«rçarjes brenda protestĂ«s mes grupeve tĂ« ndryshme, properĂ«ndimore, me ato sovraniste, proislamike, futje nĂ« mendime tĂ« kancelarive tĂ« pĂ«rfshira nĂ« protestĂ« qĂ« janĂ« kritike ndaj tij, etj.”

Përhapja vertikale e narrativës në radhët e PS-së

NĂ« ditĂ«t qĂ« pasuan, narrativa e RamĂ«s pĂ«r tĂ« “reduktuar” protestĂ«n nĂ« disa figura tĂ« identifikueshme, u pĂ«rhap vertikalisht edhe brenda radhĂ«ve tĂ« PartisĂ« Socialiste.

Kryetari i grupit parlamentar i PS-së, Taulant Balla, në një deklaratë për gazetarët pas seancës plenare të 2 korrikut, pretendoi (duke cituar me emër) se një person i denuar me 20 vjet burg dhe i shpallur në kërkim nga autoritetet e drejtësisë kishte qenë i pranishëm në protestë.

Më tej,  ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, në një postim në rrjetet sociale identifikoi (gjatë një përplasje verbale me të, diten kur protesta po zhvillohej në Kuvend) kryetaren e PD-se, dega 9, Eda Grimci njëherazi anëtare e sapozgjedhur e kryesisë, duke mbështetur narrativën se tubimi kishte prapavijë politike.

Arsyet 

Qasjen e njëjtë të eksponentëve të mazhorancës Nazarko nuk e sheh rastësore, por si pjesë e një përpjekjeje për të mbajtur nën kontroll narrativën publike dhe për të kundërshtuar perceptimin e një kryeministri të vetmuar përballë protestës.

Ai argumenton se përfshirja e figurave të tjera të kabinetit erdhi pas një faze të parë ku Rama u përball vetë me reagimin ndaj protestës dhe e mori në dorë debatin publik.

Sipas tij, kjo ndodhi brenda një modeli komunikimi ku kryeministri, siç ka bërë edhe më herët, tentoi të monopolizojë debatin publik, për mirë apo për keq.

“Kjo qasje krijoi idenĂ« e vetmisĂ« sĂ« akullt rreth e rrotull tij dhe tĂ« skenarĂ«ve se si do tĂ« rrĂ«zohej nga brenda”, argumenton analisti.

Në këtë kuptim, sipas Nazarkos, dalja në skenë e figurave të tjera pranë Ramës me të njëjtën qasje shërbeu edhe për të përcjellë një mesazh politik: se kryeministri nuk ishte i izoluar dhe se brenda Partisë Socialiste nuk kishte shenja çarjeje apo tërheqjeje.

“Ansambli pranĂ« tij erdhi nĂ« skenĂ« pĂ«r tĂ« akredituar tezĂ«n se ai, tabela e qitjes sĂ« dhjetĂ«ra mijĂ«ra individĂ«ve nĂ« rrjete sociale, nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m”, vĂ«ren Nazarko.

The post Komunikimi politik i Ramës përballë protestës dhe non gratat e para appeared first on Faktoje.al.

↗

Mes bojkotit, reklamës dhe pikëpyetjeve për efektin ekonomik, YE ndez debat publik në Tiranë

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Dy ditë para koncertit të Kanye West në Tiranë, në rrjete sociale po bëhen thirrje për bojkot, ndërsa sot pati edhe një protestë para Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit kundër financimit të eventit me para publike.

Shkak u bë një kthesë në qëndrimin e qeverisë: koncerti që në maj u prezantua si event privat, pa fonde buxhetore shtesë, u mbështet më 6 korrik me 400 milionë lekë nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit.

Ministria

NĂ« informacionin zyrtar qĂ« shpĂ«rndau pĂ«r mediat nĂ« 25 maj, ministria e Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit e paraqiti eventin si “tĂ«rĂ«sisht privat”. 

Sipas ministrisë, koncerti do të financohej dhe menaxhohej nga bashkëpunimi mes kompanisë ndërkombëtare Streetlife dhe partnerit Redcloud në Tiranë.

Në të njëjtin dokument thuhej se organizatorët do të mbulonin kostot për infrastrukturën e përkohshme, produksionin artistik dhe realizimin teknik të koncertit.

“ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se pĂ«r kĂ«tĂ« projekt nuk ka fonde buxhetore tĂ« angazhuara shtesĂ«; angazhimi i shtetit mbetet nĂ« rrafshin e kontributeve institucionale dhe mbĂ«shtetjes logjistike”, thuhej nĂ« informacionin e ministrisĂ«.

Në atë fazë, ministria e paraqiste rolin e shtetit si mbështetje për koordinim, siguri, logjistikë dhe mbarëvajtje, jo si financues të eventit.

ÇfarĂ« tha Blendi Gonxhja?

Të njëjtën linjë mbajti edhe ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja. Më 1 maj, ai deklaroi publikisht se shteti nuk do të mbulonte kostot e organizimit të eventit.

“AsnjĂ« fond i shtetit shqiptar nuk shkon pĂ«r organizimin e eventit, skenĂ«n dhe gjithĂ« logjistikĂ«n e koncertit. MbĂ«shtetja jonĂ« Ă«shtĂ« nĂ« kapacitete njerĂ«zore, pĂ«r pjesĂ«n jashtĂ« dhe tĂ« mbarĂ«vajtjes sĂ« eventit”, u shpreh Gonxhja.

Pas miratimit të aktit normativ, ministri pranoi se qëndrimi fillestar kishte ndryshuar.

“Ne nuk e kishim parashikuar me financim shtetĂ«ror nĂ« fillim, por ne jemi kĂ«tu, ne jemi prezentĂ«, ne gjykojmĂ«, ne shikojmĂ« nĂ« rast se ka njĂ« kĂ«rkesĂ«. Dhe kur kjo kĂ«rkesĂ« vjen, ne shikojmĂ« njĂ« rrezik, ne shikojmĂ« njĂ« humbje dhe ne shikojmĂ« qĂ« duhet ta garantojmĂ« eventin, sepse tĂ« mirat qĂ« marrim nga eventi janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha sesa minusi”, tha ai nĂ« njĂ« intervistĂ« televizive.

Gonxhja kundërshtoi cilësimin se paratë janë marrë nga fondi i emergjencave.

“Ky nuk Ă«shtĂ« fond, le tĂ« themi, i fatkeqĂ«sive natyrore apo i fatkeqĂ«sive kombĂ«tare. Ky Ă«shtĂ«, fare thjesht, fondi rezervĂ« i qeverisĂ« shqiptare”, tha ministri.

Sipas tij, vendimi nuk prek fonde të spitaleve apo programeve të tjera.

“Nuk Ă«shtĂ« prekur fondi i askujt spitali, i askujt programi, i askujt, nĂ« asnjĂ« lloj forme”, deklaroi Gonxhja.

ÇfarĂ« vendosi qeveria?

MĂ« 6 korrik 2026, KĂ«shilli i Ministrave miratoi Aktin Normativ nr. 3, “PĂ«r financimin e pjesshĂ«m tĂ« organizimit tĂ« njĂ« aktiviteti kulturor-turistik me pĂ«rmasa ndĂ«rkombĂ«tare”.

Akti normativ mbĂ«shtetet nĂ« nenin 101 tĂ« KushtetutĂ«s. Ky nen parashikon se KĂ«shilli i Ministrave, “nĂ« rast nevoje dhe urgjence”, mund tĂ« nxjerrĂ« akte normative me fuqinĂ« e ligjit pĂ«r marrjen e masave tĂ« pĂ«rkohshme. 

Në nenin 1 të aktit parashikohet financimi i pjesshëm i koncertit të Kanye West, që do të zhvillohet në Tiranë më 11 korrik 2026, në masën 400 milionë lekë.

NĂ« nenin 2 pĂ«rcaktohet se kjo shumĂ« pakĂ«sohet nga fondi rezervĂ« i buxhetit tĂ« shtetit dhe i shtohet MinistrisĂ« sĂ« Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit nĂ« zĂ«rin “Transferta tĂ« brendshme”, programi “Zhvillimi i turizmit”. Akti autorizon ministrinĂ« tĂ« nĂ«nshkruajĂ« marrĂ«veshjen me kompaninĂ« organizatore tĂ« eventit pĂ«r disbursimin e fondit.

Relacioni

Relacioni shoqërues e justifikon aktin me nevojën dhe urgjencën. Sipas dokumentit, eventi ka ndikim në promovimin e turizmit dhe të imazhit të Shqipërisë.

Dokumenti pranon se organizatorët nuk kishin aplikuar më parë për mbështetje financiare sipas procedurave standarde të parashikuara në ligjet për artin, kulturën dhe turizmin. Sipas relacionit, kjo situatë e bëri të nevojshëm përdorimin e aktit normativ.

“Nevoja pĂ«r ndĂ«rhyrje financiare ka lindur si pasojĂ« e krijimit tĂ« njĂ« situate objektive dhe tĂ« paparashikueshme gjatĂ« fazĂ«s sĂ« organizimit tĂ« aktivitetit, e cila ka sjellĂ« rritje tĂ« konsiderueshme tĂ« kostove dhe nevojĂ«n pĂ«r pĂ«rmbushjen e disa detyrimeve kontraktore me rĂ«ndĂ«si thelbĂ«sore pĂ«r realizimin e tij”, thuhet nĂ« relacion.

Urgjenca e paraqitur nga qeveria nuk lidhet me rrezikun që koncerti të mos realizohej.

“UrgjencĂ«n e teston Gjykata Kushtetuese”

Konstitucionalistja Migena Leskoviku thotë se, nga ana formale, akti normativ ka bazë kushtetuese, pasi neni 101 i jep qeverisë kompetencën të nxjerrë akte normative me fuqinë e ligjit në raste nevoje dhe urgjence. Por, sipas saj, debati qëndron te mënyra si është interpretuar urgjenca në këtë rast.

Leskoviku sqaron fillimisht se fondi i përdorur nuk është fond emergjencash civile.

“Akti e ka cilĂ«suar taksativisht: 400 milionĂ« lekĂ«t merren nga fondi rezervĂ« i buxhetit tĂ« shtetit, jo nga fondi i emergjencave”, shprehet ajo.

Sipas saj, fondi rezervĂ« mund tĂ« pĂ«rdoret pĂ«r emergjenca apo pĂ«r raste tĂ« veçanta, pĂ«rfshirĂ« aktivitete apo evente me rĂ«ndĂ«si tĂ« caktuar, por kjo nuk e shmang pyetjen kryesore: a pĂ«rbĂ«n ky rast “nevojĂ« dhe urgjencĂ«â€ nĂ« kuptimin kushtetues?

“I vetmi problem nĂ« kĂ«tĂ« rast Ă«shtĂ« interpretimi: a jemi nĂ« kushtet e nevojĂ«s dhe urgjencĂ«s? KompetencĂ«n KĂ«shilli i Ministrave e ka, por a Ă«shtĂ« i vlefshĂ«m ky akt nĂ« kuptimin e pĂ«rmbajtjes dhe justifikimit tĂ« urgjencĂ«s, kĂ«tĂ« mund ta thotĂ« vetĂ«m Gjykata Kushtetuese”, thotĂ« Leskoviku.

Sipas saj, një ankimim në Gjykatën Kushtetuese do të ishte testi real për aktin, por edhe për shoqërinë civile dhe aktivistët që po e kundërshtojnë vendimin.

“Pa njĂ« vendim tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese jemi nĂ« analizĂ«. NjĂ« kĂ«rkesĂ« nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese do tĂ« kishte shumĂ« vlerĂ« pĂ«r tĂ« parĂ« si qeveria e pĂ«rdor kĂ«tĂ« kompetencĂ« pĂ«rjashtimore qĂ« i ka dhĂ«nĂ« Kushtetuta”, pĂ«rfundon Leskoviku.

Rama

Kryeministri Edi Rama e pranoi publikisht ndërhyrjen financiare të shtetit pas daljes së aktit normativ.

“QĂ« nĂ« fillim ne kemi firmosur vetĂ«m njĂ« letĂ«r gatishmĂ«rie si mikpritĂ«s, ku kemi garantuar pĂ«rveç mikpritjes sigurisht, siguri dhe mbĂ«shtetje logjistike, duke theksuar se nuk marrim pĂ«rsipĂ«r asnjĂ« angazhim financiar. AsnjĂ« angazhim financiar!” deklaroi Rama.

Më pas, ai shpjegoi arsyen pse qeveria vendosi të ndërhyjë.

“Por si i bĂ«het kur je i detyruar ‘in extremis’, tĂ« ndĂ«rhysh siç bĂ«mĂ« faktikisht vetĂ«m mbrĂ«mĂ«, me 4 milionĂ« euro, pĂ«r tĂ« mos lejuar anulimin e njĂ« koncerti tĂ« shumĂ«pritur dhe turpĂ«rimin e ShqipĂ«risĂ«â€, tha kryeministri.

NĂ« njĂ« tjetĂ«r reagim publik, Rama shkroi se 4 milionĂ« eurot u dhanĂ« “nĂ« minutĂ«n e fundit” pĂ«r tĂ« mos turpĂ«ruar ShqipĂ«rinĂ« “nĂ« sytĂ« e afro 25 mijĂ« tĂ« huajve nga 80 shtete” qĂ«, sipas tij, kishin blerĂ« bileta pĂ«r koncertin. Sipas RamĂ«s, eventi pritet tĂ« gjenerojĂ« jo mĂ« pak se 100 milionĂ« euro tĂ« ardhura.

Sa qëndron argumenti ekonomik?

Qeveria e ka justifikuar financimin publik me efektin ekonomik dhe turistik tĂ« koncertit. Por deri tani nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publike njĂ« analizĂ« kosto-pĂ«rfitim qĂ« tĂ« tregojĂ« sa bileta janĂ« shitur nĂ« total, sa prej tyre janĂ« blerĂ« nga shtetas tĂ« huaj, sa net-qĂ«ndrime priten, sa shpenzime do tĂ« gjenerohen dhe sa tĂ« ardhura fiskale mund t’i kthehen buxhetit.

Në informacionin fillestar të ministrisë argumentohej se një projekt me 60 mijë spektatorë mund të gjeneronte një qarkullim ekonomik prej rreth 100 milionë eurosh, përmes efektit multiplikator.

Sipas ministrisë, nëse 60 mijë njerëz shpenzojnë mesatarisht 500-1000 euro, përfshirë biletën, fjetjen dhe ushqimin, shifra mund të arrijë në 30-60 milionë euro. Ministria argumentonte gjithashtu se çdo 1 euro e shpenzuar nga turistët mund të kthehet në 2-2.5 euro qarkullim total në ekonomi.

Revista ekonomike “Monitor” ka raportuar tĂ« dhĂ«na qĂ« e vendosin kĂ«tĂ« pritshmĂ«ri nĂ« pikĂ«pyetje.

Sipas “Monitor”, kompania organizatore RedCloud kishte bĂ«rĂ« tĂ« ditur se deri nĂ« fund tĂ« majit ishin shitur rreth 25 mijĂ« bileta. Po sipas “Monitor”, pragu qĂ« koncerti tĂ« rezultonte ekonomikisht i leverdishĂ«m ishte rreth 40 mijĂ« bileta, ose 67% e kapacitetit.

Biletat pĂ«r koncertin variojnĂ« nga 120 deri nĂ« 339 euro, ndĂ«rsa organizatorĂ«t kanĂ« deklaruar njĂ« çmim mesatar prej 240 eurosh. “Monitor” ka llogaritur se, nĂ« rast shitjeje tĂ« plotĂ«, tĂ« ardhurat nga biletat do tĂ« arrinin rreth 14-15 milionĂ« euro, ndĂ«rsa vetĂ«m pagesa e artistit Ă«shtĂ« deklaruar nĂ« rreth 7 milionĂ« euro.

Sipas “Monitor”, interesi nga sponsorĂ«t vendas ka qenĂ« i ulĂ«t, pĂ«r shkak tĂ« paketave tĂ« sponsorizimit prej 250-300 mijĂ« euro dhe hezitimit tĂ« kompanive pĂ«r shkak tĂ« imazhit kontrovers tĂ« artistit.

NĂ« terren, nĂ« sportelin pranĂ« sheshit “SkĂ«nderbej”, çmimi mĂ« i ulĂ«t i biletĂ«s ishte 120 euro. PunonjĂ«sja e sportelit nuk kishte informacion mbi numrin e biletave tĂ« shitura apo tĂ« mbetura. Ajo tha se shitja do tĂ« vijonte edhe mĂ« 9 korrik, ndĂ«rsa nuk ishte e sigurt nĂ«se sporteli do tĂ« qĂ«ndronte hapur edhe mĂ« 10 korrik, njĂ« ditĂ« para koncertit. Sipas saj, qarkullonin informacione se çmimet mund tĂ« uleshin deri nĂ« momentin e fundit.

Argumentet  

Ekspertja e ekonomisë, Irena Beqiraj, thotë se mbështetja financiare për aktivitete të artit, kulturës apo turizmit duhet të kalojë përmes procedurave standarde të vlerësimit dhe jo përmes një akti normativ të miratuar në ditët e fundit.

“Relacioni nuk ka asnjĂ« matje tĂ« interesit publik, pĂ«rfitimeve ekonomike, turistike dhe promovuese tĂ« aktivitetit. Mjaftohet me shprehjen pa asnjĂ« kuptim ekonomik e financiar:‘efekt i theksuar turistik”, thotĂ« Beqiraj.

Sipas saj, nëse qeveria do të kishte një përllogaritje reale për ndikimin ekonomik, ajo duhej të paraqitej në relacionin e aktit normativ.

“NĂ«se njĂ« llogaritje e ndikimit pĂ«rfundimtar ekonomik do tĂ« ekzistonte, ajo do tĂ« shpjegohej me shifra nĂ« relacionin e aktit normativ, duke filluar me tĂ« dhĂ«nat e kapacitetit, pĂ«rqindjen e vizitorĂ«ve jashtĂ« qytetit dhe multiplikatorin ekonomik”, argumenton Beqiraj.

Për Beqirajn, shifra prej 100 milionë eurosh e përmendur nga kryeministri nuk është shifër zyrtare, për sa kohë nuk gjendet në dokumentacionin që shoqëron aktin.

“NdĂ«rsa relacioni nuk pĂ«rmban asnjĂ« pĂ«rllogaritje apo vlerĂ«sim sasior, qoftĂ« edhe njĂ« shifĂ«r tĂ« vetme tĂ« ndikimit nĂ« ekonomi tĂ« kĂ«tij eventi, Kryeministri e deklaron atĂ« nĂ« Facebook”, thotĂ« ajo.

Turizmi

Përfaqësues të sektorit të turizmit japin vlerësime të ndryshme mbi efektin e koncertit.

Zak Topuzi, kryetar i Shoqatës së Operatorëve Turistikë, thotë se hotelet në Tiranë dhe Durrës kanë pasur prenotime për datat e koncertit dhe se interesi ka ardhur kryesisht nga rajoni.

“JanĂ« interesuar dhe kanĂ« prenotuar hotelet e TiranĂ«s e DurrĂ«sit prej njĂ« muaji dhe ato data kanĂ« qenĂ« tĂ« zĂ«na. KlientĂ«t kanĂ« qenĂ« nga Maqedonia e Veriut, Greqia dhe Kosova”, thotĂ« Topuzi pĂ«r Faktoje.

I pyetur nëse këto prenotime lidhen me koncertin apo me sezonin veror, Topuzi përgjigjet se datat ishin prenotuar përpara se hotelet të mbusheshin nga sezoni. Sipas tij, kjo lidhet me koncertin.

Operatori turistik Besnik Vathi thotë se nuk mund të nxirren përfundime pa të dhëna të plota.

“NĂ« parim, çdo event Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht me efekt pĂ«r rritjen dhe diversifikimin e turizmit. Por nuk i kam tĂ« dhĂ«nat se sa Ă«shtĂ« rritur prenotimi nĂ« hotele apo shĂ«rbimet e tjera”, thotĂ« Vathi pĂ«r Faktoje.

Sipas tij, për të matur efektin duhen të dhëna nga hotelet dhe një krahasim me javët e tjera.

“Nuk besoj se ka ndonjĂ« qĂ« tĂ« nxjerrĂ« konkluzione pa pasur shifra totale tĂ« TiranĂ«s”, shton ai.

Ndryshimi i narrativës

Për pedagogun e komunikimit dhe ekspertin e hapësirës publike, Ervin Goci, problemi qëndron te ndryshimi i narrativës zyrtare.

“Narrativa mund tĂ« gjykohet nga pikĂ«pamja e komunikimit kur ndryshon stili dhe forma e njĂ« mesazhi, por kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r tĂ« portretizuar realitetin dhe ripropozuar faktet, kĂ«tu kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me manipulim”, thotĂ« Goci pĂ«r Faktoje.

Sipas tij, debati nuk lidhet vetëm me koncertin, por me raportin mes pushtetit, parasë publike dhe transparencës.

“Kjo aferĂ« e radhĂ«s rikonfirmon qĂ« qeveria sot ekziston si hallkĂ« e ndĂ«rmjetme e transferimit tĂ« punĂ«s dhe djersĂ«s sĂ« qytetarĂ«ve te klientĂ«t e tyre”, shprehet ai.

Si lexohet vendimi 

Prof.Dr. Fatos Tarifa e lexon këtë vendim në kontekstin e mosbesimit të qytetarëve ndaj qeverisë.

“Kjo qeveri dhe ky kryeministĂ«r kanĂ« humbur tĂ«rĂ«sisht besimin e publikut. KĂ«tĂ« besim e kanĂ« humbur pĂ«r shkak tĂ« sjelljes sĂ« tyre pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«, duke dhĂ«nĂ« premtime qĂ« nuk i mbajnĂ«â€, thotĂ« Tarifa.

Sipas tij, financimi i koncertit me para publike në një periudhë protestash e rrit irritimin qytetar.

“NjĂ« gjĂ« e panevojshme financohet nga shteti nĂ« njĂ« kohĂ« kur vendi ka mungesa tĂ« shumta nĂ« fushĂ«n e shĂ«ndetit publik, nĂ« fushĂ«n e arsimit, ka pensione tĂ« vajtueshme pĂ«r njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« pensionistĂ«ve”, argumenton Tarifa pĂ«r “Faktoje”.

Bojkot, reklama dhe bileta falas

Thirrjet për bojkot në rrjetet sociale u shoqëruan me kritika nga figura publike, gazetarë dhe aktivistë të shoqërisë civile, që kërkuan llogari për përdorimin e fondeve publike për një koncert në një periudhë protestash.

Në ditët e fundit para koncertit, krahas shitjes online dhe në sportel, në rrjete sociale kanë qarkulluar edhe mesazhe për shpërndarje biletash falas.

NĂ« njĂ« screenshot tĂ« njĂ« mesazhi tĂ« shpĂ«rndarĂ« nĂ« rrjet, thuhej se nxĂ«nĂ«sve me arritje tĂ« veçanta do t’u jepeshin bileta falas pĂ«r koncertin e Kanye West.

Më 5 korrik, biznesmeni Gjergj Luca njoftoi shpërndarjen e 200 biletave falas për maturantë dhe nxënës të shkëlqyer nga Shkodra dhe Elbasani. Ai u bëri thirrje edhe miqve të tij të bënin të njëjtën gjë.

NĂ« sportelin e shitjes sĂ« biletave pranĂ« sheshit “SkĂ«nderbej”, punonjĂ«sja tha pĂ«r Faktoje se kishte dĂ«gjuar qĂ« mund tĂ« jepeshin bileta pĂ«r nxĂ«nĂ«s tĂ« shkĂ«lqyer, por nuk kishte informacion zyrtar mbi kĂ«tĂ« praktikĂ«.

Qarkullimi i këtyre mesazheve dhe rritja e dukshme e reklamimit të koncertit në ditët e fundit nuk provojnë në vetvete se shitjet kanë qenë të dobëta. Por, në mungesë të të dhënave zyrtare mbi numrin e biletave të shitura, ato shtojnë pyetjet mbi ecurinë reale të shitjeve dhe mënyrën e shpërndarjes së biletave.

The post Mes bojkotit, reklamës dhe pikëpyetjeve për efektin ekonomik, YE ndez debat publik në Tiranë appeared first on Faktoje.al.

↗

Bashki të Forta: Sistemi i Matjes së Performancës

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Realizimi i kĂ«saj videoje u mbĂ«shtet nga “Bashki tĂ« Forta”, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim SDC dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas. PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« kĂ«tĂ« video nuk pasqyrojnĂ« domosdoshmĂ«risht qĂ«ndrimet e QeverisĂ« sĂ« ZvicrĂ«s apo tĂ« SuedisĂ« Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Sistemi i Matjes së Performancës appeared first on Faktoje.al.

↗

Pacientët e spitalit psikiatrik të Elbasanit, pa analiza laboratorike

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Denoncimet publike pĂ«r mungesĂ«n e analizave laboratorike pĂ«r pacientĂ«t e Spitalit Psikiatrik “Sadik Dinçi” nĂ« Elbasan kanĂ« rikthyer nĂ« vĂ«mendje mĂ«nyrĂ«n se si sigurohen ekzaminimet mjekĂ«sore pĂ«r personat e shtruar nĂ« kĂ«tĂ« institucion.

Pas deklarimeve se pacientët nuk merrnin shërbime laboratorike prej gati tre vitesh, Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale i tha Faktoje se Spitali Psikiatrik Elbasan bashkëpunon me Spitalin Rajonal Elbasan për ekzaminimet laboratorike, konsultat e specializuara dhe shërbimet e tjera diagnostike të nevojshme për pacientët e shtruar.

Në përgjigjen zyrtare, ministria bëri me dije gjithashtu se në Spitalin Psikiatrik Elbasan po realizohet një investim që parashikon edhe krijimin e një laboratori të brendshëm. Deri në përfundimin e këtij investimi dhe vënien në funksion të plotë të laboratorit, sipas MSHMS-së, nevojat laboratorike dhe diagnostike të pacientëve do të vijojnë të mbulohen përmes bashkëpunimit me Spitalin Rajonal Elbasan.

Çështja u ngrit publikisht mĂ« 11 prill 2026, kur pĂ«rfaqĂ«suesi i shoqĂ«risĂ« civile Gentjan Sejrani deklaroi se “prej gati tre vitesh rreth 300 pacientĂ«â€, tĂ« shtruar kronikĂ« nĂ« Spitalin Psikiatrik tĂ« Elbasanit, nuk merrnin shĂ«rbim analizash kur kishin sĂ«mundje apo probleme tĂ« tjera shĂ«ndetĂ«sore.

Sipas Sejranit, pjesa më e madhe e këtyre pacientëve janë persona me sëmundje kronike të shëndetit mendor, ndërsa shumë prej tyre janë të braktisur nga familjet. 

Ai e paraqiti mungesën e analizave si mungesë të kujdesit bazë për një kategori pacientësh që kanë nevojë për vëmendje të vazhdueshme.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n datĂ«, drejtori i Spitalit Psikiatrik “Sadik Dinçi” nĂ« Elbasan, Zenun Bullari, u shpreh se aktualisht pacientĂ«t shtrohen nĂ« spital pasi vijnĂ« tĂ« shoqĂ«ruar me analiza biokimike. Sipas tij, vetĂ«m nĂ« rastet urgjente analizat kryhen pranĂ« Spitalit Rajonal Elbasan, pasi ky shĂ«rbim mungon nĂ« Spitalin Psikiatrik.

Denoncimi u pĂ«rsĂ«rit mĂ« 26 prill 2026. Sejrani tha se informacionin pĂ«r mungesĂ«n e analizave e kishte marrĂ« nga punonjĂ«s tĂ« Spitalit Psikiatrik “Sadik Dinçi” nĂ« Elbasan, tĂ« cilĂ«t, sipas tij, nuk kishin guxim ta bĂ«nin publik. Ai deklaroi se personeli mjekĂ«sor e kishte kontaktuar dhe i kishte thĂ«nĂ« se, nĂ« disa raste, punonjĂ«sit kishin paguar vetĂ« qĂ« pacientĂ«t tĂ« kryenin analiza nĂ« laboratorĂ« privatĂ«.

“NĂ«se Ministria e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« mĂ« nxjerr njĂ« kontratĂ« tĂ« nĂ«nshkruar midis saj dhe Spitalit Psikiatrik ‘Sadik Dinçi’ nĂ« Elbasan pĂ«r tĂ« ofruar analiza pĂ«r kĂ«ta pacientĂ«, unĂ« mbaj pĂ«rgjegjĂ«si”, u shpreh Sejrani.

Çështja u pĂ«rmend edhe mĂ« 19 prill 2026, gjatĂ« njĂ« mbledhjeje tĂ« PartisĂ« sĂ« LirisĂ«, ku folĂ«n deputetĂ« dhe anĂ«tarĂ« tĂ« grupit parlamentar tĂ« kĂ«saj force politike. NĂ« takim, mjeku Gentian Çala deklaroi se Spitali Psikiatrik i Elbasanit ishte lĂ«nĂ« jashtĂ« koncesionit tĂ« laboratorĂ«ve.

“Spitali mĂ« i madh psikiatrik nĂ« vend nuk bĂ«nte analiza sepse ishte lĂ«nĂ« jashtĂ« koncesionit tĂ« laboratorĂ«ve”, tha Çala. Ai shtoi se kjo situatĂ« kishte vĂ«nĂ« nĂ« vĂ«shtirĂ«si edhe mjekĂ«t, pasi sipas tij nuk kishin mundĂ«si t’u kryenin analiza pacientĂ«ve.

Çala solli edhe njĂ« shembull nga pĂ«rvoja e tij, duke thĂ«nĂ« se kur dĂ«rgonte pacientĂ« nga Pogradeci nĂ« Elbasan, i dĂ«rgonte me analiza tĂ« kryera paraprakisht. Sipas tij, kjo bĂ«hej sepse kolegĂ«ve nĂ« spital “u vinte keq” t’u kĂ«rkonin pacientĂ«ve t’i kryenin analizat nĂ« privat.

Për Faktoje, psikiatri Neli Demi e vendosi këtë çështje në kontekstin më të gjerë të funksionimit të shërbimeve të shëndetit mendor në vend. Ai tha se spitalet psikiatrike duhet të shërbejnë për stabilizimin e pacientëve në krizë dhe jo si vendqëndrim afatgjatë për persona me probleme kronike të shëndetit mendor.

Demi theksoi se, në sfondin e sëmundjeve mendore, problemet shëndetësore organike shpesh mund të kalojnë pa u vënë re dhe pa u ekzaminuar siç duhet. Duke iu referuar lajmeve të fundit në rrjetet sociale për mungesë kontrate të Spitalit Psikiatrik të Elbasanit me laboratorët prej tre vitesh, ai tha se, nëse kjo qëndron, do të përbënte një problem serioz administrativ dhe institucional.

“Lajmet e fundit nĂ« rrjetet sociale flasin pĂ«r njĂ« mungesĂ« kontrate tĂ« spitalit tĂ« Elbasanit me laboratorĂ«t prej tre vitesh, pra kĂ«ta individĂ« qĂ« shtrohen nĂ« spitalin e Elbasanit nuk marrin shĂ«rbime laboratorike. PĂ«r mendimin tim ky Ă«shtĂ« njĂ« skandal jo vetĂ«m administrativ”, tha Demi pĂ«r Faktoje.

Faktoje iu drejtua Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale për të marrë një sqarim zyrtar mbi mënyrën se si sigurohen analizat laboratorike për pacientët e shtruar në Spitalin Psikiatrik të Elbasanit.

NĂ« pĂ«rgjigje, ministria tha se çështjet qĂ« lidhen me organizimin e brendshĂ«m tĂ« shĂ«rbimeve, funksionimin e strukturave pĂ«rkatĂ«se dhe tĂ« dhĂ«nat specifike operative administrohen nga vetĂ« Spitali Psikiatrik Elbasan dhe mund t’i adresohen drejtpĂ«rdrejt kĂ«tij institucioni.

Megjithatë, MSHMS sqaroi (pas ankimimit të kërkesës nga Faktoje) se Spitali Psikiatrik Elbasan bashkëpunon me Spitalin Rajonal Elbasan për sigurimin e ekzaminimeve laboratorike, konsultave të specializuara dhe shërbimeve të tjera diagnostike të nevojshme për pacientët e shtruar.

“Spitali Psikiatrik Elbasan bashkĂ«punon me Spitalin Rajonal Elbasan pĂ«r sigurimin e ekzaminimeve laboratorike, konsultave tĂ« specializuara dhe shĂ«rbimeve tĂ« tjera diagnostike tĂ« nevojshme pĂ«r pacientĂ«t e shtruar, duke garantuar vazhdimĂ«sinĂ« dhe cilĂ«sinĂ« e kujdesit shĂ«ndetĂ«sor”, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e ministrisĂ« pĂ«r Faktoje.

Ministria shtoi se, në kuadër të politikave për forcimin e kapaciteteve të institucioneve shëndetësore, aktualisht po realizohet një investim në Spitalin Psikiatrik Elbasan, i cili parashikon edhe krijimin e një laboratori të brendshëm.

“Deri nĂ« pĂ«rfundimin e kĂ«tij investimi dhe vĂ«nien nĂ« funksion tĂ« plotĂ« tĂ« laboratorit, nevojat laboratorike dhe diagnostike tĂ« pacientĂ«ve do tĂ« vijojnĂ« tĂ« mbulohen nĂ«pĂ«rmjet bashkĂ«punimit me Spitalin Rajonal Elbasan, nĂ« pĂ«rputhje me procedurat dhe nevojat klinike tĂ« institucionit”, thuhet mĂ« tej nĂ« pĂ«rgjigjen e MSHMS-sĂ«.

Investimi nĂ« Spitalin e ri Psikiatrik tĂ« Elbasanit u bĂ« publik nĂ« gusht tĂ« vitit 2024 nga ministrja e ShendetĂ«sisĂ« nĂ« atĂ« kohĂ«, Albana Koçiu. Ajo e pĂ«rshkroi projektin si “njĂ« strukturĂ« tĂ« re jo vetĂ«m moderne, por edhe funksionale sipas koncepteve bashkĂ«kohore tĂ« menaxhimit spitalor”.

Sipas njoftimit, godina do të ishte 3270 metra katrorë dhe do të akomodonte 70-80 pacientë, me 26 dhoma, 2 mensa dhe 2 dhoma rekreacioni.

“Mbetemi tĂ« angazhuar pĂ«r tĂ« investuar nĂ« shĂ«ndetin, mirĂ«qenien dhe dinjitetin e qytetarĂ«ve. ShĂ«ndeti mendor Ă«shtĂ« njĂ« prioritet kritik pĂ«r shoqĂ«rinĂ« nĂ« tĂ«rĂ«si”, deklaronte ministrja.

Nga përgjigjja e MSHMS-së për Faktoje rezulton se Spitali Psikiatrik i Elbasanit nuk ka ende një laborator të brendshëm në funksion të plotë. Ministria thotë se analizat laboratorike dhe shërbimet e tjera diagnostike për pacientët e shtruar mbulohen përmes bashkëpunimit me Spitalin Rajonal Elbasan, ndërsa laboratori i brendshëm pritet të vihet në funksion pas përfundimit të investimit.

MSHMS nuk iu përgjigj drejtpërdrejt pyetjes nëse Spitali Psikiatrik i Elbasanit ka mbetur jashtë koncesionit të laboratorëve dhe si janë kryer analizat e pacientëve gjatë periudhës së pretenduar në denoncimet publike. 

Ministria nuk dha as të dhëna se sa analiza laboratorike janë raportuar si të kryera gjatë vitit të fundit për këtë spital dhe nuk specifikoi cilat lloje analizash kryhen brenda institucionit. Për të dhënat operative, ministria e referoi Faktojen tek vetë Spitali Psikiatrik Elbasan.

The post Pacientët e spitalit psikiatrik të Elbasanit, pa analiza laboratorike appeared first on Faktoje.al.

↗

Java e 6-të, si po ndryshon protesta, nga flamingot tek lodhja që nuk dorëzohet

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Në javën e gjashtë, protesta kundër projektit në Pishë Poro-Nartë hyn në një fazë më të lodhur, por më të ashpër: pjesëmarrja luhatet, kërkesat politike bëhen më të dukshme, çështja rikthehet në Parlamentin Europian, ndërsa tensionet me policinë dhe dilemat për mënyrën si duhet të vazhdojë lëvizja e bëjnë sheshin më të brishtë, por ende të pranishëm.

Nga Jona Cenameri

Në javën e gjashtë të protestës, dy të rinj që kanë qenë aty prej ditëve të para shihen rastësisht në sy dhe buzëqeshin.

Pa thënë shumë, si njerëz që e dinë se janë lodhur, por edhe se ende nuk janë dorëzuar.

Sepse pas 38 ditĂ«sh, protesta kundĂ«r planeve per nje resort turistik nĂ« zonĂ«n e mbrojtur tĂ« PishĂ« Poro-NartĂ«s nuk matet mĂ« vetĂ«m me numrin e njerĂ«zve nĂ« shesh. Matet edhe me ata qĂ« vijnĂ« vonĂ« pas pune, me ata qĂ« qĂ«ndrojnĂ« vetĂ«m disa minuta, me ata qĂ« pyesin njĂ«ri-tjetrin “ishe dje?”, me ata qĂ« janĂ« larguar jashtĂ« vendit, por vazhdojnĂ« ta mbĂ«shtesin nga rrjetet sociale.

Kur protesta nisi mĂ« 31 maj, askush nuk mund ta parashikonte se korriku, nĂ« vend qĂ« t’i gjente shqiptarĂ«t plazheve, do t’i gjente ende nĂ« shesh.

Por në javën e gjashtë të saj, ajo që nisi si kundërshtim ndaj një projekti ende te pamiratuar në Zvërnec është kthyer në një revoltë më të gjerë kundër mënyrës se si merret vendimi publik, si trajtohet prona e përbashkët, si sillet shteti me qytetarët dhe si përgjigjet pushteti kur sfidohet.

“Ka ndryshuar shumĂ«â€, thotĂ« njĂ« burrĂ« i moshĂ«s sĂ« mesme, qĂ« e pĂ«rmbledh protestĂ«n me njĂ« fjali: “Nga rezistencĂ« ndaj njĂ« projekti, nĂ« njĂ« protestĂ« tĂ« bindur kundĂ«r njĂ« modeli tĂ« shtrembĂ«r qeverisjeje”

Në fillim ishte Zvërneci.

Ishin pamjet e gardhit dhe të buldozerëve, përplasjet me banorë e aktivistë, tërheqja zvarrë e një banori te Zvërnecit nga policia private, në sy të Policisë së Shtetit. 

FOTO NGA JONA CENAMERI

Tirana 

Ishte debati për zonën e mbrojtur, ndryshimet ligjore, mungesa e transparencës dhe frika se një prej ekosistemeve më të rëndësishme të vendit po i hapej rrugë betonizimit.

Revolta më pas u zhvendos në Tiranë.

Filloi me 31 Majin, ndĂ«rsa mĂ« 1 qershor, nĂ« DitĂ«n NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« FĂ«mijĂ«ve, turma nisi e paqartĂ«, e pĂ«rzier me njĂ« protestĂ« tjetĂ«r nĂ« Sheshin “SkĂ«nderbej”. 

Pak nga pak, përmes thirrjeve dhe megafonit, u nda drejtimi: për Nartën, drejt Ministrisë së Mjedisit.

PĂ«r atĂ« qĂ« protestuesit e shihnin si njĂ« “projekt qĂ« po avanconte pa transparencĂ« dhe nĂ« dĂ«m tĂ« pasurisĂ« publike”.

Nuk kishte një lider të vetëm, nuk kishte një podium që kontrollonte turmën dhe nuk kishte as një mesazh të vetëm. Njerëzit kishin dalë për Zvërnecin, por flisnin edhe për korrupsionin, largimin nga vendi, pensionet, shëndetësinë, mungesën e perspektivës, mediat, policinë, qeverinë, opozitën.

 Thirrja që e mbylli natën e parë ishte e thjeshtë:

“NesĂ«r mĂ« shumĂ«!”

Në ditët e para, protesta mori fytyrën e brezit Gen Z.

Në vend të pankartave tradicionale politike, në shesh u shfaqën meme, anime, batuta televizive, screenshot-e nga Spotify, ilustrime me inteligjencë artificiale dhe flamingo që u kthyen shpejt në simbol të lëvizjes.

Foto nga Jona Cenameri

TikTok-u, Instagram-i dhe protesta dukej sikur ishin shkrirë në një. 

Një video bëhej story, një pankartë kthehej në meme, një mik ftonte një mik tjetër, një repost mblidhte dhjetëra njerëz të rinj në shesh.

Në ato ditë, protesta kishte humor dhe ritëm. 

Ishte e ashpër në thirrje, por e lehtë në formë. Kishte zemërim, por edhe lojë. Kishte patriotizëm, por edhe ironi. Kishte flamuj, daulle, këngë, pankarta dhe fotografi të pafundme nga telefonat e të rinjve.

“Protesta ka qenĂ« madhĂ«shtore tre ditĂ«t e para”, thotĂ« njĂ« student 20-vjeçar nga Tirana.

Por sipas tij, diçka ndryshoi kur protesta nisi të marrë më shumë formë.

“NĂ« momentin qĂ« u vendos fonia, u kthye nĂ« miting partie. Mos flasim pĂ«r nivelin qĂ« dalin dhe flasin. Hiqni foninĂ«, kthejeni protestĂ«n e njerĂ«zve, jo tĂ« hierarkisĂ«â€, thotĂ« ai, pa dashur tĂ« identifikohet mĂ« emĂ«r.

Foto nga Jona Cenameri

Debati 

Ky është një nga debatet që vazhdon ta shoqërojë protestën nga brenda.

A duhet të vazhdojë të jetë një protestë që udhëheq vetveten? Apo duhet të ketë strukturë, kërkesa të artikuluara, folës dhe përfaqësim?

Në ditët e para, mungesa e një drejtuesi ishte forca e saj. Në javën e gjashtë, e njëjta mungesë është edhe dilemë.

Kërkesat 

Që në ditët e para, protesta pati pesë kërkesa të artikuluara.

Protestuesit kĂ«rkuan dorĂ«heqjen e qeverisĂ«, shfuqizimin e statusit dhe tĂ« kuadrit ligjor qĂ« lidhet me investitorĂ«t strategjikĂ«, anulimin e paketĂ«s sĂ« ashtuquajtur tĂ« “maleve”, anulimin e ndryshimeve nĂ« ligjin pĂ«r zonat e mbrojtura, si dhe shfuqizimin e ndryshimeve nĂ« ligjin pĂ«r trashĂ«giminĂ« kulturore, tĂ« cilat sipas tyre rrezikojnĂ« pasuritĂ« natyrore dhe historike tĂ« vendit.

Në fillim, kërkesat ishin të lidhura me kauzën mjedisore, trashëgiminë kulturore dhe modelin e zhvillimit që protestuesit e shihnin si të orientuar drejt interesave private.

Por me kalimin e ditëve, ato u zgjeruan.

Foto nga Jona Cenameri

Platforma 

Në ditën e 23-të të protestës, grupi organizator doli me kërkesa më të gjera politike, ku përfshihej dorëheqja e kryeministrit dhe e qeverisë, krijimi i një qeverie teknike tranzitore jopartiake me mandat 12-mujor, ndryshime kushtetuese dhe zgjedhore, ruajtja e kërkesave fillestare për ligjet e kontestuara, si dhe hartimi i një kontrate të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit.

Ishte momenti kur protesta tentoi të përkthehej në një platformë më të plotë politike.

Pak ditĂ« mĂ« vonĂ«, njĂ« grup prej 13 firmĂ«tarĂ«sh publikoi njĂ« ultimatum nĂ« emĂ«r tĂ« “Grupit Koordinues”.

Pikëpyetja 

Por në shesh, kjo nuk e zgjidhi pyetjen e përfaqësimit.

PĂ«r shumĂ« protestues, ultimatumi ekziston mĂ« shumĂ« nĂ« rrjete sociale dhe nĂ« kronika mediatike sesa nĂ« pĂ«rditshmĂ«rinĂ« e protestĂ«s. Po t’i pyesĂ«sh nĂ« shesh, jo tĂ« gjithĂ« e dinĂ« qĂ« ekziston. Jo tĂ« gjithĂ« dinĂ« çfarĂ« pĂ«rmban. Jo tĂ« gjithĂ« dinĂ« kush e ka firmosur. Dhe jo tĂ« gjithĂ« ndihen tĂ« pĂ«rfaqĂ«suar prej tij.

NĂ« shesh, secili duket se vjen ende me hallin e vet.

Një banor flet për Zvërnecin, flet për frikën se një ditë mund të mos e njohë më vendin e tij.

Një aktivist flet për ligjin e zonave të mbrojtura, për ligje që ndryshojnë pa u dëgjuar qytetarët.

Një i ri kërkon dorëheqjen e Ramës, sepse nuk ndihet më i përfaqësuar.

Një qytetar përballë policisë flet për shtetin që duhet ta mbrojë, por që shumëkush në protestë e përjeton si mur.

Një tjetër kritikon mediat, sepse ndien se ajo që ndodh në shesh nuk tregohet siç shihet nga aty.

Një vajzë flet për motrën që nuk merr shërbimin shëndetësor që i duhet dhe për lodhjen e një familjeje.

Një prind flet për arsimin, për fëmijët dhe për pyetjen se çfarë vendi po u lihet pas.

Një pensionist flet për pamundësinë ekonomike dhe për një pleqëri pa dinjitet.

Prandaj edhe pse protesta ka tashmë kërkesa të shkruara, një platformë politike, një ultimatum dhe një grup firmëtarësh, ajo nuk është shndërruar ende në një trup të vetëm politik.

Organizatorët flasin në emër të protestës. Por sheshi vazhdon të flasë në shumë zëra.

Foto nga Jona Cenameri

Kërkesa që nuk ndryshon 

Në mbrëmje, megjithatë, kërkesa që dëgjohet më fort mbetet dorëheqja e kryeministrit Edi Rama. 

Ajo përsëritet nga fonia, nga turma, nga pankartat dhe nga grupet që marshojnë çdo natë para Kryeministrisë.

Zvërneci ishte shkëndija.

Por nuk është më e vetmja arsye pse njerëzit dalin.

Një e re, emigrante në vendet e Bashkimit Europian, thotë se duhet të largohet sërish në javën e tretë të korrikut. Por që prej nisjes së protestës ka lënë punët e saj dhe ka qëndruar në shesh pa afat.

Thotë se do të kthehet prapë.

Një tjetër i ri, content creator që jeton në Londër, vijon ta mbështesë protestën nga Instagrami pasi iu desh të largohej nga Shqipëria.

NjĂ« 30 e ca vjeçar nga Tirana e quajti veten “dezertor” sepse kishte ikur disa ditĂ« me pushime.

Të tjerë vijnë një ditë po, një ditë jo. Disa nuk arrijnë dot në fillim dhe bashkohen më vonë. Disa qëndrojnë vetëm pak minuta.

Diaspora 

Kulmi i pjesëmarrjes u ndie në fundjavën e 20 dhe 21 qershorit. Në ato ditë, sheshi ishte më i mbushur, energjia më e fortë dhe vëmendja ndërkombëtare më e dukshme. 

NjerĂ«z nga diaspora por edhe Kosova e Maqedoni e Veriut ishin aty  pĂ«r t’iu bashkuar protestĂ«s.

Eurodeputetët

Deputetë të Parlamentit Europian vizituan Shqipërinë, folën në protestë, takuan qytetarë dhe zhvilluan takime edhe me ministrin e Mjedisit. Në qershor, Parlamenti Europian miratoi një rezolutë për Shqipërinë ku kërkohej moratorium i menjëhershëm në Vjosë-Nartë dhe rishikimi i ndryshimeve ligjore për zonat e mbrojtura, duke shprehur shqetësim për zhvillimet në zonë.

MĂ« 1 korrik, “Revolucioni i Flamingove” u rikthye sĂ«rish nĂ« Parlamentin Europian, kĂ«tĂ« herĂ« pĂ«rmes njĂ« takimi diskutimi tĂ« organizuar nga eurodeputeti Pasquale Tridico, i grupit The Left, me titull “Demokracia, Shteti i sĂ« DrejtĂ«s dhe PjesĂ«marrja qytetare nĂ« ShqipĂ«ri”. NĂ« takim morĂ«n pjesĂ« europarlamentarĂ«, pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« partive tĂ« majta nga disa vende europiane dhe pjesĂ«marrĂ«s nga shqipĂ«ria. Çështja e VjosĂ«-NartĂ«s u lidh aty me standardet demokratike, shtetin e sĂ« drejtĂ«s, pjesĂ«marrjen qytetare, emigrimin dhe raportin e ShqipĂ«risĂ« me procesin e integrimit europian.

Për disa ditë, dukej sikur Pishë Poro-Narta ishte kthyer në një test publik për raportin e Shqipërisë me mjedisin, demokracinë, Bashkimin Europian dhe interesin privat.

Luhajtjet 

Por pas kulmit, pjesëmarrja pati luhatje.

Ishte fund qershori. Pastaj korrik. Vapë, sezon plazhi, pushime të planifikuara prej kohësh dhe lodhje e akumuluar.

Protesta ka kaluar muajin dhe ka hyrë në të dytin.

Nuk ka më çdo mbrëmje të njëjtin vrull të fillimit. Nuk ka më aq shumë pankarta me humor. Nuk ka më aq shumë njerëz që vijnë vetëm nga kurioziteti.

“ËshtĂ« shtuar dhuna”, thotĂ« njĂ« profesioniste e re nĂ« tĂ« 20-at, kur pyetet si ka ndryshuar protesta.

Dhe korriku e ndryshoi tonin.

Foto nga Jona Cenameri

Përplasjet në Kuvend  

Më 2 korrik, protesta e dytë pranë Kuvendit u shënua nga dhuna. Pas saj, pjesëmarrja u shtua sërish, këtë herë jo nga entuziazmi, por nga mllefi.

Për disa ditë, marshimi i protestuesve shkoi drejt Komisariatit nr. 3, ku mbaheshin protestuesit e ndaluar.

Në shesh, thirrjet ndaj policisë u ashpërsuan. Raporti mes qytetarëve dhe Policisë së Shtetit, problematik që prej nisjes së protestës, dukej se ishte thyer.

Në rrjete sociale u bë virale videoja e një qytetareje që qëndronte përballë një polici të rreshtuar pranë Kryeministrisë. 

NĂ« duar mbante njĂ« pankartĂ« ku shkruhej: “Jam e zhgĂ«njyer nga ju”

PĂ«rfaqĂ«sues nga mazhoranca e pĂ«rdorĂ«n dhunĂ«n e 2 korrikut si provĂ« se protesta “paqĂ«sore” kishte nxjerrĂ« kokĂ«n.

Protestuesit, nga ana tjetër, e panë këtë si përpjekje për ta delegjitimuar të gjithë lëvizjen përmes një momenti të vetëm.

Kryeministri Edi Rama, që në fillim kishte shtrirë dorën për një takim publik me një grup protestuesish, më pas e ka mbrojtur projektin dhe ka sulmuar shpesh protestën, figurat që e mbështesin dhe personazhe të veçantë të saj.

Protesta e ZvĂ«rnecit nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m pĂ«rballje me shumeçka nĂ« vend. ËshtĂ« edhe njĂ« moment matjeje publike.

Kush foli? Kush heshti? Kush u pozicionua? Kush u tërhoq?

Dhe kujt do t’i mbahet mend kjo?

Më 4 korrik, në ditëlindjen e kryeministrit, protesta mori sërish formën e satirës.

Në shesh u sollën torta me simbolika të ndryshme. U kënduan këngë. U artikulua sërish kërkesa e përditshme për dorëheqje. Aty u shfaq edhe një arkivol politik për Ramën, një simbolikë që u kritikua ashpër nga përfaqësues të mazhorancës.

Foto nga Jona Cenameri

Kontraditat 

Megjithatë, në javën e gjashtë, kontradiktat janë bërë më të dukshme.

Janë kundër dhunës, por një pjesë e tyre e thotë gjithnjë e më shpesh nën zë se thirrjet nuk po mjaftojnë. Në grupe të rinjsh dëgjon dilema që në fillim nuk artikuloheshin kaq hapur.

A po i vĂ«nĂ« nĂ« gjumĂ« thirrjet e pĂ«rsĂ«ritura “Rama jep dorĂ«heqjen”, “Ju erdhi fundi”, “Rama nĂ« burg, Berisha nĂ« burg”? A duhet ndryshuar taktikĂ«? A po pret qeveria thjesht verĂ«n, pushimet, lodhjen? A do tĂ« shuhet gjithçka pa prodhuar asgjĂ«?

Në pankarta është kujtuar edhe 21 janari, protesta e Partisë Socialiste kur ishte në opozitë, përplasjet, makinat e djegura, Tirana në flakë dhe katër qytetarët e vrarë.

Për disa protestues, kjo kujtesë ngre pyetjen kryesore të lëvizjes: si prodhohet ndryshimi në një vend ku pushteti nuk tërhiqet nga thirrjet?

NĂ« javĂ«n e gjashtĂ«, protesta nuk Ă«shtĂ« mĂ« ajo turma e parĂ« qĂ« thĂ«rriste me entuziazĂ«m “NesĂ«r mĂ« shumĂ«â€.

ËshtĂ« diçka mĂ« e lodhur.

Por ende aty.

The post Java e 6-të, si po ndryshon protesta, nga flamingot tek lodhja që nuk dorëzohet appeared first on Faktoje.al.

↗

Narrativat qĂ« shoqĂ«ruan “Revolucionin Flamingo” nĂ« rajon

✇Faktoje
By: FAKTOJE
  • Protestat kundĂ«r projektit nĂ« ZvĂ«rnec nuk mbetĂ«n vetĂ«m lajm i brendshĂ«m shqiptar. NĂ« vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor, ato u lidhĂ«n me narrativa tĂ« ndryshme: koordinim tĂ« pretenduar rajonal, financim tĂ« huaj, teori gjeopolitike, mbĂ«shtetje tĂ« pretenduar pĂ«r Albin Kurtin dhe video tĂ« rreme qĂ« nuk ishin filmuar nĂ« ShqipĂ«ri.

Nga Jona Cenameri

ÇfarĂ« i lidh protestat studentore nĂ« Serbi me protestat kundĂ«r projektit nĂ« ZvĂ«rnec?

Sipas tabloidit serb Informer, “njĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m luajti edhe  gazetarja e Faktoje, Jona Cenameri”.  Por,  si? 

NĂ« fund tĂ« qershorit, media serbe publikoi njĂ« artikull ku pretendonte se pjesĂ«marrja e Cenamerit (e vetmja gazetare shqiptare e pranishme) nĂ« Novi Pazar Youth Summit, raportimet e saj pĂ«r protestat nĂ« TiranĂ« dhe postimet  (nĂ« llogarine e saj private) nĂ« rrjetet sociale ishin prova se ajo kishte luajtur rol nĂ« lidhjen e protestuesve shqiptare tĂ« “Flamingo Revolution” me tĂ« ashtuquajturit “bllokues” nĂ« Serbi (term i pĂ«rdorur nga qeveria dhe media pro-qeveritare pĂ«r studentĂ«t qĂ« organizojnĂ« bllokada nĂ« protestat antiqeveritare tĂ« 2 viteve tĂ« fundit). 

KĂ«saj narrative iu shtua njĂ« artikull i Cenamerit mbi “Revolucionin Flamingo” nĂ« ShqipĂ«ri tek “Faktoje”, aty ku ajo Ă«shtĂ« gazetare, apo edhe raportimet mbi kĂ«tĂ« çështje nĂ« rrjetet sociale   

Megjithatë pretendimet nuk shoqëroheshin me prova.

SafeJournalists Network reagoi për rastin, duke sqaruar se samiti ishte aktivitet rajonal i Youth Initiative for Human Rights Serbia për demokracinë, të drejtat e njeriut, lirinë e medias dhe bashkëpunimin rajonal. Sipas rrjetit, artikulli i Informer krijonte një narrativë të pabazuar duke lidhur në mënyrë spekulative pjesëmarrjen e gazetares në aktivitet, raportimin profesional dhe postimet publike.

Cenameri i ka hedhur poshtë pretendimet, duke sqaruar se ka marrë pjesë në samit si gazetare dhe folëse e ftuar, jo si organizatore protestash apo përfaqësuese e ndonjë lëvizjeje politike. 

Artikujt e publikuar për protestat tek Faktoje janë pjesë e punës së përditshme si gazetare prane kesaj organizate dhe kanë për qëllim raportimin e paanshëm dhe të bazuar në fakte mbi zhvillimet politike dhe shoqërore në Shqipëri. 

Raportimi mbi protestat në Tiranë përbën vetëm një pjesë të mbulimit të ngjarjeve aktuale në Shqipëri dhe mbi te gjitha kjo nuk nënkupton përfshirje apo mbështetje për palët e përfshira. 

PĂ«r pasojĂ« “Faktoje” distancohet qartĂ«sisht nga çdo aludim, spekulim apo pretendim i pabazuar qĂ« synon tĂ« lidhĂ« raportimet gazetareske tĂ« stafit tĂ« saj nĂ« emĂ«r të kĂ«saj organizate, me organizimin, mbĂ«shtetjen, koordinimin e aktiviteteve politike apo protestave, brenda ose jashtĂ« ShqipĂ«risĂ«.  

Raportimet 

Rasti i Informer nuk ishte i vetmi. Monitorimi i raportimeve mediatike dhe postimeve në rrjetet sociale në vendet e Ballkanit Perëndimor tregon se protesta që nisi në Zvërnec u interpretua në mënyra të ndryshme pasi kaloi kufijtë e Shqipërisë. Në disa vende ajo u paraqit si pjesë e një rrjeti rajonal protestash të koordinuara, në të tjera u përdor për të ushqyer narrativa gjeopolitike apo debate të politikës së brendshme, ndërsa në disa raste u shoqërua me pretendime dhe video që më pas u verifikuan si të pavërteta nga organizata të pavarura të fact-checking-ut.

“Receta e bllokuesve” dhe rrjeti i financimit ndĂ«rkombĂ«tar

NĂ« Serbi, mediat Informer dhe Alo e paraqitĂ«n protestĂ«n shqiptare si pjesĂ« tĂ« tĂ« njĂ«jtit model me protestat studentore serbe. NĂ« artikujt e tyre pĂ«rdorej shprehja “blokaderski recept” (“receta e bllokuesve”), duke pretenduar se protestat nĂ« TiranĂ« po organizoheshin nga e njĂ«jta infrastrukturĂ« qĂ«, sipas tyre, kishte organizuar protestat nĂ« Serbi.

Një tjetër narrativë e përsëritur ishte ajo e financimit nga jashtë. Financimi shumëvjeçar i organizatave shqiptare mjedisore, si PPNEA dhe EcoAlbania, nga programe të BE-së, Bankës Botërore, CEPF apo donatorë ndërkombëtarë, u paraqit si provë e një operacioni politik të koordinuar, pa sjellë prova se këto fonde ishin përdorur për organizimin e protestave.

Protesta në Shqipëri u përdor edhe për të rikthyer në vëmendje debatin mbi projektin e Jared Kushner në Beograd. Artikujt argumentonin se protestuesit shqiptarë po përsërisnin të njëjtin model që, sipas tyre, kishte çuar në dështimin e projektit Trump Tower në Serbi, duke e kthyer protestën shqiptare në një argument të politikës së brendshme serbe.

KĂ«tĂ« narrativĂ« e çoi mĂ« tej edhe kryeredaktori i Informer, Dragan J. Vučićević. Ai pretendoi se “nĂ« organizimin, pĂ«rgatitjen dhe zhvillimin e demonstratave tĂ« dhunshme nĂ« ShqipĂ«ri marrin pjesĂ« edhe disa nga Serbia”, duke shtuar se “shefat e tyre i lĂ«vizin sipas nevojĂ«s”. Edhe pĂ«r kĂ«tĂ« pretendim nuk u paraqitĂ«n prova.

Nga krahasimet rajonale te teoritë gjeopolitike

Në Maqedoninë e Veriut, protesta shqiptare qarkulloi kryesisht përmes postimeve në rrjetet sociale, ku u përdor si krahasim për debatet e brendshme qytetare dhe mjedisore.

NĂ« njĂ« postim pyetej pse shqiptarĂ«t po protestonin prej ditĂ«sh kundĂ«r dhĂ«nies sĂ« njĂ« ishulli familjes Trump, ndĂ«rsa maqedonasit nuk reagonin pĂ«r liqenin e TreskĂ«s pranĂ« Shkupit, qĂ« sipas autorit tĂ« postimit po i jepej biznesmenit Samir Mane. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n linjĂ«, njĂ« tjetĂ«r postim i bĂ«nte thirrje qytetarĂ«ve tĂ« MaqedonisĂ« sĂ« Veriut tĂ« protestonin “si nĂ« ShqipĂ«ri” kundĂ«r korrupsionit dhe krimit.

NĂ« postime tĂ« tjera, protesta shqiptare u pĂ«rdor si shembull mobilizimi qytetar. NjĂ« prej tyre shkruante se “ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« nĂ« flakĂ«â€ dhe pĂ«rgĂ«zonte shqiptarĂ«t qĂ« kishin dalĂ« nĂ« rrugĂ« kundĂ«r projektit tĂ« lidhur me Jared Kushner dhe Ivanka Trump. Postimi pretendonte se protestuesit “dogjĂ«n shtĂ«pinĂ« e kryeministrit”. NĂ« fakt, pamjet qĂ« shoqĂ«ronin kĂ«tĂ« pretendim nuk lidheshin me protestat e fundit pĂ«r ZvĂ«rnecin, por me shpĂ«rthimet me molotov gjatĂ« protestave tĂ« mĂ«parshme tĂ« PD pĂ«rpara KryeministrisĂ«.

Krahas kĂ«tyre krahasimeve, qarkulluan edhe narrativa spekulative. NjĂ« portal mediatik e paraqiste investimin e Jared Kushner si njĂ« dilemĂ« mes “bumit ekonomik” pĂ«r turizmin shqiptar dhe njĂ« “operacioni strategjik gjeopolitik” pĂ«r kontroll ushtarak dhe energjetik tĂ« Adriatikut. NĂ« tekst pretendohej se Sazani, pĂ«r shkak tĂ« pozicionit pranĂ« NgushticĂ«s sĂ« Otrantos, mund tĂ« shĂ«rbente si pikĂ« kontrolli pĂ«r trafikun detar, tregtar dhe energjetik drejt EvropĂ«s Qendrore.

NjĂ« postim e lidhte projektin me GazĂ«n, duke ironizuar se familja Trump, pasi nuk mund tĂ« ndĂ«rtonte njĂ« resort luksoz atje, kishte gjetur rrugĂ«n drejt Sazanit nĂ« ShqipĂ«ri. NdĂ«rsa nĂ« njĂ« analizĂ« me tone konspirative, projekti lidhej me Jared Kushner, familjen Trump, George Soros, “deep state”, Izraelin dhe “familje tĂ« fuqishme” pĂ«rtej Atlantikut, duke pretenduar se pas debatit pĂ«r Sazanin fshiheshin pazare tĂ« mĂ«dha ndĂ«rkombĂ«tare dhe interesa tĂ« fshehta.

Asnjë prej këtyre pretendimeve nuk shoqërohej me prova për një operacion gjeopolitik, kontroll ushtarak apo komplot ndërkombëtar pas protestave në Shqipëri.

“Duam Albin Kurtin”

NĂ« KosovĂ«, narrativa mori njĂ« tjetĂ«r drejtim. Edhe pse vĂ«mendja kryesore e mediave ishte e pĂ«rqendruar te procesi zgjedhor, nĂ« disa profile dhe portale online u shpĂ«rndanĂ« video nga protesta nĂ« TiranĂ« me mbishkrimin: “Duam Albin Kurtin” – brohorasin protestuesit nĂ« TiranĂ«, ose “ShqipĂ«ria po e thĂ«rret, duam Albin Kurtin”.

NĂ« fakt, protesta nuk po brohoriste emrin e kryeministrit nĂ« detyrĂ« tĂ« KosovĂ«s. Thirrja qĂ« dĂ«gjohet nĂ« video Ă«shtĂ« “Ju erdhi fundi”, e drejtuar ndaj klasĂ«s politike nĂ« ShqipĂ«ri. PĂ«r shkak tĂ« ngjashmĂ«risĂ« nĂ« tingĂ«llim, ajo u paraqit nĂ« kĂ«to postime si mbĂ«shtetje pĂ«r Albin Kurtin.

Ky pretendim nuk u raportua nga media profesionale në Shqipëri apo Kosovë, por qarkulloi kryesisht në faqe jozyrtare dhe rrjete sociale.

Video nga Spanja si “Flamingo Revolution” nĂ« ShqipĂ«ri

NĂ« Mal tĂ« Zi, dezinformimi kryesor qĂ« qarkulloi lidhej me njĂ« video qĂ« pretendohej se tregonte turmĂ«n e “Flamingo Revolution” nĂ« ShqipĂ«ri.

Postimet e shpĂ«rndara nĂ« rrjetet sociale e paraqisnin videon si pamje tĂ« mijĂ«ra qytetarĂ«ve shqiptarĂ« qĂ« kishin dalĂ« kundĂ«r projektit turistik tĂ« lidhur me Jared Kushner. NĂ« pĂ«rshkrime pĂ«rdorej edhe thirrja “Izrael, largohu! Toka jonĂ« nuk Ă«shtĂ« nĂ« shitje”, duke e lidhur protestĂ«n me narrativa kundĂ«r investimit tĂ« huaj dhe me pretendime pĂ«r shitjen e tokĂ«s shqiptare.

Në fakt, videoja nuk ishte nga Shqipëria. Raskrinkavanje.me verifikoi se pamjet tregonin festimet e tifozëve të klubit spanjoll Deportivo de La Coruña, pas rikthimit të ekipit në La Liga. 

Protesta shqiptare me pamje nga Spanja dhe Polonia

NĂ« Kroaci, njĂ« tjetĂ«r pĂ«rmbajtje e rreme qarkulloi me mbishkrimin “Albania, protest against Trump’s investment”. Videoja, e shpĂ«rndarĂ« nĂ« Facebook pĂ«rbĂ«hej nga dy pamje: njĂ« turmĂ« pranĂ« njĂ« plazhi dhe njĂ« grumbullim masiv nĂ« njĂ« shesh qyteti.

Sipas përshkrimit që e shoqëronte, pamjet tregonin protestat në Shqipëri kundër investimit të lidhur me Trump dhe Kushner. Por verifikimi i Faktograf.hr tregoi se asnjëra nga videot nuk ishte nga Shqipëria.

Pamja e parĂ« ishte regjistruar nĂ« Galicia, SpanjĂ«, gjatĂ« festimeve tĂ« tifozĂ«ve tĂ« Deportivo de La Coruña, ndĂ«rsa e dyta nĂ« Krakov tĂ« PolonisĂ«, gjatĂ« njĂ« grumbullimi tĂ« tifozĂ«ve tĂ« WisƂa KrakĂłw. 

Një protestë, disa narrativa 

Nga Serbia në Maqedoninë e Veriut, Kosovë, Mal të Zi dhe Kroaci, protestat kundër projektit në Zvërnec u shoqëruan me pretendime të ndryshme: nga akuzat për koordinim rajonal dhe financim të huaj, te teoritë gjeopolitike, nxitja për reagim qytetar, keqinterpretimi i thirrjeve në turmë dhe përdorimi i videove që nuk ishin filmuar në Shqipëri.

Lajmi që doli nga Shqipëria u përshtat në rajon sipas çështjeve dhe debateve të brendshme të secilit vend.

The post Narrativat qĂ« shoqĂ«ruan “Revolucionin Flamingo” nĂ« rajon appeared first on Faktoje.al.

↗

Samiti IV i Diasporës kushtoi rreth 420 mijë euro, por faturat mbahen sekret

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Esmeralda Topi

Tapeti i kuq i shtruar në hyrje të Pallatit të Kongreseve, fjalimet patriotike dhe qindra të ftuar nga diaspora krijuan këtë vit atmosferën e një aktiviteti që qeveria e konsideron strategjik për lidhjen e Shqipërisë me emigrantët.

NĂ«n moton “PĂ«rmes RrĂ«njĂ«ve LartĂ«sohemi”, Tirana mirĂ«priti Samitin IV tĂ« DiasporĂ«s mĂ« 13–15 prill. PĂ«r tre ditĂ« me radhĂ«, nĂ« kryeqytet u zhvilluan 19 panele tematike me pjesĂ«marrjen e ministrave, drejtuesve tĂ« institucioneve, pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« organizatave tĂ« diasporĂ«s, akademikĂ«ve, sipĂ«rmarrĂ«sve dhe personaliteteve shqiptare nga vende tĂ« ndryshme tĂ« botĂ«s.

“NjĂ« kuvend pĂ«r tĂ« kthyer lidhjet nĂ« veprim dhe potencialin nĂ« rezultate konkrete pĂ«r #ShqipĂ«rinĂ«2030”, u shpreh ministri pĂ«r EvropĂ«n dhe PunĂ«t e Jashtme, Ferit Hoxha, duke e vendosur samitin nĂ« kuadrin e njĂ« platforme strategjike bashkĂ«punimi me diasporĂ«n.

Qeveria e promovoi aktivitetin si njĂ« ngjarje tĂ« rĂ«ndĂ«sishme kombĂ«tare, me fokus fuqizimin e bashkĂ«punimit ekonomik dhe nxitjen e investimeve nga diaspora. NĂ« fjalimin e tij, kryeministri Edi Rama u bĂ«ri thirrje emigrantĂ«ve tĂ« kthehen dhe tĂ« investojnĂ« nĂ« vendlindje, duke iu referuar edhe mekanizmit ligjor “Paketa e Maleve”:

“UnĂ« iu them shqiptarĂ«ve qĂ« e kanĂ« njĂ« copĂ« tokĂ« diku nĂ« njĂ« mal, diku nĂ« njĂ« kodĂ«r, qĂ« e kanĂ« njĂ« shtĂ«pi tĂ« braktisur tĂ« gjyshit a tĂ« stĂ«rgjyshit, qĂ« ta marrin nĂ« dorĂ« PaketĂ«n e Maleve dhe ta kthejnĂ« atĂ« tokĂ«, ta kthejnĂ« atĂ« shtĂ«pi, nĂ« njĂ« burim mirĂ«qenieje”

Sipas të dhënave zyrtare, në aktivitet u regjistruan 1,121 pjesëmarrës online dhe 68 të tjerë fizikisht, ndërsa në panele morën pjesë 139 panelistë nga Shqipëria dhe diaspora. Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme e cilëson këtë edicion si samitin me pjesëmarrjen më të lartë krahasuar me tre edicionet e mëparshme.

Megjithatë, siç ndodh shpesh me aktivitetet e mëdha të financuara nga fondet publike në Shqipëri, pas përfundimit të samitit nuk u bë publik asnjë informacion i detajuar mbi kostot e organizimit.

Për të mësuar se sa u shpenzua dhe si u përdorën fondet publike, Faktoje iu drejtua Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme me një kërkesë zyrtare për informacion.

Kërkesa e parë u dërgua një ditë pas përmbylljes së aktivitetit (më 14 prill 2026) dhe synonte të siguronte të dhëna mbi kostot e organizimit, dokumentacionin financiar mbështetës, shpenzimet për panelistët dhe raportin përfundimtar. 

Në përgjigjen e saj më 27 prill, ministria deklaroi se:

“Kostoja totale e organizimit tĂ« Samitit tĂ« DiasporĂ«s nuk Ă«shtĂ« finalizuar ende, pasi priten informacionet e detajuara pĂ«rfundimtare, qĂ« do tĂ« pĂ«rllogariten pas mbledhjes sĂ« gjithĂ« faturave tĂ« eventit”

Kërkesa u ridërgua më 4 maj. Por përgjigjja e plotë nuk u dha brenda afateve ligjore, duke detyruar një ankimim pranë Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale. Vetëm më 9 qershor, pas këtij procesi, Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme ktheu përgjigje.

Sa kushtoi Samiti IV?

Sipas të dhënave zyrtare, Agjencia Kombëtare e Diasporës ka paguar 39,731,924 lekë për shërbime logjistike, qira ambienti dhe catering, të realizuara nga Drejtoria e Shërbimeve Qeveritare.

Ndërkohë, Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme ka deklaruar shpenzime shtesë në vlerën 2,220,594 lekë. Në total, kostoja e deklaruar e Samitit IV të Diasporës arrin në 41,952,518 lekë, ose rreth 420 mijë euro.

Sipas të dhënave zyrtare, në samit u regjistruan 1,121 pjesëmarrës online dhe 68 fizikisht, ose 1,189 persona në total. Bazuar në këtë shifër, kostoja mesatare rezulton rreth 35,284 lekë, ose afërsisht 353 euro për pjesëmarrës.

Megjithatë, kjo mbetet një llogaritje orientuese pasi institucioni pranon se numri real i pjesëmarrësve ka qenë më i lartë, për shkak të pranisë së panelistëve, mediave dhe pjesëmarrësve që nuk figurojnë në listat zyrtare.

Po ashtu, mbetet e paqartë kostoja për 139 panelistët e ftuar nga Shqipëria dhe diaspora. Në përgjigje të pyetjes mbi shpenzimet e udhëtimit dhe akomodimit, institucionet nuk dhanë shifra konkrete, duke sqaruar se këto shpenzime janë mbuluar nga institucionet organizatore sipas përgjegjësive të secilit panel.

Raport pa financa

Një tjetër element që ngre pikëpyetje është raporti përfundimtar i samitit. Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme thotë se raporti është finalizuar dhe pritet të publikohet, por saktëson se ai trajton vetëm aspektet organizative të aktivitetit.

“ËshtĂ« finalizuar Raporti PĂ«rfundimtar i Samitit tĂ« IV tĂ« DiasporĂ«s, duke reflektuar aspektet kryesore tĂ« organizimit dhe realizimit tĂ« aktivitetit (jo aspektet financiare). Publikimi i tij nĂ« faqen e MEPJ pritet tĂ« bĂ«het nĂ« ditĂ«t nĂ« vijim”

Katër samite, pak transparencë

Samiti i parë i Diasporës u mbajt në vitin 2016, i dyti në 2019, i treti në 2023 dhe i katërti në prill 2026. Në dhjetë vjet, qeveria i ka paraqitur këto aktivitete si mekanizma për forcimin e lidhjeve me rreth 2.25 milionë shqiptarët që jetojnë jashtë vendit.

Megjithatë, edhe pas katër samitesh, mungon një bilanc i qartë mbi rezultatet konkrete të tyre, investimet e gjeneruara apo ndikimin real në marrëdhënien me diasporën.

Po aq e kufizuar mbetet edhe transparenca financiare. Në rastin e Samitit IV, institucionet publikuan vetëm shifrën totale të kostos, pa vënë në dispozicion dokumentet mbështetëse që do të mundësonin verifikimin e saj. Për rrjedhojë, publiku di se samiti kushtoi rreth 420 mijë euro, por jo saktësisht se si u shpenzuan këto para.

The post Samiti IV i Diasporës kushtoi rreth 420 mijë euro, por faturat mbahen sekret appeared first on Faktoje.al.

↗

A do tĂ« prodhojĂ« “revolucioni i flamingove” njĂ« forcĂ« tĂ« re politike apo njĂ« lĂ«vizje qytetare?

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Esmeralda Topi 

Një muaj pas fillimit të protestave, debati nuk lidhet më vetëm me arsyet e tyre, por me atë që mund të sjellin në të ardhmen: një lidership të ri, një parti politike apo thjesht një presion të përkohshëm mbi sistemin. Sipas analistëve, kjo është një fazë e rëndësishme, ku energjia e protestës po përballet me kufijtë e organizimit politik. 

“Nuk mund tĂ« jetĂ« mĂ« ShqipĂ«ria qĂ« ka qenĂ«â€

Për gazetarin dhe analistin Blendi Fevziu, protestat kanë potencialin të shënojnë një pikë kthese në zhvillimet politike të vendit, edhe nëse ende nuk dihet forma që do të marrin në të ardhmen.

“Nuk di tĂ« them nĂ«se kjo protestĂ« do prodhojĂ« njĂ« formacion politik
 Por unĂ« kam shpresuar shumĂ« qĂ« kjo protestĂ« mund tĂ« sjellĂ« njĂ« lidership tĂ« mirĂ«â€, shprehet ai pĂ«r Faktoje, duke e lidhur momentin aktual me precedentĂ« historikĂ« tĂ« ndryshimeve politike nĂ« ShqipĂ«ri.

“Zakonisht lidership i ri vjen nĂ« momente pĂ«rplasjesh
 siç janĂ« protestat. KĂ«shtu ka ardhur lidershipi shqiptar nĂ« 1990
 shpresoj shumĂ« qĂ« tĂ« mund tĂ« nxjerrĂ« njĂ« lidership tĂ« ri” – Blendi Fevziu

Fevziu e sheh protestën si një terren ku mund të lindë një elitë e re politike, edhe pse pa garanci të qarta për drejtimin që do të marrë.

“Zakonisht lidership i ri vjen nĂ« momente pĂ«rplasjesh
 siç janĂ« protestat. KĂ«shtu ka ardhur lidershipi shqiptar nĂ« 1990
 shpresoj shumĂ« qĂ« tĂ« mund tĂ« nxjerrĂ« njĂ« lidership tĂ« ri”, thotĂ« ai.

Megjithatë, në analizën e tij ka edhe një element të fortë pasigurie: protestat mund të mos prodhojnë një forcë të vetme politike, por disa të tilla, për shkak të diversitetit të ideve brenda tyre.

“Nuk di tĂ« them nĂ«se kĂ«to protesta do e nxjerrin, por njĂ« gjĂ« Ă«shtĂ« e sigurtĂ«: qĂ« pas kĂ«saj proteste ShqipĂ«ria nuk mund tĂ« jetĂ« ajo qĂ« ka qenĂ«â€ , thekson Fevziu.

“ËshtĂ« herĂ«t pĂ«r parti politike”

NdĂ«rsa, politologu Afrim Krasniqi e sheh protestĂ«n si njĂ« proces ende nĂ« fazĂ« tĂ« hershme, ku transformimi nĂ« forcĂ« politike Ă«shtĂ« i mundshĂ«m, por jo i afĂ«rt. Ai thekson se Ă«shtĂ« e gabuar tĂ« pritet njĂ« ndryshim i shpejtĂ« institucional, duke e krahasuar protestĂ«n me lĂ«vizje tĂ« tjera historike qĂ« kanĂ« kĂ«rkuar kohĂ« pĂ«r t’u konsoliduar.

“ËshtĂ« normale qĂ« kur njĂ« protestĂ« ngrihet kundĂ«r sistemit, sistemi nuk mund tĂ« ndryshojĂ« pĂ«r 30 orĂ« dhe as pĂ«r 30 ditĂ«. KĂ«rkon shumĂ« kohĂ« dhe durim”, argumenton Krasniqi pĂ«r Faktoje.

Sipas tij, sfida kryesore e lëvizjeve të tilla është kalimi nga protesta në organizim politik të qëndrueshëm. Por në rastin shqiptar, ai e konsideron këtë hap si të parakohshëm.

“E shoh tĂ« hershme, shumĂ« tĂ« hershme nevojĂ«n qĂ« kjo lĂ«vizje tĂ« kthehet nĂ« njĂ« lloj rryme politike” – Afrim Krasniqi

“E shoh tĂ« hershme, shumĂ« tĂ« hershme nevojĂ«n qĂ« kjo lĂ«vizje tĂ« kthehet nĂ« njĂ« lloj rryme politike”, thotĂ« ai, duke nĂ«nvizuar se kĂ«rkesat e artikuluara janĂ« ende nĂ« fazĂ«n e ndikimit publik dhe jo tĂ« institucionalizimit.

NjĂ« element tjetĂ«r qĂ« ai thekson Ă«shtĂ« rreziku i fragmentimit dhe i ndikimit tĂ« aktorĂ«ve politikĂ« ekzistues mbi individĂ«t e pĂ«rfshirĂ« nĂ« protestĂ«, ç’ka mund tĂ« dĂ«mtojĂ« besimin publik.

“Duke qenĂ« njĂ« vend i vogĂ«l, çdo individ mund tĂ« integrohet lehtĂ«sisht nga palĂ«t
 bĂ«het shumĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r individĂ«t qĂ« pĂ«rkrahin protestĂ«n tĂ« dalin nĂ« mĂ«nyrĂ« publike”

Në këtë kuadër, Krasniqi e sheh sfidën kryesore jo vetëm te protesta vetë, por te qëndrueshmëria e saj përballë presioneve politike dhe përpjekjeve për ta fragmentuar.

“NĂ« kushtet aktuale, basti kryesor Ă«shtĂ« pĂ«rpjekja pĂ«r ta lodhur dhe pĂ«r ta pĂ«rçarĂ« protestĂ«n
 ndĂ«rsa qytetarĂ«t pĂ«rpiqen tĂ« mbajnĂ« gjallĂ« shpresĂ«n qĂ« gjĂ«rat nĂ« ShqipĂ«ri mund tĂ« ndryshojnĂ«â€

Lëvizje shoqërore, jo domosdoshmërisht parti

NjĂ« qasje mĂ« pragmatike vjen nga aktivisti i shoqĂ«risĂ« civile Migen Qiraxhi, i cili e refuzon idenĂ« qĂ« suksesi i njĂ« proteste tĂ« matet domosdoshmĂ«risht me krijimin e njĂ« partie politike. Sipas tij, ajo qĂ« po ndodh nuk duhet parĂ« me logjikĂ«n e viteve ’90, kur pluralizmi politik ishte qĂ«llimi kryesor. Sot, argumenton ai, realiteti Ă«shtĂ« tjetĂ«r.

“Refuzoj tĂ« mendoj si nĂ« ’90-tĂ«n ku shprehja mĂ« e lartĂ« e suksesit tĂ« njĂ« proteste ishte krijimi i njĂ« partie”, thotĂ« Qiraxhi pĂ«r Faktoje.

“NĂ«se kjo lĂ«vizje bĂ«n vetĂ«m njĂ« parti Ă«shtĂ« si ‘mali qĂ« mbarset dhe pjell njĂ« mi” – Migen Qiraxhi

Ai shkon më tej duke paralajmëruar se krijimi i një partie të vetme nuk do të përfaqësonte domosdoshmërisht forcën reale të lëvizjes.

“NĂ«se kjo lĂ«vizje bĂ«n vetĂ«m njĂ« parti Ă«shtĂ« si ‘mali qĂ« mbarset dhe pjell njĂ« mi”

Në vend të kësaj, ai propozon një model më të shpërndarë të organizimit qytetar, ku presioni për ndryshim ushtrohet nga disa struktura dhe forma përfaqësimi, jo vetëm nga një subjekt i vetëm politik.

“Duhet tĂ« lindin lĂ«vizje apo organizata tĂ« ndryshme
 ShqipĂ«ria e re me njĂ« lule nuk vjen”

Pavarësisht dallimeve në qasje, të tre zërat bashkohen në vlerësimin se protesta nuk është më vetëm një episod emocional i pakënaqësisë, por një moment me fuqi ndikuese në sistemin politik shqiptar.

The post A do tĂ« prodhojĂ« “revolucioni i flamingove” njĂ« forcĂ« tĂ« re politike apo njĂ« lĂ«vizje qytetare? appeared first on Faktoje.al.

❌