Nga Marilín Gonzalo dhe Miguel Ros, 14 Korrik 2026

– Më 9 korrik 2025, një incident në Torre Pacheco (Murcia, Spanjë) shkaktoi një valë postimesh në X, TikTok dhe Telegram. 

Disa nga këto postime bënin thirrje për “shënjestrim ndaj marokenëve”. 

Duke marrë shkas nga ky rast, pyetja që mbetet për diskutim është se, çfarë e bën keqinformimin të shndërrohet në një stuhi sociale? 

Për herë të parë, një ekip ndërdisiplinor gazetarësh dhe shkencëtarësh ka shkuar përtej analizimit të thjeshtë të asaj se “çfarë” po thuhet, për të zbërthyer, se “si” mendja jonë e përpunon informacionin kur e marrim.

Një bashkëpunim i parë i kësaj natyre ka bashkuar përvojën në terren të verifikuesve të fakteve të Newtral me punën rigoroze akademike të studiuesve të Qendrës për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.

Projekti kërkimor, i titulluar “Psikologjia e Dezinformimit“, u përzgjodh nga Qendra Europiane e Gazetarisë dhe Universiteti NOVA i Lisbonës përmes programit të financimit të Journalism Science Alliance. 

Në fund, u arrit të zbulohej një “paketë retorike” e mekanizmave psikologjikë që përsëritet rregullisht, pavarësisht platformës. Ky bashkëpunim bëri të mundur edhe zhvillimin e një modeli të fuqishëm të inteligjencës artificiale, të testuar dhe të vlefshëm që riprodhon kriteret e ekspertëve. 

Pra, mund të gjendet një ekuilibër mes kohës që kërkon reflektimi apo analiza shkencore dhe shpejtësisë së gazetarisë, për të dhënë  rezultate të sigurta dhe të qëndrueshme

• Kjo analizë ekzaminoi tre platforma të mediave sociale, përmbajtja e të cilave dha rezultate të ngjashme: X (75.4%), Telegram (83.6%) dhe TikTok (71.4%).
• Periudha kohore e analizuar ishte 8–24 korrik 2025.
• U identifikuan dhe u analizuan tetë kategori mekanizmash psikologjikë të lidhura me dezinformimin, duke përfshirë përzgjedhjen selektive të fakteve, efektin brenda grupi/jashtë grupi, dehumanizimin dhe përdorimin e emocioneve.

Përqindja e mesazheve që përmbajnë mekanizma psikologjikë të lidhur me dezinformimin:

Postime rreth trazirave në Torre Pacheco, Korrik 2025

Grafik: Newtral.es, Burimi: Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës, Krijuar me Datawrapper

Si na manipulojnë mesazhet që shohim në media sociale?

Megjithëse nuk mund të analizojmë saktësinë e çdo mesazhi, mund të arrijmë në përfundimin se shumica e postimeve në media sociale që përmbajnë përmbajtje rreth trazirave që ndodhën në Torre-Pacheco, në korrik 2025, përfshinin një ose më shumë nga mekanizmat psikologjikë që, sipas kërkimeve të mëparshme, shoqërohen zakonisht me dezinformimin dhe përhapjen e paragjykimeve. 

Në platformën X, shifra është 74.4%; në TikTok, 71.4%; dhe në Telegram, 83.6%.

Me fjalë të tjera, çdo thirrje për veprim shoqërohet gjithmonë me dehumanizim ose me një përshkrim negativ të kundërshtarit. Kjo ndodh në të tre platformat, me një shpeshtësi që varion nga 99% deri në 100%. 

“Dikush le të shkojë tani në Torre Pacheco. Më duhet një dozë vrasje Maurësh” Shembull i një mesazhi përçmues në X/Twitter me thirrje për veprim.

Ja se si shpërndahen mekanizmat në secilën rrjet social, së bashku me përkufizimet e tyre. Mund ta shihni kuptimin e secilit mekanizëm duke parë si me poshtë.

Frekuenca e secilit mekanizëm psikologjik të lidhur me dezinformimin:

Të dhëna nga X/Twitter, Telegram dhe TikTok.

Burimi: Analizë e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granades. Krijuar me Flourish:  Krijo një grafik

Përdorues që përhapin keqinformimin 

Përhapja e përmbajtjes duke përdorur mekanizma të lidhur me keqinformimin vjen nga një grup i vogël përdoruesish. Analiza e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës zbulon se 12.4% e përdoruesve të Twitter-it gjenerojnë gjysmën e mesazheve që përdorin këto mekanizma.

• E njëjta gjë vlen edhe për Telegram-in, ku vetëm 14 kanale gjenerojnë gjysmën e videove që përdorin mekanizmat si më siper.
• Në TikTok, kjo nuk vlen. Përhapja e mesazheve të lidhura me këto mekanizma është më e shpërndarë: 41% e llogarive gjenerojnë 50% të përmbajtjes.

Sinjalizimi social

Pas analizimit të gjithë këtyre të dhënave, ekspertët që morën pjesë në studim arritën në përfundimin se synimi komunikues i dërguesve nuk është aq shumë përhapja e një narrative (qoftë e rreme apo mashtruese), sesa shprehja e një opinioni ose e një grupi vlerash të caktuara 

Është gjithashtu e rëndësishme të theksohet se studimi bazohet në interpretimet e një paneli ekspertësh, të cilet në fund të fundit mbështeten në përshtypje që mund të jenë subjektive, edhe pse ka një bazë rigoroze metodologjike, estetike dhe shkencore.

Çfarë u analizua

Analiza u krye mbi 288,347 mesazhe dhe 175 video të lidhura me Torre-Pacheco, brenda periudhës kohore të përshkruar sa më sipër.

Shumica e mesazheve u nxorën nga platforma X: 167,840 mesazhe. Pjesa tjetër është nga Telegram (120,507 mesazhe), ndërsa 175 videot janë nga TikTok.

Këto analiza zbuluan tetë mekanizma psikologjikë të lidhur me dezinformimin, të identifikuar përmes një modeli klasifikimi të zhvilluar nga Newtral, bazuar në mostra të kataloguara nga ekspertët e Universitetit të Granadës. 

Karakteristikat janë të sqaruara si më poshtë:

Burimet e informacionit (e lidhur me karakteristikat e burimit: për shembull, një person që admirojmë ose një figurë autoriteti qe ka ndikim të madh). Kjo kategori përfshin gjithashtu pohime mbi besueshmërinë e burimeve (“shtypi është i njëanshëm”).

Efektet brenda-grupi/jashtë-grupi: mesazhet që i drejtohen  ndjenjës së përkatësisë dhe identitetit të grupit, shpesh krijojnë një vijë ndarëse mes “neve” dhe “atyre”.

Prova sociale ose konsensusi i rremë: Njerëzit priren të bëjnë atë që bën shumica në një situatë të caktuar; konsensusi i rremë nënkupton rastet kur supozojmë se shumica ndan bindjet tona (“është logjikë e zakonshme”).

Paraqitje e pjesshme ose e shtrembëruar e informacionit: 

Një pjesë jo e plotë e informacionit paraqitet sikur të ishte e tëra, ose shtrembërohet për t’iu përshtatur një narrative. Kjo përfshin “zgjedhjen e rastësishme të fakteve” (cherry-picking), paragjykime në përzgjedhje, përdorimin e dëshmive anekdotike, mohimin e normave bazë, kurthe grafike, paragjykimin e konfirmimit dhe dilema të rreme

Përfundime shkakësore të pajustifikuara: Këto raste përfshijnë teori konspirative, marrëdhënie shkak-pasojë të thjeshtuar, dhe ngatërrimin mes korrelacionit dhe marrëdhënies shkak- pasojë. Korniza konspirative i atribuohet një ngjarje, një plani të fshehtë të realizuar nga një fuqi e padukshme. Marredhenia shkak- pasojë e thjeshtuar i redukton narrativat në një shkak të vetëm, shpesh duke gjetur një “fajtor” për t’u akuzuar. 

Dehumanizimi: Është një proces mendor që çon në perceptimin e njerëzve dhe grupeve të tjera si inferiorë dhe më pak njerëzorë. Ndonjëherë përfshin mohimin e aspekteve thelbësore të njerëzimit (racionalitet, qytetari, vetëkontroll). Herë të tjera, merr formën e metaforave që përdorin kafshët si figurë krahasimi, duke e portretizuar grupin e targetuar me terma të tillë si “bisha”, “buburreca” dhe “derra”. Në kërkimin tonë, duke pasur parasysh prevalencën e ulët të shembujve të qartë të dehumanizimit në mesazhet e analizuara, modeli pati prirje të përfshinte në këtë kategori të gjitha mesazhet që përmbanin gjuhë përçmuese dhe fyerje, qofshin ato rreptësisht dehumanizuese apo jo, dhe pavarësisht nëse ishin drejtuar ndaj grupeve të emigrantëve apo përdoruesve të tjerë të mediave sociale.

Përdorimi i emocioneve: Gjuhë e ngarkuar emocionalisht që synon të nxisë marrësin (apo personin e targetuar) dhe ta vendosë ate në një gjendje më pak të prirur për reflektim, por më të gatshëm për veprim impulsiv. Fokusi është tek emocionet negative dhe nxitëse, zemërimi/urrejtja, frika dhe, në një masë më të vogël, neveria. 

Thirrje për veprim: Janë apele për të ndërmarrë një veprim. Fillimisht, fokusi ishte te thirrjet për sjellje ose qëllime agresive apo të dhunshme ndaj emigrantëve, por shumica e mesazheve të klasifikuara në këtë kategori përfshijnë gjithashtu veprime, që nuk janë domosdoshmërisht agresive (për shembull, “duhet t’i dëbojmë”, “ata duhet të largohen”).

Postime në X/Twitter të lidhura me Torre-Pacheco, të renditura automatikisht sipas numrit të mekanizmave të lidhur.

Të dhëna për postime me të paktën një retweet dhe një “like”. Madhësia e rrethit përfaqëson shumën e të gjitha metrikave të angazhimit.

Burimi: Analizë e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadë. Krijuar me Flourish: Krijo një Diagram me shpërndarje

Ky artikull paraqet gjetjet e një studimi të kryer nga Newtral dhe kërkues nga Qendra për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.

Studimi identifikon tregues të mekanizmave psikologjikë në postimet e mediave sociale të lidhura me dezinformimin gjatë trazirave në Torre-Pacheco, Murcia, në korrik 2025. Në këtë kontekst, periudha kohore e analizuar është 9-24 korrik.

Shifrat e paraqitura janë rezultat i modelit të klasifikimit të zhvilluar nga Newtral në këtë studim, i cili u trajnua duke përdorur mostra të ndryshme të shënuara manualisht nga ekspertët e CIMCYC.

Pak detaje teknike për kërkuesit e dezinformimit dhe verifikuesit e fakteve. Modeli i klasifikimit i përdorur bazohet në arkitekturën spanjolle RoBERTa me 125 milionë parametra. Ky model u trajnua duke përdorur 900 mesazhe reale që u shënuan manualisht nga ekspertët e CIMCYC në Universitetin e Granadës.

Detyra e identifikimit të mekanizmave u formulua si një problem klasifikimi binar me shumë etiketa për tetë mekanizmat psikologjikë të lidhur me dezinformimin. Kur modeli merr një mesazh, e analizon atë dhe bazuar në përmbajtjen e tij, gjeneron një probabilitet për secilin mekanizëm.

Me këtë probabilitet, duhet të përcaktohet një prag për të vendosur nëse një mesazh përmban një mekanizëm apo jo. Këto pragje u caktuan pas kryerjes së një vlefshmërie të kryqëzuar pesë-palëshe (k = 5) me një ndarje të dhënash 80% trajnim dhe 20% vlefshmëri. Në këtë mënyrë, kemi kalibruar pragjet e probabilitetit duke maksimizuar rezultatin F1 – një metrikë që vlerëson performancën e një modeli klasifikimi – mbi të dhënat e etiketuara nga ekspertët. Kjo siguron që sjellja e modelit të përputhet sa më shumë të jetë e mundur me kriteret e ekspertëve.

Një shënim: Newtral kreu analizën e të dhënave, ndërsa modeli i klasifikimit u zhvillua në mënyrë të pavarur nga interpretimi i rezultateve (Universiteti i Granadës).

Përfundimet e paraqitura bazohen në rezultatet e versionit të gjashtë të modelit të klasifikimit. Me çdo version, rezultatet janë përmirësuar dhe gabimet e mospërputhjet janë zgjidhur.

Ky studim pati disa kufizime.Shumë mesazhe janë fragmente bisedash të shkurtra në të cilat konteksti vizual (imazhe ose video) humbet, ose janë shumë të shkurtra, me pak informacion dhe hapësirë të kufizuar për të shprehur një ide. Mesazhet e shprehura në mënyrë ironike ose sarkastike shpesh u interpretuan nga modeli statistikor sikur të ishin për t’u marrë fjalë për fjalë.

Për më tepër, mungesa e disa treguesve gjatë fazës së mostrimit i bën disa tregues më pak të besueshëm. Në disa raste, kjo ndikon në konkluzionet, pasi klasifikimi ka qenë më i përgjithshëm sesa dëshirohej (p.sh., mesazhet në kategorinë “dehumanizim” përfshijnë kryesisht fyerje ose komente përçmuese – jo domosdoshmërisht dehumanizuese – dhe nuk janë gjithmonë të drejtuara ndaj emigrantëve, por ndodhin edhe mes përdoruesve të platformës). Së fundi, mekanizmi i lidhur me shtrembërimin ose paraqitjen e njëanshme të informacionit bazohet në nivelin e ulët të pajtueshmërisë ndërmjet ekspertëve të ndryshëm, për rrjedhojë, ai përbën një tregues të paqartë që është më i vështirë për t’u mësuar nga modeli.

Marrë nga Newtral.es. Përshtati në shqip: Elkan Velo 

The post Si përhapet urrejtja në rrjetet sociale  appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Presidenti shqiptar Bajram Begaj ka dekoruar artisten Çiljeta Xhilaga me titullin Mjeshtre e Madhe e Punës

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————

Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon pretendimi se presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, ka dekoruar artisten Çiljeta Xhilaga me titullin Mjeshtre e Madhe e Punës.

Pretendimi shoqërohet edhe me një imazh të etiketuar si i gjeneruar me programe të inteligjencës artificiale (AI). 

Megjithatë, si imazhi, edhe pretendimi është i rremë.

Nga një kërkim në faqen zyrtare të Presidencës, nuk figuron se këngëtarja ka marrë ndonjë dekoratë nga ky institucion.

Lajmi i dekorimit të saj u përgënjeshtrua edhe nga vetë këngëtarja në rrjetet e saj sociale, në një replikë të ashpër ndaj kantautorit Gjergj Leka. Ky i fundit kishte reaguar publikisht më herët duke e marrë për të vërtetë lajmin e dekorimit.

Titulli “Mjeshtre e Madhe e Punës” teknikisht nuk ekziston në Republikën e Shqipërisë. Titulli “Mjeshtër i madh” është një dekoratë që u jepet punonjësve të fushave të ndryshme të shkencës, artit, sportit, drejtimit, prodhimit dhe biznesit për punë të shquara.

Më herët këtë muaj, Faktoje përgënjeshtroi një pretendim të ngjashëm mbi dekorimin e reperit amerikan Kanye West me titullin Nderi i Kombit.

The post Çiljeta Xhilaga nuk u dekorua nga presidenti si “Mjeshtre e madhe” appeared first on Faktoje.al.

Nga Erion Abule

Nga auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit në mbi 7 drejtori vendore të Agjencisë Shtetërore të Kadastrës del një panoramë që shkon përtej shkeljeve individuale. 

Auditimi në terren është zhvilluar nga 21 prill 2025 deri më 30 maj 2025, mbi bazën e Programit të Auditimit, datë 15.04.2025. Raporti përfundimtar është miratuar dhe publikuar në janar 2026

Raporti nuk evidenton vetëm raste të administrimit të dobët të pronës publike, por një problem shumë më të thellë: mungesën pothuajse të plotë të zbatimit të rekomandimeve, mosmarrjen e masave disiplinore dhe një sistem kontrolli që, sipas vetë auditimit, nuk arrin të korrigjojë shkeljet e konstatuara.

Raporti përfundimtar i KLSH-së, i publikuar në janar 2026 pas auditimit të kryer në shtatë drejtori vendore të ASHK-së, (Tirana Jug, Tirana Veri, Tirana Rurale I, Tirana Rurale II, Kamëz-Vorë, Durrës dhe Shkodër), tregon se mekanizmi i llogaridhënies në institucionin që administron pronën shtetërore dhe private pothuajse nuk funksionon.

Shifra më domethënëse e raportit është ajo që lidhet me masat disiplinore. 

Moszbatimi i rekomandimeve: 99% e masave të injoruara

Nga 142 masa të rekomanduara nga KLSH dhe të pranuara nga vetë ASHK-ja, është zbatuar vetëm një. 

Plot 141 masa, ose 99.3 për qind e tyre, kanë mbetur pa u ekzekutuar. 

Po aq problematik është edhe zbatimi i rekomandimeve në tërësi. 

Nga 300 rekomandime të rikërkuara nga audituesit, 193 rezultojnë ende të pazbatuara.

Auditimi thekson se asnjë nga shtatë drejtoritë nuk ka respektuar detyrimin ligjor për t’iu përgjigjur KLSH-së brenda afatit 20-ditor dhe asnjë nuk ka raportuar mbi ecurinë e zbatimit të rekomandimeve brenda afatit gjashtëmujor, siç kërkon ligji. 

Kështu, përtej moszbatimit të rekomandimeve, nuk është respektuar as mekanizmi ligjor që duhet të garantonte ndjekjen e tyre.

Një nga rastet më domethënëse, është ai i Drejtorisë Vendore Tirana Jug. KLSH kishte kërkuar masa disiplinore për 18 punonjës, përfshirë edhe zgjidhjen e kontratës së punës për disa prej tyre. 

Verifikimi i audituesve konstaton se Drejtoria e Përgjithshme e ASHK-së, nuk kishte marrë asnjë masë për zbatimin e këtyre rekomandimeve. 

Kjo e zhvendos përgjegjësinë nga niveli lokal edhe tek administrata qendrore, e cila, sipas auditimit, nuk ka vepruar për të ndëshkuar shkeljet e evidentuara.

ASHK kundërshton gjetjet 

Përballë gjetjeve të KLSH-së, drejtoresha e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, Lorena Goxhobelli, paraqiti në Kuvend 15.07.2026 (rreth 6 muaj pas publikimit të raportit zyrtar) një panoramë më pozitive të zbatimit të rekomandimeve në shtatë drejtoritë vendore të audituara. Sipas saj, nga 123 rekomandime të verifikuara, 90 janë zbatuar, ose rreth 73.2%, ndërsa 33 rekomandime nuk janë zbatuar për shkak të pamundësisë objektive të ekzekutimit, pasi, sipas ASHK-së, nuk kanë ekzistuar kushtet për marrjen e masave.

Duke i ndarë sipas drejtorive, Goxhobelli deklaroi se në Durrës janë zbatuar 7 nga 8 masa të rikërkuara, ose 87.5%; në Shkodër nga dy rekomandime, një është zbatuar dhe një është në proces; në Tirana Jug nga 19 rekomandime, 9 janë zbatuar plotësisht, ndërsa 10 nuk janë plotësuar.

Për Tiranën Veri, ajo deklaroi se nga 23 rekomandime, 16 janë në proces zbatimi dhe 7 nuk janë zbatuar.

Në Tiranën Rurale I, nga 15 rekomandime, 13 janë zbatuar pjesërisht dhe 2 nuk janë zbatuar.

Për Tiranën Rurale II, Goxhobelli tha se rreth 73% e rekomandimeve janë zbatuar, ndërsa 10 kanë mbetur pa u zbatuar. Në Kamëz–Vorë, sipas saj, rreth 79% e rekomandimeve janë zbatuar plotësisht ose pjesërisht, ndërsa 4 nuk janë zbatuar.

Megjithatë, këto shifra nuk përputhen drejtpërdrejt me mënyrën se si KLSH ka paraqitur rezultatet e auditimit.

Mospërputhjet 

Raporti i KLSH-së nuk bazohet në 123 rekomandime, por në 300 rekomandime të rikërkuara, nga të cilat 193 rezultojnë të pazbatuara.

Diferenca lidhet me mënyrën e kategorizimit: ASHK ka konsideruar si të adresuara edhe disa raste, ku rekomandimi nuk është realizuar plotësisht, por ku institucioni argumenton se ka ndërmarrë hapa ose se zbatimi ka qenë objektivisht i pamundur. Një debat i veçantë lidhet me rekomandimet për masa disiplinore.

Goxhobelli deklaroi se nga rekomandimet për marrjen e masave ndaj punonjësve, në 38 raste zbatimi ishte objektivisht i pamundur, pasi punonjësit nuk ishin më pjesë e administratës së ASHK-së.

Ajo tha gjithashtu se në 22 raste janë zhvilluar procedurat disiplinore, por pas shqyrtimit të prapësimeve nuk janë konstatuar kushtet ligjore për vendosjen e masës, ndërsa në 2 raste janë vendosur masa disiplinore, të cilat sipas saj duhet të konsiderohen si rekomandime të përmbushura.

Nga ana tjetër, KLSH i ka vlerësuar rekomandimet mbi bazën e rezultatit final të kërkuar.

Nëse masa disiplinore e rekomanduar nuk është vendosur, rekomandimi konsiderohet i pazbatuar.

Për këtë arsye, raporti i KLSH-së konstaton se nga 142 masa disiplinore të rekomanduara dhe të pranuara nga ASHK-ja, është zbatuar vetëm një, ndërsa pjesa tjetër rezultojnë të pazbatuara.

Pra, diferenca mes dy interpretimeve nuk lidhet vetëm me shifrat, por edhe me kriterin e përdorur për matjen e zbatimit: ASHK vlerëson edhe procesin dhe arsyet e moszbatimit, ndërsa KLSH vlerëson nëse rekomandimi është realizuar në formën konkrete të kërkuar nga auditimi.

968 milionë lekë të ardhura të munguara 

Problemi nuk kufizohet vetëm te përgjegjësia administrative. Raporti i KLSH evidenton edhe pasoja të drejtpërdrejta financiare për shtetin. 

Vetëm rastet e përmbledhura në raport, arrijnë në rreth 968 milionë lekë detyrime të paarkëtuara, të ardhura të munguara dhe dëme në administrimin e pronës publike. 

Duke përfshirë edhe gjetjet e tjera financiare të evidentuara nga auditimi, vlera kalon 1 miliard lekë.

Në Kamëz-Vorë, për shembull, nga faturat e lëshuara për parcelat ndërtimore të legalizimeve rezultojnë mbi 342 milionë lekë ende të palikuiduara. 

Në Tiranë Veri evidentohet një tjetër shumë prej rreth 385 milionë lekësh për parcela të faturuara, por të papaguara. 

Në raste të tjera raporti flet për taksa urbanistike të papaguara, qira të munguara të truallit shtetëror dhe dëme të shkaktuara nga administrimi joefektiv i pronës publike.

Një kapitull i rëndësishëm i auditimit lidhet me procesin e legalizimeve. KLSH dokumenton raste kur objekte janë legalizuar në kundërshtim me kriteret ligjore, përfshirë ndërtime në zona të planifikuara për arsim, pranë hekurudhës, nën linja të tensionit të lartë, buzë kanaleve apo mbi diga. 

Në disa raste janë legalizuar edhe objekte të ndërtuara me materiale të përkohshme, të cilat nuk plotësonin kushtet ligjore për legalizim.

Megjithatë, edhe rekomandimet për rishikimin apo shfuqizimin e këtyre vendimeve rezultojnë kryesisht të pazbatuara.

Një nga rastet më të detajuara në raport është ai i një shoqërie private të anonimizuar si “K.D.” ShPK. 

Sipas KLSH-së, kompania ka përfituar sipërfaqe shumë më të madhe trualli nga sa lejonte ligji dhe ka hyrë në proces legalizimi ndonëse objekti nuk duhej të përfshihej në këtë procedurë. 

Audituesit llogarisin se vetëm nga shmangia e pagesës së qirasë për truallin shtetëror, buxhetit i kanë munguar mbi 51 milionë lekë. 

Edhe në këtë rast, rekomandimi për korrigjimin e situatës rezulton i pazbatuar.

Legalizime problematike dhe tjetërsim pronash 

Raporti ngre shqetësim edhe për një fenomen tjetër: tjetërsimin e pronave gjatë kohës që rekomandimet mbeten pa u zbatuar.

Në një nga rastet e trajtuara, vetë drejtoria pranon se pasuria është bashkuar me prona të tjera dhe është transferuar tek palë të treta pa u vendosur kufizimet e kërkuara. 

Edhe pse institucionet vonojnë marrjen e masave, pronat vazhdojnë të qarkullojnë në treg, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë rikthimin në gjendjen e ligjshme.

Auditimi evidenton gjithashtu raste ku mungon dokumentacioni mbi privatizimin e pronave shtetërore, si edhe çështje që tashmë janë objekt hetimi nga organet e drejtësisë, përfshirë SPAK-un dhe prokuroritë e zakonshme. 

KLSH nuk ngre akuza penale, por dokumenton se disa prej rasteve të konstatuara po hetohen në kuadër të procedimeve penale.

Pse jemi në këtë gjendje?

Raporti i KLSH-së nuk flet vetëm për shkelje në administrimin e pronës.  Ai thekson një problem shumë më të madh institucional: mungesën e mekanizmave efektivë që t’i rregullojnë ato. 

Kur rekomandimet pranohen, por nuk zbatohen; kur masat disiplinore nuk merren; kur raportimet ligjore nuk kryhen dhe kur pronat vazhdojnë të tjetërsohen ndërkohë që procedurat mbeten pezull, sistemi i kontrollit humbet funksionin e tij parandalues.

Për këtë arsye, pyetja që mbetet pas këtij auditimi, nuk është vetëm se sa shkelje janë konstatuar, por nëse ekziston realisht vullneti institucional për t’i korrigjuar ato. 

Vetë KLSH ka kërkuar që të gjitha drejtoritë të zbatojnë rekomandimet brenda gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, por afati ka përfunduar. 

Analiza

Për të interpretuar gjetjet e raportit, Faktoje.al, pyeti ekspertin e ekonomisë Ilir Ciko mbi pasojat ekonomike dhe institucionale të moszbatimit të rekomandimeve të KLSH-së.

Sipas Cikos, raporti i KLSH nuk evidenton vetëm shkelje në administrimin e pronave, por një problem më të thellë institucional.

“Raporti shkon më tej dhe dokumenton një sistem ku korrigjimi nuk funksionon”, thotë ai, duke theksuar se megjithëse 98% e rekomandimeve janë pranuar nga ASHK, vetëm rreth 21% janë zbatuar.

Sipas ekspertit, pasoja e parë ekonomike lidhet me cenimin e të drejtës së pronës, pasi “shkeljet e konstatuara nuk janë thjesht gabime teknike. Ato janë transferime pasurie, nga pasuria publike tek privatët”, ndërsa vonesat në korrigjimin e tyre e bëjnë gjithnjë e më të vështirë rikuperimin e pronës publike.

Si pasojë të dytë, Ciko veçon dëmtimin e regjistrit kadastral dhe të sigurisë juridike. 

Sipas tij, “një regjistër me sipërfaqe të fryra, zëra kadastralë të pasaktë dhe mospërputhje me vendimet gjyqësore”, dëmton besimin e qytetarëve te shteti, bizneseve dhe investitorëve, duke rritur kostot e kredidhënies dhe të investimeve.

Ndërsa pasoja e tretë është institucionale. Eksperti Ciko thekson se fakti që të shtatë drejtoritë kanë shkelur të njëjtat detyrime ligjore “tregon se shkaku nuk qëndron te drejtuesit e veçantë, por në mënyrën e reagimit institucional”. 

Sipas tij, kjo krijon te qytetarët perceptimin se “rregullat zbatohen ndaj tyre, por jo njësoj ndaj administratës së shtetit”.

Ndikimi ekonomik 

Duke u ndalur te ndikimi ekonomik, Ilir Ciko vlerëson se problematikat nuk mbeten vetëm në planin administrativ. 

Për ekspertin e ekonomisë, problematikat e evidentuara nga KLSH kanë ndikim të drejtpërdrejtë në financat publike dhe, në fund, koston e përballojnë taksapaguesit. 

Ai shpjegon se dëmi vjen në tre drejtime: së pari, përmes të ardhurave të paarkëtuara nga kalimi i pronësisë, taksat dhe qiratë e truallit shtetëror; së dyti, përmes “legalizimit nën çmimin real”, ku diferenca e vlerës së tregut, sipas tij, “nuk zhduket, por transferohet”, duke krijuar një “subvencion të heshtur” në favor të përfituesve; dhe së treti, përmes kostove që sjell korrigjimi i vendimeve të gabuara. 

“Shteti paguan dy herë: së pari për vendimin e gabuar dhe së dyti për anulimin e tij,” shprehet eksperti, duke iu referuar kostove administrative, proceseve gjyqësore dhe rasteve kur nevojiten edhe kompensime.

Ndryshimi, “jo pa reforma ligjore”

Duke u ndalur te mekanizmat e llogaridhënies, Ciko vlerëson se problemi nuk qëndron vetëm te moszbatimi i rekomandimeve, por te mungesa e përgjegjësisë individuale. 

Sipas tij, treguesi më domethënës i raportit, është se “nga 142 masa disiplinore të rekomanduara dhe të pranuara, është zbatuar një e vetme”, çka tregon se “99% e përgjegjësisë individuale të identifikuar nga KLSH është lënë mënjanë”. 

Ai shton se “KLSH rekomandon, por institucioni i audituar vendos nëse do të disiplinojë veten”, duke krijuar një sistem ku auditimet prodhojnë raporte, por jo ndryshim real. 

Për të garantuar zbatimin e rekomandimeve, eksperti Ciko propozon ndryshime ligjore dhe institucionale, si vendosjen e sanksioneve për mosraportimin dhe moszbatimin e rekomandimeve, kalimin e kompetencës për masat disiplinore te një autoritet i pavarur dhe krijimin e një regjistri publik që pasqyron statusin e zbatimit të çdo rekomandimi.

Ai thekson se këto mangësi përbëjnë edhe një dobësi në kuadër të procesit të integrimit në Bashkimin Evropian.

“Kur audituesi konstaton se një leje legalizimi është lëshuar në kundërshtim me ligjin, urdhri i kufizimit nuk duhet të varet nga vullneti i drejtorisë që e lëshon lejen. Një mekanizëm kufizimi me efekt automatik, i rishikueshëm në gjykatë, do të ndalte qarkullimin e pasurive të kontestuara dhe do të shmangte vonesat”, përfundon eksperti Ilir Ciko.

The post Kadastra nën lupën e KLSH, shkelje dhe 968 milionë lekë dëm  appeared first on Faktoje.al.

Rrjeti SEE Check ka hapur një thirrje për aplikime për një vlerësues të jashtëm që do të kryejë vlerësimin përfundimtar të projektit të financuar nga BE “SEE Check Network – luftimi i dezinformimit dhe keqinformimit përmes një rrjeti verifikuesish të fakteve”.

Rrjeti SEE Check bashkon gjashtë organizata të verifikimit të fakteve nga pesë vende të Evropës Juglindore, të cilat punojnë për të forcuar qëndrueshmërinë e rajonit ndaj dezinformimit përmes verifikimit të fakteve, edukimit mediatik dhe mbështetjes për median e pavarur.

Vlerësuesi i përzgjedhur do të kryejë një vlerësim të pavarur të arritjeve, efektivitetit, ndikimit dhe qëndrueshmërisë së projektit gjatë gjithë periudhës së zbatimit. Vlerësimi do të mbulojë të gjitha rezultatet e projektit dhe organizatat partnere, me vëmendje të veçantë ndaj performancës së Rrjetit SEE Check, efektivitetit të skemës së nën-granteve, cilësisë dhe shtrirjes së produkteve të verifikimit të fakteve, si dhe kontributit të projektit në forcimin e qëndrueshmërisë kundër dezinformimit. Vlerësimi do të kryhet në përputhje me kriteret e vlerësimit të OECD DAC.

Thirrja është e hapur për profesionistë të kualifikuar me të paktën tre vite përvojë në vlerësim, përvojë të provuar në vlerësimin e projekteve të financuara nga BE dhe ekspertizë në media, dezinformim, shoqëri civile dhe Ballkanin Perëndimor. Kërkohen aftësi të forta analitike, njohuri mbi metodologjinë Logframe dhe kriteret OECD DAC, si dhe aftësi të shkëlqyera të të shkruarit në anglisht.

Aplikimet duhet të përfshijë një CV, një propozim teknik, një ofertë financiare (në EUR), të paktën dy referenca profesionale dhe një raport vlerësimi si shembull pune.

Afati i aplikimit është 30 korrik 2026. Për çdo pyetje të mundshme, ju lutemi na kontaktoni në adresën e emailit:  [email protected]

Për informacion të detajuar mbi detyrën, kualifikimet e kërkuara, produktet e pritshme, metodologjinë e vlerësimit dhe procedurën e aplikimit, ju lutemi shihni Termat e Referencës në këtë link.

The post Thirrje për vlerësues të jashtëm: Projekti i Rrjetit SEE Check appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ekipi i futbollit të Egjiptit u dënua në Kampionatin Botëror 2026 për fjalët e trajnerit të tyre në mbështetje të Palestinës

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————————————-

Një postim që ka marrë mbi një mijë pëlqime në Facebook pretendon se ekipi kombëtar egjiptian i futbollit u dënua gjatë Botërorit 2026 për mbështetjen që trajneri i tyre kishte shprehur ndaj Palestinës.

Megjithatë, ky pretendim nuk i referohet ndonjë njoftimi apo vendimi zyrtar.

Ndeshja e Kupës së Botës midis Egjiptit dhe Argjentinës u luajt më 7 korrik 2026, kur Egjipti humbi. Pas disa kundërshtimeve të vendimeve të gjyqtarëve të ndeshjes, dy minuta pas fillimit të kohës shtesë, trajneri i egjiptianëve, Hossam Hassan ngriti krahët lart në formë “X” për të sinjalizuar abuzime raciste. Pas ndeshjes, Hassan tha se skuadra e tij ishte viktimë e një grupi futbollistik që favorizonte Messin dhe Argjentinën.

Pas ndeshjes, Shoqata Egjiptiane e Futbollit (EFA) u ankua për atë që e perceptoi si arbitrim të padrejtë gjatë ndeshjes.

“Mbrojtja e të drejtave dhe interesave të ekipit kombëtar egjiptian nuk është një çështje që mund të injorohet, minimizohet ose trajtohet si dytësore”, tha EFA në një deklaratë. “Është një përgjegjësi që e mbajmë me bindje dhe vendosmëri të plotë.”

Megjithatë, në asnjë pjesë të deklaratës së tyre, EFA nuk tha apo nënkuptoi se arbitrimi i padrejtë ishte si pasojë e mbështetjes së trajnerit të Egjiptit ndaj Palestinës.

Shefi i arbitrimit të FIFA, Pierluigi Collina tha se, ndërsa diskutimi konstruktiv rreth vendimeve do të jetë gjithmonë pjesë e futbollit, “akuzat e pabaza nuk kanë vend në sportin tonë.”

Më herët, më 6 korrik, trajneri Hassan, bëri thirrje për mbështetje për palestinezët gjatë një konference zyrtare për shtyp të FIFA. 

“Nëse një person kudo në botë nuk ndien keqardhje për popullin palestinez, atëherë ai ka humbur një pjesë të njerëzimit të tij”, u tha ai gazetarëve pasi njëri e kishte pyetur për valëvitjen e flamurit palestinez pasi Egjipti eliminoi Australinë në Dallas më 3 korrik.

“Ajo që doli nga unë ishte thjesht një reagim njerëzor. Përpara se të jem arab, mysliman, i krishterë apo ndonjë gjë tjetër, unë jam një qenie njerëzore. Përmes futbollit – fuqisë së butë të botës – dua të dërgoj një mesazh: ju lutem lëreni popullin palestinez të jetojë. U kërkoj atletëve dhe gazetarëve kudo që të ndihmojnë në përhapjen e këtij mesazhi. Kur njerëzit flasin për të drejtat e njeriut, të drejtat e kafshëve dhe drejtësinë, ne duhet të flasim edhe për civilët palestinezë,” shtoi Hassan.

Më 3 korrik, Hassan valëviti një flamur palestinez në fushë pas fitores së ekipit të tij ndaj Australisë, duke thënë se po ua kushtonte atë si egjiptianëve, ashtu edhe palestinezëve.

Pyetur në lidhje me këtë veprim dhe nëse ai do të sillte ndonjë masë apo ndëshkim për trajnerin, FIFA tha se flamuri palestinez lejohet të shfaqej në Kupën e Botës. 

“Flamujt që përfaqësojnë të 211 Shoqatat Anëtare të FIFA-s lejohen në turnetë e FIFA-s dhe mbështetësit janë të mirëpritur t’i shfaqin ato në përputhje me rregulloret e stadiumit dhe Kodin e Sjelljes së Stadiumit të FIFA-s”, tha organi drejtues për Associated Press në një deklaratë. Shoqata e Futbollit të Palestinës është një nga organizatat anëtare të FIFA.

The post FIFA nuk ndëshkoi në arbitrim Egjiptin për shkak të mbështetjes së Gazës appeared first on Faktoje.al.

Në Shqipëri, verat e fundit kanë sjellë gjithnjë rrezikun e zjarreve që përpijnë mijëra hektarë pyje e kullota, duke lënë pas dëme të mëdha mjedisore. Paralelisht me këtë kërcënim të përsëritur, premtimi për krijimin e një kapaciteti ajror zjarrfikës ka mbetur i pambajtur. Në janar 2026, ministri i atëhershëm i Mbrojtjes, Pirro Vëngu, deklaroi se Shqipëria ishte ende në proces për sigurimin e avionëve zjarrfikës, duke ndryshuar afatet e mëparshme të shpallura nga qeveria.

“Po blejmë dy avionë zjarrfikës, në terma afatmesëm do kemi katër. Në buxhetin 2026 është buxheti për 2. Jemi duke negociuar kontratën”, deklaroi Vëngu.

Sipas tij, synimi ishte që njëri prej avionëve të mbërrinte gjatë këtij viti, por ai pranoi se operacionalizimi i plotë mund të kërkonte më shumë kohë.

“Afati operacional, duke ditur që do prodhohen për ne dhe duhet të formojmë edhe pilotët, na çon në 2027 për t’i pasur në veprimtari zjarrfikëse”, shtoi ministri.

Ministria nuk jep statusin e kontratës

Faktoje iu drejtua Ministrisë së Mbrojtjes për të mësuar se në çfarë faze ndodhet procesi i blerjes së dy avionëve zjarrfikës. Përgjigjja e institucionit nuk jep të dhëna konkrete mbi kontratën.

“Informacioni lidhur me kontratën e cilësuar do të detajohet në një komunikim të mëvonshëm”, thuhet në përgjigjen e Ministrisë së Mbrojtjes.

Kjo përgjigje vjen pas një serie deklaratash të ndryshme nga zyrtarët e mbrojtjes për të njëjtën çështje. Në gusht 2025, ministri Pirro Vëngu deklaronte se procedura ishte përfunduar:

“Kemi alokuar fonde dhe kemi përfunduar procesin për blerjen e dy avionëve zjarrfikës. Buxheti është i siguruar dhe procedurat për blerjen e tyre janë realizuar”, deklaronte ai.

Por pas një kërkese për informacion nga Faktoje, Ministria e Mbrojtjes sqaroi se procesi ishte ende në zhvillim dhe se nuk bëhej fjalë për avionë zjarrfikës të dedikuar, por për avionë shumërolësh me përdorime të tjera, përfshirë edhe kapacitete për ndërhyrje në zjarre.

2025, një nga vitet më të rënda për zjarret

Ndërsa procesi për avionët vijon, zjarret kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme. Sipas të dhënave të Sistemit Europian të Informacionit për Zjarret në Pyje (EFFIS), pjesë e shërbimit Copernicus, gjatë vitit 2025 në Shqipëri u regjistruan 132 zjarre, që dogjën rreth 59,933 hektarë sipërfaqe me pyje dhe kullota. 

Për vitin 2026, të dhënat e përditësuara të EFFIS tregojnë deri tani 9 zjarre dhe rreth 528 hektarë sipërfaqe të djegur. 

Megjithatë, rreziku mbetet i lartë. Shërbimet europiane të monitorimit të klimës kanë paralajmëruar se temperaturat ekstreme dhe kushtet e thata po rrisin rrezikun e zjarreve në Europë. Copernicus ka raportuar se vitet e fundit kanë qenë ndër më të nxehtat e regjistruara, me 2025 si një nga vitet më të nxehta në historinë e matjeve. 

Nga premtimi i Peleshit te “legjenda” e dy avionëve

Premtimi për avionët zjarrfikës nuk është i ri. Në janar 2023, ministri i atëhershëm i Mbrojtjes, Niko Peleshi, deklaroi se Shqipëria do të blinte dy avionë shumërolësh për ndërhyrje në raste zjarresh dhe emergjencash.

“Janë disa mjete më modeste në kosto, më të manovrueshme dhe më të përshtatshme për situatat tona të zjarreve”, deklaroi Peleshi.

Një vit më pas, në tetor 2024, Faktoje verifikoi se avionët nuk ishin blerë ende. Ministria parashikonte që ata të viheshin në funksion në fund të vitit 2025 ose në fillim të vitit 2026. 

Në mars 2025, gjatë fushatës elektorale, kryeministri Edi Rama premtoi se avionët do të ishin në dispozicion që atë verë. Por disa muaj më pas (në korrik 2025) Ministria e Mbrojtjes konfirmoi për Faktoje se Forcat e Armatosura nuk dispononin asnjë avion zjarrfikës. 

Sot, në mesin e vitit 2026, pas disa afateve të ndryshuara, statusi i kontratës për dy avionët mbetet ende i paqartë. Afati i radhës për vënien në funksion të tyre është shtyrë drejt vitit 2027, sepse, përveç prodhimit të avionëve, nevojitet edhe trajnimi i pilotëve përpara se ata të mund të përdoren në operacione zjarrfikëse.

Përfundim

Çdo vit, bashkë me rrezikun e zjarreve, rikthehet edhe historia e avionëve zjarrfikës. Nga deklaratat e ministrave te zotimet e kryeministrit, publiku ka dëgjuar shpesh në sezon vere apo në fushata se avionët do të mbërrijnë “së shpejti”. Por ndërsa flakët vazhdojnë të përpijnë sipërfaqe të gjera, avionët mbeten ende në letër, në kontrata të paqarta dhe afate të ndryshuara. Derisa kontrata të bëhet transparente dhe avionët të mbërrijnë, “legjenda e dy avionëve zjarrfikës” do të vazhdojë.

The post “Legjenda” e dy avionëve zjarrfikës appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Patenta amerikane numër 4686605 për kontrollin e klimës është themeli i sistemit HAARP.

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————-

Në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po flitet për një patentë të “kontrollit të klimës”, e identifikuar si patenta amerikane numër 4686605, që është zbatuar si themeli i sistemit famëkeq HAARP.

Si zakonisht, për të mbështetur këto pretendime nuk ofrohet ndonjë provë, burim apo referencë.

Postimi i mësipërm i referohet një patentë të vërtetë të regjistruar në ShBA, por që nuk lidhet drejtpërdrejt me sistemin e HAARP, një shënjestër e preferuar për teoritë konspirative. 

Në vend të kësaj, ajo tregon një shpikje tjetër të përshkruar si një “metodë dhe aparat për ndryshimin e një rajoni në atmosferën, jonosferën dhe/ose magnetosferën e Tokës.” Eastlund, shpikësi, pohon se modifikimi i motit është i realizueshëm duke krijuar re atmosferike që funksionojnë si lente ose pajisje fokusimi. Megjithatë, nuk ka prova që kjo teknologji është përdorur ndonjëherë nga HAARP, pasi patenta ka skaduar. 

Projekti studimor shkencor amerikan i quajtur HAARP është një projekt i përbashkët i Forcave Ajrore Amerikane dhe Marinës Amerikane i krijuar në vitin 1993, i cili i ka kaluar më vonë Universitetit të Alaskës Fairbanks (UAF) në vitin 2015.

HAARP shfaqet shpesh në narrativat konspiracioniste si një veprimtari djallëzore që përfshin shkaktimin e tërmeteve, uraganëve, përmbytjeve, thatësirave, stuhive, ndërprerjeve të energjisë, rrëzimit të avionëve apo sëmundjeve.

Karakteristika e tij kryesore është një transmetues me frekuencë të lartë që përdoret për të studiuar jonosferën, pjesë e atmosferës së sipërme të tokës. Duke analizuar se si valët e radios ndërveprojnë me elektronet në jonosferë, studiuesit në HAARP janë në gjendje të studiojnë fenomene, të tilla si efektet e aurora borealis, ose dritat veriore, në sistemet radio dhe komunikimet e avionëve në lartësi të mëdha.

HAARP ka si objekt studimi dhe eksperimentimi jonosferën, pjesë e atmosferës së sipërme të tokës. Gati të gjithë fenomenet e motit ndodhin më poshtë jonosferës, në troposferë. Kështu, HAARP nuk ka si të ndikojë në fenomenet e motit.

Që në krijimin e tij, HAARP ka qenë në shënjestrën e teorive konspirative. Fakti që puna studimore që kryen HAARP nuk është lehtësisht e kuptueshme nga publiku i gjerë, bën që këtij projekti t’i vishen fuqi mbinatyrore duke e etiketuar si shkaktar i përmbytjeve, uraganeve, thatësirave, tërmeteve, stuhive, ndërprerjeve të energjisë, rrëzimit të avionëve apo sëmundjeve. Në 2016, dy burra nga Georgia, ShBA, u arrestuan me një arsenal masiv armësh. Ata kishin në plan të shkatërronin HAARP sepse besonin se instituti kërkimor manipulonte motin, kontrollonte mendjet e njerëzve, madje edhe rrëmbente shpirtra.

Sipas shkrimtarit të shkencës, Mick West, “mënyra për të përgënjeshtruar teoritë konspirative rreth HAARP është të përpiqesh t’i shpjegosh njerëzve ekzaktësisht çfarë HAARP bën. Shpjegoi se është thjesht një radiotransmetues që është në një vend në Alaska dhe mund të ndikojë vetëm në një sasi të vogël ajri mbi të. Shpjegoji se fuqia e përdorur nga ky radiotransmetues është shumë shumë e vogël krahasuar me çfarë do të duhesh për të bërë disa nga gjërat që po pretendohen.”

“Faktoje” ka verifikuar dhe më parë pretendime të ngjashme mbi sistemin HAARP.

The post Regjistrimi i një patente për kontrollin e motit nuk provon dyshimet ndaj HAARP appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ky imazh tregon presidenten e Komisionit Europian Ursula von der Leyen me trafikantin dhe pedofilin amerikan Jeffrey Epstein

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

——————————————————————–

Një imazh që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, duket se tregon presidenten e Komisionit Europian Ursula von der Leyen me trafikantin dhe pedofilin amerikan Jeffrey Epstein.

Imazhi shoqërohet me pretendimin se “von der Leyen përmendet disa herë në dokumentet dhe provat e publikuara,” lidhur me hetimin e trafikantit Epstein dhe “ajo ishte përgjegjëse për sigurimin e njerëzve brenda rrethit të ngushtë të organizatës.”

Megjithëse dosjet janë publike, postimi i mësipërm nuk shoqërohet me ndonjë provë, burim apo referencë nga to që të mbështesë pretendimin.

Imazhi i mësipërm nuk gjendet në asnjë nga dosjet e publikuara nga Departamenti amerikan i Drejtësisë në lidhje me Epstein. Emri i von der Leyen shfaqet në dokumente, por referencat janë artikuj gazetash rreth punës së saj si ministre gjermane, rol që ajo mbajti nga 2003 deri në vitin 2019, dhe si presidente e Komisionit Evropian. Lexuesit mund të shfletojnë vetë emailet e Epstein këtu.

Kjo sepse ai nuk është i vërtetë, por është gjeneruar me anë të programeve kompjuterike me inteligjencë artificiale (AI).

Një analizë e kryer me SynthID Detector, një mjet i Google për identifikimin e përmbajtjes së gjeneruar artificialisht me inteligjencën e vet artificiale, zbuloi se imazhi është i gjeneruar me Google AI.

Një zëdhënës i Google ka thënë për AFP se kur zbulohet një gjurmë SynthID, kjo do të thotë që “imazhi është gjeneruar ose modifikuar me AI.” SynthID, i lançuar nga laboratori DeepMind AI i Google në 2023, identifikon imazhet e gjeneruara me Google AI.

SynthID është projektuar për t’i mbijetuar modifikimeve të zakonshme të imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarëve, duke e bërë të mundur gjurmimin e origjinës së përmbajtjes së gjeneruar.

The post I gjeneruar ky takim i von der Leyen me pedofilin Epstein appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Ligji për zonat e mbrojtura, të cilin kryeministri Edi Rama e ka mbrojtur për më shumë se dy vjet si një instrument që balancon natyrën me zhvillimin ekonomik, do të rishikohet për t’u përshtatur me standardet e Bashkimit Europian.

Deklarata u bë më 14 korrik në Bruksel, gjatë Konferencës së IX Ndërqeveritare Shqipëri-BE, në një moment kur kërkesa për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 ishte përfshirë tashmë në 5 kërkesat e formalizuara të protestës së nisur më 31 maj.

Komisionerja europiane për zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se Komisioni dhe qeveria shqiptare kishin rënë dakord, përpara nisjes së protestave, që gjatë vitit 2026 të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura dhe do të shfuqizohej ligji për investime strategjike

Sipas saj, ndryshimet janë të nevojshme për mbylljen e negociatave për Kapitullin 27, që përfshin mjedisin dhe ndryshimet klimatike.

Rama ndërhyri për të bërë një dallim mes shfuqizimit të ligjit për investimet strategjike dhe rishikimit të ligjit për zonat e mbrojtura.

Për ligjin e dytë, ai këmbënguli se nuk kishte “asgjë për të shfuqizuar”, duke e cilësuar atë si një nga ligjet më të mira të qeverisë. Megjithatë, kryeministri pranoi se brenda tij do të ndryshohet gjithçka që nuk është në përputhje me standardet europiane dhe se ligji do të përshtatet derisa të arrijë përputhjen “100%” me këto standarde.

Ky formulim bie në kontrast me deklaratat që Rama dhe ministrja e atëhershme e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro, bënin në momentin kur ndryshimet ligjore u propozuan dhe u miratuan.

“Nuk pranojmë leksione morale”

Qëndrimi mbrojtës i Ramës ndaj ndryshimeve në ligj u shfaq që në dhjetor 2023, kur nisma ende po diskutohej.

Në dhjetor 2023, gjatë një aktiviteti për Parkun Kombëtar të Vjosës, Rama argumentoi se rishikimi i kuadrit ligjor ishte nxitur nga kërkesat e bashkive dhe nga presioni për zhvillim ekonomik. 

Sipas tij, mes konservimit të natyrës dhe zhvillimit duhej gjetur një “ekuilibër harmonik”.

Kryeministri përdori gjithashtu argumentin se Shqipërisë i nevojitej turizmi i luksit, pasi investime të tilla do të sillnin të ardhura më të larta edhe për qytetarët e zakonshëm. 

Përballë kritikave të ekspertëve të mjedisit, Rama deklaroi se qeveria nuk pranonte “leksione morale” për mënyrën se si duhej të sillej me natyrën.

Ky qëndrim u përsërit edhe në mars 2024, pak javë pas miratimit të ndryshimeve. 

Rama deklaroi se, duke parë çfarë kishte bërë qeveria në 10 vjet për natyrën dhe trashëgiminë kulturore, askush nuk mund t’i jepte asaj leksione. Ai e paraqiti turizmin cilësor si mënyrën për të rritur të ardhurat pa u mbështetur vetëm te shtimi i numrit të turistëve dhe argumentoi se suksesi qëndronte te balanca mes mbrojtjes dhe zhvillimit.

Ligji “100% në një mendje me BE-në”

Ndryshimet u miratuan në Kuvend më 22 shkurt 2024 përmes ligjit nr. 21/2024. Pas reagimit të Delegacionit të Bashkimit Europian, i cili njoftoi se do të ndiqte me vëmendje zbatimin e dispozitave të reja, Rama tha se qeveria ishte “100% në një mendje me Bashkimin Europian”.

Sipas tij, ndryshimet forconin rrugën drejt zhvillimit të qëndrueshëm dhe do ta ndihmonin Shqipërinë të bëhej një destinacion turistik i nivelit të lartë, duke mbrojtur njëkohësisht biodiversitetin.

Edhe ministrja Mirela Kumbaro e mbrojti ligjin. Ajo deklaroi se ndryshimet nuk cenonin mjedisin dhe nuk shkelnin direktivat e BE-së. Sipas saj, ekzistonin “vija të kuqe” që nuk do të prekeshin, ndërsa ndërhyrjet e lejuara do të ishin ekologjike, miqësore me mjedisin dhe të kontrolluara përmes rregullave strikte.

Qëndrimi zyrtar i vitit 2024 ishte, në thelb, se ndryshimet nuk e dobësonin mbrojtjen e territorit dhe se ishin në përputhje me detyrimet europiane.

Protesta dhe mbrojtja e ligjit

Protesta që nisi më 31 maj 2026 e vendosi ligjin sërish në qendër të debatit publik. Krahas kundërshtimit të projektit turistik në zonën Pishë Poro-Nartë, një nga kërkesat e para ishte shfuqizimi i ndryshimeve të miratuara në vitin 2024. 

Në reagimin e tij të parë pas protestës, Rama nuk dha shenja se qeveria do të tërhiqej nga ligji.

Më 1 qershor ai deklaroi se qeveria nuk kishte hequr asnjë territor nga zonat e mbrojtura dhe se kategoritë e mbrojtjes ishin përshtatur me standardet më të larta ndërkombëtare. Sipas tij, Pishë Poro ishte një peizazh i mbrojtur i kategorisë së pestë, ku mbrojtja e natyrës nuk përjashtonte zhvillimin. 

Qëndrimi u bë edhe më i prerë më 9 qershor, gjatë një takimi me gazetarë dhe përfaqësues të mediave nga vendet e BE-së. Rama tha se askush nuk mund t’i jepte qeverisë leksione për mjedisin dhe e cilësoi si “gënjeshtër” pretendimin se ligji ishte ndryshuar për t’i hapur rrugë projektit të lidhur me Jared Kushner.

Sipas tij, ndryshimet e vitit 2024 ishin bërë për të përcaktuar qartë aktivitetet e lejuara në kategoritë e ndryshme të zonave të mbrojtura. Kryeministri këmbënguli se peizazhi i mbrojtur është, edhe sipas standardeve europiane, një hapësirë ku mund të ketë ndërtime. Ai tha se synimi ishte që projekti të bëhej një provë se natyra dhe zhvillimi mund të bashkëjetojnë.

Rama nuk e paraqiti ligjin si një akt që kishte nevojë për korrigjime për t’u përshtatur me BE-në. Përkundrazi, ai argumentoi se ndryshimet dhe klasifikimi i zonës mbështeteshin në standardet europiane, ndërsa pretendimin se ligji ishte ndryshuar posaçërisht për projektin e quajti ‘gënjeshtër’.

Rishikimi

Një ndryshim i parë në gjuhën e përdorur u shfaq më 18 qershor, pas miratimit të një rezolute nga Parlamenti Europian.

Rama kundërshtoi pretendimin se rezoluta ishte fitorja e parë e protestës. Ai tha se protestuesit e kishin pasur “fitoren në xhep” përpara nisjes së tubimeve, pasi mbrojtja e mjedisit ishte një prioritet i qeverisë.

Megjithatë, në të njëjtën deklaratë ai pranoi se ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura ishin pjesë e agjendës së negociatave me BE-në dhe se në procesin analitik me Komisionin do të identifikohej çdo pikë që nuk përputhej me kriteret dhe standardet europiane.

Deklarata e 14 korrikut e çoi më tej këtë pranim. Rama tha publikisht se ligji do të përshtatej derisa të arrinte përputhjen e plotë me standardet europiane. 

“Për ligjin e Zonave të Mbrojtura, nuk kemi asgjë për të shfuqizuar, edhe pse ka pasur një rezolutë në Parlamentin Europian që e ka kërkuar këtë, por në fakt këtë ligj do ta rishikojmë mbështetur në të gjitha standardet europiane dhe do të ndryshojmë brenda këtij ligji gjithçka që nuk është në përputhje me standardet europiane…”, tha Rama 

Rama vijon ta mbrojë ligjin si një nga më të mirët e qeverisë dhe kundërshton termin “shfuqizim”. Por pranimi se brenda tij ekzistojnë dispozita që mund të mos jenë në përputhje me standardet e BE-së përbën një zhvendosje nga mbrojtja pa rezerva që ai bëri në vitin 2024 dhe në ditët e para të protestës.

Ndryshe është rasti i ligjit për investimet strategjike. Që në shkurt 2026, përpara nisjes së protestës, ishte njoftuar se afati i ligjit aktual do të përfundonte më 31 dhjetor 2026, dhe se qeveria po përgatiste një kuadër të ri ligjor. 

The post Si ndryshoi qëndrimi i Ramës për zonat e mbrojtura appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Në Bashkimin Europian, ata që ndajnë përmbajtje të medias ruse Russia Today, edhe nëse ato janë të vërteta, dënohen me 3 muaj deri në 5 vjet burg

Verdikti: Mungon konteksti

——————————————————————

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se Bashkimi Europian do të dënojë me 3 muaj deri në 5 vjet burg ata që ndajnë përmbajtje të medias ruse Russia Today, edhe nëse ato janë të vërteta.

Postimi nuk ofron ndonjë provë, burim apo referencë për të mbështetur pretendimin, por duket se ai është frymëzuar nga një vendim i Gjykatës Europiane të Drejtësisë (GjED) të 2 korrikut 2026.

Gjykata vendosi se njerëzit që drejtojnë faqe interneti falas të financuara nga donacionet mund të kualifikohen si “operatorë” sipas sanksioneve të BE ndaj Rusisë, edhe nëse nuk janë transmetues tradicionalë mediatikë.

Sipas vendimit të GjED, një gjykatë gjermane mund t’i trajtojë tre persona të akuzuar për ripostimin e videove nga Russia Today Germany në faqen e internetit Traugott Ickeroth si “operatorë” sipas rregullave të BE mbi sanksionet kundër Rusisë, edhe pse faqja e internetit është e aksesueshme lirisht dhe nuk drejtohet nga një transmetues tradicional.

Prokurorët gjermanë akuzojnë tre persona se kanë postuar video nga Russia Today Germany katër herë në vitin 2023 nëpërmjet blogut Live-Ticker të faqes së internetit. Sipas ligjit gjerman, shkelja e ndalimit të transmetimit të BE mund të rezultojë në dënime me burg nga 3 muaj deri në 5 vjet. Të dhënat e gjykatës tregojnë se dy prej të akuzuarve morën mbi 60 mijë euro donacione mes prillit 2022 dhe gushtit 2023.

Postimit të mësipërm i mungon ky kontekst dhe ai pretendon në mënyrë të gabuar se në BE çdokush që ndan përmbajtje të RT automatikisht kryen një krim dhe dënohet me 3 muaj deri në 5 vite burg.

Gjykata vendosi që sanksionet e BE vlejnë edhe për faqet e internetit falas të financuara nga donacionet, jo vetëm për mediat komerciale. Megjithatë, vendimi nuk paraqet një vepër të re penale, as nuk do të thotë që çdo qytetar që ndan një përmbajtje në një bisedë private ose në profilin e tij do të përfundojë automatikisht në burg.

Që nga marsi 2022, BE ka vendosur sanksione që pezullojnë transmetimin dhe shpërndarjen e Russia Today dhe Sputnik, duke argumentuar se ato janë media të kontrolluara nga Kremlini që përdoren për propagandë dhe dezinformim në lidhje me pushtimin rus të Ukrainës. 

Me vendimin e fundit, GjED sqaroi vetëm se termi “operator” mund të përfshijë edhe personat që e bëjnë përmbajtjen të disponueshme publikisht përmes një faqeje interneti, pavarësisht nëse e bëjnë këtë për fitim apo jo. Nëse dikush do të ndëshkohet në të vërtetë varet nga legjislacioni kombëtar dhe rrethanat specifike të rastit.

Vendimi i Gjykatës Evropiane të Drejtësisë nuk përcakton një dënim me burg. Ai thjesht interpreton se si duhet të zbatohen sanksionet europiane. Nëse do të ketë procedura penale dhe çfarë sanksioni do të pasojë është një çështje që rregullohet nga ligjet e secilit shtet anëtar dhe vlerësohet nga gjykatat kombëtare.

The post Bashkimi Europian nuk dënon me 5 vite burg këdo që ndan lajme ruse appeared first on Faktoje.al.

Faktoje hap thirrjen për konkursin kombëtar të verifkimit e fakteve. Një mundësi për gazetarët që duan të kontribuojnë në kërkim të së vërtetës dhe, të nderojnë kujtimin e gazetarit të shquar Fatos Baxhaku. 

Si të Aplikoni:

Plotësoni formularin dhe më pas dërgojeni së bashku me CV-në tuaj në [email protected]
Afati: 1 Shtator 2026!

Kush mund të aplikojë?

Gazetarë të apasionuar pas verifikimit dhe raportimeve të bazuara në fakte për të promovuar mendimin
kritik mbi çështje me rëndësi publike. Ne po kërkojmë produktet më të mira nga gazetarë që përdorin teknikat më efektive të kontrollit të
fakteve dhe shfaqin kërkime që përfshijnë analizën e të dhënave, përmbajtje me të dhëna të hapura dhe të tjera burime inovative.

Mos e humbisni mundësinë për të faktuar të vërtetën!

The post Konkursi kombëtar i verifikimit të fakteve “Fatos Baxhaku” appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Më 8 korrik 2026, Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, vizitoi Preshevën dhe Bujanovcin, dy komuna në jug të Serbisë ku shqiptarët përbëjnë shumicën e popullsisë.

Arsyeja e njoftuar e vizitës ishte hapja e edicionit të dytë të Panairit të Librit Shqip në Preshevë, me moton “Libri dhe Tradita”. Një ditë përpara aktivitetit, portali lokal serb Bujanovačke raportoi se Begaj do të merrte pjesë në hapjen e panairit, ku pritej të paraqiteshin rreth 30 shtëpi botuese dhe krijues nga trevat ku flitet shqip. Kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, kishte ftuar publikisht qytetarët të merrnin pjesë.

Gjatë qëndrimit, Begaj zhvilloi takime me Sinanin, kryetarin e komunës së Bujanovcit, Arbër Pajaziti, deputetin shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, dhe drejtuesin e Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi. Në deklaratat e publikuara u diskutuan përfaqësimi i shqiptarëve në institucionet serbe, përdorimi i gjuhës dhe simboleve kombëtare, arsimi dhe zhvillimi lokal. 

Megjithatë, pamjet e vizitës u shkëputën shpejt nga ky kontekst dhe u përdorën për të ngritur akuza për “tradhti”, hyrje të personave të armatosur shqiptarë, humbje të sovranitetit dhe “Shqipëri të Madhe”.

“Tradhti e lartë nën velin e errësirës mediatike”

Një nga reagimet që bashkoi disa prej këtyre pretendimeve erdhi nga studentët në bllokadë të Fakultetit Juridik të Universitetit të Novi Sadit.

Në një postim të titulluar “Tradhti e lartë nën velin e errësirës mediatike?”, studentët pretenduan se vizita ishte mbajtur larg publikut nga mediat proqeveritare dhe RTS-i. Ata shkruan se, “Begaj kishte ardhur në jug të Serbisë i shoqëruar nga policia dhe persona me armë, ishte pritur me flamuj shqiptarë dhe kishte lëvizur sikur të kalonte nëpër shtetin e tij”.

Postimi përfundonte me pyetjen nëse po përgatitej terreni që Aleksandar Vuçiç të “shiste edhe një pjesë të shtetit serb”. Për mënyren se si raportuan mediat serbe pati jehonë dhe në media shqiptare.

Pretendimi se vizita ishte fshehur u ngrit edhe në Kuvendin e Serbisë. Kryetari i Lëvizjes Popullore të Serbisë, Miroslav Aleksić, pyeti përse asnjë media proqeveritare nuk kishte raportuar për ardhjen e Begajt tek dy komunat dhe akuzoi pushtetin se po përdorte kontrollin mbi mediat për të fshehur të vërtetën. Ai e lidhi pritjen me flamuj shqiptarë dhe mungesën e pretenduar të simboleve serbe me pamundësinë e shtetit për të mbrojtur “minimumin e sovranitetit”. 

Vizita mori pak hapësirë në mediat e mëdha kombëtare, gjë që u vu në dukje edhe nga disa media serbe. Por raportimi i kufizuar nuk provon se ajo ishte organizuar në fshehtësi.

Bujanovačke kishte publikuar më 7 korrik vendin, datën dhe arsyen e vizitës. Sinani deklaroi gjithashtu se ardhja e Begajt ishte diskutuar që më 12 mars, gjatë takimit të saj në Tiranë me Presidentin e Shqipërisë.  

Pas polemikave, i pyetur nga mediat Vuçiç deklaroi se autoritetet shqiptare kishin kërkuar dhe marrë “të gjitha lejet” nga institucionet serbe. Ai e dha këtë përgjigje edhe kur u pyet për hyrjen e Begajt nga Kosova përmes pikës së Konçulit, rrugë që disa media e paraqitën si të pazakontë. 

Pra, vizita ishte raportuar publikisht përpara se të ndodhte dhe ishte autorizuar nga autoritetet e Serbisë. “

A e shoqëruan Begajn persona të armatosur nga Shqipëria?

Pamjet më të shpërndara të vizitës ishin ato të personelit të sigurisë përpara Bashkisë së Bujanocit. Në videon e publikuar nga Bujanovačke shfaqeshin disa persona dukshem të sigurisë me arme qe shoqeronin delegacionin shqiptar.

Videoja mori qindra mijëra shikime dhe mijëra reagime e shpërndarje. Në raportimin fillestar, Bujanovačke ngrinte pikëpyetje për armët dhe mungesën e perceptuar të simboleve serbe, por pamjet nuk tregonin se nga cili shtet apo institucion vinin personat e sigurisë.

Pamjet u amplifikuan më tej nga Serbian Times, i cili e paraqiti vizitën në titull si hyrje të Begajt në komunat serbe “me pushkë automatike” dhe pa simbole të Serbisë. Artikulli e cilësonte ngjarjen “skandal” dhe “provokim të hapur”, ndërsa personelin e armatosur e përshkruante si pjesë të sigurisë së presidentit shqiptar. 

Portali Direktno.rs shkoi më tej. Në titull, ai e paraqiti Begajn si të ardhur nën shoqërimin e “armëve të gjata”, ndërsa analisti Dejan Miletić e cilësoi ngjarjen “provokim” dhe “hajdutëri”. Sipas tij, prania e armëve dërgonte mesazhin se pala shqiptare e konsideronte zonën territor të vetin. Artikulli nuk paraqiste prova se personat me armë ishin shqiptarë.

Pretendimi u ngrit edhe në Kuvend nga deputeti i Lëvizjes Popullore të Serbisë, Aleksandar Ivanović. Duke u bazuar te fotografitë, ai deklaroi se personat nuk i përkisnin njësive serbe dhe pyeti se kush i kishte lejuar të mbanin armë në territorin e Serbisë. Edhe Ivanović nuk paraqiti identifikim, dokument apo burim institucional për prejardhjen e tyre. 

Më 11 korrik, një gazetar e pyeti Vuçiçin drejtpërdrejt nëse personat me armë ishin “të tyre apo tanët”.

“Tanët”, u përgjigj Presidenti i Serbisë. Ai deklaroi se siguria e Begajt ishte garantuar nga pjesëtarë të strukturave serbe.

Pamjet e personave me armë ishin reale. Por pretendimi se ata kishin ardhur nga Shqipëria nuk ishte mbështetur me prova dhe u kundërshtua nga vetë Presidenti i Serbisë.

Pretendimi se mungoi flamuri serb

Një element tjetër që u përdor për të mbështetur narrativën e humbjes së sovranitetit ishte pretendimi se në pritjen e Begajt nuk ishte vendosur asnjë flamur i Serbisë.

Aleksić pyeti në Kuvend nëse në jug të vendit “nuk lejohej të valëvitej flamuri serb”. Isidor Stefanović, drejtues rajonal i lëvizjes “Ćale, ovo je za tebe” dhe koalicionit “Aleanca për Jugun e Serbisë”, e cilësoi mungesën e flamurit dhe të një zyrtari të pushtetit qendror si “skandal shtetëror dhe protokollar”. 

Edhe Lëvizja për Mbretërinë e Serbisë e paraqiti pritjen si provë se Serbia kishte humbur autoritetin dhe sovranitetin në jug të vendit.

Pamjet e publikuara nga pritja tregojnë se flamujt shqiptarë ishin dukshëm të pranishëm. Megjithatë, formulimi kategorik se “nuk kishte asnjë flamur serb” nuk përputhet me të gjitha materialet vizuale.

Në një video të publikuar në llogarinë e Ardita Sinanit, ndërsa ajo del nga godina e bashkisë së bashku me Begajn dhe përfaqësuesit lokalë, flamuri i Serbisë duket në fasadën e ndërtesës, në pjesën e sipërme majtas të pamjes, teksa dalin nga takimi. Ndersa brenda ne takim ne tavolinen e perbashket ndodhet flamuri shqiptar dhe i Presheves. 

Gjithashtu prania më e madhe vizuale e flamujve shqiptarë në një pritje të organizuar nga drejtues lokalë shqiptarë nuk është në vetvete provë e ndryshimit të sovranitetit mbi territorin. Kryetarët e Preshevës dhe Bujanocit, deputeti Kamberi dhe Këshilli Kombëtar Shqiptar veprojnë brenda sistemit institucional të Serbisë.

Nga “bota shqiptare” te projekti i “Shqipërisë së Madhe”

Narrativa për “Shqipërinë e Madhe” u formulua drejtpërdrejt nga Stefanović. Në deklaratën e publikuar nga Bujanovačke, ai pyeti nëse, përmes heshtjes, përfaqësuesit e qeverisë serbe po ia dorëzonin Bujanocin dhe Preshevën projektit të ashtuquajtur “Shqipëria e Madhe”. 

Narrativa u zgjerua edhe nga kryetari i Partisë së Re Demokratike të Serbisë, Miloš Jovanović. Ai tha se vizita tregonte se shqiptarët nuk hiqnin dorë nga ideja e të ashtuquajturës “Shqipëri natyrore”, të cilën e përshkroi si përvetësim territoresh që nuk u përkisnin. Jovanović pretendoi gjithashtu se Begaj kishte përdorur për zonën termin “Kosova Lindore” dhe paralajmëroi se pas saj mund të viheshin në diskutim edhe Rashka dhe Vojvodina. Deklarata nuk shoqërohej me video, transkript ose citim të drejtpërdrejtë të Begajt që të provonte përdorimin e termit “Kosova Lindore”. Në materialet publike të shqyrtuara për këtë shkrim, Begaj i referohet zonës si “Lugina e Preshevës”.

Sinani e cilësoi Preshevën dhe Luginën e Preshevës si “pjesë të pandashme të botës shqiptare”, ndërsa Begaj shkroi se shqiptarët e zonës jetojnë në trojet e tyre, “fatkeqësisht jashtë trungut amë”. Presidenti e paraqiti vizitën si mbështetje për komunitetin shqiptar që jeton në jug të Republikës së Serbisë, veçanërisht në Preshevë dhe Bujanoc, ku shqiptarët përbëjnë një pjesë të rëndësishme të popullsisë. Mesazhet e tij u përqendruan te përfaqësimi institucional, përdorimi i gjuhës shqipe dhe simboleve kombëtare, arsimi dhe të drejtat e shqiptarëve në Serbi.

Në deklaratat e shqyrtuara nuk përmendet bashkimi territorial i Preshevës ose Bujanocit me Shqipërinë apo Kosovën, ndryshimi i kufijve, referendumi apo kalimi i administrimit të këtyre komunave.

Kjo ngjarje u përfshi në një klimë më të gjerë tensionesh mes shqiptarëve dhe serbëve, ku incidentet, gjuha e urrejtjes dhe akuzat për diskriminim ndaj pakicave vazhdojnë të ushqejnë mosbesim reciprok. Në këtë kontekst, vizita e Begajt dhe simbolika që e shoqëroi u interpretuan përtej fakteve dhe u përdorën për të përforcuar narrativa të vjetra për kërcënim, sovranitet dhe përplasje etnike.

The post Nga “armët shqiptare” te “shitja e jugut të Serbisë”, si u shtrembërua vizita e Begajt në Preshevë dhe Bujanovc appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: 800 mijë fëmijë zhduken çdo vit në Amerikë sepse përdoren për të nxjerrë adrenokromin qe përdorin elitat për të ruajtur rininë e tyre

Verdikti: E paprovuar

——————————————————

Teoritë konspirative rreth adrenokromit, drogën e pretenduar të “elitave” që përftohet nga gjaku i fëmijëve dhe përdoret nga personat e famshëm dhe të pushtetshëm për të ruajtur rininë vijojnë të qarkullojnë në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse.

Postimi i mësipërm pretendon, në një tekst të gjatë, e me gjasa të gjeneruar nga programe të inteligjencës artificiale, se 800 mijë fëmijë zhduken çdo vit në Amerikë sepse përdoren për të nxjerrë adrenokromin qe përdorin elitat për të ruajtur rininë e tyre.

Si zakonisht, për të mbështetur këto pretendime të pazakonta nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë.

Postimi shoqërohet me një video që duket se tregon këngëtaren Lady Gaga që përshkruan se si ajo rrëmben fëmijë dhe i pi gjakun, dhe më pas përfundon duke thënë: “Asaj i pëlqen shumë të gjuajë.”

Në fakt, video e mësipërme duket se është një video promocionale për serialin American Horror Story: Hotel, i cili është transmetuar për herë të parë në 2015. Në serialin horror, Lady Gaga luan rolin e Konteshës Elizabeth, pronarja e Hotel Cortez dhe një vampire që ruan bukurinë e saj duke pirë gjak njeriu. Në videon promocionale, Lady Gaga dukshëm po flet për personazhin që ajo luan në serial, jo për jetën e saj reale.

Pretendimi se 800 mijë fëmijë zhduken çdo vit në ShBA është i pavërtetë. Sipas Sistemit Kombëtar amerikan të Personave të Zhdukur dhe të Paidentifikuar, “në çdo kohë të caktuar, deri në 90,000 persona mund të raportohen të zhdukur në Shtetet e Bashkuara, me mbi 500,000 të raportuar çdo vit.”

Megjithëse nuk përcaktohet se sa fëmijë raportohen të zhdukur në ShBA çdo vit, ky numër nuk ka si të jetë 800 mijë, kur numri i përgjithshëm i personave të zhdukur çdo vit, fëmijë dhe të rritur, nuk e kalon 500 mijë.

Narrativa e trafikimit të fëmijëve për t’u nxjerrë adrenokromin që përdoret nga elitat për të zgjatur jetën dhe rininë e tyre u shfaq për herë të parë në 2017 në ShBA, si pjesë e teorisë konspirative QAnon. Kjo teori përshkruan presidentin amerikan Donald Trump si një hero i vetëm që po luftonte një kabal elitash që ishin pedofilë dhe vrasës fëmijësh. QAnon premtonte se këta komplotistë do të ekspozoheshin dhe ndëshkoheshin së shpejti në një “stuhi” që po vinte.

Një variant i hershëm i kësaj teorie konspiracioni, Pizzagate, pretendon se pjesëtarët e Partisë Demokrate të ShBA dhe disa restorante amerikanë ishin të përfshirë në një ring trafikimi fëmijësh dhe pedofilie. Ndikuar nga kjo teori, në 4 dhjetor 2016, një burrë nga North Carolina shkoi në picerinë Comet Ping Pong dhe shtiu me armë.

Sa i përket adrenokromit, kjo substancë prodhohet nga oksidimi i adrenalinës. Ajo është studiuar në vitet 1950-70, por sot nuk ka asnjë përdorim mjekësor. 

Adrenalina prodhohet në gjëndrat mbiveshkore, oksidantët e të cilave (monoaminat) qarkullojnë në gjak. Meqenëse adrenokromi ekziston si pjesë e metabolizmit të adrenalinës, duke qenë një neurotransmetues, trupi e oksidon atë me shpejtësi. Pasi këta lajmëtarë kimikë oksidohen, ata humbasin funksionin e tyre.

Administrata amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) nuk e ka aprovuar përdorimin e adrenokromit. Mbi të gjitha, nëse një kabal elitash do ta donte gjithsesi këtë substancë të deklaruar të padobishme nga shkenca, nuk do t’i duhej të rrëmbenin fëmijë nëpër tunele nëntokësore për ta përftuar atë. Adrenokromi mund të krijohet në laborator, madje mund të blihet në internet lehtësisht. Kompania kanadeze Toronto Research Chemicals shet 25 mg adrenokrom për 126 dollarë amerikanë, ndërsa laboratori Astatech Inc. ofron të njëjtën sasi për 464 dollarë amerikanë.

The post Adrenokromi nuk është përgjegjës për zhdukjen e 800 mijë fëmijëve në ShBA appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Senatori amerikan Lindsey Graham u vra nga bombardimet ruse që goditën hotelin e tij dhe fabrikën e dronëve që vizitoi ai në Ukrainë

Verdikti: E paprovuar

—————————————————————

Pas njoftimit të vdekjes së papritur të senatorit amerikan Lindsey Graham, në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se ai u vra nga bombardimet ruse që goditën hotelin e tij dhe fabrikën e dronëve që vizitoi në Ukrainë.

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk ofrohet asnjë provë, burim apo referencë.

Graham vizitoi një nga fabrikat e prodhimit të dronëve Skyfall në Ukrainë më 11 korrik 2026. Ai vdiq atë mbrëmje pasi u kthye në SHBA.

Sipas gjetjeve paraprake nga mjeku ligjor i Distriktit të Kolumbias, shkaku i vdekjes së Graham ishte një “disektim i aortës”, tha zyra e senatorit. Disektim i aortës është çarje në arterien kryesore që mbart gjak nga zemra. Gjetjet treguan se kjo erdhi si shkak i sëmundjes kardiovaskulare arteriosklerotike.

Sa i përket fabrikës Skyfall që vizitoi Graham, as Rusia nuk pretendoi se e shkatërroi atë.

Të paktën dy postime nga Ministria e Mbrojtjes ruse në Telegram midis 11 korrikut 2026 dhe 13 korrikut 2026 përmendin sulme ndaj fabrikave të prodhimit të dronëve.

Postimi i parë lexonte: “Mbrëmë, Forcat e Armatosura të Federatës Ruse kryen sulme në grup duke përdorur armë precize me rreze të gjatë veprimi, me bazë tokësore dhe ajrore, dhe mjete ajrore pa pilot. Si rezultat, ndërmarrjet e industrisë ushtarake ukrainase në Kiev, të përfshira në prodhimin dhe ruajtjen e mjeteve ajrore pa pilot me rreze të gjatë veprimi dhe të mesme veprimi, u dëmtuan.”

Postimi i dytë përmendi dy objekte specifike, por Ministria Ruse e Mbrojtjes nuk tha që ndonjëra prej tyre ishte e lidhur me Skyfall.

As autoritetet ukrainase nuk e kanë identifikuar publikisht objektin Skyfall të vizituar nga Graham si një nga vendet e goditura në sulmin rus.

Raportimet nga 11 korriku 2026, në LiveUAmaps, një faqe interneti që monitoron aktivitetin në hartat gjeografike online, veçanërisht të vendeve me konflikte të armatosura, nuk e listonin goditjen e pretenduar mbi fabrikën e dronëve Skyfall që vizitoi Graham, apo hotelin e tij.

Pretendimi se Graham u vra nga bombardimet ruse që goditën fabrikën e dronëve që vizitoi në Ukrainë dhe hotelin e tij mbetet i paprovuar.

The post E pabazë vrasja e senatorit Graham nga rusët gjatë vizitës në Ukrainë appeared first on Faktoje.al.

Nga Fetah Salliu  

Më 9 qershor, një grup ekspertësh: Kristaq Kume, Andi Tepelena, Edlira Çepani, Rezarta Caushaj, Edmond Çata, Etleva Merko, Gerta Meta, Ilir Aliaj, Rigels Xhemollari dhe Silvana Bello zyrtarizuan nismën për ndryshimin e Kodit Zgjedhor të Republikës së Shqipërisë. 

Si hap i parë, nismëtarët dorëzuan pranë Komisionit Qendror të Zgjedhjeve kërkesën për t’u pajisur me ‘Fletën tip’, dokumentin zyrtar që u mundëson nisjen e procesit të mbledhjes së nënshkrimeve, plot 20 mijë firma.

KQZ-ja më tej miratoi “fletën tip” dhe i dha afat 3 muaj nismëtarëve për mbledhjen e firmave. 

Sipas nismëtarëve, projektligji është rezultat i diskutimeve, mendimeve dhe propozimeve të shoqërisë civile me qëllim krijimin e kushteve sa më efektive për zhvillimin e zgjedhjeve demokratike në vendin tonë. 

Por cilat janë kërkesat që synojnë ndryshimin e Kodit Zgjedhor ?

Kërkesat e nismëtarëve

Sipasekspertit për zgjedhjet Kristaq Kume, disa nga kërkesat kryesore për të ndryshuar Kodin Zgjedhor janë: “Ndarja e Shqipërisë në katër rajone zgjedhore dhe hapja 100 përqind e listave. Llogaritja e mandateve të bëhet me formulën Saint Lague e pastër ku herësi janë numrat tek 1,3,5,7,9 etj. Hapja 100 përqind e listave edhe për votimet e këshillit bashkiak. Gjatë zgjedhjeve të garojnë disa kandidatë të pavarur në një zonë me ‘Listën qytetare të kandidatëve’. Një kërkesë tjetër është depolitizimi i administratës zgjedhore, KZAZ-së, KQV-së dhe Grupeve të Numërimit, me qytetarë të trajnuar dhe çertifikuar ose avokatë, juristë, noterë etj.  Numërimi i votave për rezultatet e zgjedhjeve gjithashtu propozohet të bëhet në qendrat e votimit” 

Një risi tjetër është kërkesa që personat me aftësi të kufizuar dhe të sëmurët me pamundësi lëvizje të votojnë nga shtëpia (nëpërmjet kutisë së lëvizëshme). 

Kërkohen gjithashtu kritere më shtrënguese për shitblerjen e votës. 

Nga kërkesat e nismëtarëve synohet më shumë hapësirë në media për kandidatët e pavarur dhe subjektet politike, por edhe mbështetje me financime publike. 

Së fundmi, kërkohet më shumë punë nga KQZ-ja për monitorimin, kontrollin dhe transparencën në financimin e partive politike. 

A ka nisma lidhje me protestën?

Disa media e kanë lidhur këtë nismë me protestën. 

Titujt e artikujve “Protesta prek Kodin Zgjedhor” krijuan një ide përvetësimi dhe kontrolli të protestës, sa kohë që zyrtarizimi lidhej me periudhën kur po zhvillohej intensivisht protesta.

“Fakti që në të njëjtën periudhë ka marrë zhvillim edhe protesta qytetare është një rrethanë e pavarur nga kjo nismë dhe nuk mund të përdoret si argument për të vënë në dyshim legjitimitetin apo qëllimin e saj. Përkundrazi, nëse nismëtarët do të tërhiqeshin nga ushtrimi i një të drejte kushtetuese vetëm për shkak të zhvillimit të një proteste publike, atëherë kontributi i shoqërisë civile në procesin e reformës zgjedhore, një proces që aktualisht po zhvillohet me intensitet të konsiderueshëm do të bëhej praktikisht i pamundur”,  thotë Kristaq Kume. 

Periudha e publikimit të nismës, përkoi me një kohë kur ende nuk ishin afishuar  5 kërkesat kryesore të protestës (në të cilën është edhe kërkesa për ndryshimet e Kodit Zgjedhor). 

Sqarimi 

Por referuar deklaratave të disa nismëtarëve, asgjë nuk ka lidhje me zhvillimet e protestës.

 “Nisma nuk ka asnjë lidhje organizative, funksionale apo qëllimore me protestën që po zhvillohet aktualisht dhe nuk synon në asnjë formë që të ndërhyjë, të ndikojë apo ta instrumentalizojë atë. Por edhe pse protesta ka marrë zhvillim në të njëjtën periudhë është një rrethanë e pavarur nga kjo nismë dhe nuk mund të përdoret si argument për qëllimin e saj”,   thotë eksperti Kristaq Kume.

 Disa të tjerë e lidhin me faktin se disa prej nismëtarëve kanë dalë në protestë. 

Një prej nismëtarëve, Rigels Xhemollari i Qëndresës Qytetare sqaron se: “Nisma dhe lista nuk ka lidhje me protestën qytetare dhe secili nga emrat e kësaj nisme përfaqëson organizata të ndryshme të cilat kanë kontribuar në zgjedhje”.  

Edlira Çepani, një tjetër firmëtare e nismës e cilëson protestën si “protestën e të gjithëve” dhe hedh poshtë zërat për lista organizatorësh. Për “Faktoje”, ajo deklaron se: ”Çdo nismë që synon të zgjerojë përfaqësimin politik, të krijojë kushte më të barabarta për konkurrimin zgjedhor dhe të rrisë transparencën e procesit zgjedhor duhet të trajtohet me rëndësishëm për interesin publik”. 

Për nismëtarët ndryshimet e propozuara në Kodin Zgjedhor janë të domosdoshme për forcimin e demokracisë dhe për rritjen e standardeve të përfaqësimit politik. 

Nisma me këto propozime ka nisur muaj më parë. “Kjo është një nismë e pavarur qytetare, puna për të cilën ka nisur rreth 5–6 muaj më parë nga një grup qytetarësh të angazhuar në çështjet e demokracisë përfaqësuese dhe reformës zgjedhore”, sqaron ndërkohë Kristaq Kume. 

Efektet 

Dhjetë pikat e propozuara nga nismëtarët nuk janë popozime të reja. Disa prej tyre janë diskutuar në studiot televizive, të tjerat janë publikuar në artikuj dhe janë debatuar midis partive politike. 

Për shembull: Partia Demokratike dikur kërkonte hapjen e plotë të listave zgjedhore. Gjithashtu propozimi për krijimin e strukturës së posacme të KQZ-së për monitorimin dhe auditimin e financimit të partive politike ka qenë kërkesëe aktivistëve dhe studiuesve kohëmëparë. 

Klejd Këlliçi si pedagog, ekspert dhe studiues i çështjeve politike deklaron për Faktoje se:

“Nisma për ndryshimin e Kodit Zgjedhor është e rëndësishme sepse synon të eleminojë status-quon elektorale tek dy partitë e mëdha. Jam skeptik që partitë do të heqin dorë nga marrëveshja për rregullat dhe sistemin elektoral. Por edhe nëse kjo do të ndodhi efektet do të jenë të vogla. Propozimet për ndryshimin e Kodit Zgjedhor në parim kërkojnë të mundësojnë një garë të barabartë mes palëve përfshirë reduktimin e penalizimit që partitë e vogla kanë me formulën aktuale zgjedhore. Problemi kryesor i Shqipërisë është kontrolli që partia në pushtet ushtron ndaj administratës publike, lidhja e pashmangshme me interesa kriminale dhe ekonomike e më pas influenca ndaj votuesit. Pra këto janë elementë që mund të ndikojnë rezultatin, pavarësisht formulës elektorale”

The post Kur kërkesat për reformë zgjedhore “takohen” me frymën e protestës    appeared first on Faktoje.al.

Realizimi i kësaj videoje u mbështet nga “Bashki të Forta”, projekt i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim SDC dhe Qeverisë së Suedisë, i zbatuar nga Helvetas. Pikëpamjet e shprehura në këtë video nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimet e Qeverisë së Zvicrës apo të Suedisë Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Menaxhimi Financiar në Fokus appeared first on Faktoje.al.

Realizimi i kësaj videoje u mbështet nga “Bashki të Forta”, projekt i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim SDC dhe Qeverisë së Suedisë, i zbatuar nga Helvetas. Pikëpamjet e shprehura në këtë video nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimet e Qeverisë së Zvicrës apo të Suedisë Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Barazia Gjinore appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon futbollistin argjentinas Lionel Messi në Vlorë, Shqipëri

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————-

Një video që po qarkullon në rrjetet sociale shqipfolëse pretendohet se tregon futbollistin argjentinas Lionel Messi gjatë një vizite në Vlorë.

Lexuesi duhet të jetë menjëherë skeptik për vërtetësinë e këtij pretendimi, duke marrë parasysh se Messi në këtë kohë është duke marrë pjesë në kampionatin e shumëtelevizuar botëror të futbollit në kontinentin amerikan.

Megjithatë, video është e vërtetë. Por ajo nuk është xhiruar në Vlorë këtë verë.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se pamjet qarkullojnë në rrjet prej gati dy vitesh.

Sipas një artikulli të botuar më 21 gusht 2024 në revistën spanjolle Hola, video tregon futbollistin dhe gruan e tij, Antonela Roccuzzo, duke darkuar në Miami, Florida në ShBA, ku çifti ishte vendosur që kur Messi iu bashkua klubit Inter Miami në 2023.

The post Pavarësisht suksesit të Shqipërisë turistike, Messi nuk po viziton Vlorën appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Këto pamje tregojnë trazirat në Paris, pas humbjes së Marokut ndaj Francës në Kupën e Botës më 9 korrik 2026

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————–

Pamje kaotike po qarkullojnë në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, me pretendimin se tregojnë “tensione dhe incidente” në Paris pasi Maroku u eliminua në Botëror nga Franca më 9 korrik 2026. Postimet në rrjet pretendojnë se “një pjesë e tifozëve me origjinë marokene u përfshinë në trazira në disa zona të kryeqytetit francez.”

Lexuesi duhet të nisë të dyshojë mbi vërtetësinë e këtij pretendimi me të parë se personat në video duken të veshur me rroba dimri, pamje që nuk përkon me temperaturat e verës në Paris, të cilat më 9 korrik arritën 30 gradë celsius.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se, në fakt, asnjëra nga këto video nuk tregon Parisin më 9 korrik 2026.

Video e parë, në të cilën disa automjete mund të shihen të përmbysura në rrugë duke u djegur, është botuar fillimisht në X/Twitter më 24 dhjetor 2022.

Ndërsa video e dytë, që tregon një turmë duke vandalizuar një stacion transporti publik, është botuar fillimisht në Facebook dhe X/Twitter më 24 dhjetor 2022.

Në atë kohë, mediat raportuan se pamjet tregonin dhunën pas një sulmi që ndodhi më 23 dhjetor 2022 pranë Qendrës Kulturore Kurde në Paris. Sipas raportimeve, sulmi me të shtëna pranë Qendrës vrau tre persona dhe plagosi tre të tjerë. Sulmuesi u identifikua si një burrë 69-vjeçar i quajtur William Mallet, i cili pranoi se u motivua nga racizmi kundër kurdëve. Përleshjet e dhunshme shpërthyen në Paris menjëherë pas incidentit si pasojë e zemërimit ndaj shërbimeve franceze të sigurisë, të cilët u kritikuan se kishin bërë shumë pak për të parandaluar sulmin.

Video e tretë qarkullon në rrjet që nga 30 maji 2026, mbi një muaj përpara ndeshjes mes Francës dhe Marokut më 9 korrik.

Sipas përshkrimeve me të cilat shoqëroheshin pamjet, video tregonte trazirat në Paris pasi klubit vendas i futbollit, Paris Saint-Germaine, fitoi Ligën e Kampioneve më 30 maj 2026.

Si pasojë e incidenteve të dhunshme të regjistruara në Francë pas fitores në Ligën e Kampionëve thuajse 900 persona u ndaluan nga policia nga 1 qershori 2026. 178 oficerë policie dhe roje u plagosën për shkak të “sulmeve sistematike dhe hedhjes së predhave.”

Çfarë është e sigurt është se asnjëra prej këtyre videove nuk tregon trazirat në Paris pas humbjes së Marokut në Botërorin 2026. 

The post Këto trazira në Paris asnjë lidhje me humbjen e Marokut në Botërorin 2026 appeared first on Faktoje.al.

Realizimi i kësaj videoje u mbështet nga “Bashki të Forta”, projekt i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim SDC dhe Qeverisë së Suedisë, i zbatuar nga Helvetas. Pikëpamjet e shprehura në këtë video nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimet e Qeverisë së Zvicrës apo të Suedisë Embassy of Switzerland in Albania

The post Bashki të Forta: Shërbimet në FOKUS appeared first on Faktoje.al.