â Kjo analizĂ« Ă«shtĂ« edhe kontribut i AgjencisĂ« Telegrafike Shqiptare â
BRUKSEL, 28 gusht /ATSH-enr/ â Me hektarĂ« rekord tĂ« djegur dhe emetime tĂ« papara tĂ« COâ, vendet e BE-sĂ« po pĂ«rpiqen tĂ« luftojnĂ« flakĂ«t sĂ« bashku pĂ«rmes njĂ« force tĂ« koordinuar tĂ« mbrojtjes civile.
Zjarret kanë shkatërruar pjesë të mëdha të Evropës Jugore këtë muaj, ndërsa një valë e zgjatur dhe intensive e nxehtësisë i shtyu temperaturat mbi 40°C në pjesën më të madhe të Mesdheut dhe Ballkanit.
Periudhat e zgjatura të nxehtësisë përvëluese thanë bimësinë, e cila në vende si Spanja dhe Portugalia ishte rritur me shpejtësi pas një pranvere me shi, duke lejuar që zjarret të digjen më intensivisht dhe të përhapen më tej.
Zjarret deri më tani kanë shkatërruar më shumë se një milion hektarë në Bashkimin Evropian në vitin 2025, një rekord që nga fillimi i statistikave në vitin 2006, sipas një analize të AFP bazuar në vlerësime nga Sistemi Evropian i Informacionit për Zjarret në Pyje (EFFIS).
Midis janarit dhe 19 gushtit, zjarret nĂ« pyje nĂ« 22 nga 27 vendet e BE-sĂ« kishin emetuar tashmĂ« 35 megatonĂ« COâ, njĂ« sasi e paparĂ« nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ« tĂ« vitit sipas EFFIS.
PĂ«r tĂ« luftuar zjarret, vendet mund tĂ« kĂ«rkojnĂ« ndihmĂ« sipas Mekanizmit tĂ« Mbrojtjes Civile tĂ« Bashkimit Evropian (UCPM ose rescEU) tĂ« hartuar pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar bashkĂ«punimin midis vendeve tĂ« BE-sĂ« dhe dhjetĂ« shteteve tĂ« tjera pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur fatkeqĂ«sive â tĂ« tilla si fatkeqĂ«sitĂ« natyrore ose humanitare.
Deri në mesin e gushtit, UCPM ishte aktivizuar tashmë 16 herë gjatë sezonit aktual të zjarreve, i cili zakonisht zgjat afërsisht nga qershori deri në shtator. Sipas Komisionit Evropian, numri i aktivizimeve për vitin 2025 ishte tashmë i barabartë me totalin për sezonin e zjarreve të vitit 2024.
Evropa Jugore në flakë
Pjesa më e madhe e Evropës Jugore është ende e kapluar nga zjarret, dhe UCPM po punon me shpejtësi të plotë për të shuar flakët. Ja se si disa prej tyre kanë luftuar zjarret deri më tani.
Portugali
Një zjarr në Piodao në Portugalinë qendrore, i cili filloi më 13 gusht, vazhdoi të digjej për njëmbëdhjetë ditë dhe dogji më shumë se 64 000 hektarë tokë, sipas një raporti nga Instituti Kombëtar Portugez për Ruajtjen e Natyrës dhe Pyjeve.
Por, kjo është vetëm maja e ajsbergut. Këtë vit, mbi 250 000 hektarë tokë u shkatërruan nga zjarret në Portugali.
Më 15 gusht, qeveria portugeze aktivizoi UCPM-në. Pas ditësh heshtjeje dhe mungesës së masave nga ministrja e Brendshme, Maria Lucia Amaral, opozita dhe popullsia akuzuan qeverinë se nuk e mori seriozisht situatën. Kryeministri Luis Montenegro është kritikuar gjithashtu nga opozita për veprim të vonuar dhe paraqitje të masave të pamjaftueshme.
Pas kĂ«rkesĂ«s sĂ« saj pĂ«r ndihmĂ«, Portugalia mori dy aeroplanĂ« âFire Bossâ dhe njĂ« helikopter âSuper Pumaâ nga Franca dhe dy aeroplanĂ« âCanadairâ nga Greqia, sĂ« bashku me 20 zjarrfikĂ«s nga Estonia dhe 20 nga Malta. Ata do tĂ« jenĂ« atje deri mĂ« 29 gusht.
Spanja
Spanja po përballet me zjarre të shumta në perëndim të vendit. Mbi 400 000 hektarë janë djegur deri më tani këtë vit, me përpjekjet për të kontrolluar 40 (sipas të dhënave të së hënës) zjarre ende aktive që po përparojnë në mënyrë të favorshme falë kushteve të përmirësuara të motit.
Spanja aktivizoi UCPM-në më 13 gusht, duke shënuar herën e parë që vendi ka kërkuar ndonjëherë ndihmë nga shtetet e tjera anëtare për të luftuar zjarret në pyje.
PĂ«rmes asaj qĂ« shpejt u bĂ« aktivizimi mĂ« i madh i mekanizmit pĂ«r verĂ«n e vitit 2025 â si nĂ« aspektin e vendeve tĂ« pĂ«rfshira ashtu edhe tĂ« burimeve tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta â Spanja mori aeroplanĂ«, helikopterĂ« dhe ekipe tokĂ«sore nga Franca, Italia, Holanda, Sllovakia, Republika Ăeke, Gjermania, Finlanda, Rumania, Greqia dhe Estonia.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, i ka premtuar mbështetje evropiane kryeministrit Pedro Sanchez për të ndihmuar në rimëkëmbjen e zonave të prekura, duke sugjeruar që burime të tilla si Fondi Evropian i Solidaritetit mund të përdoren pas sezonit të zjarreve.
Franca
Franca u godit nga zjarri më i madh që nga viti 1949, i cili shpërtheu në fillim të muajit në komunën Ribaute në rajonin jugor të Oksitanisë dhe u përhap në 16 000 hektarë. Një grua vdiq në zjarr dhe 25 persona u plagosën.
Në disa raste, u vendosën më shumë se 2 000 zjarrfikës.
Franca nuk e ka aktivizuar UCPM-në. Megjithatë, Korpusi Sllovak i Zjarrfikësve dhe Shpëtimit (HaZZ) po vendos zjarrfikës në rajon që nga 16 gushti dhe deri më 31.
Shqipëria
Zjarret nĂ« vendin kandidat tĂ« BE-sĂ«, ShqipĂ«ri, shkaktuan njĂ« viktimĂ« dhe dogjĂ«n qindra hektarĂ« tokĂ« dhe pyje. ShqipĂ«ria mori ndihmĂ« pĂ«rmes UCPM-sĂ« pĂ«r tâu pĂ«rballur me zjarret.
MĂ« 6 korrik, zjarret nĂ« jug tĂ« vendit shkaktuan aktivizimin e UCPM-sĂ«. PĂ«r tĂ« ndihmuar vendin, dy avionĂ« âCanadairâ nga eskorta e rescEU-sĂ« u mobilizuan dhe ndihmuan nĂ« kontrollin e situatĂ«s.
Nga 8 deri mĂ« 14 gusht, ShqipĂ«ria aktivizoi pĂ«rsĂ«ri UCPM-nĂ« pĂ«r tâu pĂ«rballur me valĂ«n e zjarreve qĂ« preku edhe vendet fqinje. Komisioni Evropian mobilizoi rescEU-nĂ« me avionĂ« nga Kroacia, Bullgaria, Italia, Republika Ăeke dhe Sllovakia.
Greqia
NjĂ« total prej 323 zjarrfikĂ«sish evropianĂ« janĂ« tĂ« stacionuar nĂ« Greqi kĂ«tĂ« sezon tĂ« zjarreve, nga 1 korriku deri mĂ« 15 shtator, sipas Programit tĂ« UCPM-sĂ«. ZjarrfikĂ«s nga Austria, Bullgaria, Franca, Moldavia, Rumania dhe Republika Ăeke po vendosen, me ekipe tĂ« stacionuara nĂ« tre vende nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin â AtikĂ«, Selanik dhe Patra.
Sipas të dhënave të disponueshme, Greqia e ka aktivizuar mekanizmin dy herë deri më tani. Më 26 korrik, Italia u përgjigj duke vendosur dy avionë zjarrfikës. Më 12 gusht, UCPM konfirmoi vendosjen e dy avionëve suedezë të rescEU, të stacionuar më parë në Bullgari.
Në të njëjtën kohë, Greqia iu përgjigj kërkesave nga vende të tjera përmes UCPM, duke dërguar avionë dhe zjarrfikës në Spanjë, Portugali, Qipro, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut në përgjigje të zjarreve në shkallë të gjerë. Përveç kësaj, sipas marrëveshjeve dypalëshe, Greqia ka ofruar gjithashtu mbështetje për zjarrfikësit në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut.
Bullgaria
NĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« botuar nga gazeta e pĂ«rditshme âTrudâ mĂ« 19 gusht, Alexander Dzhartov, kreu i DrejtorisĂ« sĂ« PĂ«rgjithshme tĂ« SigurisĂ« nga Zjarri dhe Mbrojtjes sĂ« PopullsisĂ« nĂ« Bullgari, raportoi se qĂ« nga fillimi i korrikut, zjarrfikĂ«sit nĂ« Bullgari kanĂ« shuar rreth 3 500 zjarre. Disa nga zjarret kĂ«rkuan pĂ«rdorimin e helikopterĂ«ve dhe aeroplanĂ«ve tĂ« ofruar pĂ«rmes UCPM.
Zjarrfikësit bullgarë u dërguan gjithashtu jashtë vendit. Më 9 korrik, Ministria e Jashtme tha se një ekip me një makinë zjarrfikëse po punonte në mënyrë aktive për të kontrolluar një zjarr në Kriva Palanka, Maqedonia e Veriut. Një tjetër ekip zjarrfikësish bullgarë me dy motorë u dërgua më 2 korrik në Vourvourou, në gadishullin e Halkidikisë në Greqinë veriore.
Ndërgjegjësimi dhe trajnimi janë thelbësorë
Për të përgatitur qytetarët dhe zjarrfikësit njësoj për realitetin e ri të zjarreve më të shpeshta, është thelbësore të rritet ndërgjegjësimi midis popullsisë se si të qëndrojë i sigurt dhe të pajisen zjarrfikësit me njohuritë dhe mjetet e nevojshme.
Komisioni Evropian ka thënë se bota theu rekordin e vet të temperaturës vitin e kaluar. Temperatura mesatare globale tejkaloi 1,5°C mbi nivelet paraindustriale, duke e bërë vitin 2024 vitin më të nxehtë deri më sot. Një pasojë e tmerrshme e temperaturave rekord të larta është rreziku në rritje i zjarreve.
Një masë që përdor Bullgaria është të ketë ekipe shtesë të mobilizuara në ditët me rrezik të lartë, veçanërisht fundjavat, kur më shumë njerëz janë jashtë. Pavarësisht se neglizhenca është një shkak kryesor, angazhimi publik në parandalimin dhe shuarjen e zjarreve po rritet. Shërbimet pyjore, forcat e armatosura, bashkitë, fermerët, bizneset dhe vullnetarët janë gjithnjë e më aktivë në ndihmën e zjarrfikësve.
Pasi zjarri më i madh në historinë e Sllovenisë në vitin 2022 shkatërroi pjesën perëndimore të Sllovenisë në kufirin me Italinë, vendi filloi në mënyrë aktive të forcojë aftësitë e tij të zjarrfikjes, edhe me ndihmën e fondeve evropiane.
NĂ« mars, gjatĂ« njĂ« vizite nga Komisioneri Evropian pĂ«r Buxhetin, Piotr Serafin, Qendra Sllovene pĂ«r Luftimin e Zjarreve tĂ« MĂ«dha nĂ« Mjedisin Natyror u hap zyrtarisht nĂ« qytetin e SezhanĂ«s. ZjarrfikĂ«sit trajnohen atje sipas njĂ« programi tĂ« posaçëm tĂ« pĂ«rshtatur pĂ«r mbrojtje dhe shpĂ«tim, dhe Ă«shtĂ« gjithashtu e pajisur me pajisje moderne pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur fatkeqĂ«sive natyrore.
Së fundmi, por jo më pak e rëndësishme, teknologjia me sisteme paralajmërimi (të hershëm) të teknologjisë së fundit është gjithashtu jetësore për identifikimin e zjarreve të reja para se ato të jenë jashtë kontrollit.
Në Pont du Gard, një ujësjellës romak i vendosur rreth 30 kilometra nga Nimes në Francë dhe i vizituar nga më shumë se një milion turistë çdo vit, më shumë se 120 kuti të vogla të lidhura me satelit, të pajisura me sensorë që matin presionin atmosferik, temperaturën dhe lagështinë, sapo janë instaluar në fillim të këtij muaji.
TĂ« zhvilluara nga kompania gjermane âDryadâ, ato janĂ« faza e parĂ« e njĂ« projekti tĂ« hartuar pĂ«r tĂ« ndihmuar zjarrfikĂ«sit tĂ« parashikojnĂ« mĂ« mirĂ« zjarret nĂ« pyje. TĂ« ngjitura lehtĂ«sisht nĂ« trungjet e pemĂ«ve disa metra mbi tokĂ«, ato zbulojnĂ« cilĂ«sinĂ« e ajrit dhe praninĂ« e monoksidit tĂ« karbonit ose lĂ«ndĂ«s grimcore nĂ« ajĂ«r, brenda njĂ« rrezeje prej 200 metrash.
âNĂ« fund tĂ« fazĂ«s sĂ« testimit deri nĂ« 13 000 sensorĂ« do tĂ« instalohen dhe do tĂ« jenĂ« gati pĂ«r pĂ«rdorim deri nĂ« fillim tĂ« verĂ«s 2026â, tha nĂ«nkoloneli Eric Agrinier, kreu i komunikimeve pĂ«r departamentin e zjarrfikĂ«sve tĂ« rajonit Gard./ (Nga agjencitĂ« AFP, AMNA, ANSA, ATSH, BTA, dpa, EFE, Lusa, STA dhe TASR) a.jor.
The post ANALIZĂ â BE koordinon forcat, ndĂ«rsa zjarret pĂ«rvĂ«lojnĂ« EvropĂ«n Jugore appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.