“Trashëgimia i transformon Partitë tona nga Lëvizje në Lodhje”
–
nga Klevis BAKILLARI
–
Gjithë Opozita jonë,duket se jeton më shumë në kujtime sesa në të ardhme,në ëndërrime sesa në të tashme.Çdo parti,pas një ngjitjeje të shpejtë,përfundon në një rrëzim të ngadaltë.Historia e PD është pasqyrimi më i qartë i kësaj rënieje:nga pluralizëm në personalizëm;nga lëvizje në lodhje;nga parti studentësh në parti statujash;nga zë i shpresës në zë pleqësh;nga energji në inercion;nga shpresë në shterim e deri në poshtërim! ‘Berisha bëri, Berisha bën, Berisha do bëjë’.Kjo monodramë politike. Kjo monotoni e pafund e shndërroi PD-në në një muze me dyer të ndryshkura, ku vizitorët vijnë jo për të parë të ardhmen, por për të kujtuar të shkuarën.
Trashëgimia partiake ka qenë gjithmonë një trashëgimi e emrave dhe jo e ideve. Emrat trashëgojnë,emrat ndërtojnë , emrat mbretërojnë. PD duhej te ishte shembull institucioni të demokracisë,u kthye në pronë të liderit. Lideri u bë më i rëndësishëm se partia vetë.Por a nuk është e njëjta histori edhe me partitë e tjera? Në Shqipëri, partitë janë më shumë strehë për individë sesa shtëpi për ide.Kështu, Berisha nuk është më problemi; as PD-ja nuk është thjesht një problem i vetes – është pasqyrë e problemit të madh shqiptar: mungesës së një tradite të shëndetshme politike. Ne nuk trashëgojmë institucione, ne trashëgojmë instikte; nuk trashëgojmë programe, por polemika; nuk trashëgojmë demokraci, por dominime. Në vend të partive që ndërtojnë të ardhmen, kemi parti që ripërsërisin të shkuarën ose që kopjojnë keq.
Dhe dalim në paradoks; partitë shpesh e shesin veten si forca të reja, por në thelb janë forca të vjetra. Ato premtojnë ndryshim, por praktikojnë përsëritje. Flasin për demokraci, por sundohen nga dogma. Premtojnë rilindje të opozitës, por prodhojnë vetëm riciklim modeli. Është mallkim i trashëgimisë tonë politike: të mbajmë flamuj që nuk valëviten më, të shohim simbole që nuk kuptohen më, të ndjekim liderë që nuk frymëzojnë më. Vetëm për shkak të madheshtisë të egër!
Politika shqiptare është një peizazh i shtruar me kontraste: partitë e majta duken më të qëndrueshme; partitë e djathta, veçanërisht PD-ja dhe derivatet e saj, janë një kaskadë konflikti, rivaliteti dhe përpjekjeje për dominim personal. Kjo nuk është thjesht një fenomen rastësor: është pasojë e trashëgimisë së institucionit partiak të bazuar mbi individin, jo mbi ide.
PD-ja, që nga lindja e saj, u konceptua si lëvizje revolucionare kundër komunizmit – energji dhe entuziazëm për një Shqipëri të lirë. Por me kalimin e viteve, kjo energji u shndërrua në entropi politike: lideri u bë më i rëndësishëm se partia, ideali u tret në hijen e figurës, dhe aparati partiak u ngurtësua. Kështu, partitë e reja të djathta shpesh riprodhojnë këtë model, si matrioshka politike: struktura e jashtme ndryshon, por mekanizmi brenda mbetet i njëjtë – përqendrim i pushtetit tek lideri, rivalitete dhe mungesë të traditës institucionale. Përpjekjet për të “ngjitur” liderë të rinj si Berisha janë shembuj të riprodhimit artificial të mitit partiak, që përfundon gjithmonë me pengim të vetëdijes kolektive.
Koalicioni “Shqipëria Behet” tregon saktësisht këtë tension: partitë që dukeshin të barabarta në parim u konfliktuan për të kontrolluar narrativën, mandatet dhe protagonizmin. Konflikti nuk është thjesht ideologjik, por strukturor: kur energjia nuk buron nga ide, por nga instinkti i mbijetesës dhe dominimit personal, koalicioni shndërrohet në skenë konflikti. Në këtë mënyrë, partitë e djathta shpesh i japin një refleks të drejtpërdrejtë PD-së së shkuar: hierarki, liderizëm, dhe artificializim të figurës.
Nga ana tjetër, partitë e majta janë më të qendrueshme sepse trashëgojnë jo vetëm emra, por edhe rrjetet, strukturat dhe institucionet që janë më pak të ndikuara nga karizma individuale. Kjo nuk i bën të paprekshme nga stagnimi, por u jep një elasticitet që e shpëton organizmin nga copëtimi i shpejtë.
Në kuptim filozofik, kjo tregon një ligj universale të jetës politike shqiptare: një parti që mbështetet mbi individin është e destinuar të shteret bashkë me liderin; një parti që mbështetet mbi ide është e aftë të mbijetojë, edhe kur emrat ndryshojnë. Në këtë kuptim, të ardhmen e partive të reja në Shqipëri nuk e përcaktojnë veç emrat e rinj, por kultura institucionale që ato krijojnë: a do të trashëgojnë instinkte të vjetra, apo do të ndërtojnë ide të reja që mbijetojnë?
E ardhmja politike e Shqipërisë do të përcaktohet nga një pyetje e vetme: a do të mbetemi peng të trashëgimisë së partive apo do të ndërtojmë një kulturë politike që trashëgon ide e jo individë?
Do të arrijë Shqipëria të ketë parti që janë institucione, apo do të mbetet me parti që janë kujtime a kopjime?/kb